I SA/Gd 908/24

I SA/Gd 908/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Marek Kraus /sprawozdawca/
Zbigniew Romała /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par 1 pkt 1 lit b, art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 par 1 pkt 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 111n par 1 i 2 oraz par. 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Romała Sędziowie: Sędzia WSA Marek Kraus (spr.) Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 8 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi T. P. i D. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 września 2024 r., nr 2201-IEE.7192.2.227.2024.10.AW w przedmiocie udzielenia przybicia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 19 czerwca 2024 r. nr 2215-SEE.7112.1.28.2023, 2215 – SEE.711.16.2.2021, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżących kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 września 2024 r. nr 2201-IEE. 7192.2.227.2024.10.AW, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej, jako: "Dyrektor IAS" lub "organ drugiej instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej jako "k.p.a." oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 111m, art. 111n, art. 111o oraz art. 111r ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2505) - dalej jako "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia D.P. i T.P. (dalej, jako: ,,Skarżący’’ lub "Zobowiązani") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej, jako: "Naczelnik US" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 19 czerwca 2024 r. nr 2215-SEE.7112.1.28.2023, 2215-SEE.711.16.2.2021 w przedmiocie udzielenia przybicia na rzecz licytanta – H.Z., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
2.1. Naczelnik US prowadził postępowanie egzekucyjne w trakcie którego dokonał zajęcia nieruchomości należącej do Zobowiązanych - lokalu mieszkalnego nr [...] mieszczącego się w budynku położonym w [...] przy ul. [...], objętego księgą wieczystą KW nr [...] wraz z udziałem [...] nieruchomości wspólnej, opisanej w księdze wieczystej (KW nr [...]).
W dniu 23 września 2023 r. rzeczoznawca majątkowy sporządził operat szacunkowy zajętej nieruchomości, w którym określił jej wartość.
W dniu 28 marca 2024 r. Naczelnik US przeprowadził trzecią publiczną licytację zajętej nieruchomości, w której udział wzięło trzech licytantów. Najwyższą cenę zaoferowała H.Z., reprezentowana przez A.Z.
Postanowieniem z 19 czerwca 2024 r. nr 2215-SEE.7112.1.28.2023, 2215-SEE.711.16.2.2021 Naczelnik US udzielił przybicia na rzecz ww. licytanta. Doręczenie przedmiotowego postanowienia pełnomocnikowi Zobowiązanych nastąpiło w dniu 24 czerwca 2024 r.
2.2. Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem pełnomocnik Skarżących pismem z dnia 28 czerwca 2024 r. złożył zażalenie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do T.P. w całości, a w stosunku do D.P. również w zakresie powstałych w sprawie kosztów egzekucyjnych.
2.3. Po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika US z dnia 19 czerwca 2024 r., Dyrektor IAS postanowieniem wydanym dnia 16 września 2024 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor IAS podał, iż nie znalazł podstaw do uchylenia zakwestionowanego postanowienia.
Organ wskazał, że 28 marca 2024 r. odbyła się trzecia licytacja nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny nr [...], położony w [...] przy ul. [...] (KW nr [...]) wraz z udziałem wynoszącym [...] części w prawie własności gruntu - działki opisanej w KW nr [...].
Zgodnie z protokołem sporządzonym z przebiegu licytacji przedmiotowej nieruchomości, do licytacji przystąpiły trzy osoby, które dokonały wpłaty wadium, w tym H.Z. reprezentowana przez A.Z. Wymieniona zaoferowała w pierwszym postąpieniu kwotę [...] zł. Która to kwota (wobec braku dalszych postąpień, po trzykrotnym jej obwieszczeniu), została przez prowadzącego licytację uznana za najwyższą.
Organ zacytował treść art. 111m § 1 u.p.e.a., a następnie zauważył, że postanowienie o przybiciu nie zostało wydane bezpośrednio po zamknięciu licytacji, lecz dopiero 19 czerwca 2024 r., gdyż na dzień licytacji pozostawały nierozpoznane:
a) zażalenie T.P. na postanowienie Naczelnika US z dnia 9 kwietnia 2024 r. nr [...] i zażalenie D.P. na postanowienie US z dnia 9 kwietnia 2024 r. nr [...], którymi organ oddalił skargę na czynność obwieszczenia o III licytacji;
b) zażalenie D.P. na postanowienie Naczelnika US z dnia 9 kwietnia 2024 r. nr [...], którym organ umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 7 kwietnia 2020 r. w zakresie należności głównej oraz odmówił umorzenia postępowania w zakresie powstałych w sprawie kosztów egzekucyjnych;
c) zażalenie T.P. na postanowienie Naczelnika US nr [...] z dnia 9 kwietnia 2024 r., którym organ postanowił nie uwzględnić wniosku zobowiązanego z dnia 26 lutego 2024 r. i odmówić umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 111n § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny odmawia przybicia, jeżeli ostateczne rozstrzygnięcia skarg lub zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego potwierdzą naruszenie przepisów postępowania w toku licytacji i jeżeli uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik licytacji albo, jeżeli uczestnik nie otrzymał zawiadomienia o licytacji, chyba że będąc na licytacji nie wystąpił ze skargą na to uchybienie.
Organ odwoławczy wskazał, iż postanowienia organu pierwszej instancji zostały utrzymane w mocy przez Dyrektora IAS postanowieniami z dnia 9 czerwca 2024 r. nr: [...],[...],[...],[...].
Tym samym, organ odwoławczy przyznał, że organ egzekucyjny prawidłowo, uwzględniając brzmienie przepisu art. 111n u.p.e.a., wstrzymał się z wydaniem postanowienia o przybiciu, do czasu uzyskania przymiotu ostateczności przez rozstrzygnięcia dotyczące wniesionych przez Strony środków zaskarżenia. Ponadto, w sprawie nie zaszły przesłanki do odmowy przybicia, które może nastąpić jedynie w przypadkach wskazanych w zacytowanym art. 111n § 1 u.p.e.a.
Analizując zaskarżone postanowienie Dyrektor IAS stwierdził, że spełnia ono wymogi formalne nałożone u.p.e.a, tj. zawiera wszystkie obligatoryjne elementy postanowienia o przybiciu wskazane w art. 111m § 5 u.p.e.a., do których zaliczono wskazanie: - imienia i nazwiska nabywcy – H.Z.; - oznaczenia nieruchomości - nieruchomość opisana w KW [...] oraz [...]; - daty licytacji - 28 marca 2024 r.; - ceny nabycia – [...] zł.
Wszystkie wymienione elementy znajdują się w sentencji postanowienia z dnia 19 czerwca 2024 r., które następnie doręczone zostało odpowiednio do art. 111r u.p.e.a.: wierzycielowi - Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w G. (20 czerwca 2024 r.); - pełnomocnikowi zobowiązanych D.P. oraz T.P. (24 czerwca 2024 r.); - nabywcy – H.Z. reprezentowanej przez A.Z. (2 lipca 2024 r.).
Dyrektor IAS wyjaśnił, że postanowienie o przybiciu stanowi oświadczenie woli organu egzekucyjnego o sprzedaży nieruchomości licytantowi wskazanemu w tym postanowieniu. Równocześnie potwierdza ono prawidłowość czynności dokonanych
w toku postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor IAS odnosząc się do zarzutów pełnomocnika strony zawartych w zażaleniu, dotyczących przedawnienia oraz nieaktualnego operatu szacunkowego wyjaśnił, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego to proces, składający się z różnych i odrębnych etapów. Na każdym z poszczególnych etapów egzekucji, jej uczestnikom, w tym stronie zobowiązanej, ustawodawca zagwarantował odpowiednie środki ochrony prawnej. Tym samym, w ocenie organu, podnoszone inne okoliczności (kwestie) niż dotyczące przybicia nieruchomości, a obejmujące "zarzuty"
w sprawie prowadzenia egzekucji wykraczają poza przedmiot niniejszego postępowania, którego zakres określa przepis art. 111m, a także art. 111n u.p.e.a. Te "inne okoliczności (kwestie)" nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia meritum sporu
w niniejszej sprawie, a mianowicie, czy zaskarżone postanowienie co do przybicia nieruchomości na rzecz jedynego licytanta jest zgodne z prawem.
Podstawa zażalenia postanowienia organu egzekucyjnego co do przybicia ogranicza się zatem tylko do naruszenia przepisów ustawy na etapie licytacji i samego przybicia, natomiast nie odnosi się do wcześniejszych faz postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. W związku z tym, jak podał organ, nie mógł na tym etapie odnieść się do wskazanych przez pełnomocnika Skarżących argumentów. Organ odwoławczy wskazał jedynie, że kwestie przedawnienia zostały już poddane ocenie zarówno Naczelnika US (w postanowieniach z dnia 9 kwietnia 2024 r. nr: [...],[...]) oraz Dyrektora IAS (w postanowieniach z dnia 10 czerwca 2024 r. nr: [...],[...]). Aktualnie sprawy te czekają na rozpatrzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.
Ponadto Dyrektor IAS wskazał, że operat szacunkowy został sporządzony 23 września 2023 r., natomiast III licytacja nieruchomości odbyła się 28 marca 2024 r. Zatem, od daty sporządzenia operatu do momentu sprzedaży licytacyjnej, minęło zaledwie pół roku.
Dodatkowo organ zwrócił uwagę, że Sąd Najwyższy w wyroku z 26 stycznia 2018 r. sygn. akt II CSK117/17 wypowiedział się w zakresie stosowania przepisów art. 156 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65, z późn. zm.) w sądowym postępowaniu egzekucyjnym, który to pogląd zachowuje również swoją aktualność w postępowaniu egzekucyjnym
w administracji. Sąd Najwyższy stwierdził, iż nie ma podstaw do odstąpienia od reguł określonych przepisami art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami,
w przypadku gdy operat szacunkowy ma być dopiero podstawą opisu i oszacowania. Operat szacunkowy może być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia. Jeżeli w tym czasie organ egzekucyjny nie sporządził jeszcze protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości, zobligowany jest wówczas uzyskać potwierdzenie aktualności operatu przez rzeczoznawcę majątkowego. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n. (art. 156 ust. 4). Natomiast po sporządzeniu protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości (na podstawie aktualnego operatu) przepisy art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mają zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W takim przypadku zastosowanie mogą mieć jedynie przepisy art. 110u § 2 u.p.e.a. (dodatkowy opis i oszacowanie) i art. 111k § 2 u.p.e.a. (nowy opis i oszacowanie) jako przepisy odrębne do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 156 ust. 4 tej ustawy).
Organ wskazał, iż w toku postępowania Skarżący nie złożyli wniosku
o dodatkowy opis i oszacowanie. Również Naczelnik US nie znalazł podstaw do jego przeprowadzenia. Dokonując zatem analizy przepisów dotyczących udzielenia przybicia Dyrektor IAS stwierdził, że organ pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie nie uchybił zasadom udzielenia przybicia.
3. Skarżący reprezentowani przez pełnomocnika - radcę prawnego, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc: o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika US
z dnia 19 czerwca 2024 roku i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, jak również wnosząc o wstrzymanie wykonalności zaskarżonych aktów i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania
w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie:
1) art. 26 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w stosunku do D.P. bez tytułu egzekucyjnego, który wygasł w związku z przedawnieniem zobowiązania, a co za tym idzie skierowanie licytacji i środków egzekucyjnych wobec majątku D.P., wbrew przepisom ustawy i wobec przedmiotu (nieruchomości), która nie powinna być licytowana w całości, a następnie udzielenie przybicia;
2) art. 59 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na prowadzeniu egzekucji do całego składnika majątkowego (nieruchomości), mimo że postępowanie egzekucyjne wobec D.P.
i T.P. winno ulec umorzeniu w całości z uwagi na brak tytułu wykonawczego i przedawnienie zobowiązania;
3) art. 60 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych, w tym związanych
z egzekucją z nieruchomości, pomimo umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec D.P., a następnie udzielenie przybicia licytantowi;
4) art. 64ba u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że organ może prowadzić dotychczasową egzekucję w zakresie kosztów egzekucyjnych podczas gdy tytuł wykonawczy oraz obowiązek wygasł,
a wskazany przepis nie stanowi o tym, że podstawą egzekucji w jakiejkolwiek części jest dotychczasowy tytuł wykonawczy i dotychczasowe czynności egzekucyjne;
5) art. 15 § 4 ustawy kodeks karny wykonawczy, poprzez uznanie, że należność nie uległa przedawnieniu również wobec T.P. z uwagi na wstrzymanie biegu przedawnienia, podczas gdy żaden przepis prawa nie pozwala uznać, że przepis ten ma zastosowanie również do przepadku, który nie stanowi kary, ani środka karnego, a stanowi środek kompensacyjny, a w konsekwencji na bazie art. 103 § 2 Kodeksu karnego ulega przedawnieniu wprost po upływie 10 lat bez możliwych modyfikacji w tym zakresie z uwagi na brak jakiegokolwiek prawnego odesłania.
6) art. 110u § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i oparcie się o nieaktualny opis i oszacowanie nieruchomości, dokonany na długi czas przed terminem licytacji,
w sytuacji gdy nastąpiła istotna zmiana okoliczności tj. wzrost cen nieruchomości ponad przeciętną miarę wywołany inflacją oraz czynnikami rynkowymi, które powodują naruszenie interesów skarżących w zakresie zaniżonej ceny nieruchomości;
7) art. 111n § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu;
8) art. 6 k.p.a, poprzez działanie przez organ bez podstawy prawnej i opieranie rozstrzygnięcia na przesłankach niezawartych w przepisach prawa, w szczególności pominięcie argumentacji przedstawianej przez skarżącego co do umorzenia postępowania egzekucyjnego;
9) art. 107 § i i 3 k.p.a. poprzez pominięcie elementu uzasadnienia faktycznego
i prawnego w decyzji przejawiające się w nieprzywołaniu przepisów prawa materialnego i procesowego, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie;
10) art. 8 k.p.a. poprzez przyjęcie jedynie lakonicznego i ogólnikowego uzasadnienia decyzji, a co za tym idzie postępowanie wbrew obowiązkowi organu do działania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej;
11) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji gdy organ powinien uchylić postanowienie organu I instancji i umorzyć postępowanie egzekucyjne w całości.
4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
5. W piśmie procesowym z dnia 13 grudnia 2024 r. pełnomocnik Skarżących wskazał, iż w sprawie o sygn. akt l SA/Gd 634/24 wydany został wyrok uchylający i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania w zakresie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości wobec D.P. Zdaniem pełnomocnika strony powyższe ma wpływ na niniejszą sprawę, albowiem podważa wydanie postanowienia o przybiciu, a nadto skarżący wskazują, że w sprawie zostało również wydane jeszcze nieostateczne postanowienie Naczelnika US z dnia 31 października 2024 roku w sprawie przysądzenia własności, co ma kluczowe znaczenie dla sprawy, jak i ochrony praw skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
6.1. Skarga jest zasadna, jednakże nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
6.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania).
W świetle art. 3 § 2 pkt 2 i 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania lub gdy doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot zaś skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakiej mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
6.3. Spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny prawidłowości postanowienia organu egzekucyjnego o przybiciu na rzecz licytanta, w związku z licytacją nieruchomości, stanowiącej lokal mieszkalny wraz z udziałem w prawie własności gruntu, będącego własnością Skarżących.
W skardze Skarżący przede wszystkim zarzucili prowadzenie postępowania egzekucyjnego bez tytułu egzekucyjnego, który wygasł w związku z przedawnieniem zobowiązania, mimo że postępowanie egzekucyjne wobec Skarżących winno ulec umorzeniu w całości z uwagi na brak tytułu wykonawczego i przedawnienie zobowiązania. Skarżący zarzucili również, że egzekucja z nieruchomości prowadzona jest w oparciu o nieaktualny operat szacunkowy z dnia 23 września 2023 r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego.
6.4. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia organu egzekucyjnego stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. art. 111m oraz art. 111n.
Stosownie do art. 111m § 1 u.p.e.a. po zamknięciu licytacji organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przybiciu na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę. Na podstawie § 2 art. 111m u.p.e.a. postanowienie o przybiciu ogłasza się niezwłocznie po zamknięciu licytacji, z zastrzeżeniem § 3, zgodnie z którym jeżeli skargi lub zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego nie są jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte, organ egzekucyjny wstrzymuje wydanie postanowienia o przybiciu do czasu ich ostatecznego rozstrzygnięcia. Na mocy art. 111m § 5 u.p.e.a. postanowienie o przybiciu, zawiera firmę lub imię i nazwisko nabywcy, oznaczenie nieruchomości, datę licytacji i cenę nabycia.
Natomiast w myśl art. 111n § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny odmawia przybicia, jeżeli ostateczne rozstrzygnięcia skarg lub zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego potwierdzą naruszenie przepisów postępowania w toku licytacji i jeżeli uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik licytacji albo, jeżeli uczestnik nie otrzymał zawiadomienia o licytacji, chyba że będąc na licytacji nie wystąpił ze skargą na to uchybienie. Na mocy art. 111n § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny odmawia przybicia również wtedy, gdy postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu lub zawieszeniu.
Stosownie do art. 111n § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny wyznacza ponowną licytację: 1) jeżeli odmówi przybicia z przyczyn, o których mowa w § 1; 2) po ustaniu przyczyny zawieszenia.
Z przytoczonej regulacji prawnej wynika, że - co do zasady – postanowienie o przybiciu ogłasza się niezwłocznie po zamknięciu licytacji. Natomiast w art. 111m § 3 u.p.e.a. ustawodawca wprowadził wyjątek od tej zasady. W myśl bowiem tego przepisu w sytuacji, gdy wniesione w toku postępowania administracyjnego skargi lub zażalenia nie są jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte, organ egzekucyjny musi wstrzymać wydanie postanowienia o przybiciu, aż do ich rozstrzygnięcia. Oznacza to, że wszystkie postępowania wpadkowe powinny być zakończone w administracyjnym toku instancji przed wydaniem postanowienia o przybiciu.
6.5. W tym miejscu należy wskazać, na ugruntowane stanowisko prezentowane zarówno w orzecznictwie, a także w piśmiennictwie, co do tego, że podstawę do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny stanowi wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wznowieniowych zawartych w art. 145 § 1 k.p.a., a nie tylko tych, które wiążą się z naruszeniem prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2011r., z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt II OSK 1321/05, wyrok tego Sądu w składzie 7 sędziów z dnia 16 stycznia 2006 r. sygn. akt I OPS 4/05 - orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako ,,CBOSA’’).
W powołanych orzeczeniach uznaje się, że pojęcia "naruszenia prawa" o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit.b) p.p.s.a. nie można ograniczać do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu, a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w chwili wydawania decyzji ( postanowienia) - co miało miejsce w kontrolowanej sprawie. Dotyczy to niektórych podstaw wznowienia postępowania administracyjnego np. określonych w art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a., czy też w art. 145a k.p.a.
Tak więc w razie stwierdzenia przez sąd, że akt kontrolowany narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to zachodzi podstawa do uchylenia takiego aktu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., bowiem dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego. Powyższy pogląd dominuje w orzecznictwie sądów administracyjnych ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 14 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 1321/05; z 12 października 2011 r., sygn. akt II OSK 2004/10; z 10 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1573/13; z 10 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1760/14; z 30 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1953/15; z 7 grudnia 2021 r., II OSK 566/21; z 25 lutego 2020 r., II OSK 145/20, CBOSA ).
Również w akceptowanym przez sądy administracyjne piśmiennictwie podnosi się, że sąd administracyjny jest zobowiązany uchylić akt, jeśli stwierdzi wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wznowienia postępowania zawartych w art. 145 § 1 K.p.a. (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2015 r., wyd. 3, s. 594; T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., wyd. 6, s. 841-842). We wskazanym ostatnio komentarzu przywołano argumentację T. Kiełkowskiego, który pojęciu "naruszenia prawa" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. przypisuje bardziej zobiektywizowane znaczenie, nawiązujące do szerokiego pojmowania wad w konkretyzacji uprawnień i obowiązków w decyzji administracyjnej, które to wady mogą być następstwem okoliczności niezależnych od organu orzekającego, a nawet zewnętrznych wobec danego postępowania jurysdykcyjnego (np. wadliwego prejudykatu). W takim ujęciu naruszenia prawa nie jest istotne, kto je naruszył, lecz liczy się ta okoliczność, że proces kształtowania normy indywidualnej nie przebiegał, z takich czy innych przyczyn, prawidłowo (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 36/210; wyrok WSA w Kielcach z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 682/16 oraz wyroki WSA w Opolu z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt II SA/Op 279/16 i z dnia 18 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 175/15, CBOSA).
6.6. Podzielając w całości powyższe poglądy dotyczące stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., Sąd stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy zaistniała przesłanka wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., zgodnie z którą w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Wskazać należy, że Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 10 czerwca 2024 r., nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia D.P. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 9 kwietnia 2024 r. prowadzone wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej należności głównej i odmawiającego umorzenia postępowania w zakresie powstałych w sprawie kosztów egzekucyjnych, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
Po rozpoznaniu skargi na ww. postanowienie Dyrektora IAS z dnia 10 czerwca 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 634/24 uchylił zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS wymyka się spod kontroli sądowoadministracyjnej z punktu widzenia prawidłowości zastosowanych przepisów dotyczących przedawnienia obowiązku zapłaty kosztów egzekucyjnych. Stwierdzone przez Sąd braki świadczą o niewątpliwym naruszeniu przez organ przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nienależyte uzasadnienie postanowienia, polegające na braku wskazania przesłanek wskazujących na zastosowane przepisy w zakresie przedawnienia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Powołany wyrok jest prawomocny.
W związku z powyższym zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Należy zauważyć, iż wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających.
W rezultacie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 634/24, zostało wyeliminowane z obrotu prawnego ostateczne postanowienie Dyrektora IAS z dnia 10 czerwca 2024 r., wydane w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec D.P. ( będącej stroną również w niniejszej sprawie ).
Natomiast jak wynika z powołanego powyżej 111m § 3 u.p.e.a., jeżeli skargi lub zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego nie są jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte, organ egzekucyjny wstrzymuje wydanie postanowienia o przybiciu do czasu ich ostatecznego rozstrzygnięcia.
W związku z powyższym, na skutek uchylenia ostatecznego postanowienia Dyrektora IAS z dnia 10 czerwca 2024 r., brak jest w obrocie prawnym ostatecznego postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec D.P., wydanego przed udzielonym przybiciem na rzecz licytanta, a ostateczne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest warunkiem wydania postanowienia o przybiciu na rzecz licytanta.
Zatem w ocenie Sądu zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Przepis ten stanowi, że wznawia się postępowanie administracyjne w sytuacji gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Natomiast zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień, od których przysługuje zażalenie stosuje się odpowiednio m.in. art. 145-152 k.p.a., z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 wydaje się postanowienie.
Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, wyjątkiem od zasady, zgodnie z którą sąd administracyjny bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny sprawy z chwili wydania zaskarżonego jest zaistniała w tej sprawie sytuacja, gdy prawomocnym wyrokiem Sąd uchylił ostateczne postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącej D.P.
W tej sytuacji zaistniała wspomniana już wyżej przyczyna wznowienia postępowania administracyjnego określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., powodująca konieczność zastosowania przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit.b) p.p.s.a., bowiem z obrotu prawnego wyeliminowane zostało ostateczne postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a które to ostateczne rozstrzygnięcie stanowiło warunek wydania postanowienia o przybiciu.
6.7. Natomiast odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, że okoliczności te nie mają wpływu na ocenę prawidłowości postępowania egzekucyjnego w zakresie udzielenia przez organ przybicia, albowiem wykraczają one poza przedmiot kontrolowanej przez sąd sprawy.
W orzecznictwie wskazuje się, że zarzuty adresowane wobec postanowienia o przybiciu nie mogą odnosić się do wcześniejszych faz postępowania dotyczących zajęcia nieruchomości czy też opisu i oszacowania (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 4795/21 - dostępny CBOSA).
Jak słusznie organ zwrócił uwagę, operat szacunkowy z dnia 23 września 2023 r., został sporządzony celem dokonania opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości. Ponadto trzecia licytacja nieruchomości odbyła się w dniu 28 marca 2024 r., a postanowienie w przedmiocie przybicia na rzecz licytanta zostało wydane w dniu 19 czerwca 2024 r., a więc przed upływem 12 miesięcy od jego sporządzenia, zatem zarzut o braku aktualności operatu szacunkowego jest bezzasadny.
Natomiast kwestia dotycząca prawidłowości postanowienia Dyrektora IAS z dnia 10 czerwca 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec T.P., była przedmiotem oceny tut. Sądu, który wyrokiem z dnia 27 listopada 2024 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 648/24 oddalił skargę.
6.8. Organy ponownie rozpoznając sprawę, mając na względzie treść art. 153 p.p.s.a., wezmą pod uwagę ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
6.9. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny Gdańsku stwierdzając naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, uchylając zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające postanowienie organu pierwszej instancji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.), zasądzając od organu na rzecz Skarżących kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika Strony w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa ( 17 zł ).