I SA/Gd 918/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2021-12-21
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
COVID-19Tarcza AntykryzysowaZUSskładkizwolnieniePKDKRSprzeważająca działalnośćspółka

WSA w Gdańsku uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia z opłacania składek, uznając, że kluczowe jest faktyczne prowadzenie działalności, a nie tylko wpis w KRS.

Sprawa dotyczyła odmowy zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za listopad 2020 r. przez ZUS dla spółki "A". ZUS oparł się na wpisie w KRS, według którego przeważającą działalnością spółki był kod PKD 66.21.Z, nieuprawniający do ulgi. Spółka argumentowała, że jej faktyczną przeważającą działalnością jest kod 55.10.Z (hotele), który kwalifikuje do zwolnienia. WSA w Gdańsku uchylił decyzję ZUS, stwierdzając, że kluczowe jest faktyczne prowadzenie działalności, a nie tylko formalny wpis w rejestrze, który może być wzruszony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpatrzył skargę spółki "A" na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję odmawiającą zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. ZUS odmówił ulgi, ponieważ według danych z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) na dzień 30 września 2020 r. przeważającą działalnością spółki był kod PKD 66.21.Z, który nie był objęty przepisami Tarczy Antykryzysowej (art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19) uprawniającymi do zwolnienia. Spółka skarżąca podniosła, że jej faktyczną przeważającą działalnością od 15 czerwca 2020 r. jest kod PKD 55.10.Z (prowadzenie hoteli), który kwalifikuje do zwolnienia, a zmiana ta nie została jeszcze odzwierciedlona w KRS z przyczyn formalnych. WSA w Gdańsku uznał argumentację spółki za zasadną. Sąd podkreślił, że celem Tarczy Antykryzysowej jest realne wsparcie dla podmiotów faktycznie dotkniętych skutkami pandemii. W ocenie Sądu, traktowanie wpisu w KRS jako jedynego dowodu spełnienia wymogu prowadzenia przeważającej działalności jest nieprawidłowe, ponieważ wpis ten ma charakter deklaratoryjny i może być wzruszony. Sąd wskazał, że kluczowe jest faktyczne prowadzenie działalności, co można wykazać innymi dowodami, a wyłączność wpisu w KRS narusza zasadę równości wobec prawa i proporcjonalności. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję ZUS, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem faktycznego charakteru prowadzonej działalności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Kluczowe jest faktycznie prowadzone przez płatnika przeważające działalności gospodarczej, a nie wyłącznie wpis w rejestrze KRS, który ma charakter deklaratoryjny i może być wzruszony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że celem Tarczy Antykryzysowej jest realne wsparcie dla podmiotów dotkniętych skutkami pandemii. Wyłączność wpisu w KRS jako kryterium przyznania ulgi jest nieproporcjonalna, narusza zasadę równości wobec prawa i nie realizuje celu ustawy, ponieważ wpis ten nie zawsze odzwierciedla faktyczny stan rzeczy, a płatnik może wykazać spełnienie warunku innymi dowodami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

ustawa o COVID art. 31zo § ust. 10

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepis ten zwalnia z obowiązku opłacania składek płatników prowadzących na dzień złożenia wniosku przeważającą działalność gospodarczą według określonych kodów PKD, pod warunkiem uzyskania niższego przychodu w listopadzie 2020 r. w stosunku do listopada 2019 r. Sąd interpretuje 'przeważającą działalność' jako faktycznie prowadzoną, a nie tylko wpisaną w rejestrze.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a), b) i c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez sąd.

u.o.s.p. art. 40 § ust. 2

Ustawa o statystyce publicznej

Podstawa wydania rozporządzenia w sprawie PKD.

u.o.s.p. art. 42 § ust. 3 pkt 4

Ustawa o statystyce publicznej

Informacje podlegające wpisowi do rejestru REGON, w tym rodzaj przeważającej działalności.

Ustawa o systemie instytucji rozwoju

Ustawa - Prawo przedsiębiorców art. 2

Wolność podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej.

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych art. 29 § ust. 1

Sposób ustalania przynależności płatnika do grupy działalności według PKD.

