I SA/Gd 907/05

I SA/Gd 907/05 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Danuta Oleś
Ewa Kwarcińska
Tomasz Kolanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Sygn. powiązane
II GSK 391/08 - Wyrok NSA z 2008-10-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Kolanowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Asesor WSA Danuta Oleś, Protokolant Sekretarz Sądowy Zuzanna Baca-Wróblewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Spółdzielni A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 355 zł (trzysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia Spółdzielni A utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza z dnia [...] odmawiające skarżącej wydania zaświadczenie o pomocy de minimis.
Podstawą rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego był następujący stan faktyczny:
Pismem z dnia 20 lipca 2005 r. Spółdzielnia A wystąpiła do Urzędu Miejskiego w Malborku z wnioskiem o wydanie zaświadczenie o pomocy de minimis.
Uzasadniając swój wniosek Spółdzielnia podała, że pomoc zostanie przeznaczona na finansowanie remontu przychodni rehabilitacyjnej, robót budowlanych związanych z poprawą warunków pracy i rehabilitacji oraz dostosowania miejsc pracy i stanowisk pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności.
Do wniosku załączono informację z pomocy publicznej, jaką Spółdzielnia uzyskała w ciągu ostatnich trzech lat. Jednocześnie poinformowano, że Spółdzielnia nie korzystała z pomocy indywidualnej (pomoc, jaką uzyskiwała była pomocą automatyczną).
Postanowieniem z dnia [...] Burmistrz odmówił Spółdzielni wydania zaświadczenie o pomocy de minimis.
W uzasadnieniu decyzji organ administracji podał, że Spółdzielnia nie spełnia wymogów określonych w art. 63 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. Nr 123, poz. 1291) – zwanej w dalszej części "ustawą o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej", albowiem zgodnie ze złożoną przez stronę informacją dotyczącą udzielonej pomocy w okresie trzech kolejnych lat poprzedzających dzień złożenia wniosku wartość udzielonej pomocy przez organ łącznie z pomocą wykazaną przez stronę przekracza równowartość 100 tys. euro.
Na powyższe postanowienie Spółdzielnia A złożyła zażalenie, w którym zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu błędną wykładnię przepisu art. 63 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.
Zdaniem strony z powyższego przepisu wynika, iż sumowaniu podlega pomoc indywidualna, tj. kierowana do indywidualnego przedsiębiorcy na podstawie umowy, zaś wykazana przez Spółdzielnię otrzymana pomoc publiczna była pomocą automatyczną, otrzymaną przez wszystkie zakłady pracy chronionej na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) – zwanej w dalszej części "ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło argumentacji żalącej się uznając za słuszne rozstrzygnięcie Burmistrza.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że Spółdzielnia A jako prowadzący zakład pracy chronionej, na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, jest zwolniona z mocy prawa z podatku od nieruchomości w zakresie przedmiotów opodatkowania zgłoszonych wojewodzie, zajętych na prowadzenie zakładu pracy chronionej.
Kolegium podkreśliło, że Spółdzielnia jako prowadzący zakład pracy chronionej, korzystający ze zwolnienia ustawowego od podatku od nieruchomości, jest podmiotem uprzywilejowanym w stosunku do innych przedsiębiorców działających na terenie miasta M., którym takie zwolnienie podatkowe nie przysługuje. Zdaniem Kolegium zwolnienie od podatku od nieruchomości prowadzącego zakład pracy chronionej jest bez wątpienia pomocą publiczną, zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (tekst jednolity: Dz. Urz. UE.C. z 24 grudnia 2004 r. Nr 325, poz. 33).
Dalej Kolegium podało, że zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej podmioty udzielające pomocy wydają beneficjentowi pomocy zaświadczenie stwierdzające, że udzielona pomoc publiczna jest pomocą de minimis. Jak wynika z treści tej ustawy, ulga podatkowa przysługująca na podstawie aktu normatywnego, bez wymogu wydania odrębnej decyzji, jest pomocą publiczną. Jeżeli pomoc ta nie przekracza w okresie ostatnich 3 lat kwoty 100 tys. euro to jest ona kwalifikowana jako pomoc de minimis. Dniem uzyskania pomocy w formie ulgi podatkowej na podstawie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest dzień upływu terminu złożenia deklaracji podatku od nieruchomości na dany rok podatkowy.
Zdaniem organu odwoławczego z powyższego wynika, że jeżeli pomoc publiczna w okresie ostatnich 3 lat przekroczy wartość 100 tys. euro to nie jest uznawana za pomoc de minimis.
Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy Kolegium podało, że wartość pomocy publicznej uzyskanej przez Spółdzielnię w okresie ostatnich 3 lat wyniosła 1.563.722,28 zł, co znacznie przekracza kwotę 100 tys. euro. Organ I instancji słusznie zatem uznał, że żądanie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis w przypadku, gdy pomoc publiczna przekroczyła określony wyżej próg, jest nieuzasadnione.
Organ odwoławczy podkreślił, że powołany przez Spółdzielnię art. 63 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej nie ma zastosowania w sprawie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Przepis ten nakłada na podmioty udzielające pomocy obowiązek sumowania pomocy de minimis potwierdzonej zaświadczeniami (wydawanymi po dniu 3 maja 2004 r.) z indywidualną pomocą publiczną, która przed dniem 31 maja 2004 r. nie była opiniowana przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Zdaniem Kolegium z dyspozycji tego przepisu wynika, że ma on zastosowanie tylko w przypadku udzielania planowanej pomocy, czyli pomocy udzielanej w drodze decyzji lub zawarcia umowy, a nie w przypadku pomocy udzielanej z mocy ustawy, uzależniającej nabycie prawa do pomocy od spełniania przesłanek ustawowych, bez konieczności wydania decyzji lub zawarcia umowy, innymi słowy – takiej pomocy, której organ podatkowy nie może planować.
W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Spółdzielnia A wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając mu naruszenie:
1. przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
2. przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 63 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.
W uzasadnieniu skargi Spółdzielnia zarzuciła organowi odwoławczemu, że wbrew uregulowaniu wynikającemu z art. 63 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej przyjął, iż wartość udzielonej pomocy przekazanej przez stronę skarżącą w okresie trzech kolejnych lat poprzedzających dzień złożenia wniosku przekroczyła 100 tys. euro. Zdaniem skarżącej z treści w/w przepisu wynika, iż sumowaniu podlega wyłącznie pomoc indywidualna kierowana do indywidualnego przedsiębiorcy na podstawie umowy. Brak jest natomiast podstaw prawnych do przypisania charakteru pomocy de minimis, jaką otrzymuje strona skarżąca będąca zakładem pracy chronionej na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Na potwierdzenie słuszności swojego stanowiska skarżąca przywołała pismo Ministra Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej nr Min.DH–63–9/4/DPE z dnia 8 kwietnia 2004 r., w którym stwierdzono, iż wobec faktu, że środki uzyskane ze zwolnień podatkowych przez pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej są przez nich przekazywane na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych należy przyjąć, iż zwolnienia podatkowe nie prowadzą do uprzywilejowania prowadzących zakłady pracy chronionej względem innych podmiotów.
Zdaniem skarżącej należy zatem przyjąć, iż zwolnienia te nie są pomocą publiczną w rozumieniu art. 87 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Tym samym skarżąca spełnia wymogi do otrzymania pomocy de minimis, co winno skutkować wydaniem zaświadczenia o tej pomocy.
Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu odwoławczego w powyższym zakresie Spółdzielnia zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem skarżącej zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodnie z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w uzasadnieniu uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia. Oceniając zaskarżone postanowienia w tym zakresie należy stwierdzić, że skarga jest uzasadniona, ale z innych przyczyn niż przedstawione w skardze.
Przedmiotem skargi są postanowienia organów podatkowych w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie nie jest sporny.
Należy przypomnieć, że strona zwróciła się do Urzędu Miejskiego w M. z wnioskiem o wydanie zaświadczenie o pomocy de minimis. Uzasadniając swój wniosek Spółdzielnia podała, że pomoc zostanie przeznaczona na finansowanie remontu przychodni rehabilitacyjnej, robót budowlanych związanych z poprawą warunków pracy i rehabilitacji oraz dostosowania miejsc pracy i stanowisk pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Do wniosku załączono informację z pomocy publicznej, jaką Spółdzielnia uzyskała w ciągu ostatnich trzech lat. Wykazano w niej kwoty ulg podatkowych i ZUS, jakie przysługiwały stronie w związku z posiadaniem statusu zakładu pracy chronionej. W tym stanie faktycznym organ pierwszej instancji wydał postanowienie, w którym powołując się na przepisy Ordynacji podatkowej odmówił wydania żądanego zaświadczenia. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ drugiej instancji. Stanowisko organów oparte zostało na stwierdzeniu, że jeżeli pomoc nie przekracza w okresie ostatnich 3 lat kwoty 100 tys. euro to jest ona kwalifikowana jako pomoc de minimis. Dniem uzyskania pomocy w formie ulgi podatkowej na podstawie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest dzień upływu terminu złożenia deklaracji podatku od nieruchomości na dany rok podatkowy. Wartość pomocy publicznej uzyskanej przez Spółdzielnię w okresie ostatnich 3 lat wyniosła 1.563.722,28 zł, co znacznie przekracza kwotę 100 tys. Euro, a zatem żądanie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis było nieuzasadnione.
Z kolei strona skarżąca uważa, że zwolnienia dla zakładów pracy chronionej nie są pomocą publiczną w rozumieniu art. 87 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Tym samym skarżąca spełnia wymogi do otrzymania pomocy de minimis, co winno skutkować wydaniem zaświadczenia o tej pomocy.
Sąd dokonując kontroli wydanych przez organy podatkowe postanowień musiał dokonać analizy następujących problemów:
• określić, które przepisy mają zastosowanie do postępowania w sprawie wydawania zaświadczeń o pomocy de minimis?,
• stwierdzić, czy pomoc udzielana zakładom pracy chronionej w postaci ulg podatkowych przysługujących z mocy ustawy jest pomocą de minimis?,
• określić, co jest pomocą de minimis w przypadku zakładów pracy chronionej?, oraz ewentualnie,
• ustalić moment uzyskania tej pomocy.
Zasady wydawania zaświadczeń o pomocy de minimis reguluje wydane na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. Nr 123, poz. 1291 z późn. zm.) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis (Dz. U. Nr 187, poz. 1930). Cytowane rozporządzenie określa formę, treść, termin i sposób wydawania zaświadczeń. Załącznik do rozporządzenia zawiera wzór zaświadczenia o pomocy de minimis. Powyższe przepisy nie regulują trybu postępowania w sprawie wydawania zaświadczeń, nie przewidują w ogóle możliwości odmowy wydawania zaświadczenia. Warto w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z § 4 rozporządzenia, w przypadku pomocy w formie ulgi podatkowej udzielanej na mocy aktu normatywnego bez wymogu wydania decyzji zaświadczenie wydaje się w terminie 2 miesięcy od dnia udzielenia pomocy. Beneficjent pomocy może w tym wypadku wystąpić o wydanie zaświadczenia przed upływem tego terminu.
Brak kompleksowej regulacji w zakresie wydawania zaświadczeń o pomocy de minimis w cytowanym rozporządzeniu sprawia, że koniecznym jest stosowanie ogólnych przepisów dotyczących wydawania zaświadczeń. Są one uregulowane w dwóch aktach prawnych: ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60), zwanej w dalszej części Ordynacją podatkową, oraz ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – zwanej w dalszej części "k.p.a.";.
Zdaniem Sądu rozpoznającego przedmiotowy spór, w przypadku zaświadczeń o pomocy de minimis zastosowanie będą miały przepisy Działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Za wyłączeniem stosowania przepisów Ordynacji podatkowej przemawiają następujące argumenty:
Zgodnie z art. 2 Ordynacji podatkowej, regulującym zakres przedmiotowy ustawy- Ordynacja podatkowa, przepisy ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe (§ 1 pkt 1), opłaty skarbowej oraz opłat, o których mowa w przepisach o podatkach i opłatach lokalnych (§ 1 pkt 3), spraw z zakresu prawa podatkowego innych niż wymienione w pkt 1, należących do właściwości organów podatkowych (§ 1 pkt 4). Pomoc publiczna nie mieści się w żadnej z podanych powyżej kategorii spraw. Nie jest podatkiem, opłatą ani inną należnością budżetową. Pomoc publiczna udzielana choćby w formie ulgi podatkowej wynikającej z aktu normatywnego nie może być również, zdaniem Sądu, traktowana jako sprawa z zakresu prawa podatkowego. Inne są bowiem funkcje, cele, zakres, odrębny tryb udzielania pomocy publicznej. Sprawą z zakresu prawa podatkowego będzie wydawanie zaświadczeń w sprawach wymienionych w art. 2 § 1 pkt 1 i pkt 3 Ordynacji podatkowej, ale nie będzie nią wydawanie zaświadczeń z zakresu udzielania pomocy publicznej.
Ponadto analiza przepisów Działu VIIIa (Zaświadczenia) Ordynacji podatkowej, prowadzi do wniosku, że zaświadczenie o pomocy de minimis nie mieszczą się w rodzajach zaświadczeń określonych w tych przepisach. Ordynacja podatkowa zawiera kazuistyczne uregulowania dotyczące zaświadczeń, w art. 306d-art. 306i wymienia się bowiem poszczególne ich typy i choć art. 306a Ordynacji stanowi ogólną podstawę do ich wydawania to w żadnym z przepisów Działu VIIIa i wydanym do Ordynacji podatkowej rozporządzeniu wykonawczym (rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002r. w sprawie zaświadczeń wydawanych przez organy podatkowe) nie wymienia się zaświadczeń z zakresu pomocy publicznej.
Należy również nadmienić, że pomocy publicznej udzielają nie tylko organy podatkowe ale również wszelkie inne instytucje publiczne, które nie stosują przepisów Ordynacji podatkowej. Nie do zaakceptowania wydaje się w związku z powyższym sytuacja, w której zaświadczenia o udzieleniu pomocy publicznej wydawane byłyby na podstawie dwóch różnych aktów prawnych: Ordynacji podatkowej i k.p.a.
Stąd, zdaniem Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, do zaświadczeń wydawanych na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis, w zakresie w nim nieuregulowanym, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Pogląd o stosowaniu do wyżej wymienionych zaświadczeń przepisów k.p.a. wyraził również S. Szuster w komentarzu do art. 5 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (dostępny z bazie LEX).
Zasady przyznawania pomocy publicznej, w tym pomocy de minimis określone zostały w następujących aktach prawnych: Traktacie Ustanawiającym Wspólnotę Europejską (Dz.U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864/2, zm. Dz.U.UE.L 78.199.1, Dz.U.UE.L.04.333.7) – art. 87 i 88; Rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis; ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. Nr 123, poz. 1291), a także rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy w zakresie niektórych ulg i zwolnień podatkowych w ramach pomocy de minimis (Dz. U. Nr 94, poz. 900).
Jak wynika z cytowanego Rozporządzenie Komisji Wspólnot Europejskich, Komisja uznała, że pomoc nie przekraczająca pułapu 100 000 EUR w dowolnie określonym okresie trzech lat nie wpływa na handel między Państwami Członkowskimi i nie zakłóca oraz nie zagraża konkurencji i dlatego nie podlega przepisom art. 87 ust. 1 Traktatu Wspólnot Europejskich (TWE). Okres trzech lat ma charakter ruchomy tak, więc w każdym przypadku przyznania nowej pomocy de minimis, należy ustalić ogólną kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu poprzednich trzech lat. Za datę przyznania pomocy de minimis należy uznać moment, w którym beneficjentowi zostało nadane prawo przyjęcia pomocy. Zasada de minimis nie narusza możliwości otrzymania przez przedsiębiorstwo pomocy państwa dozwolonej przez Komisję lub objętej rozporządzeniem o wyłączeniu grupowym. Zgodnie z art. 2 ust. 1-3 cyt. rozporządzenia Komisji WE uważa się, że środki pomocy nie spełniają wszystkich kryteriów określonych w art. 87 ust. 1 Traktatu i dlatego nie podlegają wymogowi powiadomienia przewidzianemu w art. 88 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełniają następujące warunki: ogólna kwota pomocy de minimis przyznana jakiemukolwiek przedsiębiorstwu nie przekracza 100 000 EUR w jakimkolwiek okresie trzech lat, bez względu na formę i cel pomocy, pułap ten wyrażony jest jako dotacja pieniężna (brutto), a w przypadku, gdy pomoc udzielana jest w formie innej niż dotacja, kwota pomocy stanowi subwencyjny ekwiwalent pomocy brutto.
Należy w tym miejscu podkreślić, że rozporządzenia Komisji WE są bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich. Zgodnie z art. 4 cyt. rozporządzenia obowiązuje ono do 31 grudnia 2006 r.
Polski normodawca szczegółowe zasady udzielania pomocy de minimis zawarł w ustawie z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej zwanej w dalszej części "ustawą", a także rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy w zakresie niektórych ulg i zwolnień podatkowych w ramach pomocy de minimis, zwanym w dalszej części "rozporządzeniem Rady Ministrów".
Zgodnie z art. 63 ustawy, w okresie 3 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, w celu stwierdzenia, czy planowana pomoc dla przedsiębiorcy jest pomocą de minimis, podmiot udzielający pomocy bierze pod uwagę sumę wartości pomocy indywidualnej udzielonej przedsiębiorcy przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli wartość pomocy, łącznie z wartością pomocy udzielonej przedsiębiorcy w okresie kolejnych trzech lat poprzedzających dzień jej udzielenia, nie przekraczała równowartości 100 000 EUR i nie podlegała opiniowaniu przez Prezesa Urzędu, a także pomocy, której charakter de minimis został potwierdzony zaświadczeniem, stwierdzającym, że udzielona pomoc publiczna jest pomocą de minimis.
Powyższe oznacza, że dla oceny czy pomoc może być kwalifikowana jako pomoc de minimis, bierze się pod uwagę również pomoc jaką dany podmiot uzyskał jeszcze przed akcesją Polski do Unii Europejskiej. Zasada ta będzie miała zastosowanie do pomocy udzielanej do 1 maja 2007 r., gdyż w tym dniu upłyną 3 lata członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Wówczas ocena ta dokonywana będzie jedynie na podstawie wartości pomocy de minimis: planowanej i uzyskanej w ciągu poprzednich 3 lat.
W zakresie ulg i zwolnień podatkowych istotne znaczenie dla udzielania pomocy w ramach pomocy de minimis, ma cytowane powyżej rozporządzenie Rady Ministrów. Zgodnie z § 1 pkt 6 tego rozporządzenia, określa ono szczegółowe warunki udzielania pomocy określonej w art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 z późn. zm.). W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zwalnia się od podatku od nieruchomości prowadzących zakłady pracy chronionej lub zakłady aktywności zawodowej – w zakresie przedmiotów opodatkowania zgłoszonych wojewodzie, jeżeli zgłoszenie zostało potwierdzone decyzją w sprawie przyznania statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej albo zaświadczeniem – zajętych na prowadzenie tego zakładu, z wyjątkiem przedmiotów opodatkowania znajdujących się w posiadaniu zależnym podmiotów niebędących prowadzącymi zakłady pracy chronionej lub zakłady aktywności zawodowej.
Nie ulega zatem wątpliwości, że pomoc publiczna dla zakładów pracy chronionej w postaci zwolnienia z podatku od nieruchomości jest traktowana jako pomoc de minimis, jeżeli spełnia ogólne warunki pomocy de minimis (kwota planowanej i uzyskanej w poprzedzających 3 latach pomocy nie przekracza 100 000 EUR). Sam normodawca uznał bowiem, że zwolnienie od podatku od nieruchomości określone w art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, może być pomocą de minimis.
Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów podstawą zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis, w przypadku gdy jej uzyskanie jest uzależnione wyłącznie od spełnienia przesłanek określonych w aktach prawnych (w rozpoznawanej sprawie w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych), bez konieczności wydania decyzji przez organ udzielający pomocy, jest zaświadczenie wydane przez właściwy organ podatkowy.
Skoro zakłady pracy chronionej (zpchr) uzyskują pomoc publiczną w postaci zwolnienia od podatku, w tym przypadku podatku od nieruchomości, konieczne jest określenie jej wysokości. Organy, jak i sama strona przyjęły, że wartością pomocy jest kwota jaką podmiot powinien uiścić na rachunek organu podatkowego gdyby nie korzystał ze zwolnienia podatkowego. Stanowisko to zdaniem Sądu jest błędne, gdyż nie uwzględnia zasad gospodarowania środkami uzyskanymi przez zpchr ze zwolnień podatkowych.
Należy bowiem mieć na uwadze, że zgodnie z art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776) prowadzący zakład pracy chronionej przekazuje środki uzyskane
z tytułu zwolnień podatkowych na: Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) - w wysokości 10%, oraz zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych (zfron) - w wysokości 90%. Z pewnością nie jest zatem pomocą publiczną udzieloną przedsiębiorcy część nieodprowadzonego podatku jaką przekazuje on na PFRON. Pozostałą część 90% przedsiębiorca wpłaca na zfron, którego jest jedynie dysponentem. Ze środków zfron, zgodnie z art. 33 ust. 3 pkt 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, 10% pracodawca jest obowiązany przeznaczyć na pomoc indywidualną dla niepełnosprawnych pracowników i byłych niepracujących pracowników tego zakładu. Beneficjentem tej pomocy jest zatem pracownik a nie pracodawca. Dopiero przeznaczenie pozostałej części środków może stanowić pomoc de minimis, o ile jej beneficjentem został przedsiębiorca.
Dla określenia wartości uzyskanej pomocy koniecznym będzie ustalenie momentu jej uzyskania. Jak stwierdzono bowiem powyżej, przedsiębiorca jest jedynie dysponentem środków gromadzonych na zfron. W związku z powyższym w przypadku zpchr, momentem udzielenia pomocy nie będzie dzień, w którym upływa termin zapłaty podatku, ale dzień faktycznego przekazania środków z zfron na cele stanowiące przysporzenie dla pracodawcy. Szczegółowe zasady gospodarowania środkami zfron określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
Przenosząc powyższe, obszerne rozważania na temat udzielania pomocy publicznej zakładom pracy chronionej na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wydane przez organy postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis zawierają wady powodujące konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Po pierwsze organy podatkowe zastosowały niewłaściwe przepisy proceduralne, powołując w podstawie prawnej Ordynację podatkową zamiast kodeksu postępowania podatkowego. Po drugie nie przeprowadziły żadnego postępowania, przyjmując jedynie dane zaoferowane przez stronę, choć z ich pobieżnej analizy można wywieść, że obliczona kwota pomocy jest niezgodna ze stanem rzeczywistym, gdyż nie uwzględnia specyfiki pomocy udzielanej zakładom pracy chronionej. Z treści art. 218 § 2 k.p.a. wynika natomiast, że organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. W rozpoznawanej sprawie organ powinien poinformować stronę o błędnym określeniu wysokości pomocy otrzymanej w ciągu ostatnich trzech lat i ewentualnie wyjaśnić stronie zasady obliczania kwot pomocy zaliczanej do pomocy de minimis dla zakładów pracy chronionej.
W związku z powyżej przedstawionymi uchybieniami Sąd wyeliminował z obrotu prawnego postanowienia organów obu instancji. Ponownie rozpoznając wniosek strony organ będzie zobowiązany do przeprowadzenia postępowania z udziałem strony, która powinna dokonać wyliczenia kwot otrzymanej pomocy zgodnie z zasadami przedstawionymi w niniejszym uzasadnieniu. Należy również uwzględnić rodzaj ulg i zwolnień dla zpchr wykazanych we wniosku oraz ewentualne konsekwencje wynikające z odmiennego stanu prawnego obowiązującego w latach 2002-2004. Dopiero przedstawienie tych danych, bądź ich brak mimo przeprowadzonego postępowania, będzie umożliwiało organowi podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.
W tym stanie rzeczy Sąd, kierując się przedstawionymi wyżej względami na mocy art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę, jako uzasadnioną uwzględnił. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 powołanej ustawy. Z uwagi na charakter sprawy Sąd nie zawarł rozstrzygnięcia w przedmiocie wykonalności postanowienia (art. 152 powołanej ustawy).
[pic][pic]