I SA/Gd 877/02

I SA/Gd 877/02 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Anna Orłowska /przewodniczący/
Małgorzata Gorzeń /sprawozdawca/
Marek Gorski
Symbol z opisem
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ
Inne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) Protokolant - Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 21 marca 2002 r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1) uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej A. S. kwotę 253 zł (dwieście pięćdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 2) ustala, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
3 I SA/Gd 877/02
U z a s a d n i e n i e
Zaskarżoną decyzją Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego A. S. za nieprawidłowe w części dot. wartości celnej towaru.
W uzasadnieniu decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł wskazał, że na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 3 sierpnia 2001 r. A. S. zgłosiła do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu używany samochód osobowy marki MERCEDES BENZ 220E wyprodukowany w 1995 r. Do zgłoszenia celnego załączono między innymi rachunek nr [...] z dnia 30 lipca 2001 r. opiewający na kwotę 8500,00 DM, Deklarację Wartości Celnej, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu nr [...] z dnia 2 sierpnia 2001 r. wraz z dokumentem identyfikacyjnym pojazdu zarejestrowanego po raz pierwszy za granicą.
Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia 7 stycznia 2002 r. uznał w/w zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru i określił tą wartość na podstawie art. 23 § 7 i 29 § 1 Kodeksu celnego w wysokości 15.265,20 DEM oraz kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 1448,20 PLN.
Pismem z dnia 13 stycznia 2002 r. pełnomocnik strony złożył odwołanie od powyższej decyzji i wniósł o jej uchylenie w całości oraz wydanie decyzji wymiarowej przy przyjęciu jako podstawy wymiaru zadeklarowanej wartości transakcyjnej 8700,00 DEM.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Prezes GUC podniósł, że kwestią zasadniczą w rozpatrywanej sprawie było ustalenie wartości celnej używanego samochodu osobowego sprowadzonego przez stronę, a w jej następstwie kwoty wynikającej z długu celnego.
W przepisie art. 85 § 1 Kodeksu celnego ustanowiono zasadę, iż należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Zgodnie z art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towarów jest transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 ustawy. W pewnych wypadkach zasada ta doznaje ograniczeń i wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną towaru. Stosownie bowiem do postanowień art. 23 § 7 Kodeksu celnego wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. W świetle art. 23 § 7 Kodeksu celnego organowi celnemu przysługuje uprawnienie do badania wiarygodności dokumentów przedkładanych przez stronę zarówno pod względem formalnym jak i materialnym. Wiarygodność dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru obejmuje nie tylko ich autentyczność, ale także wiarygodność podanej w nich ceny transakcyjnej.
Dokumenty określające wartość celną nie będą wiarygodne w sytuacji, gdy podana na nich cena transakcyjna budzi wątpliwości tj. gdy w oczywisty sposób nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru lub też jej wysokość budzi poważne wątpliwości co do tego, czy nie została zawyżona względnie zaniżona. Powszechnie bowiem przyjmuje się, że wartość transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać jego wartość rzeczywistą. Tylko taka wartość jest wartością celną towaru w rozumieniu art. 23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego. Oceny wiarygodności ceny transakcyjnej można dokonać w oparciu o wynik rewizji, oględzin towaru, badania technicznego oraz danych dotyczących kształtowania się cen na rynku eksportera.
Wskazywał przy tym Prezes GUC, że jak wynika z akt sprawy Dyrektor Urzędu Celnego przyjął powyższe zgłoszenie celne, albowiem odpowiadało ono wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i § 2 Kodeksu celnego, a następnie przystąpił do jego weryfikacji. Polegała ona na kontroli zgłoszenia celnego, załączonych do niego dokumentów oraz przeprowadzeniu rewizji towaru.
Wynik rewizji opisany na odwrocie karty 6 dokumentu SAD nie zawiera jakichkolwiek informacji o brakach czy też uszkodzeniach samochodu. Podkreślić tutaj należy, iż zgodnie z wyżej przywołanym zaświadczeniem o badaniu technicznym pojazd został bezwarunkowo dopuszczony do ruchu i w tym też dokumencie uprawniony diagnosta nie wniósł żadnych uwag odnośnie stanu technicznego samochodu. Po przeanalizowaniu całości zgromadzonego materiału oraz porównaniu notowań cen tego typu samochodów na rynku niemieckim, publikowanych w katalogu "Schwacke Liste" (nr 7/2001 str. 408 - 14.850,00 DM rubryka EK) Dyrektor Urzędu Celnego zakwestionował wartość celną zadeklarowaną przez stronę, a wynikającą z rachunku załączonego do zgłoszenia celnego. Organy celne nie mogą bowiem bezkrytycznie opierać się na cenie wskazanej w dokumentach załączonych przez podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą. Nie poddanie dokumentów ocenie pod względem ich wiarygodności materialnej stanowiłoby naruszenie zasad postępowania nakazującego organom celnym należyte wyjaśnienie stanu faktycznego.
O zakwestionowaniu wartości transakcyjnej wskazanej w rachunku załączonym do zgłoszenia celnego zadecydowała niska cena sprowadzonego samochodu - 8.500,00 DEM w stosunku do jego wartości rzeczywistej. Konsekwencją zakwestionowania wartości transakcyjnej wynikającej z w/w rachunku była konieczność ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu z wykorzystaniem jednej z metod wskazanych kolejno w art. 25-29 Kodeksu celnego.
Ponieważ samochody używane stanowią szczególny rodzaj towaru, Dyrektor Urzędu Celnego w celu ustalenia jego wartości celnej posłużył się metodą "ostatniej szansy" przewidzianą w art. 29 Kodeksu celnego. Przepis ten przewiduje, że jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie przepisów art. 23, 25 - 28 ustawy jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami.
1) artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.,
2) Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.,
3) przepisów tytułu II, działu III Kodeksu celnego - "Wartość celna towarów".
Powołując się na studium 1.1. - postępowanie w sprawie używanych pojazdów samochodowych opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) organ celny w sposób obszerny i szczegółowy wyjaśnił przyczyny, które uniemożliwiły ustalenie wartości celnej na podstawie art. 25-28 Kodeksu celnego. Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. - wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz. U. z 1999 r., Nr 80, poz. 908, Dz. U. z 2000 r. Nr 27 poz. 345).
Prezes GUC wyjaśnił, iż zdaniem Komitetu Technicznego Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) w przypadku ustalania wartości celnej w oparciu o metodę "ostatniej szansy" istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism podających bieżące ceny na rynku importu. Następnie biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę pojazdu tej samej marki, posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku co pojazd będący przedmiotem importu, dokonuje się szczegółowej kalkulacji polegającej na odliczeniu procentowego udziału od wartości bazowej (ustalonej w oparciu o ww. źródła) podatków VAT i akcyzowego (jeżeli obowiązuje) oraz cła. Kierując się powyższym organ celny ustalił, iż średnia cena rynkowa pojazdu o wyżej wymienionych parametrach technicznych wynosiła w miesiącu importu 56.100,00 PLN według "INFORMATORA RYNKOWEGO - samochody osobowe" nr 7/2001 wydawnictwa "EUROTAX". Analizując zaprezentowane w zaskarżonej decyzji wyliczenie wartości celnej organ odwoławczy stwierdza, iż organ I instancji prawidłowo pomniejszył wartość katalogową o należności podatkowe oraz celne pobierane w związku z importem towaru uzyskując w ten sposób średnią cenę samochodu importowanego na polski obszar celny. Tak ustalona kwota mogła być przyjęta za wartość celną samochodu na podstawie art. 29 Kodeksu celnego.
Od ceny rynkowej przedmiotowego pojazdu odliczono cło według stawki autonomicznej 35%, a nie obniżonej, czyli niewątpliwie korzystniej dla importera. Zasadę takiego odliczenia przyjęto mając na względzie jednakowe traktowanie importerów, jak również niemożliwość ustalenia jakim cłem w istocie był obciążony pojazd, którego wartość posłużyła za wyjściową do przeprowadzenia kalkulacji na podstawie art. 29 §1 Kodeksu celnego.
W rozpatrywanej sprawie organ celny I instancji miał prawo do odmówienia wiarygodności wartości transakcyjnej wskazanej w rachunku załączonym do zgłoszenia celnego, zwłaszcza, gdy wyliczona w dalszym postępowaniu wartość znacznie odbiegała od ceny w nim zawartej. Zadeklarowana przez stronę wartość celna (z uwzględnieniem kosztów transportu) wynosiła 8.700,00 DEM zaś w zaskarżonej decyzji przyjęto kwotę 15.265,20 DEM. Tak więc zakwestionowanie wartości celnej sprowadzonego pojazdu należy uznać za uzasadnione. Przyjęta na podstawie art. 29 Kodeksu celnego wartość celna nie może być kwestionowana, gdyż jako wartość wyjściową przyjęto cenę sprzedaży samochodu używanego. Odliczono też daniny publicznoprawne. Należy zatem uznać, że ustalona wartość celna samochodu i wymierzone cło nie są w żadnej mierze krzywdzące dla odwołującego się.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Prezes GUC wyjaśniał, iż w postępowaniu celnym prowadzonym przez Dyrektora Urzędu Celnego nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz proceduralnego.
Dyrektor Urzędu Celnego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, iż kwestionując wartość celną porównał cenę wskazaną na rachunku załączonym do zgłoszenia celnego z notowaniami adekwatnego modelu samochodu na rynku niemieckim wynikającymi z katalogu "Schwacke Liste". Należy podkreślić, iż Dyrektor Urzędu Celnego nie zakwestionował autentyczności rachunku przedłożonego przez stronę, lecz tylko odmówił wiarygodności cenie w nim zawartej. Dowodem potwierdzającym zasadność zakwestionowania wiarygodności ceny uwidocznionej na rachunku załączonym do zgłoszenia celnego jest wynik kalkulacji przeprowadzonej przez organ celny, który potwierdził znaczące zaniżenie wartości celnej zadeklarowanej przez stronę. Nie można więc przychylić się do stwierdzenia odwołującego się, iż Dyrektor Urzędu Celnego naruszył art. 23 § 7 Kodeksu celnego.
Jeżeli zaś chodzi o zarzut dotyczący rażącego naruszenia art. 23 § 1 Kodeksu celnego "przez przyjęcie, że wymieniona w nim zasada jest wyjątkiem, a nie regułą" Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdza, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania, iż w przedmiotowej sprawie założono szczególny charakter tego przepisu. Wręcz przeciwnie z uzasadnienia decyzji wynika w sposób jednoznaczny, iż organ celny potraktował ten przepis jako regułę, od której odstępstwo zostało prawnie zdeterminowane przez wypełnienie dyspozycji art. 23 § 7 tejże ustawy.
Kolejny zarzut dotyczący naruszenia art. 29 Kodeksu celnego poprzez przyjęcie go jako podstawy do obliczenia wartości celnej Prezes GUC uważa również za nietrafny. Sposoby ustalenia wartości celnej określone w art. 23-29 Kodeksu celnego są ujęte sekwencyjnie i wymagają eliminacji poszczególnych sposobów, aż do dojścia do sposobu ,,ostatniej szansy" określonego w art. 29, który to sposób znalazł zastosowanie w niniejszej sprawie. Prawidłowe posłużenie się tą metodą wymaga po pierwsze wskazania konieczności eliminacji metod poprzednich, po drugie zastosowania wyliczenia wedle kryteriów wskazanych w samym art. 29 Kodeksu celnego. Analizując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes GUC stwierdza, iż zarówno pierwsza jak i druga przesłanka w/w przepisu zostały spełnione, albowiem eliminując kolejne metody ustalania wartości celnej Dyrektor Urzędu Celnego opierając się na wytycznych Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) wyjaśnił z jakiej przyczyny nie jest możliwe w niniejszej sprawie zastosowanie art. 25 i 26 oraz kolejnych Kodeksu celnego oraz w sposób jasny przedstawił kalkulację cenową opierając się na odpowiednich materiałach dowodowych.
Jak wynika z uzasadnienia odwołania w opinii strony przyjęcie przy ustalaniu wartości celnej ceny maksymalnej wynikało z zastosowania katalogu wydawnictwa "EUROTAX", z pominięciem danych publikowanych w katalogu "Pojazdy samochodowe Info -Ekspert" oraz nie uwzględnieniu stanu pojazdu, a w szczególności faktu, iż był to pojazd powypadkowy. Nadto strona podkreśla, iż postulaty powyższe były podnoszone już w odwołaniu z dnia 21 sierpnia 2001 r. zaś Dyrektor Urzędu Celnego nie ustosunkował się do nich. Brak uzasadnienia dlaczego odmówiono wiary dowodom przedłożonym przez stronę spowodował rażące naruszenie art. 210 Ordynacji podatkowej. Wobec powyższego Prezes GUC wyjaśnił, iż rozporządzeniem z dnia 8 marca 2001 r. Minister Środowiska zmienił rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz. U. z 2001 r. Nr 17, poz. 204). W wyniku tej nowelizacji jako odpad zostały zakwalifikowane pojazdy wycofane z eksploatacji - niezarejestrowane lub niezdolne do ruchu. W dniach 12 i 15 marca 2001 r. Minister Finansów zmienił rozporządzenie w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. z 2001 r. Nr 17, poz. 197) oraz rozporządzenie w sprawie określenia urzędów celnych, w których są dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego w zależności od rodzaju towarów procedur celnych, którymi mogą być obejmowane towary w poszczególnych urzędach celnych (Dz. U. z 2001 r. nr 17, poz. 198).
W/w przepisy, które weszły w życie w dniu 24 marca 2001 r. i zostały wprowadzone w celu wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych. W związku z tym służby celne podjęły działania mające na celu zapewnienie przestrzegania wprowadzonych w życie przepisów. W świetle powyższych regulacji przy zastosowaniu do ustalenia wartości celnej metody "ostatniej szansy" nie ma obecnie wskazania do odliczenia od "uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu określonego w procencie stopnia uszkodzenia pojazdu, gdyż uszkodzone pojazdy nie mogą być objęte procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Dotyczy to także korekt z tytułu ponadnormatywnego zużycia i przebiegu. Od kwoty bazowej nie odejmuje się również marży i innych narzutów, albowiem import pojazdów używanych na polski obszar celny jest importem indywidualnym, a nie handlowym.
W opinii Prezesa GUC ustalenie wartości celnej metodą "ostatniej szansy" poprzez odliczenie od wartości rynkowej pojazdu tej samej marki i rocznika z katalogu należności celno - podatkowych w odniesieniu do używanych pojazdów następuje z uwzględnieniem wszystkich czynników cenotwórczych i zapewnia jednakowe traktowanie wszystkich importerów pojazdów używanych. Jednocześnie należy jeszcze raz podkreślić, iż ceny katalogowe są cenami średnimi, a więc do ich określenia posłużyły nie tylko ceny aut w dobrym stanie, ale też zużytych ponadprzeciętnie skorodowanych czy wręcz uszkodzonych.
Nadmienił także Prezes GUC, iż ujednolicenie zasad ustalania wartości celnej pojazdów w przypadku zastosowania metody "ostatniej szansy" spowodowane jest polityką państwa zmierzającą do ochrony polskiego rynku motoryzacyjnego, polskiego rynku pracy, a także brakiem akceptacji do sprowadzania pojazdów nadmiernie wyeksploatowanych (ze względu na bezpieczeństwo obywateli i środowiska naturalnego).
Odnośnie zastrzeżeń skarżącego dotyczących wykorzystania przez organ celny danych zawartych w katalogu wydawnictwa "EUROTAX" Prezes GUC zauważa, iż zgodnie z powyższymi wyjaśnieniami przy ustalaniu ceny wyjściowej należy oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. Organ celny I instancji do obliczeń przyjął informację wynikającą ze specjalistycznego wydawnictwa podającego ceny używanych pojazdów samochodowych na rynku polskim tj. katalogu wydawnictwa "EUROTAX" - 7/2001. Pozycja niniejsza podaje informacje dotyczące średnich cen pojazdów, ustalone na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie pojazdów używanych z całego kraju. Informacje dotyczące danego samochodu uwzględniają spadek ceny w funkcji wieku, przebiegu i stanu technicznego pojazdu. Reasumując, z uwagi na fakt, iż powyższa informacja stanowi wypadkową z porównania wielu notowań danego typu pojazdu należy stwierdzić, iż organ celny I instancji do obliczeń przyjął wartość wskazaną w wydawnictwie "EUROTAX" jako w pełni odpowiadającą wymogom art. 29 Kodeksu celnego. Ponadto należy podkreślić, iż zasada równego traktowania podmiotów dokonujących importu tego typu towarów obliguje organy celne do korzystania z jednego specjalistycznego katalogu tj. wydawnictwa "EUROTAX".
Dodatkowo Prezes GUC wyjaśnił, iż przyjęcie kwoty bazowej z katalogu "EUROTAX" nie oznacza przyjęcia wartości z jednego źródła, bowiem katalog ten opracowywany przez Zespół Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego Automobilklub Polski jest co miesiąc aktualizowany, a w tym celu prowadzone są ciągłe badania rynku przy udziale wyspecjalizowanych rzeczoznawców, którzy monitorują największe giełdy oraz komisy samochodowe. W oparciu o zebrane informacje ustalana jest średnia cena po jakiej jest oferowany dany pojazd w miesiącu wydania publikacji. Ponadto wykorzystanie doświadczenia wydawcy pozwala dodatkowo na określenie różnic pomiędzy cenami wywoławczymi i transakcyjnymi po to, aby na tej podstawie podawać w wydawnictwie wartości uśrednione i jednoznacznie zbliżone do transakcyjnych.
W świetle powyższych wyjaśnień należy uznać, iż Dyrektor Urzędu Celnego prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, co w konsekwencji doprowadziło do prawidłowego ustalenia wartości celnej, mimo iż wprost nie odniósł się do postulatów skarżącego.
Nadto Prezes GUC zauważył, iż wbrew opinii skarżącego Dyrektor Urzędu Celnego prawidłowo posłużył się notowaniami cen samochodów opublikowanymi w katalogu wydawnictwa "EUROTAX" nr 7/2001. W każdym kolejnym katalogu wydawca publikuje informację, iż obowiązuje on do dnia 10 - tego następnego miesiąca. Zasada równego traktowania podmiotów dokonujących importu nakłada na organy celne obowiązek korzystania w tym samym czasie z tych samych wartości bazowych przy ustalaniu wartości celnej metodą "ostatniej szansy" przewidzianą w art. 29 Kodeksu celnego.
Za nietrafne Prezes GUC uważa również zarzuty dotyczące naruszenia przez Dyrektora Urzędu Celnego przepisów art. 120, art. 121 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego.
Sformułowana w art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa zasada stanowi, iż organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa. Zaskarżona decyzja z dnia 7 stycznia 2002 r. została wydana przez organ celny na podstawie przepisów prawa, o czym świadczą powołane w jej podstawie prawnej przepisy prawa proceduralnego oraz materialnego. Nie można więc mówić o zastosowaniu wobec strony prawa powielaczowego, co sugeruje pełnomocnik w odwołaniu. Kolejny zarzut postawiony organowi I instancji dotyczy naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie zawartej w art. 121 Ordynacji podatkowej. Prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracyjnych wymaga jedynie od nich przestrzegania przepisów procesowych oraz prawidłowego stosowania przepisów prawa materialnego ze szczególnym uwzględnieniem zasady bezstronności w postępowaniu, co w niniejszej sprawie bez wątpienia miało miejsce.
Z kolei zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej stanowi, iż w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Przepis ten nakłada na organ obowiązek podjęcia wszelkich kroków, które doprowadzą do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, aby uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów.
Zaskarżona decyzja została wydana po zgromadzeniu oraz dokonaniu oceny całokształtu materiału dowodowego. Organ celny ocenił ten materiał, nie przekraczając przy tym granicy swobodnej oceny dowodów, będącej jedną z zasad postępowania administracyjnego.
Skargę na powyższą decyzję wniosła A. S..
Zarzucając decyzji:
1. rażące naruszenie art. 23 § 7 k. c. - przez przyjęcie, że zakwestionowanie wiarygodności
dokumentów nie wymaga dowodu,
2. rażące naruszenie art. 23 § 1 k. c. - przez przyjęcie, że wymieniona w nim zasada jest
wyjątkiem a nie regułą,
3. rażące naruszenie art. 210 § 4 o. p. - przez brak uzasadnienia z jakich powodów podważono wiarygodność dokumentów,
oraz art. 120, 121, 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi A. S. wskazała, że meritum sporu sprowadza się do prawidłowego określenia wartości celnej sprowadzonego z zagranicy przez skarżącą samochodu osobowego marki Mercedes Benz. Dokonując wykładni art. 23 § 7 k.c. w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ celny pisze: "Wartość celna towaru powinna bowiem odpowiadać jego cenie rynkowej. Tylko taka wartość jest wartością celną w rozumieniu art. 23 § 1 i art. 85 § 1". Dalej "Nawet ewentualność nabycia pojazdu po wyjątkowo okazyjnej cenie nie ma znaczenia przy ustalaniu wartości celnej" - i to zdaniem organu celnego ma zastosowanie w powyższej sprawie - z tym skarżąca w żaden sposób zgodzić się nie może. Czym innym jest darowizna towaru (nie występuje pojęcie ceny i wyłącza to stosowanie art. 23 § 1 k.c.) jak również nabycie towaru w powiązaniu z licznymi zależnościami między kupującym i sprzedającym (mającymi wpływ na ustalenie ceny - to również wyłącza stosowanie art. 23 § 1 k.c.) a czym innym jest nabycie towaru po określonej cenie ze względu na rzeczywistą wartość na rynku eksportera (co ma miejsce w rozpatrywanej sprawie - i w żadnym wypadku nie wyłącza reguły zawartej w art. 23 § 1 k.c.).
W trakcie postępowania skarżąca wyjaśniła, iż wpływ na niższą cenę miała okoliczność, że przedmiotowy samochód był samochodem powypadkowym. To, że wartość samochodu powypadkowego, pomimo jego naprawy i doprowadzenia do stanu zdatnego do ruchu, jest niższa od wartości podobnego samochodu ale bez wypadkowego zauważył trafnie SN w uchwale z dnia 12 października 2001 r. (sygn. akt III CZP 57/01).
Cena naprawionego powypadkowego samochodu na rynku niemieckim jest z reguły co najmniej o połowę niższa niż cena samochodu bez wypadkowego. W związku z powyższym cenę przedmiotowego pojazdu należy porównywać do cen samochodów powypadkowych a nie jak tego dokonano w skarżonej decyzji do samochodów bez wypadkowych.
Dalej powołując się na wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej organ celny stwierdza, że jedyną z możliwych do zastosowania metod określenia wartości celnej w przedmiotowej sprawie jest metoda ostatniej szansy. Jednak dokonując określenia wartości celnej tą metodą organ celny zapomina już o dalszych wyjaśnieniach TKUWC, a w szczególności o pkt. 23 wyjaśnień zgodnie z którym: "Można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych, jeśli takie istnieją. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (na przykład, nadzwyczajne zużycie, naprawy, remonty, akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia" - i trudno zgodzić się ze stroną przeciwną, że w świetle obowiązujących obecnie przepisów jest to niemożliwe.
Ponadto zdaniem skarżącej nie znajduje uzasadnienia twierdzenie organów celnych jakoby zasada równego traktowania podmiotów dokonujących importu zobowiązywała organy celne do korzystania tylko z jednego specjalistycznego katalogu tj. wydawnictwa "EUROTAX" i w związku z powyższym pominięcie notowań z przywołanego przez skarżącą katalogu "Pojazdy Samochodowe Info-Ekspert" - gdzie wartość takiego samego samochodu wynosi 40.500,00 zł, w świetle art. 29 k.c. § 2 pkt 2 rażąco narusza prawo.
Ponadto Katalogowi Eurotax nadano wymiar niemal aktu normatywnego - "Należało tymczasem posłużyć się katalogiem Eurotax 7/2001, który zgodnie z notą wydawcy obowiązywał do dnia 10 sierpnia 2001". To jeszcze bardziej dowodzi, że organy celne w ogóle nie mają pojęcia jak należy stosować art. 29 k.c.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organów celnych w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej... pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie problemem spornym jest zakwestionowanie przez organy celne zadeklarowanej ceny importowanego przez skarżącego samochodu, oraz metoda ustalania wartości celnej po zakwestionowaniu wartości transakcyjnej.
W kodeksie celnym przyjęto zasadę, według której wartością celną towarów jest wartość transakcyjna rozumiana jako cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny skorygowana według zasad określonych w art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego. Zasada ta odnosi się też do używanych pojazdów samochodowych, zwłaszcza do tych, których import następuje bezpośrednio po sprzedaży. W punkcie 6 Studium 1.1. dotyczącym postępowania wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiącego część Wyjaśnień dotyczących wartości celnej (Dz. U. z 1999 r. nr 80, poz. 908), czytamy bowiem "Jako że import następuje bezpośrednio po sprzedaży cena faktycznie zapłacona lub należna zgodnie z transakcją powinna stanowić podstawę ustalenia wartości transakcyjnej za każdym razem, kiedy spełnione są zalecenia i warunki Artykułu I Porozumienia". Będzie zatem ona mieć zastosowanie także w niniejszej sprawie, bowiem po pierwsze import nastąpił bezpośrednio po sprzedaży, po drugie spełnione są zalecenia i warunki Artykułu I Porozumienia (kupujący nie jest ograniczony w dysponowaniu lub użytkowaniu towaru, sprzedaż lub cena nie są uzależnione od warunków lub świadczeń, których wartość nie może być ustalona w odniesieniu do towarów, dla których ustalona jest wartość celna, jakakolwiek część przychodów z jakiejkolwiek dalszej sprzedaży, dyspozycji lub użytkowania towarów przez kupującego nie przypada bezpośrednio czy też pośrednio sprzedającemu, kupujący i sprzedający nie są powiązani).
Odstępstwo od zasady, że wartością celną towarów jest wartość transakcyjna rozumiana jako cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny skorygowana według zasad określonych w art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego przewiduje art. 23 § 7 Kodeksu celnego. Według tego przepisu wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.
W niniejszej sprawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że wartość transakcyjną zakwestionowano w wyniku analizy dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego oraz notowań cen tego typu samochodów na rynku niemieckim, publikowanych w katalogu "Schwacke Liste" nr 7/2001 (strona 408). A zatem podstawą zakwestionowania wartości transakcyjnej były ceny publikowane w w/w katalogu, który to katalog i zawarte w nim dane został przyjęty jako dowód uzasadniający zakwestionowanie ceny transakcyjnej. Wobec powyższego dowód ten winien być dołączony do akt w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nim stronie i Sądowi. Ponadto w treści uzasadnienia winna się znajdować ocena tego dowodu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia - dokonana przez organ (art. 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego).
W aktach sprawy brak tego dowodu w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nim, również uzasadnienie decyzji nie zawiera oceny tego dowodu. Nie można bowiem przyjąć, iż kserokopia jednej strony (408) w języku niemieckim jest przedstawieniem dowodu spełniającym wymogi przepisów prawa.
Powyższe uchybienia powodują, że ocena legalności zaskarżonej decyzji już na etapie kwestionowania wartości transakcyjnej jest niemożliwa dla Sądu jak i dla strony. Uniemożliwiają stronie właściwą obronę jej prawa, Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającego jej wydanie postępowania, ponieważ "Schwacke Liste" nie jest powszechnie uznanym aktem prawnym i wymaga tłumaczenia na język polski, który jest językiem urzędowym w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Nadto, wobec uwzględnienia skargi, na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) zasądził od organu (którym stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. nr 41, poz. 365 - jest właściwy dyrektor izby celnej) na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, przyjmując, stosownie do art. 205 § 2 tej ustawy, że na koszty te w niniejszej sprawie składa się wpis sądowy i koszty zastępstwa procesowego.
Wobec uwzględnienia skargi Sąd stwierdził też, na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji celnej uwzględnią powyższe wskazania, co do interpretacji art. 23 § 7 Kodeksu celnego.
Z tych wszystkich względów na mocy powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji.