I SA/GD 902/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku oddalił skargę podatnika, uznając, że nie dochował on 6-miesięcznego terminu na zgłoszenie nabycia spadku, co skutkowało utratą zwolnienia z podatku od spadków i darowizn.
Podatnik T.S. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję o ustaleniu zobowiązania w podatku od spadków i darowizn. Skarżący argumentował, że zgłoszenie nabycia spadku nastąpiło poprzez złożenie pisma z 27 maja 2022 r., a także powoływał się na przepisy ustawy COVID-19 dotyczące przywracania terminów. Sąd uznał jednak, że zgłoszenie to nie było równoznaczne ze zgłoszeniem wymaganym do skorzystania ze zwolnienia, a termin 6 miesięcy na jego złożenie, liczony od rejestracji aktu poświadczenia dziedziczenia, upłynął 13 listopada 2022 r. Ponadto, sąd stwierdził, że przepisy ustawy COVID-19 nie miały zastosowania, gdyż uchybienie terminu nie nastąpiło w okresie stanu epidemii.
Sprawa dotyczyła skargi T.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego ustalającą zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn na kwotę 328.016 zł. Podstawą sporu było niedochowanie przez skarżącego 6-miesięcznego terminu na zgłoszenie nabycia spadku po R.S., co skutkowało utratą prawa do zwolnienia z tego podatku. Akt poświadczenia dziedziczenia został zarejestrowany 13 maja 2022 r., co oznaczało, że termin na zgłoszenie upływał 13 listopada 2022 r. Skarżący złożył deklarację SD-Z2 dopiero 17 stycznia 2023 r. Argumentował, że wcześniejsze pismo z 27 maja 2022 r., złożone w celu kontynuacji działalności gospodarczej spadkodawcy, stanowiło zgłoszenie nabycia spadku. Sąd administracyjny uznał jednak, że zgłoszenie to miało charakter techniczny i nie było ukierunkowane na skorzystanie ze zwolnienia podatkowego, a termin 6 miesięcy ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Sąd odrzucił również argumentację skarżącego dotyczącą zastosowania przepisów ustawy COVID-19, wskazując, że uchybienie terminu nie nastąpiło w okresie stanu epidemii. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, złożenie pisma informującego o kontynuacji działalności gospodarczej nie jest równoznaczne ze zgłoszeniem wymaganym do skorzystania ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, które wymaga złożenia deklaracji SD-Z2 w ustawowym terminie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zgłoszenie dla celów ewidencji podatkowej (kontynuacja przedsiębiorstwa) nie jest tożsame ze zgłoszeniem nabycia rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia w celu skorzystania ze zwolnienia. Zgłoszenie musi być wyrazem aktywności spadkobiercy ukierunkowanej na uzyskanie zwolnienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (32)
Główne
u.p.s.d. art. 4a § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez najbliższą rodzinę, jeżeli zgłoszą nabycie w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego lub zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.
u.p.s.d. art. 4a § 1a
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
W przypadku aktu poświadczenia dziedziczenia, termin 6 miesięcy liczy się od dnia zarejestrowania aktu.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.s.d. art. 4a § 3
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Bezskuteczny upływ terminu do zgłoszenia powoduje utratę prawa do zwolnienia.
u.p.s.d. art. 1 § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 4a § 3
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 4b
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 5
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 6 § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 7 § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 8 § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 8 § 3
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 9 § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 14 § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 14 § 2
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 14 § 3
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 15 § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 15 § 3
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn § 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn § 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn2 § 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn2 § 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu zawitego, jeśli uchybienie nastąpiło w okresie stanu epidemii.
ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn2 § 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
W zawiadomieniu organ wyznacza termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Ord.pr. art. 21 § 1
Ordynacja podatkowa
Ord.pr. art. 207
Ordynacja podatkowa
Ord.pr. art. 122
Ordynacja podatkowa
Ord.pr. art. 180 § 1
Ordynacja podatkowa
Ord.pr. art. 188
Ordynacja podatkowa
Ord.pr. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Ord.pr. art. 191
Ordynacja podatkowa
u.z.e.i.p. art. 12 § 1c
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników
u.z.s.p. art. 12 § 10
Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw
Argumenty
Odrzucone argumenty
Złożenie pisma z 27 maja 2022 r. jako zgłoszenie nabycia spadku w celu skorzystania ze zwolnienia. Zastosowanie przepisów ustawy COVID-19 do przywrócenia terminu, mimo że uchybienie nastąpiło po zakończeniu stanu epidemii.
Godne uwagi sformułowania
Zgłoszenie dla celów ewidencji podatkowej nie jest równoznaczne ze zgłoszeniem przez spadkobiercę właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego nabycia rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia. Termin 6 miesięcy na dokonanie zgłoszenia SD-Z2 nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych ma charakter materialnoprawny. Bezskuteczny upływ tego terminu powoduje bezpowrotną utratę przez podatnika prawa do skorzystania ze zwolnienia, niezależnie od przyczyny uchybienia. Uchybienie temu terminowi przez T.S. nie nastąpiło zatem w czasie, w którym obowiązywał stan epidemii.
Skład orzekający
Sławomir Kozik
przewodniczący
Marek Kraus
członek
Alicja Stępień
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie materialnoprawnego charakteru terminu do zgłoszenia nabycia spadku dla skorzystania ze zwolnienia podatkowego oraz brak zastosowania przepisów COVID-19, gdy uchybienie terminu nastąpiło po zakończeniu stanu epidemii."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy zgłoszenie nabycia spadku nie zostało dokonane w formie deklaracji SD-Z2 w wymaganym terminie, a także interpretacji przepisów COVID-19 w kontekście terminów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu podatku od spadków i darowizn – utraty zwolnienia z powodu niedochowania terminu. Interpretacja przepisów COVID-19 w kontekście terminów jest również istotna.
“Utraciłeś zwolnienie z podatku od spadków przez jeden dzień zwłoki? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 328 016 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gd 902/24 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2025-04-01 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-11-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Alicja Stępień /sprawozdawca/ Marek Kraus Sławomir Kozik /przewodniczący/ Symbol z opisem 6114 Podatek od spadków i darowizn Hasła tematyczne Podatek od spadków i darowizn Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1043 art. 4a ust. 1 pkt 1 Ustawa o podatku od spadków i darowizn (t. j.) Dz.U. 2020 poz 374 art. 15zzzzzn ust. 1 pkt 5 Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Fabińska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 4 września 2024 r. nr 2201-IOM.4104.66.2024 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn oddala skargę Uzasadnienie Aktem poświadczenia dziedziczenia z 13 maja 2022 r. poświadczono, że spadek po R.S., zmarłym 1 kwietnia 2022 r. z mocy ustawy nabyli z dobrodziejstwem inwentarza D.S. (żona spadkodawcy) oraz B.S. i T.S. (synowie spadkodawcy), w udziałach wynoszących 1/3 części. Powyższy akt poświadczenia dziedziczenia został zarejestrowany 13 maja 2022 r. pod numerem [...] w rejestrze spadkowym prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną. W dniu 17 stycznia 2023 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo, w którym spadkobiercy wskazali, że postanowili kontynuować działalność gospodarczą R.S. (T.) poprzez prowadzenie przedsiębiorstwa w spadku i w związku z tym 13 maja 2022 r. został sporządzony protokół poświadczenia dziedziczenia oraz oświadczenie o przyjęciu spadku. O