I SA/Gd 889/21

I SA/Gd 889/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Wojtynowska
Sławomir Kozik
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GZ 38/22 - Postanowienie NSA z 2022-02-24
I GZ 39/22 - Postanowienie NSA z 2022-02-24
I SA/Gd 793/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-12-07
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 31zq ust. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi "A" na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 czerwca 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 czerwca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.) w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.) odmówił P. F. Sp. z o.o. z siedzibą w G. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 roku.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 15zzh ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.) zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 91 i z 20 marca 2020). Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014) w dniu 31 grudnia 2019 r..
W oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt 18 ww. rozporządzenia Komisji (UE) należy uznać, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, gdy zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:
• w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo - akcyjnej, wysokość nie pokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego. Warunek jest spełniony, jeśli po odjęciu wartości skumulowanych strat od sumy kapitałów o charakterze rezerwowym (takich jak kapitał zapasowy, rezerwowy oraz kapitał z aktualizacji wyceny) uzyskano wynik ujemny, którego wartość bezwzględna przekracza połowę wartości kapitału zarejestrowanego, tj. akcyjnego lub zakładowego;
• w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki;
• podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym.
Wskazano, że strona we wniosku z dnia 14 kwietnia 2020 r. w części II pkt 4.2 A zaznaczyła odpowiedź TAK.
Pismem z dnia 3 czerwca 2020 r. poinformowano o błędach. Do dnia 20 czerwca 2020 r. płatnik nie złożył poprawnego wniosku.
Zatem wniosek złożony przez płatnika w dniu 14 kwietnia nie może być podstawą rozstrzygnięcia o umorzeniu składek wymienionych na wstępie.
Tym samym-zdaniem organu- należało odmówić umorzenia.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia 11 lutego 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.) (dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję z 20 czerwca 2020 r. znak: [...] odmawiającą zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r..
W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że na mocy z art. 31 zq ust. 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję.
Wskazano, że zgodnie z art. 15zzh ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 91 I z 20 marca 2020 r.). Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu ( Dz. Urz. UE L 187 z 26 czerwca 2014 r.) w dniu 31 grudnia 2019 r..
W oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt 18 ww. rozporządzenia Komisji (UE) należy uznać, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, gdy zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:
w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo - akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego,
w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki;
podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym.
Biorąc powyższe pod uwagę ponownie przeanalizowano sprawę. Na podstawie nadesłanego formularza dokonano analizy sytuacji finansowej Spółki według stanu na 31 grudnia 2019 r., biorąc pod uwagę datę utworzenia podmiotu. Przekazane przez Spółkę informacje w ocenie organu wskazują, że przedsiębiorstwo na ten dzień znajdowało się w trudnej sytuacji, a działalność Spółki na dzień 31 grudnia 2019 roku prowadzona była dłużej, niż 3 lata. Zatem orzeczono jak w sentencji decyzji.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 11 czerwca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. działając na podstawie art. 113 § 1 i 123 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.) oraz art. 83 b ust. 2 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423 ) wprowadził z urzędu zmianę do decyzji Nr [...] z dnia 11 lutego 2021 roku, w ten sposób, że sprostował oczywistą omyłkę pisarską zawartą w przywołanej decyzji i stwierdził, że w uzasadnieniu w/w decyzji, zdanie pierwsze na drugiej stronie decyzji: Zgodnie z art. 15zzh ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. Unii Europejskiej C 91 I z 20 mara 2020 r.) powinno brzmieć: Zgodnie z art. 15 zzzh ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. Unii Europejskiej C 91 I z 20 marca 2020 r.).
Kolejnym postanowieniem z dnia 16 czerwca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział G. Inspektorat G. W. działając na podstawie art. 113 § 1 i 123 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z poźn. zm.) oraz art. 33 b ust. 2 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423) działając z urzędu, postanowił sprostować oczywistą omyłkę w postaci błędu pisarskiego w decyzji Nr [...] z 20 czerwca 2020 r., dotyczącą wskazanej podstawy w uzasadnieniu decyzji w następujący sposób. W uzasadnieniu w/w decyzji, zdanie pierwsze na pierwszej stronie decyzji brzmi: Zgodnie z art. 15 zzh ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVlD-19 (Dz. Urz. UEC 91 i z 20 marca 2020 r.), a powinno brzmieć : Zgodnie z art. 15 zzzh ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mająca na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 91 I z 20 marca 2020 r.).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie przepisów stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sadami administracyjnymi w zw. z 156 § 1 pkt 1 KPA poprzez
- nieprawidłowe zastosowanie art. 15 zzh USTAWY COVID-19 jako podstawy wydania decyzji utrzymującej decyzję odmowną organu Instancji podczas, gdy zaskarżony przepis art. 15 zzh USTAWY COVID-19:
i. nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie i nie może stanowić podstawy wydania odmownej decyzji;
ii. reguluje upoważnienie ustawowe dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych;
iii. w żaden sposób nie odnosi się zwolnienia z opłacania składek, czy też nie reguluje kwestii pomocy przyznanej przedsiębiorstwu;
iv. nie odsyła do Komunikatu Komisji: Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 911 z 20 marca 2020 r.);
b) art. 107 § 1 pkt 4 KPA poprzez brak wskazania prawidłowej podstawy prawnej, na podstawie której organ odmówił zwolnienia z opłaty składek, co sprawia, że zaskarżona decyzja posiada istotną wadę;
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie poprzez:
a) naruszenie art. 7 KPA i 77 KPA poprzez brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i pominięcie przy orzekaniu sytuacji finansowej (stanu majątkowego) skarżącego polegające na całkowitym braku uwzględnienia "wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa", o których mowa w art. 2a pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26 czerwca 2014 r.), co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego i wydaniem decyzji odmownej;
b) art. 10 §1 KPA w zw. z art. 79a KPA w zw. z art. 15zzzzzn USTAWY COVIO-19 - poprzez brak zapewnienia udziału skarżącego w postępowaniu i umożliwienie wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego, w tym co do istnienia okoliczności wskazanej w art 2 pkt 18 ppkt a rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym i zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu z dnia 17 czerwca 2014 r, (Dz. Urz. UE.L Nr 187, str. 1), dalej: "Rozporządzenie 651/2014" tj. ustalenia okoliczności, czy faktycznie skarżący prowadzi "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" w rozumieniu art. 2 pkt 18 pkkt a) Rozporządzenia 651/2014 skoro we wniosku i w dalszych wyjaśnieniach skarżącego z dnia 9 listopada 2020 r. pojawiły się okoliczności, które wymagały wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności przeprowadzenia postępowania dowodowego, którego organ pierwszej i drugiej instancji w całości zaniechał;
c) w konsekwencji zarzutu naruszenia art. 10 § 1 KPA w zw. z art. 79a KPA w zw. z. z art. 15zzzzzn USTAWY COVID 19 - doszło do naruszenie przepisów art. 7 KPA, 77 § 1 KPA i 80 KPA poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego, co doprowadziło do błędnego uznania, że skarżący na dzień 31 grudnia 2019 r. znajdował się w trudnej sytuacji uzasadniającej odmowę zwolnienia;
d) w konsekwencji podniesionych zarzutów 2a i 2b) - naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 KPA w zw. z art. 11 poprzez brak wskazania w decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego.
3. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie nieprawidłową wykładnią art. 2a pkt 18 tj. definicji "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" Rozporządzenia polegającą na tym, że przy wydawaniu decyzji organ pierwszej jak i drugiej Instancji pominął element przepisu zgodnie z którym przy ocenie strat należy uwzględnić również "wszystkie inne elementy uznawane za część środków własnych przedsiębiorstwa". Błędna wykładnia tego przepisu przełożyła się na zaniechanie obowiązków procesowych organu pierwszej i drugiej Instancji, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, a w konsekwencji wydania odmownej decyzji.
Mając wyżej wymienione na uwadze:
1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 PPSA wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji o sygnaturze: [...] w całości;
2. w przypadku stwierdzenia przez Sąd braku podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w całości - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a PPSA wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji o sygnaturze: [...] w całości i jednocześnie na podstawie art. 135 PPSA uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji z dnia 20 czerwca 2020 r. o sygnaturze [...].
Na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 1 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r., poz. 648, w związku z art. 8 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na prawach przysługujących prokuratorowi organ ten wstąpił do postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku ze skargi P. R. E. "F." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.z dnia 11 lutego 2021 r., znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję z dnia 20 czerwca 2020 r., znak: [...], odmawiającą zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 roku.
Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c p.p.s.a. oraz o uchylenie w całości decyzji z dnia 20 czerwca 2020 r., znak: [...] na podstawie art. 135 p.p.s.a..
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na wniesioną skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a." wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżone decyzje z punktu widzenia zgodności z prawem, stwierdzić należy, ze decyzje te naruszają prawo.
Nie można zapominać, że zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie do art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Wniosek strony wszczyna postępowanie administracyjne (art. 61 § 1 k.p.a.). Od chwili wszczęcia tegoż postępowania na organie administracji ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten realizuje się poprzez aktywne dążenie przez organ do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz rozpatrzenie całego materiału dowodowego.
W ocenie Sądu, przy podjęciu rozstrzygnięcia w postępowaniu prowadzonym na wniosek strony organ nie może poprzestać na analizie samej tylko treści wniosku i formularza stanowiącego załącznik nr 3 rozporządzenia dotyczącego pomocy de minimis. Reguły procedury administracyjnej nakazują, aby podejmując rozstrzygnięcie w konkretnej sprawie, organ zweryfikował treść wniosku w oparciu o dokumenty źródłowe. Organ zobowiązany jest zebrać w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i następnie dokonać oceny tego materiału (art. 77 § 1 k.p.a.). Zaniechanie przez organ administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji.
Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że w decyzji z dnia 20 czerwca 2020 r. ZUS wskazał, iż w złożonym wniosku w części II pkt 4.2 A Spółka zaznaczyła odpowiedź TAK, tj. zaznaczono, że wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokość kapitału zarejestrowanego, co stanowiło przesłankę wykluczającą prawo do skorzystania z ulgi. W decyzji z dnia 11 lutego 2021 r. Zakład wskazał, iż na podstawie nadesłanego przez skarżącego formularza dokonano analizy finansowej Spółki. W tym miejscu należy zaakcentować, iż informacje zawarte w formularzu stanowią powielenie informacji zawartych we wniosku o wsparcie. Dodatkowo formularz ten został wprowadzony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2020 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. poz. 1338), które weszło w życie z dniem 5 sierpnia 2020 r.. W myśl § 2 wskazanego rozporządzenia do informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc, w odniesieniu do której wniosek o jej udzielenie został złożony przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe. W konsekwencji twierdzenia organu, iż dokonał analizy finansowej w oparciu o przedstawiony formularz nie są prawidłowe, a dodatkowo domaganie się wypełnienia przedmiotowego formularza było pozbawione podstawy prawnej.
Sąd podziela pogląd, że po otrzymaniu wniosku strony organ nie przeprowadził żadnego postępowania w celu weryfikacji zawartych w tym wniosku twierdzeń. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wezwał wnioskodawcy do udokumentowania istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, tj. sytuacji ekonomicznej spółki. Nie można bowiem za takowe uznać wezwania z dnia 16 października 2020 r. o wypełnienie i odesłanie wspomnianego formularza. Organ nie wyjaśnił na podstawie dokumentów źródłowych stanowiących podstawę wypełnienia wniosku, czy spółka znajdowała się w trudnej sytuacji. Organ, oprócz wskazania we wniosku i powielenia tego wskazania w formularzu, nie podał żadnych faktów, które uznał za udowodnione, nie podał żadnych dowodów, na których się oparł, zupełnie pominął wyjaśnienia Spółki zawarte m. in. w piśmie z dnia 9 listopada 2020 r., czym naruszył art. 7, art 77 § 1 , art. 80 k.p.a..
Wskazać też należy, iż zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a..
Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są powody czytelnie i bezspornie wyjaśnione.
Zdaniem Sądu, organ naruszył powyższy przepis, ponieważ zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia. Organ nie wyjaśnił dlaczego uznał, że spółka jest w trudnej sytuacji. Nie odniesiono się do sytuacji finansowej spółki. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, by organ rentowy w ogóle podjął jakieś działania zmierzające do analizy finansowej spółki. Natomiast Smółka we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i w piśmie z dnia 9 listopada 2020 r. kwestionowała stwierdzenie, jakoby była w trudnej sytuacji. W zaskarżonej decyzji Zakład bardzo ogólnikowo uzasadnił swoje stanowisko. Nie przytoczył żadnych argumentów potwierdzających prawidłowość wydanej decyzji, zupełnie nie odniósł się do wyjaśnień skarżącego. Powołał tylko treść przepisu ustawy COVID-19, ale nie powiązał go z konkretnym przypadkiem przedsiębiorcy.
Organ nie uzasadniając należycie swojego stanowiska, uniemożliwił zatem skarżącemu poznanie toku rozumowania organu, utrudniając tym samym możliwość polemiki z jego twierdzeniami. Nie bez znaczenia jest też to, że przedsiębiorca zaznaczył, że nie spełnia kryteriów kwalifikujących się do objęcia go postępowaniem upadłościowym. Organ nie poczynił ustaleń także w tym kierunku.
Jak wynika z powyższego, organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej Spółki. Nie podjął próby wyjaśnienia, czy sytuacja ekonomiczna, w jakiej znajduje się przedsiębiorca jest rzeczywiście trudna, czy też wyniki ekonomiczne uzasadniają przyjęcie, że ta sytuacja faktycznie trudną nie jest.
Z powyższych względów stwierdzić należy, iż zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., bowiem przy rozpatrzeniu sprawy nie zebrano żadnego istotnego materiału dowodowego, co powoduje, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ są dowolne. Organ nie zebrał materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia, zaś podstawę wydania decyzji stanowił wyłącznie złożony przez przedsiębiorcę wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek . W żadnym stopniu nie wyjaśniono podstawy faktycznej i prawnej wydanego rozstrzygnięcia.
Tym samym wskazane naruszenia powinny w ocenie Sądu skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, albowiem jako takie nie mogą być poddane rzetelnej kontroli sądowej.
Sąd zwraca uwagę, iż w niniejszej sprawie organ sprostował jako oczywistą omyłkę pisarską treść wydanych decyzji. Z treści art. 113 K.p.a. wynika, że sprostowanie może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony, przy czym nie jest ono ograniczone żadnym terminem. Organ administracji ma obowiązek sprostować wydane orzeczenie bez względu na to, czy jest ono ostateczne, czy nieostateczne.
Taka możliwość rektyfikacji decyzji, tj. usunięcia nieistotnych jej wad, o której mowa w powołanym przepisie podlegają jedynie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki popełnione w decyzjach, czy też postanowieniach, wydanych przez organ administracji państwowej. Przy czym sprostowanie nie może wykraczać poza granice określone powyższym przepisem. Przyjęta w tej regulacji klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca.
Należy zwrócić uwagę, iż wskazane wady decyzji charakteryzuje ich oczywistość, stanowiąca równocześnie normy dopuszczalności sprostowania. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego, czy też innego wynikać powinna, bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Oczywista omyłka to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 10 lutego 1994 r., sygn. akt SA/Kr 723/93, ONSA 1995/2, poz. 65).
W niniejszej sprawie natomiast organ sprostował decyzje dotyczące podstawy rozstrzygnięcia, a więc istotę prowadzonego i zakończonego procesu administracyjnego związanego z prawem do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. Sąd podziela stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 782/12, w którym wskazano, że sprostowaniu nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Analogiczne stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3102/19.
Skoro więc sprostowanie skutkuje zmianą rozstrzygnięcia co do jego podstawy to wykracza poza materię uregulowaną w art. 113 § 1 k.p.a..
Sąd jeszcze raz podkreśla, że zastosowany przez organ, jako jedyny sposób (dowód) spełnienia wymogu do otrzymania ulgi - wpis w jednej rubryce wniosku (powielony w formularzu) - nie znajduje uzasadnienia ani jako pełniący funkcję zabezpieczenia przed dostępem do skorzystania z ulgi podmiotów nieuprawnionych, ani jako uproszczenie procedur. Jak już wskazano, przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organy obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych czynności, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dopiero zatem podjęcie niezbędnych ustaleń pozwala organowi na zajęcie stanowiska w sprawie.
Zatem względów wskazanych powyżej zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić należy jako wadliwe, bowiem przedwcześnie przyjęto, że spółka podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek bez umożliwienia wykazania, że przedsiębiorca spełnia przesłanki do uzyskania wnioskowanej przez niego pomocy.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. uchylił wydane decyzje oraz orzekł o kosztach zastępstwa procesowego.