I SA/GD 893/03

I SA/Gd 893/03 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-10-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska /przewodniczący/
Krzysztof Gruszecki
Małgorzata Gorzeń /sprawozdawca/
Symbol z opisem
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 21 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 28 czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 1415 zł (tysiąc czterysta piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 2. zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i uznania za dłużników S. G. i W. P.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 16 czerwca 2000 r. Dyrektor Urzędu Celnego objął procedurą dopuszczenia do obrotu używany samochód osobowy marki [...] wyprodukowany w 1997 roku. Towar do odprawy celnej w imieniu S. G. zgłosił W. P. na podstawie notarialnie poświadczonego upoważnienia z dnia 31 maja 2000 r. Wobec towaru zastosowano stawkę celną obniżoną UE na podstawie deklaracji o preferencyjnym unijnym pochodzeniu towaru, zamieszczonej na umowie kupna – sprzedaży z dnia 9 czerwca 2000 r. załączonej do zgłoszenia celnego.
W ramach weryfikacji przeprowadzonej przez niemieckie władze celne w trybie art. 32 Protokółu Nr [...] do Układu Europejskiego, Główny Urząd Ceł pismem z dnia 3 lipca 2001 r. przekazał do Głównego Urzędu Ceł informację zawierającą wynik kontroli przeprowadzonej u eksportera. Z powyższego pisma wynika, iż deklaracja pochodzenia na w/w umowie nie została złożona przez eksportera towaru, chodzi o fałszerstwo. Dlatego też niemieckie władze celne w przypadku przedmiotowego pojazdu nie mogły potwierdzić jego pochodzenia zgodnie z Protokółem Nr [...] umowy pomiędzy Wspólnotą Europejską a Polską.
Ujawnienie tychże faktów stało się dla organu celnego I instancji podstawą do wszczęcia postępowań w sprawie, które zakończyły się wydaniem w dniu 31 października 2001 r. decyzji, w której Dyrektor Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne z dnia 16 czerwca 2000 r. za nieprawidłowe w części zastosowanej stawki celnej i określił kwotę wynikającą z długu celnego z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej w wysokości 35% min [...]/szt. Jednocześnie Dyrektor Urzędu Celnego uznał S. G. oraz W.P. za dłużników solidarnych.
W. P. odwołał się od powyższej decyzji, zarzucając jej rażące naruszenie art. 133 i 134 Ordynacji podatkowej, w związku z art. 209 § 3 Kodeksu celnego przez przyjęcie, iż jest stroną w postępowaniu celnym, na której ciąży dług celny. Od powyższej decyzji odwołał się również S. G. (pismo z dnia 8 listopada 2002 r.) wnosząc o "umorzenie odsetek od kwoty długu celnego".
W dniu 13 listopada 2002 r. organ odwoławczy, nie znajdując podstaw do zmiany przedmiotowej decyzji, wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji.
S. G. i W.P. zaskarżyli w/w decyzję i wnieśli o jej uchylenie. Strony zarzuciły m. in. rażące naruszenie art. 130 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej przez wydanie decyzji w pierwszej i drugiej instancji przez tą samą osobę.
Wyrokiem z dnia 19 marca 2003 r. NSA uchylił w/w decyzję organu II instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Dyrektor Izby Celnej podniósł, że w myśl przepisu art. 83 § 1 Kodeksu celnego organ celny po zwolnieniu towarów może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia celnego. Zgodnie zaś z § 2 tego artykułu po zwolnieniu towarów organ celny, w celu upewnienia się o prawdziwości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, może w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, jak również późniejszych operacji handlowych dotyczących tych towarów. Kontrole te mogą zostać przeprowadzone u zgłaszającego bądź u każdej innej osoby bezpośrednio lub pośrednio związanej z tymi operacjami, jak również u każdej innej osoby posiadającej takie dokumenty i dane. W ramach tak rozumianej kontroli mieści się również możliwość sprawdzenia dokumentów, na podstawie których importer wnioskował o uzyskanie preferencji celnych, dla przykładu w postaci zastosowania obniżonej stawki celnej UE. W przypadku towarów pochodzących z krajów Unii Europejskiej, których pochodzenie dokumentowane jest przez importera dowodem pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR l lub deklaracji na fakturze, możliwość weryfikacji takiego dowodu pochodzenia wynika także z postanowień obowiązującej w handlu umowy międzynarodowej, którą jest przywoływany powyżej Układ Europejski.
Na mocy art. 31 pkt. 2 Protokółu Nr 4 w ramach wzajemnej pomocy w celu zapewnienia właściwej realizacji niniejszego Protokółu Wspólnota i Polska udzielą sobie wzajemnej pomocy, za pośrednictwem kompetentnych władz celnych, w zakresie weryfikacji autentyczności świadectw przewozowych EUR l lub deklaracji na fakturze oraz poprawności informacji podanych na tych dokumentach.
W oparciu o postanowienia art. 32 pkt. l Protokółu Nr [...] do Układu Europejskiego dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia przeprowadzana jest wyrywkowo lub wtedy gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokółu.
Zgodnie z art. 32 pkt. 2 Protokółu Nr 4 do Układu Europejskiego weryfikacja dowodów pochodzenia dokonywana jest na podstawie wniosków kierowanych przez władze celne kraju importu. Weryfikacji tej, w myśl pkt. 3 dokonują władze celne kraju eksportu. W tym celu mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą.
Wskazał również Dyrektor Izby Celnej, że w przedmiotowej sprawie Dyrektor Urzędu Celnego dokonał kontroli zgłoszenia celnego z dnia 16 czerwca 2000 r. zgodnie z art. 83 § l Kodeksu celnego i pismem z dnia 19 września 2000 r. zwrócił się do Głównego Urzędu Ceł z wnioskiem o przekazanie celem weryfikacji deklaracji o preferencyjnym unijnym pochodzeniu towaru, naniesionej na umowie kupna - sprzedaży załączonej do niniejszego zgłoszenia, albowiem po rozkodowaniu numeru nadwozia samochodu stwierdzono, iż został on wyprodukowany w Japonii.
Główny Urząd Celny w piśmie z dnia 3 lipca 2001 r. stwierdził, iż deklaracja pochodzenia zamieszczona na w/w umowie nie została złożona przez eksportera towaru (chodzi o fałszerstwo) i nie potwierdził unijnego pochodzenia pojazdu zgodnie z Protokółem Nr [...]. Tak więc przeprowadzona na zasadach art. 83 Kodeksu celnego oraz art. 32 Protokółu Nr [...] weryfikacja dowodu pochodzenia okazała się negatywna, tzn. ujawniła stan faktyczny i prawny odmienny od zadeklarowanego w zgłoszeniu celnym.
W świetle uzyskanego materiału dowodowego, a w szczególności wyników dochodzenia niemieckich służb celnych Dyrektor Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowania wobec S. G. oraz W. P., którego przedmiotem było ustalenie prawidłowości zgłoszenia celnego. Pismami z dnia 18 września 2001 r. organ celny poprosił każdą z w/w osób o wyjaśnienie okoliczności nabycia przedmiotowego samochodu.
S. G. w piśmie z dnia 24 września 2001 r. stwierdził między innymi, iż udzielił W. P. pełnomocnictwa na dokonanie wszelkich czynności celnych i na przewóz samochodu z Niemiec do Polski. Nie był on osobiście przy zakupie samochodu, a na fakturze kupna nie figuruje jego podpis. Wśród wyjaśnień złożonych w przedmiotowej sprawie przez W. P. w piśmie z dnia 28 września 2001 r. znajduje się oświadczenie, iż w niniejszej sprawie był on jedynie przewoźnikiem. Nie był obecny przy zakupie samochodu, ani przy wypisywaniu faktury sprzedaży.
Art. 83 § 3 Kodeksu celnego stanowi, iż jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane.
Z przepisu art. 65 § 4 Kodeksu celnego wynika, że po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, na wniosek strony, wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której :
1/ uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe,
2/ uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części :
a/ rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego,
b/ określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa
celnego lub
c/ zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż określone w lit. a), i lit. b).
Decyzja, o której mowa w § 4 nie może zostać wydana zgodnie z § 5 niniejszego artykułu, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.
W tym stanie rzeczy dalsze postępowanie organu celnego sprowadziło się do ustalenia prawidłowej stawki celnej dla towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 16 czerwca 2000 r.
W myśl art. 15 § 1 Kodeksu celnego niepreferencyjne pochodzenie towarów określa się w celu:
1) stosowania taryfy celnej, z wyjątkiem środków wymienionych w art. 13 § 3 pkt. 4
i pkt. 5 (obniżone i preferencyjne stawki celne),
2) stosowania środków polityki handlowej i ustanowionych w odrębnych przepisach,
3) sporządzania i wydawania świadectw potwierdzających pochodzenie towarów.
§ 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia stanowi, iż dowodem pochodzenia towarów może być:
a/ świadectwo pochodzenia,
b/ faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych zamieszczony jest zapis o kraju pochodzenia,
c/ trwale oznaczenie kraju pochodzenia na towarze.
W rozpatrywanej sprawie kraj pochodzenia - Japonia - został ustalony przez organ celny I instancji na postawie trwałego oznaczenia zamieszczonego w nadwoziu samochodu (kod [...]). W opinii Dyrektora Izby Celnej zgromadzone przez organ I instancji dokumenty uzasadniają zastosowanie wobec sprowadzonego samochodu autonomicznej stawki celnej.
Jeżeli zaś chodzi o zarzuty dotyczące uznania obydwu osób za solidarnych dłużników Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił co następuje:
zgodnie z art. 209 § l Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku:
l/ dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym,
2/ objęcia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym procedurą
odprawy czasowej, z częściowym zwolnieniem od cła
§ 2 Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego.
§ 3 Dłużnikiem jest zgłaszający. W wypadku przedstawicielstwa pośredniego, o którym mowa a art. 253 § l pkt. 2 dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. Jeżeli zgłoszenie celne o objęcie towaru procedurą, o której mowa w § 1, zostało sporządzone na podstawie nieprawdziwych danych, co spowodowało, że należności celne przywozowe nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna, osoby, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe zostają uznane za dłużników.
Przywołany wyżej przepis § 3 określa krąg osób, które są dłużnikami lub które mogą zostać uznane za dłużników w rozumieniu prawa, a mianowicie mogą nimi być:
l/ zgłaszający,
2/ osoba, na rzecz której jest składane zgłoszenie celne jak również
3/osoby, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziałyby lub przy zachowaniu należytej staranności mogłyby się dowiedzieć, że dane są nieprawdziwe.
O takiej wykładni art. 209 § 3 przesądza również treść art. 221 Kodeksu celnego, w myśl którego jeżeli w odniesieniu do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników, o których mowa w art. 209 § 3, art. 210 § 3, art. 211 § 3, art. 212 § 3, art. 213 § 4 i 5, art. 217 § 3, art. 218 § 3, art. 219 § 3, art. 224 § 3, są oni solidarnie zobowiązani do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego.
Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że art. 209 § 3 nie przewiduje, iż zgłaszającemu lub osobie, na rzecz której składane jest zgłoszenie, musi być przypisana wina w zakresie podania nieprawdziwych danych dla uznania ich za zobowiązanych do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego. O zobowiązaniu strony do uiszczenia należności celnych z tytułu wprowadzenia na polski obszar celny towaru przesądza szereg przepisów ustawy Kodeks celny, o których była mowa wyżej.
Przedmiotowe postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji nie było postępowaniem, które miało na celu ustalenie osób winnych zaistniałej sytuacji, lecz jedynie postępowaniem celnym zmierzającym do ustalenia wysokości długu celnego, zgodnie ze stanem faktycznym. Odmowa zastosowania przez organ celny preferencji celnych w postaci obniżonej stawki celnej UE nie jest uzależniona od wykazania przez organ, że strona działała w zlej wierze, lub że ponosi winę za przedłożenie nieprawidłowego dowodu pochodzenia.
Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż nie należy do zakresu postępowania celnego dochodzenie przyczyn wadliwości przedłożonego przez stronę dowodu pochodzenia, ani tym bardziej ustalanie osoby odpowiedzialnej za niesłuszne jego wystawienie. Organ celny bada jedynie czy towar posiada preferencyjne unijne pochodzenie, uprawniające do zastosowania obniżonej stawki celnej UE. Rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, podejmowane w postępowaniu celnym, nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia przez organ celny kwestii winy polskiego importera w zakresie podania nieprawdziwych danych odnośnie pochodzenia towaru, bowiem wina lub brak winy importera w tej materii nie zmienia faktu, iż towar w rzeczywistości nie pochodzi z Unii Europejskiej. Zatem nie jest zadaniem organów celnych dociekanie, kto dostarczył nieprawdziwych danych, faktem jest, iż strona posłużyła się takim dokumentem, a zebrany materiał dowodowy pozwolił na określenie dłużników.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż W. P:
- w ramach uzyskanego pełnomocnictwa przywiózł do Polski i zgłosił do odprawy celnej w imieniu S. G. używany samochód osobowy marki [...], załączając umowę zawierającą sfałszowaną deklarację o preferencyjnym unijnym pochodzeniu towaru,
- w polu 10 b) Deklaracji Wartości Celnej (DWC) złożył podpis pod oświadczeniem o następującej treści: ,,Świadomy odpowiedzialności karnej, wynikającej z art. 233 Kodeksu karnego oświadczam, że dane zawarte w Deklaracji Wartości Celnej są prawdziwe i kompletne oraz poświadczam autentyczność i prawdziwość dołączonych dokumentów. Zobowiązuję się do dostarczenia - jeśli to będzie wymagane - dodatkowych informacji i dokumentów służących do ustalenia wartości celnej przywiezionych towarów."
W opinii Dyrektora Izby Celnej zostały więc spełnione w stosunku do W. P. warunki wymienione w art. 209 § 3 Kodeksu celnego pozwalające do uznania jego osoby za dłużnika. Z przepisu tego wynika bowiem, iż osoba, która dostarczyła danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia celnego i która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe, staje się z mocy prawa dłużnikiem w momencie zaistnienia przewidzianych w ustawie okoliczności. Oznacza to, iż W. P. zasadnie został uznany przez Dyrektora Urzędu Celnego za solidarnego dłużnika wraz z S. G.
S. G, zgodnie z art. 3 § 1 pkt. 23 Kodeksu celnego, występował jako osoba, na rzecz której dokonano zgłoszenia celnego, gdyż udzielił on pełnomocnictwa W.P. Przedmiotowe pełnomocnictwo zostało podpisane w dniu 3l.05.2000 r. i z tym dniem zaczęły obowiązywać wszelkie wywodzące się z niego skutki prawne. To mocodawca swoim oświadczeniem woli umocowuje inną osobę do jego reprezentowania i określa zakres, w jakim ma to być wykonywane. Zgodnie z art. 254 § 4 czynności dokonywane przez przedstawiciela w granicach upoważnienia pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która ustanowiła przedstawiciela. S. G. ustanowił pełnomocnika w osobie W. P. i szczegółowo określił czynności, do których go upoważnił tj. do ,,przewozu z Niemiec do Polski samochodu osobowego [...] i do dokonania wszelkich czynności celnych". Zatem zgodnie z ww. przepisami oraz udzielonym pełnomocnictwem W. P. przywiózł z Niemiec pojazd i dokonał w dniu 16.06.2000 r. jego odprawy celnej uiszczając należności celno-podatkowe.
'Z uwagi na fakt, iż przedmiotowe zgłoszenie dokonane zostało na rzecz strony, zgodnie z cyt. wyżej art. 209 § 3, stała się ona dłużnikiem w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego.
Ustosunkowując się do kwestii zasadności naliczenia odsetek wyrównawczych, podniesionej przez S. G. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że art. 222 § 4 Kodeksu celnego stanowi, iż w przypadku, gdy przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z długu celnego powoduje uzyskanie korzyści finansowej, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze. Zgodnie z § 5 ust. 3 w/w artykułu wypadki i warunki pobierania odsetek wyrównawczych, a także sposób ich naliczania określa Minister Finansów w drodze rozporządzenia.
W myśl § l ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143 poz. 958 z 1997 r. z późn. zm.), wydanego na podstawie art. 222 § 5 Kodeksu celnego, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze w wypadku gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym.
Odsetki wyrównawcze, o których mowa w § l ust. 3 pobiera się od kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą należną a kwotą pobraną (§ 2 ust. l rozporządzenia).
Odsetki wyrównawcze pobiera się za okres od dnia powstania długu celnego do dnia zapłaty należnej kwoty (§ 2 ust. 3 rozporządzenia).
W przedmiotowej sprawie przyjęcie zgłoszenia celnego spowodowało z mocy prawa objęcie importowanego towaru wnioskowaną procedurą celną i określenie kwoty wynikającej z długu celnego, która jednak z powodu zastosowania niewłaściwej stawki celnej była zaniżona w stosunku do należnej.
To strona chciała wywodzić dla siebie skutki prawne z preferencyjnego pochodzenia towaru z Niemiec poprzez stosowanie obniżonej stawki celnej do obliczenia długu celnego, zatem to na niej ciąży obowiązek udowodnienia istnienia okoliczności, z których przywilej taki wypływa. Za prawidłowe zgłoszenie towaru wraz ze wszystkimi stosownymi dokumentami i prawidłowo wypełnionym zgłoszeniem celnym odpowiada strona lub działający w jej imieniu przedstawiciel.
Organ celny, weryfikując zgłoszenie, bada jedynie prawidłowość formalną wymaganych dokumentów i na tej podstawie orzeka o objęciu towaru wnioskowaną procedurą.
Skargę na powyższą decyzję wniósł W. P. Skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji w części dot. uznania W. P za osobę na której ciąży dług celny, zarzucając decyzji rażące naruszenie art. 133 i 134 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 209 § 3 Kodeksu celnego przez przyjęcie, że skarżący jest stroną w postępowaniu celnym na której ciąży dług celny.
W uzasadnieniu skargi W. P wskazał, że zgodnie z art. 209 § 3 Kodeksu celnego: "Dłużnikiem jest zgłaszający. W wypadku przedstawicielstwa pośredniego, o którym mowa w art. 253 § 1 pkt 2 dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. Jeżeli zgłoszenie celne o objęcie towaru procedurą, o której mowa w § 1, zostało sporządzone na podstawie nieprawdziwych danych, co spowodowało, że należności celne przywozowe nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna, osoby, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe, zostają uznane za dłużników".
Natomiast zgodnie z art. 7 Kodeksu cywilnego (który w powyższej sprawie ma również zastosowanie): "Jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary" oraz z art. 6 ww. kodeksu: "Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne".
Z ww. przepisów bezsprzecznie wynika, że w rozpatrywanej sprawie ciężar udowodnienia stronie działania ze świadomością, że dostarczone przez nią dokumenty są fałszywe spoczywa na organie celnym. Tymczasem organy celne twierdzą, że takiego dowodu nie musiały przeprowadzać, ponieważ przedmiotem postępowania było tylko i wyłącznie określenie należności celnych w prawidłowej wysokości, z czym w świetle obowiązującego prawa oraz zgromadzonego materiału w sprawie, który potwierdza, że skarżącemu trudno przypisać świadomość działania w przekonaniu, że złożone przez niego dokumenty były fałszywe, trudno się zgodzić.
Ponadto decyzja II instancji wydana została po terminie przewidzianym w art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Z uwagi na to, że postępowanie celne jest dwuinstancyjne zdaniem skarżącego termin wskazany w w/w przepisie dotyczy również postępowania odwoławczego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko
Pismem procesowym z dnia 24 września 2004 r. zgłosił się pełnomocnik skarżącego W. P. – radca prawny, podtrzymując skargę .
Również Dyrektor Izby Celnej pismem procesowym z dnia 19 października 2004 r. – w odpowiedzi na pismo procesowe skarżącego z dnia 24 września 2004 r., podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej... pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja narusza bowiem przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Celem postępowania w sprawie kontroli zgłoszenia celnego SAD z dnia 16 czerwca 2000 r. w sytuacji zastosowania konstrukcji zawartej w przepisie art. 209 § 3 Kodeksu celnego i uznania W. P. za dłużnika, było m. in. ustalenie czy W. P. dołożył należytej staranności aby się dowiedzieć czy dane dotyczące pochodzenia samochodu są prawdziwe, w oparciu o okoliczności faktyczne sprawy.
Jest poza sporem, że kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania.
Zgodnie natomiast z treścią art. 122 Ordynacji podatkowej (mającej zastosowanie w sprawie na mocy art. 262 Kodeksu celnego), obowiązkiem organów celnych jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Wymieniony przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej naczelną zasadą postępowania, w tym wypadku, postępowania celnego. Podkreślić należy, że zasady ogólne postępowania są integralną częścią przepisów regulujących procedurę i są dla organu wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym art. 122 Ordynacji podatkowej jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą (por. wyrok NSA z dnia 04.06.1982 r., sygn. akt I SA 258/82, orzecznictwo NSA z 1982 r. Nr 1, poz. 54; por. również J. Borkowski, B. Adamiak – Polskie postępowanie administracyjne, Warszawa 1993 r.).
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy potwierdzić należy, zdaniem Sądu, że organy celne obu instancji nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanego przepisu prawa. W szczególności nie wyjaśniły one w sposób nie budzący wątpliwości roli M. F., o którym mowa zarówno w wyjaśnieniach S. G. jak i skarżącego. Skarżący bowiem oświadczył (pismo z dnia 28 września 2001 r., iż nie był obecny przy zakupie samochodu a dokumenty odebrał wraz z samochodem jako przewoźnik.
W tej sytuacji, zdaniem Sądu, niezbędne było uzyskanie wyjaśnień tej kwestii przez M. F, ponieważ okoliczności zakupu i uzyskania świadectwa pochodzenia wskazane przez skarżącego nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, iż nie zachował on należytej staranności aby się dowiedzieć, że dane dotyczące pochodzenia są nieprawdziwe.
Należyta staranność, w rozumieniu przepisu art. 209 § 3 Kodeksu celnego, to staranność ogólnie wymagana przy dokonywaniu czynności uzyskiwania (dostarczania) danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia, a zatem uzyskanie tych danych – w niniejszej sprawie – od sprzedającego wydaje się spełniać wymóg "zachowania należytej staranności" (por. wyrok NSA z 07.03.2002 r. V SA 1533/01 ONSA 2003/2/69), a brak "zachowania należytej staranności u skarżącego" winien wykazać organ celny.
Zatem brak przesłuchania M. F. (w aktach brak jego wypowiedzi czy to w formie oświadczenia czy zeznania lub wyjaśnień do protokółu), stanowi zdaniem Sądu, naruszenie ww. przepisów o postępowaniu.
Za niezasadny należało natomiast uznać zarzut naruszenia przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego, skoro decyzja organu I instancji została doręczona stronie przed upływem trzech lat od dnia, w którym powstał obowiązek uiszczenia należności celnych.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.
Nadto, wobec uwzględnienia skargi, na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zasądził od organu (którym stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw – Dz. U. Nr 41, poz. 365 – jest właściwy dyrektor izby celnej) na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, przyjmując, stosownie do art. 205 § 2 tej ustawy, że na koszty te w niniejszej sprawie składa się wpis sądowy i koszty zastępstwa procesowego.
Wobec uwzględnienia skargi Sąd stwierdził też, na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji celnej uwzględniają powyższe wskazania, co do zakresu postępowania dowodowego.