I SA/GD 908/21

I SA/Gd 908/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Przasnyski
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 304/22 - Wyrok NSA z 2024-11-26
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1426
art. 21 ust. 1 pkt 131
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 15 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.
Uzasadnienie
Pan M. W. zwrócił się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie odpłatnego zbycia nieruchomości.
We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny:
Wnioskodawca, polski rezydent podatkowy, w 2015 r. nabył w drodze darowizny nieruchomość niezabudowaną, posiadającą dostęp do drogi publicznej. Wraz z nieruchomością wnioskodawca przejął również kredyt hipoteczny obciążający nieruchomość – jako warunek konieczny dokonania przedmiotowej darowizny.
W dniu 22 lutego 2018 r. wnioskodawca zawarł umowę sprzedaży przedmiotowej nieruchomości na rzecz dwóch osób fizycznych, polskich rezydentów podatkowych. Cena została ustalona na poziomie 305.000 zł. Strony umowy ustaliły zgodnie,
że cena sprzedaży zostanie podzielona na dwie części, tj. cena w części 271.250 zł zostanie przekazana na rachunek kredytowy celem spłaty kredytu obciążającego nieruchomość oraz cena w części 33.750 zł, która zostanie przekazana na rachunek osobisty wnioskodawcy. Tak ustalony sposób zapłaty ceny był podyktowany względami formalnymi, tj. wymogiem notarialnym. Dodatkowo, kupującym zależało na uwolnieniu nieruchomości spod wierzytelności banku. W związku z powyższym,
w dniu 16 marca 2018 r. bank udzielający kredytu w 2010 r. na zakup nieruchomości przez darczyńcę wnioskodawcy, wyraził zgodę na wykreślenie hipoteki w związku
z całkowitą spłatą wierzytelności wobec banku, co w jego ocenie gwarantowało jego bezpieczeństwo.
W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:
Czy wnioskodawca może zaliczyć do wydatków na własne cele mieszkaniowe spłatę przejętego wraz z darowizną kredytu w kwocie 271.250 zł?
Zdaniem wnioskodawcy, ma on prawo zakwalifikować wydatkowaną część przychodu ze zbycia nieruchomości na spłatę kredytu hipotecznego obciążającego nieruchomość – jako "własne cele mieszkaniowe".
W ocenie wnioskodawcy wynikająca z przepisów art. 21 ust. 1 pkt 131
oraz art. 21 ust. 25 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1426 ze zm.; dalej określanej jako "u.p.d.o.f.") preferencja podatkowa obejmuje dochód, który służy realizacji własnego celu mieszkaniowego. Zwolnienie wyrażone w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., w dalszych przepisach (art. 21 ust. 25 u.p.d.o.f.) szczegółowo specyfikując stany, uznawane
za przejaw realizacji własnych celów mieszkaniowych, kilkukrotnie wskazuje na jego charakter i zakres jako "wydatki na własne cele mieszkaniowe". Przepis art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy, stanowiąc podstawę tego zwolnienia, dwukrotnie akcentuje ten cel jako fundament ulgi. Przepisy te preferują cel w postaci zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych, rozumianych jako przeznaczenie środków na zapewnienie przez podatnika sobie oraz swoim najbliższym mieszkania, przeciwstawiając go wydatkom na nabycie różnego rodzaju nieruchomości, które temu celowi nie służy; innymi słowy u ich podstaw leży cel zarobkowy (spekulacyjny). Jeśli zatem podatnik spłaca kredyt zaciągnięty na realizację celu mieszkaniowego, realizuje własny cel mieszkaniowy, a tym samym – korzysta ze zwolnienia z podatku dochodu osiągniętego ze zbycia nieruchomości, w takiej części, w jakiej otrzymane środki przeznaczył na spłatę tego kredytu.
Jednym ze sposobów realizacji celu mieszkaniowego, który uprawnia
do skorzystania ze zwolnienia z podatku jest spłata kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia na cele określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 u.p.d.o.f. Przepis wymaga zatem, by spłata kredytu (pożyczki), lub odsetek od nich dotyczyła zobowiązania zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu
z odpłatnego zbycia i miała za przedmiot pokrycie kosztów jednego z celów mieszkaniowych, wymienionych w art. 21 ust. 25 pkt 1 u.p.d.o.f.
W ocenie wnioskodawcy, należy uznać, że chodzi przy tym o kategorie wydatków, które są kwalifikowane jako cel mieszkaniowy, nie zaś, że preferowane jest sfinansowanie nabycia wyłącznie nowej, dotychczas nie posiadanej przez podatnika nieruchomości. Przepis art. 21 ust. 25 pkt 2 u.p.d.o.f. wyraźnie wymaga,
by kredyt (pożyczka) zaciągnięte były przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia. Jeśliby zatem odczytywać zamiar ustawodawcy
w ten sposób, że przepis ten preferuje zakup nowych, innych niż zbywane nieruchomości, to wyrazem tak skonstruowanej preferencji nie mógłby być warunek stawiany w przepisie, wymagający, by zaciągnięcie zewnętrznego finansowania (kredytu, pożyczki) nastąpiło bezwarunkowo przed dniem uzyskania przychodu.
Dodatkowym argumentem na potwierdzenie powyższego stanowiska jest fakt, iż niejednokrotnie spłata dotychczasowych zobowiązań warunkuje otrzymanie kolejnego wsparcia finansowego w postaci kredytu hipotecznego na zakup kolejnej nieruchomości (lokalu mieszkalnego). Zatem spłata dotychczasowych zobowiązań finansowych, niejednokrotnie warunkuje realizację kolejnych własnych celów mieszkaniowych.
W ocenie wnioskodawcy występujące na gruncie tych przepisów wątpliwości powinny być rozstrzygnięte w sposób korzystny dla podatnika, stosownie do treści art. 2a Ordynacji podatkowej.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 15 kwietnia 2021 r. uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. W uzasadnieniu organ interpretacyjny, przywołując m. in. treść art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 155 § 1, art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740, z późn. zm.) stwierdził, że nabycie nieruchomości przez wnioskodawcę nastąpiło w 2015 r.
w drodze darowizny. Odpłatne zbycie w 2018 r. powyższej nieruchomości, stanowi dla wnioskodawcy źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. ponieważ nastąpiło przed upływem pięcioletniego terminu określonego
w tym przepisie. W dalszej kolejności wskazując na treść art. 30e ust. 1 i 4, art. 21 ust. 1 pkt 131, art. 21 ust. 25 pkt 1-2, art. 21 ust. 26 -29 u.p.d.o.f. wyjaśnił,
że w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia wymaga kwestia czy przeznaczenie środków ze sprzedaży nieruchomości niezabudowanej nabytej w drodze darowizny na spłatę kredytu zaciągniętego przez darczyńcę na nabycie tej nieruchomości będzie wydatkiem na własne cele mieszkaniowe wnioskodawcy a tym samym
czy uprawnia wnioskodawcę do skorzystania ze zwolnienia na podstawie art. 21
ust. 1 pkt 131 w zw. z art. 21 ust. 25 pkt 2 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Przepis art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym wiąże skutki prawne w postaci zwolnienia od opodatkowania z faktem przeznaczenia – w warunkach określonych w ustawie – uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych przychodu wyłącznie na własne cele wymienione w przepisie art. 21 ust. 25 ustawy. Z art. 21 ust. 25 pkt 2 lit. a wynika natomiast,
że wydatkami uprawniającymi do przedmiotowego zwolnienia jest spłata kredytu zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu na cele określone w art. 21 ust. 25 pkt 1. Podatnikiem jest zaś osoba, u której powstał z tytułu sprzedaży nieruchomości obowiązek podatkowy. To oznacza, że spłata kredytu, który został zaciągnięty przez inną niż podatnik osobę na nabycie przez nią nieruchomości nie stanowi w świetle powołanego przepisu wydatku na własne cele mieszkaniowe.
W niniejszej sprawie to darczyńca a nie wnioskodawca w 2010 r. zaciągnął
w banku kredyt hipoteczny udzielony na nabycie nieruchomości niezabudowanej,
i ją nabył. Wnioskodawca jedynie przejął i spłacił ten kredyt. Kredyt nie został zatem zaciągnięty przez wnioskodawcę na nabycie nieruchomości niezabudowanej celem zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych, bo nieruchomość tę otrzymał
w drodze darowizny. Sam fakt wydatkowania przez wnioskodawcę środków pieniężnych otrzymanych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości niezabudowanej na spłatę kredytu nie daje podstaw prawnych, aby wnioskodawca mógł zakwalifikować część przychodu ze zbycia nieruchomości do wydatków wskazanych w art. 21 ust. 25 pkt 2 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, które uprawniają do zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy skoro kredyt hipoteczny obciążający nieruchomość nie został zaciągnięty na własne cele mieszkaniowe wnioskodawcy. Wnioskodawca dokonał jedynie spłaty środkami
ze sprzedaży nieruchomości niezabudowanej kredytu zaciągniętego na nabycie tej nieruchomości przez darczyńcę.
W konsekwencji wydatkowanie przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia przedmiotowej nieruchomości niezabudowanej przed upływem 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym wnioskodawca ją nabył w drodze darowizny na spłatę przejętego kredytu nie uprawnia do zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy, z uwagi na fakt, że nie był on kredytem zaciągniętym przez wnioskodawcę na jego własne potrzeby mieszkaniowe, lecz w celu nabycia nieruchomości przez darczyńcę.
Wobec powyższego, stanowisko wnioskodawcy uznano za nieprawidłowe. Końcowo organ wskazał, że zasada wynikająca z art. 2a Ordynacji podatkowej
ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy występują wątpliwości związane
ze znaczeniem przepisu w konkretnej sytuacji faktycznej, a wątpliwości tych
nie będzie można usunąć w trakcie prawidłowo prowadzonej wykładni przepisów prawa podatkowego. W przedmiotowej sprawie znaczenie przepisów znajdujących
w niej zastosowanie jest jasne, niebudzące wątpliwości i wynikające z ich literalnego brzmienia. Dlatego też wskazana zasada w rozpatrywanej sprawie nie może znaleźć zastosowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pan M. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej
oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej interpretacji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z art. 21 ust. 25 pkt 2 u.p.d.o.f. w zw. z art. 32 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię polegająca na nieuwzględnieniu przysługującego skarżącemu prawa do zwolnienia, w związku z dokonaną spłatą kredytu (mieszkaniowego) wraz z odsetkami.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych decyzji z prawem.
Problem prawny w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny,
czy warunek zastosowania ulgi mieszkaniowej jest spełniony w sytuacji, gdy środki uzyskane z tytułu sprzedaży nieruchomości są przeznaczone na spłatę kredytu zaciągniętego na nieruchomość zbywaną. Nie jest przedmiotem sporu zaskarżenia
w rozpoznawanej sprawie przesłanka zaciągnięcia kredytu przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia.
W opisie stanu faktycznego jednoznacznie wskazano, że kredyt został udzielny darczyńcom, wnioskodawca po nabyciu nieruchomości w drodze darowizny przystąpił do umowy sprzedaży, zgodnie z którą nabywcy oczekujący uregulowania stanu prawnego nieruchomości poprzez wykreślenie wpisu z działu IV księgi wieczystej, część zapłaty wpłacili na odrębny rachunek celem dokonania
przez sprzedawcę spłaty kredytu. Organ nie kwestionuje, że kredyt został zaciągnięty przed zbyciem nieruchomości, stwierdza natomiast, że wnioskodawca nie był stroną umowy kredytowej. Nabycie w charakterze darowizny nieruchomości obciążonej hipoteką na zabezpieczenie kredytu udzielonego darczyńcy nie skutkuje przejęciem długu przez obdarowanego.
W ocenie Sądu zarzuty zawarte w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Sąd podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku NSA z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 337/18, reprezentacyjny dla aktualnej linii orzeczniczej.
Zakreślając ramy materialnoprawne poddanego kontroli sądowej rozstrzygnięcia – wyznaczone granicami skargi - należy podkreślić, że konstrukcja spornej normy prawnej ma charakter złożony. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Z kolei art. 21 ust. 25 pkt 2 u.p.d.o.f. stanowi,
że za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a) spłatę kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c), na cele określone w pkt 1;
b) spłatę kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c), na spłatę kredytu (pożyczki),
o którym mowa w lit. a);
c) spłatę każdego kolejnego kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu
z odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c), na spłatę kredytu (pożyczki), o których mowa w lit. a) lub b) - w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, mających siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej, z zastrzeżeniem ust. 29 i 30.
W rekonstruowaniu tej normy prawnej istotne jest również brzmienie art. 21 ust. 25 pkt 1 u.p.d.o.f., który stanowi, że za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem;
b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie;
c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego;
d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego;
e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego - położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Ponadto nie można tracić z pola widzenia, że ulgi i zwolnienia podatkowe stanowią wyjątek od generalnej zasady powszechności opodatkowania wyrażonej
w art. 84 Konstytucji RP, a której uszczegółowieniem na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych jest art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f. W konsekwencji, jak już wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, przy interpretowaniu przepisów regulujących zasady przyznawania ulg i zwolnień podatkowych nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca. Nie oznacza to, że jedyną dopuszczalną wykładnią tego typu przepisów jest wykładnia gramatyczna. Jest ona tylko jednym z przyjmowanych powszechnie w rozumowaniu prawniczym sposobów wykładni, a wnioski z niej płynące mogą być często mylące i prowadzić do merytorycznie błędnych, niezgodnych z celami regulacji prawnej, a w końcu również do niesprawiedliwych
i krzywdzących rezultatów. Wykładnia gramatyczna powinna być uzupełniona wnioskami płynącymi z zastosowania innych rodzajów wykładni, w tym wykładni celowościowej oraz systemowej. Jak wskazuje się w doktrynie, normy zawierające ulgi czy zwolnienia rozpoznaje się jako normy celu społecznego, realizujące politykę w dziedzinie nauki, ochrony zdrowia, zatrudnienia, inwestycji itp. W sytuacji,
gdy normy celu społecznego skierowane są na rozwój określonych obszarów życia społecznego, zamiar ten nie zostanie osiągnięty, gdy nie zostanie w sposób właściwy rozpoznany cel regulacji prawnej (zob. szerzej: R. Mastalski, Stosowanie prawa podatkowego, Warszawa 2008, LEX 85055). Z kolei wykładnia systemowa gromadzi i wykorzystuje argumentację związaną ze strukturą (organizacją) systemu prawa
oraz wartościami, które leżą u jego podstaw. Jedną z dyrektyw wykładni prawa podatkowego jest dyrektywa uwzględniania zasad budowy podatku
(zob. B. Brzeziński, Podstawy wykładni prawa podatkowego, Gdańsk 2008, s. 95
i 105).
Sama wykładnia gramatyczna art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z art. 21 ust. 25
pkt 2 lit. a mogłaby budzić wątpliwości, czy z omawianego zwolnienia podatkowego korzysta spłata kredytu zaciągniętego wyłącznie na zakup (budowę, rozbudowę) nowej nieruchomości, czy również spłata kredytu zaciągniętego na zakup zbywanej nieruchomości. Ustawodawca nie rozróżnił bowiem kredytu (pożyczki) zaciągniętego na nabycie (budowę, rozbudowę) zbywanej nieruchomości od kredytu (pożyczki) zaciągniętego na nabycie (budowę, rozbudowę) nowej nieruchomości. Wskazuje jedynie, że chodzi o kredyt (pożyczkę) zaciągnięty przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości. Należy jednakże zwrócić uwagę,
że w zasadniczym z punktu widzenia tych rozważań przepisie art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. mowa jest o zwolnieniu z podatku dochodów z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, jeżeli począwszy
od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku,
w którym nastąpiło zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości
(lub prawa majątkowego) został wydatkowany na "własne cele mieszkaniowe."
Z tego wynika, że ów "cel mieszkaniowy" ma być realizowany z przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości począwszy od dnia odpłatnego zbycia, a więc na przyszłość. Użycie określenia "cel" wskazuje, że chodzi o efekt
na osiągnięcie którego działanie jest skierowane, a zatem cele mieszkaniowe mają być realizowane począwszy od dnia odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa majątkowego, o którym mowa w art. 30e. Przepisy art. 21 ust. 1 pkt 131 oraz art. 21 ust. 25 pkt 1 i pkt 2 lit. a u.p.d.o.f., które należy odczytywać łącznie, wskazują
że podstawową okolicznością decydującą o zwolnieniu jest przeznaczenie przychodów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. m.in. na spłatę kredytu (oraz odsetek od niego), ale zaciągniętego na wymienione w sposób enumeratywny w pkt 1 ust. 25 art. 21 cele, pojęte szeroko jako służące zaspokajaniu indywidualnych potrzeb mieszkaniowych podatników. Konieczność łącznego ich odczytania wynika, przede wszystkim z zawartego w pkt 2 ust. 25 odsyłania wprost do pkt 1 ust. 25. Konstatacja wynikająca z ich treści jest zatem taka, że mając na względzie sens, logikę i cel tych regulacji, zbywane nieruchomości nie mogą stanowić jednocześnie tych nabywanych. Tak więc, aby dopuszczalne było zastosowanie zwolnienia wynikającego z przepisu art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z ust. 25 pkt 2 u.p.d.o.f., wydatki nie mogą dotyczyć zbytych nieruchomości lecz muszą być poczynione na inne inwestycje o charakterze mieszkaniowym - wymienione w art. 21 ust. 25 pkt 1.
Nie będzie zatem realizacją celu mieszkaniowego w rozumieniu art. 21 ust. 25 pkt 1 u.p.d.o.f. finansowanie z kwoty uzyskanej ze sprzedaży przedmiotu tego nabycia, albowiem w ten sposób nie są zaspokajane potrzeby mieszkaniowe zbywcy. Tym samym tylko w przypadku gdy spłata kredytu i odsetek będzie dotyczyła kredytu zaciągniętego na nabycie innej nieruchomości zaspokajającej cele mieszkaniowe, znajdzie zastosowanie zwolnienie opisane w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f.
Za takim rozumieniem omawianego zwolnienia przemawia także wykładnia celowościowa art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z art. 21 ust. 25 pkt 2 lit. a w zw. z art. 21 ust. 25 pkt 1 u.p.d.o.f. Niewątpliwie celem ulgi mieszkaniowej, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., podobnie jak i celem poprzedniej regulacji z art. 21 ust. 1 pkt 32 u.p.d.o.f - obowiązującej przed 1 stycznia 2007 r., jest wspieranie podatników podatku dochodowego od osób fizycznych w zaspokajaniu ich własnych potrzeb mieszkaniowych. Przeznaczenie przez podatnika przychodu uzyskanego
z odpłatnego zbycia nieruchomości mieszkaniowej na spłatę kredytu zaciągniętego na zakup tej nieruchomości, nie może być uznane za działanie zmierzające
do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych podatnika. Zbycie nieruchomości mieszkaniowej nie zaspokaja bowiem potrzeb mieszkaniowych. Należy także zauważyć, że przepis art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. wprowadza zwolnienie
od podatku dochodowego dochodów z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e ustawy. Jak wynika z art. 30e ust. 1
od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a - c) podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku. Zgodnie z ust. 2 przepisu podstawą obliczenia podatku, o której mowa w ust. 1, jest dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw określonym zgodnie z art. 19, a kosztami ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c i 6d, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw. Zgodnie z art. 22 ust. 6c u.p.d.o.f., koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a - c), z zastrzeżeniem ust. 6d, stanowią udokumentowane koszty nabycia lub udokumentowane koszty wytworzenia, powiększone o udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania.
Podatnik nie realizuje celu mieszkaniowego, jeżeli pieniędzmi ze sprzedaży domu spłaca kredyt hipoteczny zaciągnięty na zakup tej nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2015r., sygn. akt: II FSK 2563/13, z dnia 11 grudnia 2019r. sygn. akt: II FSK 337/18, z dnia 18 lutego 2020r. sygn. akt: II FSK 671/18, wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 646/20).
"Cel mieszkaniowy" ma być realizowany z przychodu uzyskanego
z odpłatnego zbycia nieruchomości począwszy od dnia odpłatnego zbycia, a więc
na przyszłość. Użycie określenia "cel" wskazuje, że chodzi o efekt na osiągnięcie którego działanie jest skierowane, a zatem cele mieszkaniowe mają być realizowane począwszy od dnia odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa majątkowego,
o którym mowa w art. 30e. Przepisy art. 21 ust. 1 pkt 131 oraz art. 21 ust. 25 pkt 1
i pkt 2 lit. a u.p.d.o.f., które należy odczytywać łącznie, wskazują że podstawową okolicznością decydującą o zwolnieniu jest przeznaczenie przychodów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f.m.in. na spłatę kredytu (oraz odsetek od niego), ale zaciągniętego na cele wymienione w sposób enumeratywny w pkt 1 ust. 25
art. 21, pojęte szeroko jako służące zaspokajaniu indywidualnych potrzeb mieszkaniowych podatników. Konieczność łącznego ich odczytania wynika, przede wszystkim z zawartego w pkt 2 ust. 25 odesłania wprost do pkt 1 ust. 25. Konstatacja wynikająca z ich treści jest zatem taka, że mając na względzie sens, logikę i cel tych regulacji, zbywane nieruchomości nie mogą stanowić jednocześnie tych nabywanych. Tak więc, aby dopuszczalne było zastosowanie zwolnienia wynikającego z przepisu art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z ust. 25 pkt 2 u.p.d.o.f., wydatki nie mogą dotyczyć zbytych nieruchomości lecz muszą być poczynione na inne inwestycje o charakterze mieszkaniowym - wymienione w art. 21 ust. 25 pkt 1.
Nie będzie zatem realizacją celu mieszkaniowego w rozumieniu art. 21 ust. 25 pkt 1 u.p.d.o.f. finansowanie z kwoty uzyskanej ze sprzedaży przedmiotu tego nabycia, albowiem w ten sposób nie są zaspokajane potrzeby mieszkaniowe zbywcy.
Spłata kredytu zaciągniętego przez inną osobę nie stanowi wydatku na własne cele mieszkaniowe.
Od dnia 1 stycznia 2022 r. stan prawny zbywanych nieruchomości ulegnie zmianie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy
o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2105) do art. 21 dodany został ust. 30a, zgodnie z którym "wydatki, o których mowa w ust. 25 pkt 2, obejmują także wydatki na spłatę kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki), zaciągniętego w związku ze zbywaną nieruchomością lub prawem majątkowym na cele określone w ust. 25 pkt 1, w tym także gdy wydatki
te odpowiadają równowartości wydatków uwzględnionych w kosztach uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a–c, które sfinansowane zostały tym kredytem (pożyczką)".
W ocenie Sądu zmiana nie ma charakteru precyzującego przepis o brzmieniu wątpliwym, stanowi rozszerzenie zakresu regulacji o charakterze wyjątkowym.
Z tych względów uznając skargę za nieuzasadnioną Sąd, działając
na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), skargę oddalił.