fakcie przyjęcia spadku, w szczególności przedsiębiorstwa, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wejherowie (dalej w skrócie zwany Naczelnikiem lub organem pierwszej instancji) został zawiadomiony 27 maja 2022 r. W tym dniu T.S. złożył w organie pierwszej instancji zgłoszenie o kontynuowaniu prowadzenia ww. przedsiębiorstwa, zgodę na pełnienie funkcji zarządcy sukcesyjnego, oświadczenie o braku przeciwwskazań do pełnienia funkcji zarządcy sukcesyjnego, akt poświadczenia dziedziczenia. W ocenie podatników złożenie wskazanych dokumentów stanowiło zgłoszenie nabycia spadku, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Podatnicy złożyli jednocześnie deklaracje SD-Z2 informując, że brak wcześniejszego złożenia SD-Z2 wynikał z nieznajomości przepisów podatkowych. Postanowieniem z 20 kwietnia 2023 r. Naczelnik wszczął wobec T.S. postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po R.S., a decyzją z 21 maja 2024 r. ustalił wysokość tego zobowiązania w wysokości 328.016 zł. Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania, decyzją z 4 września 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej w skrócie zwany Dyrektorem lub organem odwoławczym) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podatnik, w okresie 6 miesięcy od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia nie zgłosił w żadnej formie (pisemnej, ustnej) nabycia rzeczy lub praw majątkowych tytułem dziedziczenia. Zgłoszenie SD-Z2 wpłynęło wprawdzie do organu pierwszej instancji, ale już po upływie terminu wskazanego w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Organ zwrócił dalej uwagę, że w toku postępowania podatnik powoływał się na dokumenty złożone wraz z pismem z 27 maja 2022 r. w Urzędzie Skarbowym w Wejherowie, niemniej jednak dokumenty te zostały złożone przez T.S. działającego na podstawie art. 12 ust. 1c ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, który zgłosił kontynuację prowadzenia przedsiębiorstwa – T. R.S.. Zgłoszenie dla celów ewidencji podatkowej, jak stwierdził organ, nie jest równoznaczne ze zgłoszeniem przez spadkobiercę właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego nabycia rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje zatem bezspornie, że strona nie dochowała 6-miesięcznego terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu spadku po ojcu, R.S.. Dyrektor zwrócił jednocześnie uwagę na to, że wskazany w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy termin jest terminem zawitym, materialnym, co oznacza, że nie posiada waloru przywracalności. Bezskuteczny upływ tego terminu, co miało miejsca w okolicznościach niniejszej sprawy, powoduje bezpowrotną utratę przez podatnika prawa do skorzystania ze zwolnienia, niezależnie od przyczyny uchybienia. Powyższe oznacza, że wskazywane przez T.S. okoliczności (nieznajomość przepisów) pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Niezależnie bowiem od wskazywanych przez stronę powodów uchybienia 6- miesięcznemu terminowi do złożenia zgłoszenia - obowiązujące w tym zakresie przepisy uniemożliwiają jego przywrócenie. Organ odwoławczy stwierdził również, że w sprawie nie znajdzie zastosowania wskazywany w odwołaniu przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. Przepis ten ogranicza zakres zastosowania do sytuacji, w której strona uchybiła terminowi przewidzianemu przepisami prawa administracyjnego w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii obowiązywał do 16 maja 2022 r., a termin do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, upływał 13 listopada 2022 r. T.S. uchybił wskazanemu terminowi, jednakże uchybienie to nie miało miejsca w czasie stanu epidemii. W związku z tym organ uznał, że wskazywany przepis nie znajdzie zastosowania. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, T.S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 21 § 1 pkt 2 i art. 207 Ordynacji podatkowej, art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 4a ust. 3, art. 4b, art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 i ust 3, art. 9 ust 1 pkt 1, art. 14 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1, art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Ustawy z dnia 28 lipca z 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043 ze zm.) - zwaną dalej u.p.s.d. w związku z art. 15 zzzzzn ust 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej: ustawa COVID-19) poprzez ustalenie Skarżącemu zobowiązania podatkowego mimo faktu, że przysługiwało mu zwolnienie z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn; 2. art. 122, art. 180 § 1, art. 188, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 poprzez subiektywną i niezgodną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, szczególnie polegającą na niewskazaniu uprawnień Skarżącego co do przywrócenia terminu na złożenie SD-Z2 i skorzystania zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn na podstawie przepisów ustawy COVID-19. Uzasadniając postawione zarzuty strona podała, że o nabyciu spadku spadkobiercy zawiadomili Naczelnika pismem z 27 maja 2022 roku. W przedmiotowym zawiadomieniu poinformowano organ o przyjęciu spadku, w szczególności o nabyciu przedsiębiorstwa w spadku. Spadkobiercy ww. zgłoszeniu wskazali przedmiot nabycia spadku, jednakże nie dokonali tego na formularzu SD-Z2. Zdaniem strony spełnienie warunku zgłoszenia na formularzu SD-Z2 nie zostało opatrzone wymogiem ustawowym w takim sensie, że jego niespełnienie powoduje zastosowanie skutków, które są przewidziane w art. 4a ust. 3 u.p.s.d. W związku z tym, wykonanie obowiązku zgłoszenia, jednakże nie na tym formularzu, nie może przesądzać o niespełnieniu warunków, gdy podmiot spełnił ustawowe warunki do zwolnienia. W dalszej części skarżący wskazał, że termin określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. jest terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje utratę przez podatnika prawa do skorzystania ze zwolnienia niezależnie od przyczyny uchybienia. Niemniej jednak, zdaniem strony, w sprawie miała zastosowanie regulacja zawarta w art. 15 zzzzzn2 ust 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) – dalej w skrócie zwana ustawą COVID-19. W świetle tej regulacji, na organie podatkowym spoczywał obowiązek zawiadomienia spadkobierców o uchybieniu przez nich terminu do złożenia deklaracji SD-Z2 i możliwości skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. Organ uchybił jednak temu obowiązkowi a ponadto nie wyznaczył również podatnikowi 30 dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu oraz na wniesienie deklaracji SD-Z2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, wbrew stawianym w skardze zarzutom, nie została wydana z naruszeniem prawa. Spór w niniejszej sprawie dotyczył kwestii spełnienia przez podatnika wymogu zgłoszenia nabycia rzeczy i prawa wchodzących do spadku, w sześciomiesięcznym terminie liczonym od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Strona wnosząca skargę twierdziła, że wymóg ten został spełniony z uwagi na złożenie pisma z 27 maja 2022 r. informującego o przyjęciu spadku i nabyciu przedsiębiorstwa w spadku. Ponadto, zdaniem strony, w sprawie miał zastosowanie przepis art. 15 zzzzzn2 ust 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19, zobowiązujący organ podatkowy do powiadomienia strony o stwierdzonym uchybieniu terminowi do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia i wyznaczenia stronie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4. W przypadku, gdy dokumentem potwierdzającym nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych jest akt poświadczenia dziedziczenia, termin 6 miesięcy liczy się od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 4a ust. 1a). Termin 6 miesięcy na dokonanie zgłoszenia SD-Z2 nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., ma charakter materialnoprawny (zob. wyrok NSA z 31 października 2024 r. III FSK 28/24). O takim jego charakterze przesądza nie tylko fakt, że został on określony w przepisach prawa materialnego, ale też i skutki, które wywołuje jego niezachowanie, określone w art. 4a ust. 3 u.p.s.d. Oznacza to, że bezskuteczny upływ terminu (niezłożenie zgłoszenia SD-Z2) powoduje, iż nie podlega on przywróceniu, lecz skutkuje utratą zwolnienia podmiotowego i opodatkowanie uprawnionego na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Materialnoprawny charakter tego terminu zaaprobował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 czerwca 2014 r., P-43/11 (OTK-A 2013/5, poz. 55; Dz.U. z 2013 r. poz. 692). W rozpatrywanej sprawie akt poświadczenia dziedziczenia został sporządzony i zarejestrowany w dniu 13 maja 2022 r. W związku z powyższym termin do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, o którym mowa w art. 4a ust. 1a u.p.s.d. kończył swój bieg w dniu 13 listopada 2022 r. Zgłoszenie o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2 T.S. złożył w dniu 17 stycznia 2023 r. Z powyższego wynika zatem, że skarżący uchybił zawitemu terminowi do złożenia zgłoszenia w wymaganym sześciomiesięcznym terminie, a przekroczenie wskazanego terminu, z uwagi na jego materialnoprawny charakter, wywarło skutek w postaci utraty prawa do zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. Dla powyższego prawidłowego stanowiska organów podatkowych bez znaczenia postawało przy tym to, że w siedzibie organu podatkowego, złożone zostało pismo z 27 maja 2022 r., informujące o nabyciu i przyjęciu spadku po zmarłym R.S.. Wskazane pismo zostało bowiem złożone przez T.S., który działając na podstawie art. 12 ust. 1c ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, zgłosił kontynuację prowadzenia przedsiębiorstwa – T. R.S.. Wskazany przepis art. 12 ust. 1c ustawy odsyła do art. 12 ust. 10 ustawy z 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 170), zgodnie z którym uprawnienie do powołania zarządcy sukcesyjnego wygasa z upływem dwóch miesięcy od dnia śmierci przedsiębiorcy (...) T.S. zobowiązany był zgłosić kontynuowanie prowadzenia przedsiębiorstwa zmarłego, jako spadkobierca ustawowy, w terminie 2 miesięcy od daty zgonu R.S., tj. do 1 czerwca 2022 r. Powyższe zgłoszenie dla celów ewidencji podatkowej nie jest tożsame ze zgłoszeniem przez spadkobiercę właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego nabycia rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia, celem skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 4a u.p.s.d., jak również zgłoszeniem dziedziczenia własności przedsiębiorstwa osoby fizycznej lub udziału w nim w celu skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 4b u.p.s.d. Zgodzić należy się przy tym co do tego, że wymóg zgłoszenia nabycia rzeczy i praw nabytych w drodze dziedziczenia na określonym formularzu, ma charakter techniczny, mający na celu ułatwienie organom i podatnikom dokonanie stosownego zgłoszenia zapewniającego uzyskanie niezbędnych informacji potrzebnych do uzyskania zwolnienia. Ustawodawca nie przewidział jednak negatywnych skutków związanych z brakiem złożenia zgłoszenia na określonym druku, stąd dokonane zgłoszenie nabycia praw w drodze spadku w innej formie, nie powinno automatycznie przesądzać o niespełnieniu warunków do uzyskania zwolnienia na podstawie art. 4a ust. 1a u.p.s.d. Niemniej jednak, w związku z tym, że omawiane zwolnienie nie następuje z mocy prawa, wymagane zgłoszenie musi być wyrazem aktywności spadkobiercy ukierunkowanej na uzyskanie takiego zwolnienia. Zgłoszenie powinno zatem stanowić, złożone w określonym terminie oświadczenie spadkobiercy zaliczonego do kręgu ściśle oznaczonych osób, że nabył w drodze dziedziczenia własność rzeczy lub praw majątkowych. Oświadczanie to powinno przy tym stanowić wyraz dążenia spadkobiercy do uzyskania zwolnienia, o jakim mowa w art. 4a ust. 1a u.p.s.d., a nie stanowić przejaw uzyskania innych uprawnień wynikających z przepisów prawa podatkowego. Jeżeli zatem, tak jak w niniejszej sprawie, T.S. złożył dokumentację organowi podatkowemu, ale dla celów innych niż skorzystanie ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn, to tego rodzaju oświadczanie nie spełnia wymogu zgłoszenia o jakim mowa w art. 4a ust. 1a u.p.s.d. Nieuzasadniony jest również stawiany przez stronę zarzut, że o wadliwości zaskarżonej decyzji ma świadczyć naruszenie przez organ podatkowy treści art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19. Wskazany przepis stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Regulacja zawarta w art. 15 zzzzzn2 ustawy CIVID-19, w swoim założeniu miała na celu stworzenie mechanizmu ochrony prawnej, który miał zapobiegać negatywnym skutkom związanym z upływem terminów przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego np. zawitego terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu praw i rzeczy w drodze dziedziczenia. Powyższe związane było z ogłoszonym stanem epidemii, w czasie którego priorytetem była ochrona zdrowia obywateli i w tym celu wprowadzone zostały ograniczenia ich aktywności np. w zakresie przemieszczania się oraz ograniczenia w działaniu instytucji publicznych. Odczytując treść art. 15 zzzzzn2 ust 1, mając przy tym na uwadze cel wprowadzenia tego rodzaju regulacji, należy zauważyć, że spoczywający na organie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu określonemu terminowi aktualizował się wówczas, gdy do uchybienia przez stronę terminowi doszło w okresie obowiązywania stanu epidemii. Dotyczył on zatem tych sytuacji, w których upływ terminu następował w czasie obowiązującego stanu epidemii, a strona z uwagi na tę okoliczność nie mogła dokonać czynności, które były wymagane do podjęcia, przed upływem tego terminu. Należy przypomnieć, że stan epidemii został ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 491) i obowiązywał do dnia 16 maja 2022 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2022 r. poz. 1027). W przedmiotowej sprawie akt poświadczenia dziedziczenia został zarejestrowany 13 maja 2022 r., a zatem od tej daty należało liczyć sześciomiesięczny termin do zgłoszenia nabycia rzeczy lub praw w drodze dziedziczenia i kończył on swój bieg 13 listopada 2022 r. Uchybienie temu terminowi przez T.S. nie nastąpiło zatem w czasie, w którym obowiązywał stan epidemii. Termin ten kończył bowiem swój bieg już po zakończeniu trwania tego okresu. W konsekwencji, na organie podatkowym ani nie spoczywał obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu, ani organ nie był zobligowany do wyznaczenia stronie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Należy jeszcze podkreślić, że spoczywający na organie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminowi istniał tylko w czasie, w jakim do uchybienia doszło w okresie obowiązującego stanu epidemii. Obowiązek ten nie został nałożony na organy w czasie obowiązującego stanu zagrożenia epidemicznego. Ustawodawca w art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 jasno określił czasowy zakres stosowania przepisu i nie mogło go zmienić przekonanie strony o braku różnicy pomiędzy stanem epidemii i stanem zagrożenia epidemicznego. W ocenie Sądu, organ podatkowy nie uchybił wskazywanym przez stronę przepisom Ordynacji podatkowej w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodnego. Organ zebrał dowody w zakresie, w jakim było to niezbędne dla ustalenia okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. W szczególności prawidłowo ustalono zarówno datę powstania obowiązku podatkowego jak i datę, w której upływał termin do złożenia zgłoszenia o nabyciu rzeczy i praw w drodze dziedziczenia. Organ dokładnie ustalił również te okoliczności, które miały wpływ na wymiar ustalonego decyzją zobowiązania podatkowego. Nie ma również podstaw do tego, aby twierdzić, że ocena materiału dowodowego została przeprowadzona w sposób dowolny. Organ właściwie ocenił zebrane dowody i doszedł do prawidłowego wniosku, że strona skarżąca uchybiła terminowi do złożenia zgłoszenia SD-Z2. Organ prawidłowo wnioskował również o tym, że w sprawie nie zachodziły żadne okoliczności, które zobowiązywałyby organ do powiadamiania strony o zaistniałym uchybieniu i możliwości przywrócenia uchybionego terminu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) orzekł o oddaleniu skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI