I SA/GD 899/20

I SA/Gd 899/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-01-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka
Ewa Wojtynowska /sprawozdawca/
Małgorzata Gorzeń /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Sygn. powiązane
III FSK 4051/21 - Postanowienie NSA z 2024-02-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 56 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska ( spr.), po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 7 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi R.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 8 lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ( dalej: DIAS, organ odwoławczy ) działając na podstawie:
- art. 138 § 2 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej jako K.p.a.,
- art. 105 K.p.a. w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej jako u.p.e.a.,
po rozpatrzeniu zażalenia R.B. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 14 maja 2020 r., którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania prowadzonego na podstawie zmienionego tytułu wykonawczego z dnia 18 maja 2018 r., uchylił zaskarżone postanowienie w całości oraz umorzył postępowanie pierwszej instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] ( dalej: Naczelnik, organ I instancji ) prowadzi wobec R.B. postępowanie egzekucyjne na podstawie zmienionego tytułu wykonawczego o z dnia 18 maja 2018 r., dotyczącego decyzji z dnia 5 kwietnia 2018 r. wydanej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej , uchylającej decyzję organu I instancji w całości i ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2007 r. w kwocie 79.931,00 zł.
Pismem z dnia 19 marca 2020 r. zobowiązany wniósł, powołując się na okoliczności wprowadzenia stanu epidemii i konieczność zapewnienia środków niezbędnego utrzymania o umorzenie względnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie zmienionego tytułu wykonawczego z dnia 18 maja 2018 r.
W odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania wniosku R.B. wyjaśnił, że pismo z dnia 19 marca 2020 r. stanowi wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego złożony na podstawie art. 59 § 1 pkt. 2, 3, 7 u.p.e.a. Ponadto skarżący wskazał, że stan faktyczny i prawny zmienił się po dacie złożenia wniosku z dnia 25 lutego 2020 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego jak i wniosku z dnia 19 marca 2020 r. o umorzenie względnie zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na wprowadzony stan epidemii Covid-19 i wejście w życie przepisów wynikających z tarczy antykryzysowej.
Postanowieniem z dnia 14 maja 2020r. Naczelnik odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania prowadzonego do majątku zobowiązanego.
R.B. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając organowi I instancji naruszenie:
- art. 61 a § 1 w związku z art. 61 K.p.a. w związku z art. 18 i art. 56 u.p.e.a.,
- art. 15 zzs ust. 9 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2020 r., poz.568),
- art. 124 § 1, § 2 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie postanowienia organu I instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2020r. DIAS uchylił postanowienie organu w całości oraz umorzył postępowanie pierwszej instancji.
W uzasadnieniu DIAS wskazał, że Naczelnik rozpoznał postanowieniem z dnia 14 maja 2020 r. wniosek R.B. z dnia 19 marca 2020 r. sprecyzowany pismami z dnia 2 kwietnia 2020 r. oraz z dnia 27 kwietnia 2020 r. Jednakże organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę faktu, że w piśmie z dnia 27 kwietnia 2020 r. precyzującym wniosek strony z dnia 19 marca 2020r. zobowiązany wskazał, że stanowi on wyłącznie wniosek o umorzenie postępowania. Tym samym brak było wniosku w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w konsekwencji czego niniejsze postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe, stosownie do art. 105 § 1 K.p.a.
Końcowo, DIAS zauważył, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jest błędne. Pomiędzy sentencją rozstrzygnięcia, którego podstawą jest art. 61 a K.p.a. (rozstrzygnięciem formalnoprawnym), a uzasadnieniem istnieje sprzeczność. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 14 maja 2020 r. organ I instancji nie wskazał żadnych przesłanek, które uzasadniałyby wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 61 a K.p.a. Jednocześnie organ dokonał merytorycznej oceny przesłanek zawieszenia postępowania zgodnie z art. 56 u.p.e.a.
W konsekwencji DIAS uznał, że okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 K.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie strona, zarzucając mu naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj:
1. art. 138 § 1 pkt. 2 w związku z art. 144 K.p.a., w związku art. 18 u.p.e.a.,
2. art. 61 a § 1 w związku z art. 61 K.p.a. w związku z art. 18 i art. 56 u.p.e.a.,
- art. 15 zzs ust. 9 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2020 r., poz.568),
- art. 124 § 1, § 2 K.p.a. w związku z art. 59 § 1 pkt. 2, 3 i 7 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, wniosła o:
- uchylenie w całości postanowienia DIAS
- zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
DIAS w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarga jest bezzasadna.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu skargi, dotyczącego dopuszczalności wydania zaskarżonego postanowienia, Sąd wskazuje, że art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.) został dodany na mocy ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568). Wskazany przepis dodany mocą ustawy z dnia 31 marca 2020 r. wszedł w życie z dniem ogłoszenia tej ustawy, tj. 31 marca 2020 r.
Brzmienie art. 15zzs ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.) stanowiło, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach egzekucyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Natomiast art. 15zzs ust. 9 ww. ustawy regulował, że, w okresie, o którym mowa w ust. 1, organ lub podmiot może wydać odpowiednio decyzję w całości uwzględniającą żądanie strony lub uczestnika postępowania, zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu, wyrazić stanowisko albo wydać interpretację indywidualną lub decyzję w sprawach, o których mowa w ust. 3a.
Powyższe należy skonfrontować z treścią art. 17 § 1 u.p.e.a. Z brzmienia tego przepisu wynika zaś, że o ile przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia.
W ocenie Sądu, wskazuje to, że przepisy u.p.e.a., co do zasady, jako formę rozstrzygnięcia przewidują orzeczenie w formie postanowienia, a nie decyzji. Ustawodawca w art. 15zzs ust. 9 ustawy o COVID-19 zawarł uprawnienie do wydawania decyzji korzystnych dla stron, w celu ochrony ich interesów. Przepis ten - zdaniem Sądu - należało odczytywać literalne, a więc w odniesieniu do decyzji, a co za tym idzie nie miał on zastosowania w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Żaden przepis ustawy o COVID-19 nie rozszerzał stosowania art. 15zzs ust. 9 do postanowień. Tym samym przepis ten nie miał zastosowania do postępowań egzekucyjnych. Pogląd ten Sąd prezentował już w sprawach I SA/Gd 723/20, I SA/Gd 724/20, I SA/Gd 524/20, I SA/Gd 525/20 i w składzie obecnie orzekającym go podziela.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875) art. 15zzs ustawy o COVID-19 został uchylony (na mocy art. 46 pkt 20 ww. ustawy nowelizującej).
Zgodnie z odsyłającym brzmieniem art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie mają przepisy K.p.a. Zaskarżone postanowienie prawidłowo wydane zostało, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., w związku z art. 126 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję (postanowienie) o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jeżeli zatem żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji publicznej, to mamy do czynienia z bezprzedmiotowością tego postępowania i postępowanie takie powinno ulec umorzeniu (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 lutego 2006 r. sygn. akt I SAB/Wa 72/05; wyrok NSA z 21 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1393/09 - powołane dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl), niezależnie od tego, czy sprawa nie miała charakteru sprawy administracyjnej przed datą wszczęcia postępowania, czy utraciła taki charakter w jego toku (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 461/13).
Z bezprzedmiotowością postępowania, w rozumieniu art. 105 K.p.a., mamy zatem do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ administracji publicznej stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przywołane orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje na szczególne znaczenie odróżnienia przypadków bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Bezzasadność żądania strony musi być wykazana co do zasady w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, gdyż będzie to niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Co do zasady, bezprzedmiotowość postępowania powoduje, że nie może ono prowadzić do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem (wnioskiem) zainteresowanego. Skoro przepis art. 105 § 1 K.p.a przewiduje umorzenie postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe, to przyjąć należy, że postępowanie może się toczyć jedynie w sytuacji, kiedy ma ono swój przedmiot. Chodzi tu o przedmiot konkretnie oznaczonego postępowania administracyjnego, który będzie stanowić sprawa administracyjna mająca charakter indywidualny, co oznacza, że dotyczyć ona będzie oznaczonego podmiotu oraz konkretnych jego praw lub obowiązków. Ustalenia te należy odnieść odpowiednio do postępowania egzekucyjnego, w którym wprawdzie nie rozstrzyga się o indywidualnych uprawnieniach lub obowiązkach, a jedynie podejmuje czynności zmierzające do wykonania określonego obowiązku. Istota konstrukcji bezprzedmiotowości jest jednak taka sama, jak w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1988/2008).
Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] nie wziął pod uwagę faktu, że w piśmie z dnia 27 kwietnia 2020 r. precyzującym wniosek strony z dnia 19 marca 2020r. zobowiązany wskazał, że stanowi on wyłącznie wniosek o umorzenie postępowania. Tym samym brak było wniosku strony w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w konsekwencji czego organ I instancji nie mógł orzekać w tym przedmiocie, o czym zasadnie skonstatował DIAS
Przy czym, organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję ( postanowienie ) i umarza postępowanie przed organem pierwszej instancji, zarówno wtedy, gdy postępowanie to było bezprzedmiotowe przed wydaniem zaskarżonej decyzji tj. gdy istniały podstawy do jego umorzenia przez organ pierwszej instancji, jak i wtedy, gdy bezprzedmiotowość postępowania przed organem pierwszej instancji nastąpiła już po wydaniu zaskarżonej decyzji - organ odwoławczy jest bowiem związany stanem prawnym i faktycznym istniejącym w dniu wydania decyzji odwoławczej.
Tym samym Sąd uznał, że DIAS prawidłowo przyjął, że zaistniały przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 K.p.a.,
Zaskarżone postanowienie zawiera ponadto wszystkie elementy postanowienia wymienione w art. 124 § 1 i § 2 K.p.a., w tym zarówno uzasadnienie prawne jak i faktyczne. Dlatego Sąd uznał, że postanowienie organu I instancji należało uchylić, a sprawa skarżącego wobec braku jego wniosku o zawieszenie postępowania powinna zostać umorzona, o czym zasadnie skonstatował DIAS.
Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.