I SA/GD 885/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2021-01-19
NSApodatkoweWysokawsa
wznowienie postępowaniaOrdynacja podatkowadokumentacja księgowaoszacowanie dochodukontrola podatkowanowe dowodypostępowanie administracyjnedecyzja ostatecznaskarżącyorgan podatkowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o odmowie wznowienia postępowania podatkowego, uznając, że skarżący prawidłowo wskazał przesłankę wznowienia, a organ nie powinien był odmawiać wszczęcia postępowania na etapie formalnym.

Skarżący domagał się wznowienia postępowania podatkowego dotyczącego podatku dochodowego za 2011 rok, twierdząc, że kluczowe dokumenty znajdowały się w posiadaniu biura rachunkowego, które odmówiło ich wydania, a organ kontrolujący zaniechał ich pozyskania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił wznowienia postępowania z przyczyn formalnych, uznając, że skarżący nie wskazał wystarczająco jasno przesłanki wznowienia. WSA w Gdańsku uchylił tę decyzję, stwierdzając, że organ nie powinien był odrzucać wniosku na etapie formalnym, a jedynie badać, czy wskazana przesłanka (nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji) została prawidłowo powołana.

Sprawa dotyczy skargi T.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą wznowienia postępowania podatkowego w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 rok. Skarżący twierdził, że kluczowe dokumenty księgowe, niezbędne do prawidłowego określenia zobowiązania podatkowego, znajdowały się w posiadaniu biura rachunkowego, które odmówiło ich wydania, a organ kontrolujący nie podjął wystarczających działań w celu ich pozyskania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że wniosek o wznowienie postępowania nie spełnia wymogów formalnych, ponieważ skarżący nie wskazał jednoznacznie ustawowej przesłanki wznowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ podatkowy błędnie odrzucił wniosek na etapie formalnym. Sąd podkreślił, że organ powinien był wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i zbadać istnienie wskazanej przez skarżącego przesłanki (nowe okoliczności lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi), zamiast odmawiać wszczęcia postępowania z przyczyn formalnych. Sąd zaznaczył również, że fakt toczącego się postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie stanowi przeszkody do zainicjowania postępowania wznowieniowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie może odmówić wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania z przyczyn formalnych, jeśli strona powołała się na okoliczności odpowiadające ustawowej przesłance wznowienia, nawet jeśli nie wskazała precyzyjnie jednostki redakcyjnej przepisu. W takiej sytuacji organ powinien wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i zbadać istnienie przesłanki.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ błędnie odrzucił wniosek o wznowienie postępowania na etapie formalnym. Wskazanie przez stronę okoliczności odpowiadających przesłance z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej jest wystarczające do wszczęcia postępowania wznowieniowego. Kwalifikacji prawnej tych okoliczności dokonuje organ, a niewskazanie konkretnego punktu przepisu nie może być podstawą do odmowy wszczęcia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

O.p. art. 240 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wskazanie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, były istotne dla sprawy i nieznane organowi, stanowi podstawę wznowienia postępowania.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

O.p. art. 243 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 243 § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 169 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 128

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 241 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.d.o.f. art. 30c

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

O.p. art. 233 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 220 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

k.p.a. art. 235

Kodeks postępowania administracyjnego

k.k.s. art. 8

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 60 § 2

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 286 § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 83

Kodeks karny skarbowy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ podatkowy nie powinien odmawiać wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania z przyczyn formalnych, jeśli strona powołała się na okoliczności odpowiadające ustawowej przesłance wznowienia, nawet jeśli nie wskazała precyzyjnie jednostki redakcyjnej przepisu. Fakt toczącego się postępowania sądowego (skarga kasacyjna) nie stanowi przeszkody do zainicjowania postępowania wznowieniowego.

Odrzucone argumenty

Organ podatkowy prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania z przyczyn formalnych z powodu niewskazania przez stronę ustawowej przesłanki wznowienia. Toczące się postępowanie sądowe stanowi przeszkodę do zainicjowania postępowania wznowieniowego.

Godne uwagi sformułowania

nie można uznać już na wstępnym etapie badania wniosku Skarżącego o wznowienie postępowania [...] że w sposób oczywisty nie został on oparty o ustawową przesłankę wznowienia organ w tej sytuacji nie mógł zakończyć postępowania już na etapie wstępnego badania wniosku, powinien natomiast wydać postanowienie o wznowieniu postępowania powołanie okoliczności to nie to samo co ich istnienie niewskazanie jednostki redakcyjnej przepisu [...] nie może być uznane za uzasadnienie odmowy wznowienia postępowania z przyczyn formalnych prawu do skorzystania przez stronę postępowania administracyjnego ze wskazanej w art. 240 § 1 O.p. formy kontroli decyzji ostatecznej [...] nie stoi na przeszkodzie prowadzona kontrola tej decyzji przez sąd administracyjny

Skład orzekający

Alicja Stępień

przewodniczący

Małgorzata Gorzeń

sprawozdawca

Sławomir Kozik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty wznowienia postępowania podatkowego, w szczególności dopuszczalność odmowy wszczęcia postępowania z przyczyn formalnych oraz relacja między postępowaniem wznowieniowym a toczącym się postępowaniem sądowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wznowienie postępowania podatkowego i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe procedowanie organów administracji i jak sąd administracyjny może korygować ich błędy proceduralne, nawet w skomplikowanych sprawach podatkowych. Podkreśla znaczenie prawa strony do nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji.

Sąd: Organ nie może odrzucić wniosku o wznowienie postępowania podatkowego tylko z powodu formalności!

Dane finansowe

WPS: 40 575 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 885/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-01-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień /przewodniczący/
Małgorzata Gorzeń /sprawozdawca/
Sławomir Kozik
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 621/21 - Wyrok NSA z 2023-08-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 240§ 1, art 243 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Sławomir Kozik, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi T.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 6 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 rok uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 6 grudnia 2019r., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 220 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019r., poz. 900 ze zm.), dalej O.p., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania T.S. (dalej jako "Skarżący"), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 19 sierpnia 2019 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 9 lutego 2018 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 rok.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Skarżący w 2011 roku prowadził samodzielną działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej samochodów osobowych i furgonetek oraz transportu drogowego towarów oraz działalność w formie Spółki Cywilnej - Firmę Handlową "[...]", w której posiadał 50% udziałów, w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej samochodów osobowych i furgonetek. Pozostałe 50 % udziałów posiadała małżonka podatnika – D.S.
Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) decyzją z dnia 4 września 2017r. określił Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych, o którym mowa w art.30c ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok w kwocie 40.575,00 zł, co było następstwem oszacowania podstawy opodatkowania, wobec nieprzedłożenia przez Skarżącego w toku kontroli podatkowej jak i w toku prowadzonego postępowania podatkowego żadnych dokumentów źródłowych dotyczących prowadzonej w roku 2011 działalności gospodarczej.
Do ustalenia podstawy opodatkowania (metodą porównawczą zewnętrzną) przyjęto przychód w wysokości wykazanej przez podatnika w zeznaniu PIT-36L (tj. 2.756.463,40 zł) oraz wskaźnik zysku netto w wysokości 9,49% (wyliczony jako średnia arytmetyczna zysków wykazanych przez inne podmioty prowadzące działalność gospodarczą w podobnym zakresie oraz rozmiarze). Od wyliczonego z zastosowaniem tego wskaźnika dochodu w kwocie 261.588,37 zł odliczono kwotę 27.973,70 zł, tytułem strat z lat ubiegłych oraz składki na ubezpieczenie społeczne podatnika w kwocie 6.822,78 zł, a od podatku w wysokości 19% podstawy opodatkowania, odliczono składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 2.515,03 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Skarżącego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia 9 lutego 2018r. utrzymał w mocy powyższą decyzję Naczelnika US.
Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, która wyrokiem z dnia 27 lutego 2019r. sygn. akt I SA/Gd 1141/18 została oddalona.
Powyższy wyrok został zaskarżony przez Skarżącego - w dniu 25 kwietnia 2019r. złożono skargę kasacyjną.
W piśmie z dnia 9 kwietnia 2019r., złożonym w [...] Urzędzie Skarbowym, Skarżący podniósł zarzuty z art. 8 k.k.s, art. 60 § 2 k.k.s., art. 240 Ordynacji podatkowej i art. 286 § 1 k.k. przeciw M.W. - biegłemu rewidentowi V-ce Prezes A Sp. z o.o. oraz przeciw kontrolującym Urzędu Skarbowego, dotyczące nienależytego przeprowadzenia kontroli podatkowej. Skarżący zarzucił m.in., że kontrolujący nie zażądali udostępnienia kopii ksiąg handlowych za rok 2011 i 2013 wraz z księgami pomocniczymi związanych z przedmiotem kontroli od M.W., która jest w ich posiadaniu; nie wezwali Głównej Księgowej A.J. (członek zarządu A sp. z o.o.), która dokonywała powtórnego zaprowadzenia ksiąg za rok 2011 na bazie ksiąg przekazanych z poprzedniego biura rachunkowego "[...]" W.B. za 2011 rok i ksiąg przekazanych za rok 2010 - co zostało wskazane w badaniu ksiąg przez biegłą M.W. za ten okres; nie dokonali zajęć serwera oraz innych nośników w firmie A Sp. z o.o, na których przechowywane są księgi handlowe firmy "[...]" T.S. pomimo składania takiego wniosku przez D.S. D.S. wskazywała, że wzywała A reprezentowaną przez M.W. do wydania przetrzymywanych kopii danych z ksiąg handlowych, ksiąg pomocniczych.
Ponadto we wniosku wskazano, iż kontrolujący mogli, za zgodą prokuratora rejonowego, dokonać przeszukania pomieszczeń lub rzeczy, mogli wystąpić z żądaniem wydania im za pokwitowaniem serwera, na którym gromadzone są zapisy księgowe, księgi lub dokumenty związane z przedmiotem prowadzonej kontroli podatkowej. Niedokonanie powyższych czynności świadczy o nienależycie przeprowadzonej kontroli przez II US, a zabezpieczenie serwera mogło wykazać, czy doszło do niszczenia wpisów w księdze w zakresie podatku dochodowego.
Pismo powyższe zostało przekazane do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, który pismem z dnia 17 czerwca 2019r. wezwał Skarżącego - stosownie do postanowień art. 169 § 1 O.p. - do uzupełnienia podania z dnia 9 kwietnia 2019 r. poprzez doprecyzowanie żądania i wskazanie trybu postępowania, tj. czy jest to wniosek o wznowienie postępowania. W wezwaniu wskazano, że w przypadku, jeżeli przedmiotowe pismo stanowi wniosek o wznowienie postępowania podatkowego, należy wskazać konkretną przesłankę wynikającą z art. 240 O.p.
W odpowiedzi Skarżący wskazał m.in., że jego pierwotne pismo z dnia 9 kwietnia 2019 r. stanowi skargę na działania urzędników przeprowadzających kontrolę i że przepis art. 240 O.p. podał w związku z art. 235 k.p.a. zgodnie z którym jeśli skargę składa się po wydaniu decyzji ostatecznej, a tak jest w przedmiotowej sprawie, to uważa się ją za żądanie wznowienia postępowania. Skarżący zaznaczył, że czuje się pokrzywdzony rozstrzygnięciem, jakie zostało wydane i stoi na stanowisku, że działania wskazanych urzędników przyczyniły się do wydania niekorzystnych dla Skarżącego decyzji m.in. przez to, że odmówili przyjęcia dokumentów źródłowych w sytuacji, gdy T.S. nie był w posiadaniu ewidencji księgowych. Jednocześnie Skarżący wyjaśnił, iż jego pismo w pozostałym zakresie należy traktować jako zawiadomienie o możliwości popełnienia przez M.W. przestępstwa, o którym mowa w art. 83 k.k.s. w związku z odmową wydania przez nią dokumentacji księgowej dotyczącej działalności Skarżącego, w której była posiadaniu w okresie prowadzenia postępowania podatkowego.
Biorąc pod uwagę odpowiedź Skarżącego, organ powyższe pismo uznał za wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 9 lutego 2018r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu ww. wniosku, odmówił wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną z dnia 9 lutego 2018r., uznając, że wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyny formalnej, tj. niewskazania ustawowej podstawy jego wznowienia.
Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym powołał się na art. 240 § 1 pkt 5 O.p., w myśl którego nowe okoliczności i dowody stanowią podstawę wznowienia postępowania, jeżeli spełniają łącznie następujące cechy: 1) są nowe, 2) istniały w dniu wydania decyzji, 3) są istotne dla sprawy, 4) nie były znane organowi, który wydał decyzję. Wskazując na powyższe Skarżący stwierdził, że wniosek o wznowienie postępowania został udowodniony i brak jest podstaw do zajętego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej stanowiska.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, nie znalazł podstaw do zmiany swojego stanowiska. Wskazał, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji, ustanowionej w art. 128 O.p. i ma nadzwyczajny charakter.
W niniejszej sprawie na podstawie art. 243 § 3 O.p. orzeczono o odmowie wszczęcia postępowania, Skarżący nie wskazał bowiem w złożonym wniosku żadnej z przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 240 O.p. Dopiero w odwołaniu Skarżący powołał jako podstawę wznowienia postępowania art. 240 § 1 pkt 5 O.p., pozostaje to jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie dokonane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia 19 sierpnia 2019r. Pismo Podatnika z dnia 19 września 2019r. stanowi odwołanie, w którym zawarto argumentację o konwalidowaniu przeszkody do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, a nie nowy wniosek złożony w tym przedmiocie.
Ponadto decyzja ostateczna z dnia 9 lutego 2018 r. kończąca postępowanie podatkowe, którego dotyczy żądanie wznowienia postępowania, została wcześniej zaskarżona do sądu administracyjnego i postępowanie sądowe jest w toku (aktualnie zawisłe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w związku ze skargą kasacyjną Skarżącego z dnia 25.04.2019 r. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27.02.2019r., sygn. akt I SA/Gd 1141/18). Powyższa okoliczność ma istotne znaczenie z punktu widzenia możliwości prowadzenia postępowania w trybie wznowieniowym.
T.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję, w której podniósł zarzuty dotyczące prawidłowości prowadzenia w jego firmie kontroli. Wskazał, że kontrolujący pominęli pełnomocników – pracowników biura rachunkowego A Sp. z o.o., umocowanych m.in. do podpisywania i składaniu w imieniu Skarżącego deklaracji podatkowych i reprezentowania go przed urzędami, w tym urzędami skarbowymi. Wskazał również, że umocowani pełnomocnicy z premedytacją przywłaszczyli księgi rachunkowe od roku 2010 do końca 2013r. i celowo działali przed kontrolującymi z zamiarem pokrzywdzenia Skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej konsekwentnie podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Wznowienie postępowania stanowi jeden z nadzwyczajnych trybów weryfikacji ostatecznej decyzji organu podatkowego kończącej postępowanie. W pierwszej kolejności rozstrzygnięciu podlega kwestia dopuszczalności "uruchomienia" trybu nadzwyczajnego, o czym stanowi art. 243 § 1 O.p. Organ badając złożony wniosek pod tym kątem wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1 O.p.) lub decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 243 § 3 O.p.).
Organ podatkowy przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia postępowania obowiązany jest rozpoznać dopuszczalność wznowienia postępowania, to jest czy wskazana została przesłanka określona w art. 240 § 1 O.p. i czy został zachowany termin wniesienia żądania wznowienia postępowania określony w art. 241 § 2 O.p. Jest to etap wstępny, w którym nie bada się istnienia wskazanej przesłanki wznowienia postępowania. Istnienie przesłanki wskazanej w żądaniu o wznowienie postępowania może dopiero zostać rozpoznane w drugim etapie postępowania dotyczącego wznowienia postępowania, to jest po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 243 § 1 O.p. Postanowienie to wydaje organ, kiedy dopuszczalne jest wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Przy czym wydanie na podstawie art. 243 § 1 O.p. postanowienia o wznowieniu postępowania nie przesądza jeszcze o możliwości rozpatrywania istoty sprawy i orzekania w tym zakresie.
Na drugim etapie postępowania dotyczącego wznowienia postępowania rozstrzygane są dwie odmienne kwestie prawne. Po pierwsze, istnienie przesłanek wznowienia postępowania, po drugie zaś ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, będącego już przedmiotem postępowania, które teraz zostało uznane za wadliwe. Jeżeli organ ustali, że nie ma podstaw do wznowienia postępowania, to nie przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej będącej przedmiotem weryfikacji decyzji.
Wracając do etapu wstępnego badania wniosku o wznowienie, wskazać należy, że organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania ma obowiązek wydania postanowienia o wznowieniu postępowania na żądanie strony, chyba że zachodzą warunki wydania decyzji o odmowie wznowienia. Z kolei decyzję o odmowie wznowienia postępowania wydaje się wtedy, gdy we wstępnej fazie postępowania wznowieniowego można jednoznacznie stwierdzić, że nie istnieją podstawy wznowienia. Innymi słowy, decyzja taka może być wydana wtedy, gdy w podaniu o wznowienie postępowania w żaden sposób nie wskazuje się podstawy wznowienia przewidzianej przepisem art. 240 O.p. Jeżeli natomiast są jakiekolwiek wątpliwości dotyczące istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez stronę i potrzeba zbadania w tym zakresie sprawy, niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu, którego przedmiotem będzie wyjaśnienie, czy wskazana przez stronę podstawa wznowienia występuje.
W rozpatrywanej sprawie, wbrew stanowisku organu, nie można uznać już na wstępnym etapie badania wniosku Skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 9 lutego 2019r., że w sposób oczywisty nie został on oparty o ustawową przesłankę wznowienia wynikającą z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Z powyższej regulacji wynika, że o zaistnieniu omawianej podstawy wznowienia można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) istniały w dniu wydania decyzji (zob. B.Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R.Hauser, A. Kabat, M.Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2007, s. 733).
Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w powyższym przepisie należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Istotnym jest jednak, aby ujawnione w sprawie nowe okoliczności lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji (wyrok NSA z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt. FSK 833/10).
Jak wynika ze stanu faktycznego, określenie Skarżącemu zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. było skutkiem nieprzedłożenia przez niego w postępowaniu podatkowym dokumentacji źródłowej, co spowodowało dokonanie przez organ oszacowania podstawy opodatkowania.
Tymczasem w złożonym w dniu 9 kwietnia 2019r. wniosku Skarżący wskazał, że dokumentacja jego firmy w postaci ksiąg rachunkowych m.in. za 2011 r. znajdowała się w posiadaniu biura rachunkowego A Sp. z o.o. i podniósł szereg zarzutów wobec osób, które wydania tej dokumentacji odmówiły, jak również wobec pracowników organu, którzy zaniechali zwrócenia się o tę dokumentację.
W ocenie Sądu nie można zatem zgodzić się z organem, że Skarżący nie podał żadnych okoliczności odpowiadających ustawowej przesłance wznowienia postępowania. Przeciwnie, powołał się na dowody istniejące w dniu wydania decyzji. Oznacza to, że wypełnił warunki formalne, którymi, jaki wyszczególnił organ w decyzji pierwszoinstancyjnej, jest złożenie wniosku przez podmiot uprawniony, wniosek dotyczy decyzji ostatecznej, powołana została ustawowa przesłanka wznowienia (tj. podano okoliczności odpowiadające przesłance z art. 240 § 1 pkt 5 O.p.). Organ w tej sytuacji nie mógł zakończyć postępowania już na etapie wstępnego badania wniosku, powinien natomiast wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przejść do zbadania, czy powyższa przesłanka faktycznie istnieje, tj. czy a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) istniały w dniu wydania decyzji. Powtórzyć należy, że na etapie wstępnym badania wniosku sprawdza się wyłącznie, czy podana została przesłanka wznowienia postępowania, natomiast jej istnienie bada się w drugim etapie tj. po wznowieniu postępowania.
Sąd stwierdza, że wbrew stanowisku organu we wniosku powołana została ustawowa przesłanka wznowienia, natomiast nie przesądza, że przesłanka ta rzeczywiście istnieje, to może bowiem uczynić jedynie organ po wznowieniu postępowania. Dopiero wyrażone przez organ w tej kwestii stanowisko może być przedmiotem kontroli sądowej.
Ponieważ jest to etap wstępny badania zasadności wniosku o wznowienie, kwestia istnienia ww. dowodów i możliwości ich faktycznego pozyskania od osób, które zgodnie z twierdzeniem Skarżącego są w ich posiadaniu, nie podlega weryfikacji, istotne natomiast jest wyłącznie to, czy powołane zostały okoliczności odpowiadające ustawowej podstawie wznowienia (powołanie okoliczności to nie to samo co ich istnienie). Organ błędnie również utożsamia obowiązek wskazania ustawowej podstawy wznowienia postępowania z obowiązkiem wskazania jednostki redakcyjnej art. 240 O.p. Wystarczy, że z wniosku wynikają okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 O.p., a kwalifikacji prawnej tych okoliczności do konkretnego punktu tego przepisu dokonuje organ, jeżeli wnioskujący tego nie uczyni. W żadnym razie niewskazanie jednostki redakcyjnej przepisu, w sytuacji gdy z wniosku wynikają okoliczności odpowiadające ustawowej przesłance wznowienia postępowania, nie może być uznane za uzasadnienie odmowy wznowienia postępowania z przyczyn formalnych.
Nie ma racji również organ podnosząc, że powołanie się przez Skarżącego na art. 240 § 1 pkt 5 O.p. dopiero w odwołaniu wniesionym od decyzji z dnia 19 sierpnia 2019r. jest spóźnione i nie może wpłynąć na ocenę prawidłowości podjętego przez organ w pierwszej instancji rozstrzygnięcia o odmowie wznowienia postępowania. Jak już wyjaśniono wyżej, niewskazanie jednostki redakcyjnej przepisu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. nie może być powodem dla odmowy wznowienia postępowania z przyczyn formalnych, nie ma zatem przeszkód, aby przepis ten wskazać na dalszych etapach postępowania. Podkreślić należy, że organ II instancji nie rozpatruje odwołania, lecz rozpatruje sprawę ponownie. Wielokrotnie już wskazywano w orzecznictwie na gruncie art. 127 O.p., że istotą postępowania odwoławczego nie jest wyłącznie kasacyjna kontrola zaskarżonej decyzji organu I instancji, ale ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie tożsamej przedmiotowo i podmiotowo sprawy administracyjnej w granicach wyznaczonych rozstrzygnięciem decyzji organu pierwszej instancji. Zasada ta wyraża prawo podatnika do rozstrzygnięcia sprawy dwukrotnie, w dwóch organach. Dla jej realizacji konieczne jest, aby rozstrzygnięcia w obydwu instancjach zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Zatem nawet jeżeli zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wskazanie przez Skarżącego na art. 240 § 1 pkt 5 O.p. było tak istotne dla możliwości przystąpienia do merytorycznej oceny zasadności jego wniosku, to uczynienie tego w odwołaniu obligowało organ do rozpoznania sprawy z uwzględnieniem tego faktu.
Wreszcie, podnoszona przez organ okoliczność związana z toczącym się przed NSA postępowaniem ze skargi kasacyjnej od wydanego przez WSA w Gdańsku wyroku z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 1142/18 oddalającego skargę na decyzję ostateczną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 9 lutego 2018 r. pozostaje bez wpływu na możliwość zainicjowania postępowania wznowieniowego. We wskazanym przez organ wyroku z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 242/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje organów obu instancji wydane na podstawie art. 243 § 3 O.p. o odmowie wszczęcia postępowania wznowieniowego z uwagi na toczące się postępowanie sądowoadministracyjne zmierzające do weryfikacji legalności decyzji ostatecznej. Sąd wskazał, że prawu do skorzystania przez stronę postępowania administracyjnego ze wskazanej w art. 240 § 1 O.p. formy kontroli decyzji ostatecznej poprzez złożenie stosownego wniosku i uruchomienie postępowania zmierzającego do wznowienia postępowania nie stoi na przeszkodzie prowadzona kontrola tej decyzji przez sąd administracyjny, niezależnie od etapu na jakim znajduje się postępowanie sądowoadministracyjne, z którym to poglądem należy się zgodzić.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że wydana w sprawie decyzja na skutek wniosku Skarżącego o wznowienie postępowania narusza art. 243 § 3 O.p. poprzez błędne uznanie, że w sprawie zachodzi przyczyna formalna uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania wznowieniowego w postaci niewskazania ustawowej przesłanki wznowienia.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i sprowadzają się do obowiązku podjęcia przez organ dalszych czynności proceduralnych związanych ze złożonym przez Skarżącego wnioskiem o wznowienie postępowania wobec uznania, że nie zachodzi wskazana przez organ przyczyna formalna uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania wznowieniowego. Organ powinien wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i zbadać, czy istnieje powołana we wniosku podstawa do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., tj. czy wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istotne dla sprawy bądź nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), uchylił zaskarżoną decyzję.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI