I SA/Gd 913/24

I SA/Gd 913/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /przewodniczący/
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska /sprawozdawca/
Małgorzata Gorzeń
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 170
art. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska /spr./, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Uzdrowisko U. Sp. z o.o. z siedzibą w na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 24 września 2024 r., nr 2201-IOM.4104.78.2024 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 9 kwietnia 2024 r. została zawarta umowa zamiany, na podstawie której:
1. I. A. B. i M. A. B. nabyli własność nieruchomości położonej w gminie U. – niezabudowanej działki nr [...] o wskazanej wartości 310.000 zł, w zamian za co U. sp. z o. o. nabyła własność nieruchomości położonej w gminie U. - działki numer [...] o wartości 360.000 zł.
Zamiana nastąpiła za dopłatą w wysokości 50.000 zł, którą to kwotę Ł. L.-Sz. i W. L.-Sz. w imieniu spółki U. zobowiązali się zapłacić I. A. B. i M. A. B..
2. I. A. B. nabyła własność nieruchomości położonej w gminie U. - niezabudowanej działki numer [...], o wskazanej wartości 310.000 zł, w zamian za co U. sp. z o. o. nabyła własność nieruchomości położonej w gminie U. - działki numer [...] o wartości 360.000 zł.
Zamiana nastąpiła za dopłatą w wysokości 50.000 zł, którą to kwotę Ł. L.-Sz. i W. L.-Sz. w imieniu spółki U. zobowiązali się zapłacić I. A. B..
I. A. B. i M. A. B. oświadczyli, że w zakresie niniejszej czynności nie są podatnikami podatku od towarów i usług (VAT), zamieniane przez nich nieruchomości nie są w żaden sposób związane z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą, podana przez nich wartość nieruchomości odpowiada wartości rynkowej. Osoby reprezentujące U. sp. z o. o. oświadczyły, że w zakresie niniejszej czynności spółka jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (VAT), zamieniane przez spółkę nieruchomości były związane z prowadzoną przez spółkę działalnością gospodarczą, zbycie nieruchomości jest opodatkowane podatkiem od towarów i usług (VAT), podane wartości są wartościami brutto, to znaczy obejmują podatek VAT według stawki 23 %.
Od umowy zamiany notariusz pobrał podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2 % wartości przedmiotu umowy, obliczony zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 170, dalej ustawa PCC), tj. kwotę 14.400 zł.
U. sp. z o. o. wnioskiem z 10 maja 2024 r. wystąpiło o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 14.400 zł.
W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, a umowa zamiany nieruchomości z 9 kwietnia 2024 r. nie była zwolniona od podatku od towarów i usług (w szczególności na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 i 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 361 ze zm. dalej ustawa o VAT). Dokonana przez Spółkę transakcja podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, należny podatek został rozliczony, wobec czego podatek od czynności cywilnoprawnych, zgodnie z art. 2 pkt 4 lit. a ustawy PCC, nie powinien być od Spółki pobrany.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Słupsku decyzją z 18 czerwca 2024 r. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu umowy zamiany zawartej aktem notarialnym z 8 kwietnia 2024 r..
W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie opodatkowanie transakcji zamiany podatkiem od towarów i usług dotyczy wyłącznie dostawy działek nr [...] i [...] zrealizowanej przez Spółkę na rzecz osób fizycznych nie będących podatnikami VAT. Część umowy zamiany dotycząca dostawy ww. działek jest zatem wyłączona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy PCC. Podstawę opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych stanowi natomiast wartość rynkowa zamienianych nieruchomości o wyższej wartości (działek nr [...] i [...]), których dostawa nie została opodatkowana podatkiem od towarów i usług.
W odwołaniu U. sp. z o. o. podniosło, że w sprawie zachodzą warunki wyłączenia z opodatkowania na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy PCC.
Organ odwoławczy utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji wskazał, że podstawą opodatkowania umowy zamiany nieruchomości innych niż wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy PCC, stanowi wartość rynkowa tych rzeczy lub prawa majątkowego, od którego przypada wyższy podatek. W przedmiotowej sprawie podstawę opodatkowania stanowi zatem wartość działek o nr [...] i [...] przekazanych na rzecz Spółki przez Panią I. B. i Pana M. B..
Podstawę opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych stanowi wartość rynkowa działek o nr [...] i [...], które osoby fizyczne, nie będące podatnikami VAT, w ramach umowy zamiany przekazali na rzecz U. sp. z o. o. Ta konkretna czynność cywilnoprawna dostawy nieruchomości nie została rozliczona na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług, w związku z czym nie zostały spełnione warunki zwolnienia określone w art. 2 pkt 4 lit. a ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku U. sp. Z o.o. zarzuciło:
1. błędną wykładnię art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 295 t.j.), poprzez ograniczenie wyłączenia z PCC jedynie do części transakcji, która była opodatkowana VAT;
2. naruszenie przepisów art. 122, 187 i 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383), poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego,;
3. naruszenie zasady in dubio pro tributario wynikającej z art. 2a Ordynacji podatkowej; .
4. naruszenie zasady proporcjonalności i sprawiedliwości podatkowej, wynikającej z art. 84 Konstytucji RP poprzez nieuzasadnione podwójne opodatkowanie tej samej transakcji dwoma podatkami: VAT i PCC.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem.
Zarzuty skargi nie są uzasadnione.
Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 2a Ordynacji podatkowej wywodzony z przypisywania organowi wątpliwości co do zakresu opodatkowania transakcji zamiany nieruchomości. Wskazaną w powołanym przepisie przesłanką są niedające się usunąć wątpliwości. Kryterium ustawowemu ni odpowiada wywód dotyczący wątpliwości organu. Dokonana przez organ wykładnia przepisów w sposób odmienny przez podatnika jako dla niego niekorzystna nie stanowi naruszenia zasady art. 2a Ordynacji podatkowej.
Nie jest trafny zarzut nałożenia na skarżącą obowiązku zapłaty dwóch różnych podatków od tej samej transakcji. Wskazane przez organy jako prawidłowe opodatkowanie podatkiem od towarów i usług nie było przedmiotem zaskarżonej decyzji. Wobec strony z tytułu jednej transakcji nie ostały określone obowiązki w przedmiocie zarówno od czynności cywilnoprawnych, jak i podatku od towarów i usług. Zatem wbrew twierdzeniom skarżącej nie została naruszona zasada "proporcjonalności podatkowej".
Spór w sprawie dotyczy opodatkowania umowy zamiany podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Podatek od czynności cywilnoprawnych od zawartej w dniu 9 kwietnia 2024 r. umowy zamiany nieruchomości został obliczony i pobrany przez płatnika (notariusza). Żądanie strony stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych obligowało organ do ustalenia czy czynność zamiany podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych w zakresie w jakim podlegała opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług. Sąd podziela pogląd, że na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług umowa zamiany jest kwalifikowana jako dwie odpłatne dostawy towarów, zatem każda z czynności podlega opodatkowaniu według indywidualnej właściwej stawki. Z uwzględnieniem prawidłowo ustalonej podstawy opodatkowania (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT)
Umowa zamiany rzeczy (inaczej umowa barterowa) charakteryzuje się tym, że każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy (art. 603 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - dalej k.c.). Z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawa o VAT nie wynika, że opodatkowaniu VAT podlegają dostawy, z tytułu których płatność następuje w formie pieniężnej – zapłatę stanowić może także tzw. kompensata wzajemnej należności. Stąd zamiana rzeczy (w tym nieruchomości), jako czynność stanowiąca ze swej istoty odpłatną dostawę towarów, co do zasady będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu VAT – stanowi ona bowiem dostawę towarów, spełniającą cechę odpłatności. Tezy takie potwierdza także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2011 r., I FSK 643/10).
Dostawa towaru podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jeżeli jest dokonana przez podatnika, tj. osobę wykonującą działalność gospodarczą (wniosek z art. 15 ust. 1 ustawa o VAT). Pod pojęciem działalności gospodarczej rozumie się tu wszelką działalność m.in. handlowców (art. 15 ust. 2 ustawa o VAT).
Status podatnika podatku VAT przez strony czynności cywilnoprawnej lub jedną z nich nie przesądza o zastosowaniu art. 2 punkt 4 u.p.c.c. W każdym indywidualnym przypadku należy badać czy z racji dokonania tej czynności cywilnoprawnej powstaje obowiązek z tytułu podatku od towarów i usług, czy też nie, a więc czy strona tej konkretnej czynności jest opodatkowana tym podatkiem lub z podatku tego jest zwolniona (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt II FSK 2574/10,wyrok WSA w Gdańsku z 13 maja 2014 r. , sygn. akt I SA/Gd 283/14).
W rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo ustalił stan faktyczny, uwzględniając treść umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego. Podstawę opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego, od którego przypada wyższy podatek. Wyższą wartość miały nieruchomości, których własność na stroną skarżącą przenieśli odpowiednio Pani I. B. oraz państwo I. i M. B. – osoby fizyczne, które nie były podatnikiem podatku od towarów i usług. Konstrukcja opodatkowania zamiany podatkiem od czynności zamiany uwzględnia dokonywanie czynności przez różne podmioty. Czynność dostawy dokonanej przez podmiot niebędący podatnikiem VAT w ramach umowy zamiany nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Transakcja (czynność) nie podlega opodatkowaniu ani w odniesieniu do państwa B., ani w odniesieniu do skarżącej Spółki. Z tej przyczyny nie jest trafny wywód skarżącej, że dokonana umowa nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych jako podlegając podatkowi od towarów i usług. Wskazanie, że wystarczy, jeżeli opodatkowana VAT jest choćby jedna transakcja realizowana w warunkach zamiany nie uwzględnia skutków umowy zamiany na gruncie ustawy o VAT jako dwóch umów dostawy. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone zgodnie z art. 122, 187 i 191 Ordynacji podatkowej. Nie jest kwestionowany gospodarczy cel zamiany i związek z działalnością gospodarczą strony skarżącej.
Zamiana nieruchomości, podobnie jak zakup nieruchomości od osób fizycznych, stanowi czynność, która nie podlega VAT (por. wyrok NSA z 7 lutego 2025 r. sygn. akt I FSK 1566/21).
Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2024,poz. 935) Sąd skargę oddalił.