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej według kodu PKD 55.10.Z, mimo innego wpisu w KRS, uprawnia do zwolnienia z opłacania składek. Wpis w KRS ma charakter deklaratoryjny i może być wzruszony, nie może być jedynym kryterium przyznania ulgi. Wyłączność wpisu w KRS jako kryterium przyznania ulgi narusza zasadę równości wobec prawa i proporcjonalności.

Odrzucone argumenty

ZUS oparł się wyłącznie na kodzie PKD wpisanym jako przeważająca działalność w KRS (66.21.Z), który nie uprawniał do zwolnienia.

Godne uwagi sformułowania

kluczowe jest zatem wyjaśnienie pojęcia "przeważająca działalność" na gruncie przywołanego art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 podmiot uprawiony do otrzymania ulgi to płatnik składek prowadzący na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek przeważającą działalność według podanego w przepisie PKD wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność podmiot uprawiony do otrzymania ulgi to płatnik składek prowadzący na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek przeważającą działalność według podanego w przepisie PKD wpis w CEIDG jako jedyny sposób weryfikacji spełnienia kryterium przyznania ulgi, nie wypełnia również swojej funkcji jako "uproszczenie" procedur. przyjęty przez Organ sposób wykładni art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, sprowadzający się jedynie do sprawdzenia zapisu w odpowiedniej rubryce w rejestrze KRS, prowadzi w skutkach do nierównego dostępu do pomocy

Skład orzekający

Elżbieta Rischka

przewodniczący-sprawozdawca

Alicja Stępień

członek

Sławomir Kozik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"przeważająca działalność\" na potrzeby ulg i świadczeń związanych z COVID-19, znaczenie faktycznego prowadzenia działalności nad wpisem w rejestrach, zasada równości wobec prawa w kontekście wsparcia publicznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów Tarczy Antykryzysowej i okresu pandemii. Interpretacja pojęcia 'przeważająca działalność' może być odmienna w innych kontekstach prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między formalnym wpisem w rejestrze a faktycznym stanem rzeczy, szczególnie w kontekście wsparcia publicznego. Jest to istotne dla wielu przedsiębiorców, którzy mogli napotkać podobne problemy.

KRS kontra rzeczywistość: Czy wpis w rejestrze może pozbawić Cię ulgi z Tarczy Antykryzysowej?

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 918/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Elżbieta Rischka /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Przasnyski
Sławomir Kozik
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 1094/22 - Wyrok NSA z 2022-11-25
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 31 zo ust. 10
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Sławomir Kozik, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi ,,A" na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 stycznia 2021 r. nr [...].
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 marca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "organ" lub "ZUS"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. - dalej k.p.a.), art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) - dalej jako ustawa o COVID, utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 9 listopada 2020 r. odmawiającą "A" Spółce z o.o. z siedzibą w G. – dalej jako "płatnik" lub "Skarżąca" prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.
W uzasadnieniu organ, powołując treść art. 31zq ust. 8 i art. 30zo ust. 10 ustawy o COVID oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., wskazał, że płatnik składek wystąpiła w dniu 8 stycznia 2021 r. do ZUS z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek dla płatników określonych branż za wskazany okres. W dniu 22 stycznia 2021 r. ZUS odmówił stronie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za ww. okres. W dniu 22 lutego 2021 r. płatnik składek złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po zweryfikowaniu wpisu w bazie KRS ZUS stwierdził, że na dzień 30 września 2020 r. strona prowadziła działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, kodem 66.21.Z, który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek za okres od lipca do września 2020 r.
W związku z powyższym, zdaniem organu, płatnikowi nie przysługuje prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za wskazany okres 2020 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję, Skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie oraz art. 31zo ust. 8 ustawy o COVID, poprzez jego niezastosowanie i odmówienie Skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania składek za listopad 2020 r.
W uzasadnieniu Skarżąca oświadczyła, że w dniu 8 stycznia 2021 r. złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania składek za listopad 2020 r. We wniosku tym (RDZ-B), jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżąca wyraźnie wskazała, że prowadzi działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności z kodem 55.10.Z. Jednocześnie Skarżąca wyjaśniła, że od dnia 15 czerwca 2020 r. jej rodzajem przeważającej działalności jest prowadzenie hoteli i podobnych obiektów zakwaterowania. Jedynie z przyczyn formalnych zmiany te nie zostały wpisane do rejestru przedsiębiorców KRS. W związku z powyższym, w opinii Skarżącej, ZUS powinien zwolnić ją z opłacania składek za listopad 2020 r.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Aktem poddanym kontroli sądowej jest decyzja ZUS z dnia 15 marca 2021 r., którą odmówiono Skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za miesiące od lipca do września 2020 r.
W ocenie Organu, na dzień 30 września 2020 r. kod PKD 66.21.Z przeważającej działalności Skarżącej w bazie KRS nie uprawnia do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Skarżąca wskazuje natomiast, że prowadzi działalność gospodarczą oznaczoną według PKD z numerem 55.10.Z, co uprawnia ją do zwolnienia z opłacania składek.
Mając na uwadze tak zarysowaną oś sporu należy wskazać, że zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, płatnikowi składek prowadzącemu na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.2l.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.2l.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.5l.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.2l.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r" wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.
W sprawie kluczowe jest zatem wyjaśnienie pojęcia "przeważająca działalność" na gruncie przywołanego art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, a następnie dokonanie prawidłowej wykładni tej regulacji.
Klasyfikacja PKD unormowana jest w rozporządzeniu w sprawie PKD, które zostało wydane na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 443) - dalej: "u.o.s.p.". W załączniku do rozporządzenia w sprawie PKD (Zasady Budowy Klasyfikacji, Definicje działalności, pkt 7) odnośnie do przeważającej działalności wyjaśniono jedynie, że przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana. Jednocześnie, wśród danych ewidencyjnych podlegających wpisowi, jest również numer identyfikacyjny REGON przedsiębiorcy, o ile taki posiada.
W art. 42 ust. 3 pkt 4 u.o.s.p. ustawodawca wskazał, że wpisowi do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu.
W samej u.o.s.p. nie ma definicji pojęcia "przeważająca działalność gospodarcza", ale w art. 46 tej ustawy zawarto delegację ustawową do określenia sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji rejestru podmiotów, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń, uwzględniając konieczność zapewnienia kompletności oraz aktualizacji danych gromadzonych w tym rejestrze.
W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała w dniu 30 listopada 2015 r. rozporządzenie w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. Nr 2015, poz. 2009 z późn. zm.) - dalej: "rozporządzenie o metodologii".
W § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia postanowiono, że wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy.
§ 9 ust. 2 pkt 1 stanowi z kolei, że w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, których celem jest osiąganie zysku, zakładów działalności gospodarczej: stowarzyszeń, organizacji społecznych, fundacji, związków zawodowych, kościołów, rodzaj przeważającej działalności ustala się na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika - na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
W świetle przytoczonych powyżej regulacji jedynym możliwym sposobem odkodowania pojęcia "przeważająca działalność" jest przyjęcie go w znaczeniu wynikającym z ww. przepisów statystycznych. Statystyczny charakter ma też informacja
o tzw. działalności przeważającej, którą dany podmiot musi obowiązkowo podać rejestrując działalność gospodarczą.
Należy zatem stwierdzić, że podmiot uprawiony do otrzymania ulgi to płatnik składek prowadzący na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek przeważającą działalność według podanego w przepisie PKD, a dana przeważająca działalność jest ustalona na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub - jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika - na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
Podkreślenia wymaga, że ustawa COVID-19, łącznie z ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568), ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r., poz. 567) i ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o systemie instytucji rozwoju (Dz. U. z 2020 r., poz. 569) wchodzi w skład tzw. pakietu ustaw Tarczy Antykryzysowej 1.0, przyjętego przez Sejm RP 28 marca 2020 r.
Tarcza Antykryzysowa ma stanowić rozwiązanie dla polskiej gospodarki w dobie epidemii koronawirusa. To pakiet rozwiązań przygotowanych przez rząd, który ma ochronić polskie państwo i obywateli przed kryzysem wywołanym pandemią koronawirusa. Opiera się on na pięciu filarach: ochronie miejsc pracy i bezpieczeństwu pracowników, finansowaniu przedsiębiorców, ochronie zdrowia, wzmocnieniu systemu finansowego, inwestycjach publicznych. Tarcza ma na celu ustabilizowanie polskiej gospodarki, a także danie jej impulsu inwestycyjnego (https://www.gov.pl/ web/tarczaantykryzysowa).
Właściwe zdefiniowanie pojęcia "przeważająca działalność" oraz dokonanie wykładni art. 31zo ustawy COVID-19 ma zatem doniosłe znaczenie również w kontekście celu Tarczy Antykryzysowej, która stanowi reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19. Jak wynika z ww. ustaw, cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne - rzeczywiste wsparcie dla podmiotów, które skutki epidemii COVID-19 faktycznie ponoszą (np. poprzez wprowadzone ograniczenia w prowadzeniu działalności). Chodzi zatem o to, aby wsparcie otrzymały podmioty faktycznie prowadzące na dany dzień jako przeważającą działalność we wskazanym zakresie według podanego PKD (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 955/20, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy również wskazać, że z uwagi na istotę postępowania rejestracyjnego organ ewidencyjny, ani później organ podatkowy, nie badają z urzędu zgodności zadeklarowanej działalności (zgodnie z PKD), z ewentualnymi czynnościami, które w ramach tej działalności podatnik zamierza faktycznie podjąć. Takie działania organów administracji publicznej naruszałyby swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r., poz. 162), podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (zob. np. wyrok NSA z dnia z dnia 26 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GSK 1010/13, LEX nr 1572566; czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 2215/05, LEX nr 257125).
W zakresie charakteru prawnego wniosku przedsiębiorcy o wpisanie lub aktualizację danych do rejestru REGON przywołać należy orzecznictwo Sądu Najwyższego (dalej: "SN"). W wyrokach z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. akt II UK 142/12 (OSNP 2013/21-22/260) i z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt II UK 402/15 (LEX nr 2183487) SN wskazał, że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa, jest zatem kwestią dowodową. SN stwierdził, że odmawiając uwzględnienia wniosków dowodowych odnośnie do rodzaju faktycznie prowadzonej w spornym okresie działalności pozbawiono stronę możliwości wykazania, że nie doszło do zaniżenia stopy procentowej składki na ubezpieczenia społeczne. Powołane wyroki zapadły na gruncie ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1205), która w art. 2 pkt 10 definiuje "rodzaj działalności według PKD" jako rodzaj przeważającej działalności zakodowanej według Polskiej Klasyfikacji Działalności w rejestrze REGON. Przywołane wyżej wyroki dotyczyły skutków prawnych podania w formularzu ZUS IWA rzeczywistego rodzaju działalności według PKD - niepokrywającego się z rejestrem REGON. Wskazując na charakter wpisu do rejestru i wniosku o zmianę SN stwierdził, że skoro kategoria ryzyka jest instytucją związaną ze stopniem zagrożeń zawodowych, to kreuje ją rzeczywisty stan rzeczy. W takim też kontekście należy interpretować art. 29 ust. 1 ww. ustawy z dnia 30 października 2002 r. Przepis ten określa sposób ustalania przynależności płatnika do określonej grupy działalności według PKD oparty również na oświadczeniu wiedzy płatnika, tyle tylko że złożonym dla potrzeb statystycznych. Wynikająca z ww. ustawy funkcja, jaką pełni zróżnicowanie stóp procentowych składek na ubezpieczenie wypadkowe, nakazuje uwzględniać rzeczywiste ryzyko zagrożeń zawodowych występujące u danego płatnika. Dlatego też z treści art. 29 ust. 1 ww. ustawy nie można wywieść, że dane w zakresie PKD ujęte w rejestrze REGON w każdym przypadku są danymi prawidłowymi, a w konsekwencji, że zawsze podanie innego rodzaju działalności według PKD niż wynikający z rejestru REGON będzie podaniem nieprawdziwej informacji w rozumieniu art. 34 ust. 1 ww. ustawy.
Zdaniem Sądu, powyższe odniesienie się do charakteru wpisu do rejestru REGON lub CEIDG pozostaje również aktualne w zakresie wpisu do KRS i jest istotne na gruncie właściwego odczytania treści art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19.
Mając na uwadze powyższe rozważania przyjęty na podstawie ww. regulacji jedyny sposób weryfikacji - warunku prowadzenia jako przeważającej działalności gospodarczej według podanego PKD, tj. wpis w KRS (CEIDG, REGON), w rubryce przeważającej działalności, nie przyczynia się do realizacji celu ustawy COVID-19, nie dochowuje zasady proporcjonalności, jak również w efekcie prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa.
Jak już wyżej wskazano - wsparcie w ramach Tarczy Antykryzysowej jest reakcją na skutki epidemii COVID-19 i jest ukierunkowane na realne/faktyczne wsparcie dla podmiotów, które poniosły realne straty na skutek obostrzeń związanych z pandemią.
Zastosowany przez Organ jako jedyny sposób (dowód) spełnienia wymogu do otrzymania ulgi - wpis w jednej rubryce KRS (CEIDG, REGON) - nie znajduje uzasadnienia ani jako pełniący funkcję zabezpieczenia przed dostępem do skorzystania
z ulgi podmiotów nieuprawnionych, ani jako uproszczenie procedur.
Należy powtórzyć, że wpis w CEIDG nie ma charakteru pewnego, tj. korzysta z domniemania prawdziwości, jest jednak ono wzruszalne, a zatem nie można takiego wpisu traktować jako gwarancji, że podmiot wnioskujący o ulgę na pewno spełnia wymóg ustawowy, co uzasadniałoby wyłączność takiego dowodu i przesądzało o prawidłowości postępowania Organu. Zwłaszcza, że istnieje inna możliwość wykazania spełnienia wymaganego warunku. Ponadto, jak wyżej wskazano, wpis w rejestrze jest oświadczeniem wiedzy przedsiębiorcy, podobnie jak oświadczenie we wniosku.
Zdaniem Sądu, wpis w CEIDG jako jedyny sposób weryfikacji spełnienia kryterium przyznania ulgi, nie wypełnia również swojej funkcji jako "uproszczenie" procedur. Nie ulega wątpliwości, że uproszczenie procedur ma ułatwić skorzystanie ze wsparcia (w tym skrócenie procedury), do czego jednak ww. sposób weryfikacji w sprawie nie prowadzi. Wpis w odpowiedniej rubryce rejestru jako jedyny warunek spełnienia wymogu de facto powoduje wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które w warstwie merytorycznej warunek do przyznania ulgi spełniają (prowadzą na dzień złożenia wniosku przeważającą działalność według podanych PKD), a jedynie nie spełniają warstwy formalnej (uchybiły obwiązkom statystycznym).
W tym miejscu należy wskazać, że rozporządzenie w sprawie PKD przewiduje, że aby uniknąć zbyt częstych zmian stosuje się zasadę stabilności. Zgodnie z tą zasadą, nowy rodzaj działalności powinien być działalnością główną przez co najmniej dwa lata, zanim zostanie zmieniona przypisana do jednostki dana działalność przeważająca.
A zatem, wręcz wymaga się od przedsiębiorcy, by odczekał dwa lata zanim dokona zmiany w zakresie działalności przeważającej.
W związku z powyższym, przyjęty przez Organ sposób wykładni art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, a co za tym idzie - sposób weryfikacji spełnienia wymogu do przyznania ulgi na gruncie tej ustawy, jest nieproporcjonalny do skutków, jakie wywołuje. Przyjęty sposób weryfikacji podmiotów uprawnionych nie może w skutkach prowadzić do wykluczenia z pomocy podmiotów, które w rzeczywistości warunek spełniają (co mogą wykazać w inny sposób - w niniejszej sprawie za pomocą dokumentów źródłowych, tj. danych dostępnych w Urzędzie Skarbowym).
Uproszczenie procedur nie może powodować, że wnioskodawcy nie będą mieli jednakowej możliwości skorzystania ze wsparcia.
W ocenie Sądu, przy takim rozumieniu "przeważającej działalności" na gruncie analizowanego przepisu, jaki zaprezentował ZUS, dochodzi do naruszenia zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP.
Oceny w zakresie równego prawa do wsparcia (bo o takie prawo chodzi) należy dokonać pomiędzy podmiotami, które faktycznie spełniają wymóg prowadzenia na dzień złożenia wniosku przeważającej działalności gospodarczej według podanych kodów PKD.
Przyjęcie jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia przedmiotowego kryterium wymogu wpisu w rejestrze KRS (CEIDG, REGON), w rubryce przeważającej działalności gospodarczej, doprowadziło do sytuacji, że podmioty, które znajdują się w tej samej sytuacji, tj. faktycznie (rzeczywiście) prowadzą na dzień złożenia wniosku jako przeważającą działalność gospodarczą według PKD wymienionych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, zostały pozbawione dostępu do ulgi. Dokonany więc przez Organ sposób wykładni art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, sprowadzający się jedynie do sprawdzenia zapisu w odpowiedniej rubryce w rejestrze KRS, prowadzi w skutkach do nierównego dostępu do pomocy, a tym samym, nie realizuje głównego celu przyjętej regulacji prawnej. Przyjęty przez Organ sposób wykładni art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 wywołuje więc wyłącznie negatywny wpływ na sytuację tożsamych podmiotów uprawnionych do wsparcia, ponieważ - jak już wyżej wskazano - wpis w KRS, w rubryce zadeklarowanej przeważającej działalności, nie uzasadnia pominięcia faktycznie prowadzonej przez dany podmiot przeważającej działalności, skoro istnieje możliwość wykazania spełnienia warunku do przyznania ulgi w inny sposób, na podstawie innych dowodów/dokumentów. O ile oczywiście, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, Strona kwestionuje zasadność rozstrzygnięcia na podstawie kodu PKD wpisanego w rubryce przeważającej działalności, wskazując jednocześnie, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wskazanego w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 kodu PKD 2007.
Końcowo należy wskazać, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.) - dalej: "k.p.a.", oraz art. 123 u.s.u.s., mają zastosowanie przepisy k.p.a., w tym zasady ogólne, stanowiące m.in., że organy administracji publicznej powinny: stać na straży praworządności (art. 7), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1). Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada też na organy obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych czynności, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dopiero zatem podjęcie niezbędnych ustaleń pozwala organowi na zajęcie stanowiska w sprawie.
Ze wskazanych powyżej względów wydaną w sprawie decyzję należy ocenić jako wadliwą, bowiem przedwcześnie przyjęto, że Skarżąca podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o ulgę, bez umożliwienia wykazania, że spełnia ona kryterium prowadzenia na dzień złożenia wniosku przeważającej działalności według PKD wskazanych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19.
Jednocześnie, zdaniem Sądu, Organ dokonał nieprawidłowej wykładni treści analizowanego przepisu, bowiem z jego językowego brzmienia wynika, że ulgę należy przyznać na wniosek płatnika prowadzącego, na dzień złożenia wniosku z opłacania składek, działalność gospodarczą oznaczoną według PKD 2007, jako rodzaj przeważającej działalności wymienionymi tam kodami. Ustawodawca nie zastrzegł w tej regulacji, że chodzi o kod PKD wpisany jako rodzaj przeważającej działalności w odpowiednim rejestrze (KRS, CEIDG, REGON). Takie rozumienie analizowanej regulacji jest wadliwe, niezasadnie pomija kwestię faktycznej przeważającej działalności danego podmiotu, a przez to nie realizuje ratio legis ustawy COVID- 19.
Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę Organ będzie zobowiązany do zastosowania oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszym rozstrzygnięciu, a dotyczącej interpretacji pojęcia "przeważająca działalność".

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI