I SA/GD 904/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-01-29
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek od spadkówdarowiznyzgłoszenie nabyciatermin zawityzwolnienie podatkoweakt poświadczenia dziedziczeniaustawa COVID-19prawo procesoweorgan podatkowy

WSA w Gdańsku oddalił skargę podatniczki, uznając, że nie dochowała ona 6-miesięcznego terminu na zgłoszenie nabycia spadku, co skutkowało utratą prawa do zwolnienia z podatku od spadków i darowizn.

Podatniczka złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn. Spór dotyczył terminu zgłoszenia nabycia spadku po mężu. Podatniczka twierdziła, że zawiadomiła organ o nabyciu spadku pismem z 27 maja 2022 r. oraz powoływała się na przepisy ustawy COVID-19. Sąd uznał, że termin 6 miesięcy na zgłoszenie nabycia spadku, liczony od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia (13 maja 2022 r.), upłynął 13 listopada 2022 r. i nie podlega przywróceniu. Złożone przez innego spadkobiercę pismo z 27 maja 2022 r. nie było skutecznym zgłoszeniem przez skarżącą, a przepisy ustawy COVID-19 nie miały zastosowania, gdyż uchybienie terminu nastąpiło po zakończeniu stanu epidemii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę D.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego ustalającą zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn. Sprawa dotyczyła nabycia spadku po R.S., po którym aktem poświadczenia dziedziczenia z 13 maja 2022 r. spadek nabyli D.S. (żona) oraz dwaj synowie. Podatniczka została poinformowana o upływie 6-miesięcznego terminu na zgłoszenie nabycia spadku (art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, dalej: u.p.s.d.), który upłynął 13 listopada 2022 r. Skarżąca argumentowała, że zawiadomiła organ o nabyciu spadku pismem z 27 maja 2022 r. złożonym przez jej syna T.S., a także powoływała się na przepisy ustawy COVID-19 (art. 15zzzzzn2) dotyczące możliwości przywrócenia terminu. Sąd uznał, że termin 6 miesięcy na zgłoszenie nabycia spadku, liczony od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Złożone przez T.S. pismo z 27 maja 2022 r. dotyczyło zgłoszenia kontynuacji działalności gospodarczej i nie stanowiło skutecznego zgłoszenia nabycia spadku przez D.S. dla celów skorzystania ze zwolnienia podatkowego. Ponadto, sąd stwierdził, że przepisy ustawy COVID-19 nie miały zastosowania, ponieważ uchybienie terminowi przez skarżącą nastąpiło 13 listopada 2022 r., czyli po zakończeniu stanu epidemii (16 maja 2022 r.). W związku z tym, organ podatkowy nie miał obowiązku zawiadamiania strony o uchybieniu terminu ani wyznaczania terminu na złożenie wniosku o jego przywrócenie. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a skarżąca nie dochowała wymaganego terminu, co skutkowało utratą prawa do zwolnienia z opodatkowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, złożenie pisma przez jednego ze spadkobierców, nie na urzędowym formularzu i po upływie terminu, nie jest skutecznym zgłoszeniem nabycia spadku przez skarżącą dla celów skorzystania ze zwolnienia podatkowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że termin 6 miesięcy na zgłoszenie nabycia spadku jest terminem materialnoprawnym, niepodlegającym przywróceniu. Pismo złożone przez innego spadkobiercę nie było skutecznym zgłoszeniem przez skarżącą, a samo zgłoszenie musi być dokonane przez uprawnionego spadkobiercę w ustawowym terminie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.p.s.d. art. 4a § 1

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

u.p.s.d. art. 4a § 1a

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.s.d. art. 4a § 3

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

u.p.s.d. art. 6 § 1

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

u.p.s.d. art. 6 § 2

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

ustawa COVID-19 art. 15 § zzzzzn2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Ord.pr. art. 21 § 1

Ordynacja podatkowa

Ord.pr. art. 207

Ordynacja podatkowa

Ord.pr. art. 122

Ordynacja podatkowa

Ord.pr. art. 180 § 1

Ordynacja podatkowa

Ord.pr. art. 188

Ordynacja podatkowa

Ord.pr. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

Ord.pr. art. 191

Ordynacja podatkowa

u.z.e.i.p.p. art. 12 § 1c

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników

u.z.s.p. art. 12 § 10

Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin 6 miesięcy na zgłoszenie nabycia spadku jest terminem materialnoprawnym, niepodlegającym przywróceniu. Złożenie pisma przez jednego ze spadkobierców, nie na urzędowym formularzu i po upływie terminu, nie jest skutecznym zgłoszeniem nabycia spadku przez skarżącą dla celów skorzystania ze zwolnienia podatkowego. Przepisy ustawy COVID-19 dotyczące obowiązku zawiadomienia o uchybieniu terminu i możliwości jego przywrócenia mają zastosowanie tylko wtedy, gdy uchybienie nastąpiło w okresie obowiązywania stanu epidemii.

Odrzucone argumenty

Złożenie pisma z 27 maja 2022 r. przez T.S. stanowiło skuteczne zgłoszenie nabycia spadku przez D.S. Przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 miał zastosowanie, nakładając na organ obowiązek zawiadomienia o uchybieniu terminu i wyznaczenia terminu na jego przywrócenie. Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

termin jest terminem zawitym, materialnym, co oznacza, że nie posiada waloru przywracalności. Bezskuteczny upływ tego terminu ... powoduje bezpowrotną utratę przez podatnika prawa do skorzystania ze zwolnienia, niezależnie od przyczyny uchybienia. Zgłoszenie dla celów ewidencji podatkowej nie jest równoznaczne ze zgłoszeniem przez spadkobiercę właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego nabycia rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia. uchybienie temu terminowi przez D.S. nie nastąpiło zatem w czasie, w którym obowiązywał stan epidemii.

Skład orzekający

Małgorzata Gorzeń

przewodniczący

Elżbieta Rischka

członek

Irena Wesołowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja terminów materialnoprawnych w podatku od spadków i darowizn, zastosowanie przepisów ustawy COVID-19 w kontekście terminów administracyjnych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i zastosowania przepisów przejściowych związanych z pandemią. Kluczowe jest ustalenie daty powstania obowiązku podatkowego i momentu uchybienia terminowi w kontekście obowiązywania stanu epidemii.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne przestrzeganie terminów w prawie podatkowym, zwłaszcza w kontekście ulg i zwolnień. Pokazuje również, jak przepisy nadzwyczajne (ustawa COVID-19) mogą być interpretowane w specyficznych okolicznościach.

Utracona ulga podatkowa przez spóźnione zgłoszenie spadku – kluczowa data po pandemii.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 904/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-01-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka
Irena Wesołowska /sprawozdawca/
Małgorzata Gorzeń /przewodniczący/
Symbol z opisem
6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne
Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1043
art. 4a ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 374
art. 15 zzzzzn2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska /spr./, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 4 września 2024 r., nr 2201-IOM.4104.72.2024 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn oddala skargę.
Uzasadnienie
Aktem poświadczenia dziedziczenia z 13 maja 2022 r. poświadczono, że spadek po R.S., zmarłym 1 kwietnia 2022 r. z mocy ustawy nabyli z dobrodziejstwem inwentarza D.S. (żona spadkodawcy) oraz B.S. i T.S. (synowie spadkodawcy), w udziałach wynoszących 1/3 części. Powyższy akt poświadczenia dziedziczenia został zarejestrowany 13 maja 2022 r. pod numerem [...] w rejestrze spadkowym prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną.
W dniu 1 grudnia 2022 r. w Urzędzie Skarbowym w Wejherowie stawiła się D.S.. W trakcie wizyty pracownik organu podatkowego poinformował stronę o upływie 6-miesięcznego terminu, określonego w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2021 r., poz. 1043 ze zm, dalej: u.p.s.d.) z dniem 13 listopada 2022 r. oraz o obowiązku złożenia zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-3.
W dniu 17 stycznia 2023 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo, w którym spadkobiercy wskazali, że postanowili kontynuować działalność gospodarczą R.S. (T.) poprzez prowadzenie przedsiębiorstwa w spadku i w związku z tym 13 maja 2022 r. został sporządzony protokół poświadczenia dziedziczenia oraz oświadczenie o przyjęciu spadku. O fakcie przyjęcia spadku, w szczególności przedsiębiorstwa, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wejherowie (dalej w skrócie zwany Naczelnikiem lub organem pierwszej instancji) został zawiadomiony 27 maja 2022 r. W tym dniu T.S. złożył w organie pierwszej instancji zgłoszenie o kontynuowaniu prowadzenia ww. przedsiębiorstwa, zgodę na pełnienie funkcji zarządcy sukcesyjnego, oświadczenie o braku przeciwwskazań do pełnienia funkcji zarządcy sukcesyjnego, akt poświadczenia dziedziczenia. W ocenie podatników złożenie wskazanych dokumentów stanowiło zgłoszenie nabycia spadku, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Podatnicy złożyli jednocześnie czynny żal, zaświadczenie lekarskie z 10.01.2023 r. dotyczące stanu zdrowia D.S. oraz deklaracje SD-Z2 informując, że brak wcześniejszego złożenia SD-Z2 wynikał z nieznajomości przepisów podatkowych.
Postanowieniem z 20 kwietnia 2023 r. Naczelnik wszczął wobec D.S. postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po R.S., a decyzją z 21 maja 2024 r. ustalił wysokość tego zobowiązania w wysokości 328.016 zł.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania, decyzją z 4 września 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej w skrócie zwany Dyrektorem lub organem odwoławczym) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podatniczka, w okresie 6 miesięcy od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia nie zgłosiła w żadnej formie (pisemnej, ustnej) nabycia rzeczy lub praw majątkowych tytułem dziedziczenia. Pierwszym działaniem strony była wizyta w organie podatkowym w dniu 1 grudnia 2022 r., tj. już po upływie terminu wskazanego w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d.. W toku postępowania podatniczka powoływała się wprawdzie na dokumenty złożone wraz z pismem z 27 maja 2022 r. w Urzędzie Skarbowym w Wejherowie, wskazać jednak należy, że dokumenty te zostały złożone przez innego spadkobiercę, T.S., który działając wyłącznie w swoim imieniu, na podstawie art. 12 ust. 1c ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, zgłosił kontynuację prowadzenia przedsiębiorstwa – T. R.S. Zgłoszenie dla celów ewidencji podatkowej, jak stwierdził organ, nie jest równoznaczne ze zgłoszeniem przez spadkobiercę właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego nabycia rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje zatem bezspornie, że strona nie dochowała 6-miesięcznego terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu spadku po mężu, R.S.
Dyrektor zwrócił jednocześnie uwagę na to, że wskazany w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. termin jest terminem zawitym, materialnym, co oznacza, że nie posiada waloru przywracalności. Bezskuteczny upływ tego terminu, co miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, powoduje bezpowrotną utratę przez podatnika prawa do skorzystania ze zwolnienia, niezależnie od przyczyny uchybienia. Powyższe oznacza, że wskazywane przez D.S. okoliczności (stan zdrowia, nieznajomość przepisów) pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Niezależnie bowiem od wskazywanych przez stronę powodów uchybienia 6- miesięcznemu terminowi do złożenia zgłoszenia - obowiązujące w tym zakresie przepisy uniemożliwiają jego przywrócenie.
Organ odwoławczy stwierdził również, że w sprawie nie znajdzie zastosowania wskazywany w odwołaniu przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. Przepis ten ogranicza zakres zastosowania do sytuacji, w której strona uchybiła terminowi przewidzianemu przepisami prawa administracyjnego w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii obowiązywał do 16 maja 2022 r., a termin do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, upływał 13 listopada 2022 r. D.S. uchybiła wskazanemu terminowi, jednakże uchybienie to nie miało miejsca w czasie stanu epidemii. W związku z tym organ uznał, że wskazywany przepis nie znajdzie zastosowania.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, D.S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 21 § 1 pkt 2 i art. 207 Ordynacji podatkowej, art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 4a ust. 3, art. 4b, art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 i ust 3, art. 9 ust 1 pkt 1, art. 14 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1, art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.p.s.d. w związku z art. 15 zzzzzn ust 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej: ustawa COVID-19) poprzez ustalenie Skarżącej zobowiązania podatkowego mimo faktu, że przysługiwało mu zwolnienie z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn;
2. art. 122, art. 180 § 1, art. 188, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 poprzez subiektywną i niezgodną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, szczególnie polegającą na niewskazaniu uprawnień Skarżącej co do przywrócenia terminu na złożenie SD-Z2 i skorzystania zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn na podstawie przepisów ustawy COVID-19.
Uzasadniając postawione zarzuty strona podała, że o nabyciu spadku spadkobiercy zawiadomili Naczelnika pismem z 27 maja 2022 roku. W przedmiotowym zawiadomieniu poinformowano organ o przyjęciu spadku, w szczególności o nabyciu przedsiębiorstwa w spadku. Spadkobiercy ww. zgłoszeniu wskazali przedmiot nabycia spadku, jednakże nie dokonali tego na formularzu SD-Z2. Zdaniem strony spełnienie warunku zgłoszenia na formularzu SD-Z2 nie zostało opatrzone wymogiem ustawowym w takim sensie, że jego niespełnienie powoduje zastosowanie skutków, które są przewidziane w art. 4a ust. 3 u.p.s.d. W związku z tym, wykonanie obowiązku zgłoszenia, jednakże nie na tym formularzu, nie może przesądzać o niespełnieniu warunków, gdy podmiot spełnił ustawowe warunki do zwolnienia.
W dalszej części skarżąca wskazała, że termin określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. jest terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje utratę przez podatnika prawa do skorzystania ze zwolnienia niezależnie od przyczyny uchybienia. Niemniej jednak, zdaniem strony, w sprawie miała zastosowanie regulacja zawarta w art. 15 zzzzzn2 ust 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) – dalej w skrócie zwana ustawą COVID-19. W świetle tej regulacji, na organie podatkowym spoczywał obowiązek zawiadomienia spadkobierców o uchybieniu przez nich terminu do złożenia deklaracji SD-Z2 i możliwości skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. Organ uchybił jednak temu obowiązkowi a ponadto nie wyznaczył również podatniczce 30 dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu oraz na wniesienie deklaracji SD-Z2.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, wbrew stawianym w skardze zarzutom, nie została wydana z naruszeniem prawa.
Spór w niniejszej sprawie dotyczył kwestii spełnienia przez podatniczkę wymogu zgłoszenia nabycia rzeczy i prawa wchodzących do spadku, w sześciomiesięcznym terminie liczonym od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Strona wnosząca skargę twierdziła, że wymóg ten został spełniony z uwagi na złożenie pisma z 27 maja 2022 r. informującego o przyjęciu spadku i nabyciu przedsiębiorstwa w spadku. Ponadto, zdaniem strony, w sprawie miał zastosowanie przepis art. 15 zzzzzn2 ust 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19, zobowiązujący organ podatkowy do powiadomienia strony o stwierdzonym uchybieniu terminowi do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia i wyznaczenia stronie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.
Zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4. W przypadku, gdy dokumentem potwierdzającym nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych jest akt poświadczenia dziedziczenia, termin 6 miesięcy liczy się od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 4a ust. 1a).
Termin 6 miesięcy na dokonanie zgłoszenia SD-Z2 nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., ma charakter materialnoprawny (zob. wyrok NSA z 31 października 2024 r. III FSK 28/24). O takim jego charakterze przesądza nie tylko fakt, że został on określony w przepisach prawa materialnego, ale też i skutki, które wywołuje jego niezachowanie, określone w art. 4a ust. 3 u.p.s.d. Oznacza to, że bezskuteczny upływ terminu (niezłożenie zgłoszenia SD-Z2) powoduje, iż nie podlega on przywróceniu, lecz skutkuje utratą zwolnienia podmiotowego i opodatkowanie uprawnionego na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Materialnoprawny charakter tego terminu zaaprobował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 czerwca 2014 r., P-43/11 (OTK-A 2013/5, poz. 55; Dz.U. z 2013 r. poz. 692).
W rozpatrywanej sprawie akt poświadczenia dziedziczenia został sporządzony i zarejestrowany w dniu 13 maja 2022 r. W związku powyższym termin do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1a u.p.s.d. kończył swój bieg w dniu 13 listopada 2022 r. Podatniczka stawiła się w Urzędzie Skarbowym w Wejherowie w dniu 1 grudnia 2022 r. z wypełnionym formularzem SD-Z2, gdzie została poinformowana o obowiązku złożenia zeznania SD-3. Samo zgłoszenie o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2 D.S. złożyła w dniu 17 stycznia 2023 r.
Z powyższego wynika zatem, że skarżąca uchybiła zawitemu terminowi do złożenia zgłoszenia w wymaganym sześciomiesięcznym terminie, a przekroczenie wskazanego terminu, z uwagi na jego materialnoprawny charakter, wywarło skutek w postaci utraty prawa do zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn.
Dla powyższego prawidłowego stanowiska organów podatkowych bez znaczenia postawało przy tym to, że w siedzibie organu podatkowego, złożone zostało pismo z 27 maja 2022 r., informujące o nabyciu i przyjęciu spadku po zmarłym R.S. Wskazane pismo zostało bowiem złożone nie przez stronę, ale jej syna T.S., który działając wyłącznie w swoim imieniu, na podstawie art. 12 ust. 1c ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, zgłosił kontynuację prowadzenia przedsiębiorstwa – T. R.S. Wskazany przepis art. 12 ust. 1c ustawy odsyła do art. 12 ust. 10 ustawy z 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 170), zgodnie z którym uprawnienie do powołania zarządcy sukcesyjnego wygasa z upływem dwóch miesięcy od dnia śmierci przedsiębiorcy (...).T.S. zobowiązany był zgłosić kontynuowanie prowadzenia przedsiębiorstwa zmarłego, jako spadkobierca ustawowy, w terminie 2 miesięcy od daty zgonu R.S., tj. do 1 czerwca 2022 r. Powyższe zgłoszenie dla celów ewidencji podatkowej nie jest tożsame ze zgłoszeniem przez spadkobiercę właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego nabycia rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia, celem skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 4a u.p.s.d., jak również zgłoszeniem dziedziczenia własności przedsiębiorstwa osoby fizycznej lub udziału w nim w celu skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 4b u.p.s.d.
Ponadto trzeba mieć na uwadze to, że warunek zgłoszenia jest spełniony, jeżeli osoba wskazana w art. 4a u.p.s.d. jako uprawniona do zwolnienia zgłosi naczelnikowi urzędu skarbowego nabycie własności rzeczy lub prawa majątkowego w ustawowo określonym terminie. Wskazane w przepisie zwolnienie ma charakter podmiotowy tj. odnosi się wyłącznie do pewnej kategorii osób z zakresu podmiotowego podatku od spadków i darowizn. Do zwolnienia z opodatkowania konieczne jest zatem złożenie oświadczenia przez konkretnego uprawnionego tj. przez spadkobiercę zaliczającego się do kręgu osób wskazanych w art. 4a ust. 1 u.p.s.d., wyrażającego wolę skorzystania z przysługującego uprawnienia. W sytuacji zatem, gdy oświadczenie takie składa wyłącznie jeden ze spadkobierców, spośród kilku uprawnionych, to zgłoszenie nabycia rzeczy lub praw majątkowych, dokonane zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. przez jednego ze spadkobierców nie odnosi skutku wobec pozostałych osób z kręgu spadkobierców. Skorzystanie z ulgi podatkowej przewidzianej w art. 4a u.p.o.s.d. stanowi prawo, a nie obowiązek podatnika, w związku z czym ma on prawo, a nie obowiązek złożenia zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych. Zgłoszenie stanowi wyłącznie oświadczenie nabywcy (w tym przypadku spadkobiercy) o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, a obowiązek zgłoszenia, o którym mowa w art. 4a u.p.s.d., ciąży na każdym nabywcy spadku. Zatem okoliczność, że jeden z nabywców z kręgu kilku spadkobierców zgłosił nabycie w ustawowym terminie, nie powoduje zastosowania zwolnienia dla pozostałych spadkobierców.
Należy bowiem zwrócić uwagę, że ustawodawca nie przewidział - tak jak to ma miejsce w przypadku złożenia zeznania podatkowego, o którym mowa w art. 17a ust. 1 u.p.s.d. (na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 27 listopada 2015 r. w sprawie zeznania podatkowego składanego przez podatników podatku od spadków i darowizn - Dz.U. z 2015 r. poz. 2068), możliwości dokonania wspólnego zgłoszenia, o którym mowa w art. 4a u.p.s.d.
Zgodzić należy się przy tym co do tego, że wymóg zgłoszenia nabycia rzeczy i praw nabytych w drodze dziedziczenia na określonym formularzu, ma charakter techniczny, mający na celu ułatwienie organom i podatnikom dokonanie stosownego zgłoszenia zapewniającego uzyskanie niezbędnych informacji potrzebnych do uzyskania zwolnienia. Ustawodawca nie przewidział jednak negatywnych skutków związanych z brakiem złożenia zgłoszenia na określonym druku, stąd dokonane zgłoszenie nabycia praw w drodze spadku w innej formie, nie może przesądzać o niespełnieniu warunków do uzyskania zwolnienia na podstawie art. 4a ust. 1 u.p.s.d. Powyższe nie wyklucza uzyskania zwolnienia z opodatkowania, oczywiście o ile zostają spełnione pozostałe ustawowe warunki, w szczególności zachowanie sześciomiesięcznego terminu.
Nieuzasadniony jest również stawiany przez stronę zarzut, że o wadliwości zaskarżonej decyzji ma świadczyć naruszenie przez organ podatkowy treści art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19. Wskazany przepis stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Regulacja zawarta w art. 15 zzzzzn2 ustawy CIVID-19, w swoim założeniu miała na celu stworzenie mechanizmu ochrony prawnej, który miał zapobiegać negatywnym skutkom związanym z upływem terminów przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego np. zawitego terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu praw i rzeczy w drodze dziedziczenia. Powyższe związane było z ogłoszonym stanem epidemii, w czasie którego priorytetem była ochrona zdrowia obywateli i w tym celu wprowadzone zostały ograniczenia ich aktywności np. w zakresie przemieszczania się oraz ograniczenia w działaniu instytucji publicznych.
Odczytując treść art. 15 zzzzzn2 ust 1, mając przy tym na uwadze cel wprowadzenia tego rodzaju regulacji, należy zauważyć, że spoczywający na organie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu określonemu terminowi aktualizował się wówczas, gdy do uchybienia przez stronę terminowi doszło w okresie obowiązywania stanu epidemii. Dotyczył on zatem tych sytuacji, w których upływ terminu następował w czasie obowiązującego stanu epidemii, a strona z uwagi na tę okoliczność nie mogła dokonać czynności, które były wymagane do podjęcia, przed upływem tego terminu.
Należy przypomnieć, że stan epidemii został ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 491) i obowiązywał do dnia 16 maja 2022 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2022 r. poz. 1027).
W przedmiotowej sprawie akt poświadczenia dziedziczenia został zarejestrowany 13 maja 2022 r., a zatem od tej daty należało liczyć sześciomiesięczny termin do zgłoszenia nabycia rzeczy lub praw w drodze dziedziczenia i kończył on swój bieg 13 listopada 2022 r. Uchybienie temu terminowi przez D.S. nie nastąpiło zatem w czasie, w którym obowiązywał stan epidemii. Termin ten kończył bowiem swój bieg już po zakończeniu trwania tego okresu. W konsekwencji, na organie podatkowym ani nie spoczywał obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu, ani organ nie był zobligowany do wyznaczenia stronie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Należy jeszcze podkreślić, że spoczywający na organie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminowi istniał tylko w czasie, w jakim do uchybienia doszło w okresie obowiązującego stanu epidemii. Obowiązek ten nie został nałożony na organy w czasie obowiązującego stanu zagrożenia epidemicznego. Ustawodawca w art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 jasno określił czasowy zakres stosowania przepisu i nie mogło go zmienić przekonanie strony o braku różnicy pomiędzy stanem epidemii i stanem zagrożenia epidemicznego.
W ocenie Sądu, organ podatkowy nie uchybił wskazywanym przez stronę przepisom Ordynacji podatkowej w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodnego. Organ zebrał dowody w zakresie, w jakim było to niezbędne dla ustalenia okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. W szczególności prawidłowo ustalono zarówno datę powstania obowiązku podatkowego jak i datę, w której upływał termin do złożenia zgłoszenia o nabyciu rzeczy i praw w drodze dziedziczenia. Organ dokładnie ustalił również te okoliczności, które miały wpływ na wymiar ustalonego decyzją zobowiązania podatkowego. Nie ma również podstaw do tego, aby twierdzić, że ocena materiału dowodowego została przeprowadzona w sposób dowolny. Organ właściwie ocenił zebrane dowody i doszedł do prawidłowego wniosku, że strona skarżąca uchybiła terminowi do złożenia zgłoszenia SD-Z2. Organ prawidłowo wnioskował również o tym, że w sprawie nie zachodziły żadne okoliczności, które zobowiązywałyby organ do powiadamiania strony o zaistniałym uchybieniu i możliwości przywrócenia uchybionego terminu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) orzekł o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI