I SA/Gd 903/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-04-01
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od spadkówdarowiznynabycie spadkuzgłoszenie nabyciatermin zawityzwolnienie podatkoweustawa COVID-19zarząd sukcesyjnyprzedsiębiorstwo w spadku

WSA w Gdańsku oddalił skargę podatnika, uznając, że nie dochował on 6-miesięcznego terminu na zgłoszenie nabycia spadku, co skutkuje utratą zwolnienia podatkowego, a przepisy COVID-19 nie miały zastosowania.

Podatnik B.S. skarżył decyzję Dyrektora IAS utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika US ustalającą zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn. Spór dotyczył terminu zgłoszenia nabycia spadku po R.S. Podatnik twierdził, że zawiadomił organ o nabyciu spadku i przedsiębiorstwa w spadku pismem z 27 maja 2022 r., a także powoływał się na przepisy ustawy COVID-19. Sąd uznał, że zgłoszenie złożone przez innego spadkobiercę nie było zgłoszeniem nabycia spadku w celu skorzystania ze zwolnienia, a termin 6 miesięcy na zgłoszenie nabycia spadku (liczony od rejestracji aktu poświadczenia dziedziczenia) upłynął 13 listopada 2022 r., czyli po zakończeniu stanu epidemii, co wyklucza zastosowanie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. W konsekwencji, podatnik utracił prawo do zwolnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę B.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego ustalającą zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn. Sprawa dotyczyła nabycia spadku po R.S., po którym spadek nabyli z dobrodziejstwem inwentarza żona D.S. oraz synowie B.S. i T.S. w udziałach po 1/3. Akt poświadczenia dziedziczenia został zarejestrowany 13 maja 2022 r. Podatnik B.S. twierdził, że zawiadomił organ o nabyciu spadku i kontynuacji działalności gospodarczej spadkodawcy pismem z 27 maja 2022 r., co powinno być traktowane jako zgłoszenie nabycia spadku w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Ponadto, skarżący powoływał się na przepisy ustawy COVID-19, twierdząc, że organ powinien był zawiadomić go o uchybieniu terminu i umożliwić złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Sąd uznał, że zgłoszenie złożone przez T.S. dotyczyło wyłącznie zgłoszenia kontynuacji prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku i nie stanowiło zgłoszenia nabycia spadku w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego przez B.S. Sąd podkreślił, że termin 6 miesięcy na zgłoszenie nabycia spadku, liczony od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia (upływający 13 listopada 2022 r.), ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Co istotne, termin ten upłynął po zakończeniu stanu epidemii (który trwał do 16 maja 2022 r.), co wyklucza zastosowanie przepisów art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, które nakładały na organy obowiązek zawiadomienia o uchybieniu terminowi i wyznaczenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale tylko w przypadku, gdy do uchybienia doszło w okresie stanu epidemii. Sąd stwierdził, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny, a skarżący nie dochował wymaganego terminu, co skutkuje utratą prawa do zwolnienia podatkowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, złożenie pisma przez innego spadkobiercę, które nie stanowiło zgłoszenia nabycia spadku w celu skorzystania ze zwolnienia, nie spełnia wymogu zgłoszenia przez podatnika.

Uzasadnienie

Zgłoszenie musi być wyrazem aktywności konkretnego spadkobiercy dążącego do uzyskania zwolnienia, a nie zgłoszeniem dotyczącym innych celów lub dokonanym przez inną osobę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.s.d. art. 4a § 1

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

u.p.s.d. art. 4a § 1a

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

Pomocnicze

u.p.s.d. art. 4a § 3

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

u.p.s.d. art. 6 § 1

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

u.p.s.d. art. 14 § 1

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

u.p.s.d. art. 15 § 1

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn § 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn2 § 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn2 § 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Ord.pod. art. 122

Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 207

Ordynacja podatkowa

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników art. 12 § 1c

Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw art. 12 § 10

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin do zgłoszenia nabycia spadku jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Złożenie pisma przez innego spadkobiercę nie stanowi zgłoszenia nabycia spadku przez skarżącego w celu skorzystania ze zwolnienia. Przepisy ustawy COVID-19 nie mają zastosowania, ponieważ uchybienie terminowi nastąpiło po zakończeniu stanu epidemii.

Odrzucone argumenty

Złożenie pisma z 27 maja 2022 r. przez spadkobierców stanowiło zgłoszenie nabycia spadku. Przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 nakładał na organ obowiązek zawiadomienia o uchybieniu terminu i wyznaczenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

Godne uwagi sformułowania

termin jest terminem zawitym, materialnym, co oznacza, że nie posiada waloru przywracalności. Bezskuteczny upływ tego terminu (...) powoduje bezpowrotną utratę przez podatnika prawa do skorzystania ze zwolnienia, niezależnie od przyczyny uchybienia. Zgłoszenie dla celów ewidencji podatkowej nie jest równoznaczne ze zgłoszeniem przez spadkobiercę właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego nabycia rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia. Uchybienie temu terminowi przez B.S. nie nastąpiło zatem w czasie, w którym obowiązywał stan epidemii.

Skład orzekający

Sławomir Kozik

przewodniczący

Marek Kraus

członek

Alicja Stępień

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja terminów materialnoprawnych w prawie podatkowym, zastosowanie przepisów o COVID-19 w kontekście terminów administracyjnych, znaczenie prawidłowego zgłoszenia nabycia spadku dla skorzystania ze zwolnienia podatkowego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów związanych z pandemią COVID-19, jednak ogólne zasady dotyczące terminów materialnoprawnych i wymogów formalnych zgłoszeń są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie terminów w prawie podatkowym i jak drobne błędy formalne mogą prowadzić do utraty znaczących ulg. Wyjaśnia również, kiedy przepisy nadzwyczajne (jak ustawa COVID-19) mają zastosowanie.

Utrata fortuny przez niedopilnowanie terminu: Sąd wyjaśnia, kiedy zwolnienie ze spadku przepada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 903/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-04-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień /sprawozdawca/
Marek Kraus
Sławomir Kozik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne
Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1043
art. 4a ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 374
art. 15zzzzzn ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Fabińska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 4 września 2024 r. nr 2201-IOM.4104.71.2024 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn oddala skargę.
Uzasadnienie
Aktem poświadczenia dziedziczenia z 13 maja 2022 r. poświadczono, że spadek po R.S., zmarłym 1 kwietnia 2022 r. z mocy ustawy nabyli z dobrodziejstwem inwentarza D.S. (żona spadkodawcy) oraz B.S. i T.S. (synowie spadkodawcy), w udziałach wynoszących 1/3 części. Powyższy akt poświadczenia dziedziczenia został zarejestrowany 13 maja 2022 r. pod numerem [...] w rejestrze spadkowym prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną.
W dniu 17 stycznia 2023 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo, w którym spadkobiercy wskazali, że postanowili kontynuować działalność gospodarczą R.S. (T.) poprzez prowadzenie przedsiębiorstwa w spadku i w związku z tym 13 maja 2022 r. został sporządzony protokół poświadczenia dziedziczenia oraz oświadczenie o przyjęciu spadku. O fakcie przyjęcia spadku, w szczególności przedsiębiorstwa, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wejherowie (dalej w skrócie zwany Naczelnikiem lub organem pierwszej instancji) został zawiadomiony 27 maja 2022 r. W tym dniu T.S. złożył w organie pierwszej instancji zgłoszenie o kontynuowaniu prowadzenia ww. przedsiębiorstwa, zgodę na pełnienie funkcji zarządcy sukcesyjnego, oświadczenie o braku przeciwwskazań do pełnienia funkcji zarządcy sukcesyjnego, akt poświadczenia dziedziczenia. W ocenie podatników złożenie wskazanych dokumentów stanowiło zgłoszenie nabycia spadku, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Podatnicy złożyli jednocześnie czynny żal oraz deklaracje SD-Z2 informując, że brak wcześniejszego złożenia SD-Z2 wynikał z nieznajomości przepisów podatkowych.
Postanowieniem z 20 kwietnia 2023 r. Naczelnik wszczął wobec B.S. postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po R.S., a decyzją z 21 maja 2024 r. ustalił wysokość tego zobowiązania w wysokości 328.016 zł.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania, decyzją z 4 września 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej w skrócie zwany Dyrektorem lub organem odwoławczym) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podatnik, w okresie 6 miesięcy od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia nie zgłosił w żadnej formie (pisemnej, ustnej) nabycia rzeczy lub praw majątkowych tytułem dziedziczenia. Zgłoszenie SD-Z2 wpłynęło wprawdzie do organu pierwszej instancji, ale już po upływie terminu wskazanego w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Organ zwrócił dalej uwagę, że w toku postępowania podatnik powoływał się wprawdzie na dokumenty złożone wraz z pismem z 27 maja 2022 r. w Urzędzie Skarbowym w Wejherowie, niemniej jednak dokumenty te zostały złożone przez innego spadkobiercę, T.S., który działając wyłącznie w swoim imieniu, na podstawie art. 12 ust. 1c ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, zgłosił kontynuację prowadzenia przedsiębiorstwa – T. R.S. Zgłoszenie dla celów ewidencji podatkowej, jak stwierdził organ, nie jest równoznaczne ze zgłoszeniem przez spadkobiercę właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego nabycia rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje zatem bezspornie, że strona nie dochowała 6-miesięcznego terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu spadku po ojcu, R.S.
Dyrektor zwrócił jednocześnie uwagę na to, że wskazany w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy termin jest terminem zawitym, materialnym, co oznacza, że nie posiada waloru przywracalności. Bezskuteczny upływ tego terminu, co miało miejsca w okolicznościach niniejszej sprawy, powoduje bezpowrotną utratę przez podatnika prawa do skorzystania ze zwolnienia, niezależnie od przyczyny uchybienia. Powyższe oznacza, że wskazywane przez B.S. okoliczności (nieznajomość przepisów) pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Niezależnie bowiem od wskazywanych przez stronę powodów uchybienia 6- miesięcznemu terminowi do złożenia zgłoszenia - obowiązujące w tym zakresie przepisy uniemożliwiają jego przywrócenie.
Organ odwoławczy stwierdził również, że w sprawie nie znajdzie zastosowania wskazywany w odwołaniu przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. Przepis ten ogranicza zakres zastosowania do sytuacji, w której strona uchybiła terminowi przewidzianemu przepisami prawa administracyjnego w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii obowiązywał do 16 maja 2022 r., a termin do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, upływał 13 listopada 2022 r. B.S. uchybił wskazanemu terminowi, jednakże uchybienie to nie miało miejsca w czasie stanu epidemii. W związku z tym organ uznał, że wskazywany przepis nie znajdzie zastosowania.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, B.S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 21 § 1 pkt 2 i art. 207 Ordynacji podatkowej, art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 4a ust. 3, art. 4b, art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 i ust 3, art. 9 ust 1 pkt 1, art. 14 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1, art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Ustawy z dnia 28 lipca z 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043 ze zm.) - zwaną dalej u.p.s.d. w związku z art. 15 zzzzzn ust 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej: ustawa COVID-19) poprzez ustalenie Skarżącemu zobowiązania podatkowego mimo faktu, że przysługiwało mu zwolnienie z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn;
2. art. 122, art. 180 § 1, art. 188, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 poprzez subiektywną i niezgodną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, szczególnie polegającą na niewskazaniu uprawnień Skarżącego co do przywrócenia terminu na złożenie SD-Z2 i skorzystania zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn na podstawie przepisów ustawy COVID-19.
Uzasadniając postawione zarzuty strona podała, że o nabyciu spadku spadkobiercy zawiadomili Naczelnika pismem z 27 maja 2022 roku. W przedmiotowym zawiadomieniu poinformowano organ o przyjęciu spadku, w szczególności o nabyciu przedsiębiorstwa w spadku. Spadkobiercy ww. zgłoszeniu wskazali przedmiot nabycia spadku, jednakże nie dokonali tego na formularzu SD-Z2. Zdaniem strony spełnienie warunku zgłoszenia na formularzu SD-Z2 nie zostało opatrzone wymogiem ustawowym w takim sensie, że jego niespełnienie powoduje zastosowanie skutków, które są przewidziane w art. 4a ust. 3 u.p.s.d. W związku z tym, wykonanie obowiązku zgłoszenia, jednakże nie na tym formularzu, nie może przesądzać o niespełnieniu warunków, gdy podmiot spełnił ustawowe warunki do zwolnienia.
W dalszej części skarżący wskazał, że termin określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. jest terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje utratę przez podatnika prawa do skorzystania ze zwolnienia niezależnie od przyczyny uchybienia. Niemniej jednak, zdaniem strony, w sprawie miała zastosowanie regulacja zawarta w art. 15 zzzzzn2 ust 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) – dalej w skrócie zwana ustawą COVID-19. W świetle tej regulacji, na organie podatkowym spoczywał obowiązek zawiadomienia spadkobierców o uchybieniu przez nich terminu do złożenia deklaracji SD-Z2 i możliwości skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. Organ uchybił jednak temu obowiązkowi a ponadto nie wyznaczył również podatnikowi 30 dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu oraz na wniesienie deklaracji SD-Z2.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, wbrew stawianym w skardze zarzutom, nie została wydana z naruszeniem prawa.
Spór w niniejszej sprawie dotyczył kwestii spełnienia przez podatnika wymogu zgłoszenia nabycia rzeczy i prawa wchodzących do spadku, w sześciomiesięcznym terminie liczonym od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Strona wnosząca skargę twierdziła, że wymóg ten został spełniony z uwagi na złożenie pisma z 27 maja 2022 r. informującego o przyjęciu spadku i nabyciu przedsiębiorstwa w spadku. Ponadto, zdaniem strony, w sprawie miał zastosowanie przepis art. 15 zzzzzn2 ust 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19, zobowiązujący organ podatkowy do powiadomienia strony o stwierdzonym uchybieniu terminowi do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia i wyznaczenia stronie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.
Zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4. W przypadku, gdy dokumentem potwierdzającym nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych jest akt poświadczenia dziedziczenia, termin 6 miesięcy liczy się od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 4a ust. 1a).
Termin 6 miesięcy na dokonanie zgłoszenia SD-Z2 nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., ma charakter materialnoprawny (zob. wyrok NSA z 31 października 2024 r. III FSK 28/24). O takim jego charakterze przesądza nie tylko fakt, że został on określony w przepisach prawa materialnego, ale też i skutki, które wywołuje jego niezachowanie, określone w art. 4a ust. 3 u.p.s.d. Oznacza to, że bezskuteczny upływ terminu (niezłożenie zgłoszenia SD-Z2) powoduje, iż nie podlega on przywróceniu, lecz skutkuje utratą zwolnienia podmiotowego i opodatkowanie uprawnionego na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Materialnoprawny charakter tego terminu zaaprobował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 czerwca 2014 r., P-43/11 (OTK-A 2013/5, poz. 55; Dz.U. z 2013 r. poz. 692).
W rozpatrywanej sprawie akt poświadczenia dziedziczenia został sporządzony i zarejestrowany w dniu 13 maja 2022 r. W związku z powyższym termin do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, o którym mowa w art. 4a ust. 1a u.p.s.d. kończył swój bieg w dniu 13 listopada 2022 r. Zgłoszenie o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2 B.S. złożył w dniu 17 stycznia 2023 r.
Z powyższego wynika zatem, że skarżący uchybił zawitemu terminowi do złożenia zgłoszenia w wymaganym sześciomiesięcznym terminie, a przekroczenie wskazanego terminu, z uwagi na jego materialnoprawny charakter, wywarło skutek w postaci utraty prawa do zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn.
Dla powyższego prawidłowego stanowiska organów podatkowych bez znaczenia postawało przy tym to, że w siedzibie organu podatkowego, złożone zostało pismo z 27 maja 2022 r., informujące o nabyciu i przyjęciu spadku po zmarłym R.S. Wskazane pismo zostało bowiem złożone nie przez stronę, ale przez brata T.S., który działając wyłącznie w swoim imieniu, na podstawie art. 12 ust. 1c ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, zgłosił kontynuację prowadzenia przedsiębiorstwa – T. R.S. Wskazany przepis art. 12 ust. 1c ustawy odsyła do art. 12 ust. 10 ustawy z 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 170), zgodnie z którym uprawnienie do powołania zarządcy sukcesyjnego wygasa z upływem dwóch miesięcy od dnia śmierci przedsiębiorcy (...).T.S. zobowiązany był zgłosić kontynuowanie prowadzenia przedsiębiorstwa zmarłego, jako spadkobierca ustawowy, w terminie 2 miesięcy od daty zgonu R.S., tj. do 1 czerwca 2022 r. Powyższe zgłoszenie dla celów ewidencji podatkowej nie jest tożsame ze zgłoszeniem przez spadkobiercę właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego nabycia rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia, celem skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 4a u.p.s.d., jak również zgłoszeniem dziedziczenia własności przedsiębiorstwa osoby fizycznej lub udziału w nim w celu skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 4b u.p.s.d.
Ponadto trzeba mieć na uwadze to, że warunek zgłoszenia jest spełniony, jeżeli osoba wskazana w art. 4a u.p.s.d. jako uprawniona do zwolnienia zgłosi naczelnikowi urzędu skarbowego nabycie własności rzeczy lub prawa majątkowego w ustawowo określonym terminie. Wskazane w przepisie zwolnienie ma charakter podmiotowy tj. odnosi się wyłącznie do pewnej kategorii osób z zakresu podmiotowego podatku od spadków i darowizn. Do zwolnienia z opodatkowania konieczne jest zatem złożenie oświadczenia przez konkretnego uprawnionego tj. przez spadkobiercę zaliczającego się do kręgu osób wskazanych w art. 4a ust. 1 u.p.s.d., wyrażającego wolę skorzystania z przysługującego uprawnienia. W sytuacji zatem, gdy oświadczenie takie składa wyłącznie jeden ze spadkobierców, spośród kilku uprawnionych, to zgłoszenie nabycia rzeczy lub praw majątkowych dokonane przez jednego ze spadkobierców nie odnosi skutku wobec pozostałych osób z kręgu spadkobierców. Skorzystanie z ulgi podatkowej przewidzianej w art. 4a u.p.s.d. stanowi prawo, a nie obowiązek podatnika, w związku z czym ma on prawo, a nie obowiązek złożenia zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych. Zgłoszenie stanowi wyłącznie oświadczenie nabywcy (w tym przypadku spadkobiercy) o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, a obowiązek zgłoszenia, o którym mowa w art. 4a u.p.s.d., ciąży na każdym nabywcy spadku. Zatem okoliczność, że jeden z nabywców z kręgu kilku spadkobierców zgłosił nabycie w ustawowym terminie, nie powoduje zastosowania zwolnienia dla pozostałych spadkobierców.
Należy bowiem zwrócić uwagę, że ustawodawca nie przewidział - tak jak to ma miejsce w przypadku złożenia zeznania podatkowego, o którym mowa w art. 17a ust. 1 u.p.s.d. (na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 27 listopada 2015 r. w sprawie zeznania podatkowego składanego przez podatników podatku od spadków i darowizn - Dz.U. z 2015 r. poz. 2068), możliwości dokonania wspólnego zgłoszenia, o którym mowa w art. 4a u.p.s.d.
Zgodzić należy się przy tym co do tego, że wymóg zgłoszenia nabycia rzeczy i praw nabytych w drodze dziedziczenia na określonym formularzu, ma charakter techniczny, mający na celu ułatwienie organom i podatnikom dokonanie stosownego zgłoszenia zapewniającego uzyskanie niezbędnych informacji potrzebnych do uzyskania zwolnienia. Ustawodawca nie przewidział jednak negatywnych skutków związanych z brakiem złożenia zgłoszenia na określonym druku, stąd dokonane zgłoszenie nabycia praw w drodze spadku w innej formie, nie powinno automatycznie przesądzać o niespełnieniu warunków do uzyskania zwolnienia na podstawie art. 4a ust. 1a u.p.s.d. Niemniej jednak, w związku z tym, że omawiane zwolnienie nie następuje z mocy prawa, wymagane zgłoszenie musi być wyrazem aktywności spadkobiercy ukierunkowanej na uzyskanie takiego zwolnienia. Zgłoszenie powinno zatem stanowić, złożone w określonym terminie oświadczenie spadkobiercy zaliczonego do kręgu ściśle oznaczonych osób, że nabył w drodze dziedziczenia własność rzeczy lub praw majątkowych. Oświadczanie to powinno przy tym stanowić wyraz dążenia spadkobiercy do uzyskania zwolnienia, o jakim mowa w art. 4a ust. 1a u.p.s.d., a nie stanowić przejaw uzyskania innych uprawnień wynikających z przepisów prawa podatkowego. Jeżeli zatem, tak jak w niniejszej sprawie, T.S. (brat podatnika) złożył dokumentację organowi podatkowemu, ale dla celów innych niż skorzystanie ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn, to tego rodzaju oświadczanie nie spełnia wymogu zgłoszenia o jakim mowa w art. 4a ust. 1a u.p.s.d.
Nieuzasadniony jest również stawiany przez stronę zarzut, że o wadliwości zaskarżonej decyzji ma świadczyć naruszenie przez organ podatkowy treści art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19. Wskazany przepis stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Regulacja zawarta w art. 15 zzzzzn2 ustawy CIVID-19, w swoim założeniu miała na celu stworzenie mechanizmu ochrony prawnej, który miał zapobiegać negatywnym skutkom związanym z upływem terminów przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego np. zawitego terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu praw i rzeczy w drodze dziedziczenia. Powyższe związane było z ogłoszonym stanem epidemii, w czasie którego priorytetem była ochrona zdrowia obywateli i w tym celu wprowadzone zostały ograniczenia ich aktywności np. w zakresie przemieszczania się oraz ograniczenia w działaniu instytucji publicznych.
Odczytując treść art. 15 zzzzzn2 ust 1, mając przy tym na uwadze cel wprowadzenia tego rodzaju regulacji, należy zauważyć, że spoczywający na organie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu określonemu terminowi aktualizował się wówczas, gdy do uchybienia przez stronę terminowi doszło w okresie obowiązywania stanu epidemii. Dotyczył on zatem tych sytuacji, w których upływ terminu następował w czasie obowiązującego stanu epidemii, a strona z uwagi na tę okoliczność nie mogła dokonać czynności, które były wymagane do podjęcia, przed upływem tego terminu.
Należy przypomnieć, że stan epidemii został ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 491) i obowiązywał do dnia 16 maja 2022 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2022 r. poz. 1027).
W przedmiotowej sprawie akt poświadczenia dziedziczenia został zarejestrowany 13 maja 2022 r., a zatem od tej daty należało liczyć sześciomiesięczny termin do zgłoszenia nabycia rzeczy lub praw w drodze dziedziczenia i kończył on swój bieg 13 listopada 2022 r. Uchybienie temu terminowi przez B.S. nie nastąpiło zatem w czasie, w którym obowiązywał stan epidemii. Termin ten kończył bowiem swój bieg już po zakończeniu trwania tego okresu. W konsekwencji, na organie podatkowym ani nie spoczywał obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu, ani organ nie był zobligowany do wyznaczenia stronie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Należy jeszcze podkreślić, że spoczywający na organie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminowi istniał tylko w czasie, w jakim do uchybienia doszło w okresie obowiązującego stanu epidemii. Obowiązek ten nie został nałożony na organy w czasie obowiązującego stanu zagrożenia epidemicznego. Ustawodawca w art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 jasno określił czasowy zakres stosowania przepisu i nie mogło go zmienić przekonanie strony o braku różnicy pomiędzy stanem epidemii i stanem zagrożenia epidemicznego.
W ocenie Sądu, organ podatkowy nie uchybił wskazywanym przez stronę przepisom Ordynacji podatkowej w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodnego. Organ zebrał dowody w zakresie, w jakim było to niezbędne dla ustalenia okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. W szczególności prawidłowo ustalono zarówno datę powstania obowiązku podatkowego jak i datę, w której upływał termin do złożenia zgłoszenia o nabyciu rzeczy i praw w drodze dziedziczenia. Organ dokładnie ustalił również te okoliczności, które miały wpływ na wymiar ustalonego decyzją zobowiązania podatkowego. Nie ma również podstaw do tego, aby twierdzić, że ocena materiału dowodowego została przeprowadzona w sposób dowolny. Organ właściwie ocenił zebrane dowody i doszedł do prawidłowego wniosku, że strona skarżąca uchybiła terminowi do złożenia zgłoszenia SD-Z2. Organ prawidłowo wnioskował również o tym, że w sprawie nie zachodziły żadne okoliczności, które zobowiązywałyby organ do powiadamiania strony o zaistniałym uchybieniu i możliwości przywrócenia uchybionego terminu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) orzekł o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI