I SA/Gd 862/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie ze składek, uznając, że organ nieprawidłowo zakwalifikował pismo strony i nie wyjaśnił jego charakteru.
Skarżąca zwróciła się do ZUS o zwolnienie z opłacenia składek za okres marzec-maj 2020 r. Wcześniej ZUS umorzył postępowanie w tej sprawie z powodu błędnie złożonych "zerowych" deklaracji. Skarżąca, dowiedziawszy się o błędzie, złożyła nowe pismo, które ZUS potraktował jako ponowny wniosek i odmówił wszczęcia postępowania. WSA uchylił tę decyzję, stwierdzając, że ZUS powinien był wyjaśnić charakter pisma strony, zamiast od razu odmawiać wszczęcia postępowania.
Sprawa dotyczyła wniosku M.R. o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek ZUS za okres od marca do maja 2020 r. Wcześniej ZUS umorzył postępowanie w tej sprawie, ponieważ skarżąca złożyła "zerowe" deklaracje rozliczeniowe, co sugerowało brak należności do zwolnienia. Skarżąca, prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, popełniła błąd formalny w deklaracjach w okresie pandemii, o czym dowiedziała się później. Złożyła kolejne pismo, w którym wyjaśniała sytuację i prosiła o uwzględnienie umorzenia. ZUS zinterpretował to pismo jako ponowny wniosek o zwolnienie i odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na przekroczenie terminu do składania takich wniosków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję ZUS, uznając, że organ nieprawidłowo zakwalifikował pismo skarżącej. Sąd podkreślił, że ZUS powinien był zbadać faktyczną treść pisma, wyjaśnić wątpliwości strony co do charakteru jej żądania i udzielić jej niezbędnych wskazówek, zwłaszcza że skarżąca nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Odmowa wszczęcia postępowania bez takiego wyjaśnienia naruszyła zasady postępowania administracyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nieprawidłowo zakwalifikował pismo strony jako ponowny wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności, nie wyjaśniając jego faktycznego charakteru i nie udzielając stronie niezbędnych wskazówek.
Uzasadnienie
Organ powinien był zbadać faktyczną treść pisma skarżącej, a w razie wątpliwości zwrócić się o jego sprecyzowanie, zamiast od razu odmawiać wszczęcia postępowania. Niewłaściwe oznaczenie wniosku lub nieprecyzyjne określenie żądania nie powinno wywoływać negatywnych skutków dla strony, zwłaszcza gdy nie jest ona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o COVID-19 art. 31zp § 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
u.s.u.s. art. 83b § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o COVID-19 art. 31zp § 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
u.s.u.s. art. 83b § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Pomocnicze
k.p.a. art. 145 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
u.s.u.s. art. 83a § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 123
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nieprawidłowo zakwalifikował pismo skarżącej jako ponowny wniosek o zwolnienie ze składek. Organ naruszył zasady postępowania administracyjnego, nie wyjaśniając charakteru pisma strony i nie udzielając jej niezbędnych wskazówek. Skarżąca popełniła błąd formalny w deklaracjach, o czym dowiedziała się później, a jej pismo miało na celu wyjaśnienie tej sytuacji, a nie złożenie nowego wniosku.
Odrzucone argumenty
Argumentacja ZUS, że pismo skarżącej z dnia 5 maja 2022 r. stanowiło ponowny wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r., co skutkowało odmową wszczęcia postępowania z powodu przekroczenia terminu.
Godne uwagi sformułowania
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie uznanie przez ZUS pisma z dnia 5 maja 2022 r. za ponowny wniosek o zwolnienie Skarżącej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r., bez uzyskania wyjaśnień strony w tym zakresie było nieprawidłowe. W postępowaniu administracyjnym o charakterze danego pisma decyduje jego faktyczna treść, dlatego też do organu należy właściwa kwalifikacja pisma i rozpoznanie go w odpowiedniej procedurze, a w razie wątpliwości zwrócenie się do strony o jego sprecyzowanie w świetle przysługujących jej uprawnień. Organ zobowiązany był zatem do dokonania rzetelnej analizy treści wniosku Skarżącej, w kontekście wcześniej złożonego wniosku z dnia 10 kwietnia 2020 r. i wydanych decyzji. Ponadto mając na uwadze okoliczności sprawy i niejednoznaczną treść pisma Skarżącej, powinien był zwrócić się do strony o doprecyzowanie charakteru procesowego wnoszonego żądania.
Skład orzekający
Alicja Stępień
przewodniczący
Marek Kraus
sprawozdawca
Sławomir Kozik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad postępowania administracyjnego w kontekście błędów formalnych stron i obowiązku organu do wyjaśniania ich intencji, zwłaszcza w sprawach dotyczących świadczeń publicznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z wnioskami o zwolnienie ze składek ZUS w okresie pandemii COVID-19 i błędami w deklaracjach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak błąd formalny i niejasne sformułowanie pisma mogą prowadzić do problemów z organem administracji, podkreślając znaczenie prawidłowej interpretacji przez urzędników i praw strony do wyjaśnienia.
“Błąd w deklaracji ZUS kosztowałby ją tysiące złotych – sąd stanął po jej stronie.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gd 862/22 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2022-11-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-08-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Alicja Stępień /przewodniczący/ Marek Kraus /sprawozdawca/ Sławomir Kozik Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 61a par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2021 poz 2095 art. 31zp ust. 1 Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M.R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 czerwca 2022 r. nr 10000/71/96431-1/2022/RDZ-W w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję. Uzasadnienie 1. Zaskarżoną decyzją z dnia 9 czerwca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "ZUS" lub "organ"), działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 31zp ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej jako "ustawa o COVID-19") oraz art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1009, dalej jako "u.s.u.s.") odmówił wszczęcia postępowania w zakresie wniosku M. R. (dalej jako "Skarżąca") z dnia 5 maja 2022 r. o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r. 2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy: 2.1. Wnioskiem z dnia 10 kwietnia 2020 r. Skarżąca zwróciła się o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r. Trzema decyzjami z dnia 23 lipca 2020 r. ZUS umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia ww. wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek, odrębnie za poszczególne okresy: marzec, kwiecień i maj 2020 r. W uzasadnieniu ww. decyzji organ powołał treść art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o COVID-19 i wskazał, że po rozliczeniu konta Skarżącej stwierdzono "zerową" deklarację rozliczeniową za każdy z ww. miesięcy, w związku z czym brak było należności do zwolnienia za te okresy. 2.2. W piśmie z dnia 5 maja 2022 r. Skarżąca poprosiła o uwzględnienie umorzenia trzech składek z roku 2020 w związku z tarczą antykryzysową. Wskazała, że w kwietniu 2022 r. dowiedziała się o błędzie formalnym polegającym na złożeniu "zerowych" deklaracji. Zaznaczyła, że sama prowadzi dokumenty działalności gospodarczej i popełniła błąd w czasie największego zamieszania związanego z pandemią, kiedy przepisy nie były do końca jasne, prosząc o wyrozumiałość. Ponadto Skarżąca wskazała, że spełniła wszystkie przesłanki będące podstawą otrzymania umorzenia i prosi o nieodbieranie jej prawa do niego przez niedopatrzenie w złożonych deklaracjach. 2.3. Decyzją z dnia 9 czerwca 2022 r. organ odmówił wszczęcia postępowania w zakresie wniosku Skarżącej z dnia 5 maja 2022 r. o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r. W uzasadnieniu ww. decyzji ZUS powołał stan faktyczny sprawy, stwierdzając, że wniosek Skarżącej z dnia 10 kwietnia 2020 r. został rozpatrzony na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych przez Skarżącą w dniu 29 czerwca 2020 r. Organ wskazał, że decyzje o umorzeniu postępowania w związku z brakiem należności z tytułu składek za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r. zostały doręczone Skarżącej w dniu 5 sierpnia 2020 r. oraz zawierały informację o przysługującym prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w ciągu 14 dni od ich doręczenia lub wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od ich doręczenia. Skarżąca nie skorzystała z powyższego prawa i ww. decyzje stały się prawomocne. Wnioskiem z dnia 5 maja 2020 r. Skarżąca ponownie wystąpiła o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r., w związku z czym organ powołał treść art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19, art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 83b ust. 1 u.s.u.s., uzasadniając nimi decyzję o odmowie wszczęcia postępowania. 3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca zaskarżyła ww. decyzję, wskazując na naruszenie jej prawa do umorzenia składek ZUS za okres 1 marca 2020 r. – 31 maja 2020 r. w oparciu o Tarczę Antykryzysową 1.0. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że jest osobą prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą, opłacającą składki tylko za siebie i spełniającą kryterium przychodu oraz że była po złożeniu wniosku uprawniona do zwolnienia z obowiązku płacenia składek. Prawo to zostało jej odmówione z uwagi na błąd w złożonej deklaracji, w której omyłkowo Skarżąca wpisała kwotę należności 0,00 zł, sugerując tym, że nie płaci składek. Otrzymane z ZUS pismo o umorzeniu postępowania zasugerowało Skarżącej, że umorzono należności w postaci składek. O tym, że wpisanie kwoty 0,00 zł było błędem dowiedziała się w kwietniu 2022 r. W ocenie Skarżącej ZUS powinien był zwolnić ją z obowiązku płacenia składek na podstawie złożonego wniosku i dodatkowo wysłać pismo o błędach w złożonych deklaracjach. Zwróciła uwagę, że prowadzi działalność sama i dopuściła się niedopatrzenia w czasie największego zamieszania związanego z pandemią, kiedy przepisy nie były do końca jasne. Końcowo Skarżąca wskazała, że równowartość trzech miesięcznych składek to w dzisiejszych czasach bardzo wysoka kwota, na której zapłatę jej nie stać. 4. W odpowiedzi na skargę ZUS, reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego od Skarżącej na rzecz ZUS według norm przepisanych, stwierdzając, że skarga nie wnosi nowych okoliczności w sprawie i podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: 5.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej przedstawione. 5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził naruszenia prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji ZUS. 5.3. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości wydania przez organ decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku Skarżącej z dnia 5 maja 2022 r. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 61a § 1 zd. 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Według art. 83b ust. 1 u.s.u.s. jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Natomiast art. 31zp ust. 1 pkt 1 ustawy o COVID-19, na który powołał się organ w zaskarżonej decyzji, stanowi, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, w przypadku składek należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Organ uznał, że Skarżąca pismem z dnia 5 maja 2022 r. ponownie wniosła o zwolnienie jej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r. i powołał przepisy, z treści których wynika, że wniosek taki należy złożyć nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Skarżąca natomiast podnosi, że doszło do błędu polegającego na omyłkowym wpisaniu w złożonych do ZUS deklaracjach rozliczeniowych za ww. okresy kwoty należności 0,00 zł. Jednocześnie, otrzymane od organu decyzje z dnia 23 lipca 2020 r. w sprawie umorzenia postępowania zasugerowały Skarżącej, że umorzono należności w postaci składek, natomiast o wpisaniu w ww. deklaracjach kwoty 0,00 zł Skarżąca dowiedziała się w kwietniu 2022 r. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że konieczne jest w pierwszej kolejności, dokonanie oceny prawidłowości zakwalifikowania przez organ pisma strony skarżącej z dnia 5 maja 2022 r. jako ponownego wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. 5.4. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie uznanie przez ZUS pisma z dnia 5 maja 2022 r. za ponowny wniosek o zwolnienie Skarżącej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r., bez uzyskania wyjaśnień strony w tym zakresie było nieprawidłowe. Sąd wyjaśnia, że w postępowaniu administracyjnym o charakterze danego pisma decyduje jego faktyczna treść, dlatego też do organu należy właściwa kwalifikacja pisma i rozpoznanie go w odpowiedniej procedurze, a w razie wątpliwości zwrócenie się do strony o jego sprecyzowanie w świetle przysługujących jej uprawnień. Z tego względu niewłaściwe oznaczenie wniosku, czy nieprecyzyjne, ogólne określenie żądania nie powinno wywołać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z treści tego pisma wynika, czego domagała się strona. W toku wstępnego badania złożonego do organu wniosku konieczne jest zatem dokładne zbadanie przez organ przedmiotu żądania wnioskodawcy. Tymczasem w niniejszej sprawie, ZUS takiego badania, co do charakteru pisma strony z dnia 5 maja 2022 r., z uwzględnieniem jego treści, nie przeprowadził . W treści pisma z dnia 5 maja 2022 r. Skarżąca wskazała, że otrzymane od organu pismo o umorzeniu postępowania sugerowało jej, że należności z tytułu składek zostały umorzone, natomiast o błędzie formalnym polegającym na złożeniu "zerowych" deklaracji rozliczeniowych dowiedziała się w kwietniu 2022 r. Skarżąca przyznała, że prowadzi dokumenty działalności samodzielnie i popełniła błąd, zwracając uwagę na pandemię COVID-19 i niejasność związanych z nią przepisów, prosząc, by nie odbierać jej prawa do zwolnienia na skutek niedopatrzenia w złożonych deklaracjach. Jednocześnie wskazała, że spełniła przesłanki będące podstawą otrzymania przez nią umorzenia. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że treść pisma Skarżącej nie pozwala na stwierdzenie, że Skarżąca złożyła ponowny wniosek o zwolnienie jej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r. Mimo to organ założył, że pismo z dnia 5 maja 2022 r. stanowi kolejny wniosek w powyższym przedmiocie, nie dążąc do wyjaśnienia rzeczywistego charakteru pisma strony. Nadmienić przy tym należy, że Skarżąca w żadnym fragmencie pisma z dnia 5 maja 2022 r. nie wskazuje, że wnosi ponownie o zwolnienie jej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. Przeciwnie, Skarżąca nawiązuje do wcześniej prowadzonego w jej sprawie postępowania, powołując się na "oznaczenie" sprawy i rozmowy z pracownikiem ZUS oraz prosząc o "uwzględnienie umorzenia 3 składek z roku 2020". Skarżąca jednocześnie wskazuje na "pismo o umorzeniu postępowania", tj. decyzje z dnia 23 września 2020 r. o umorzeniu postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 10 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za marzec 2020 r., za kwiecień 2020 r. oraz za maj 2020 r., które w jej ocenie "sugerowało, że umorzono te składki". Skarżąca zatem z powyższych decyzji wadliwie wywiodła, że zostało jej przyznane prawo, o które się ubiegała, natomiast – jak wskazała w dalszej części pisma – dopiero w kwietniu, a więc w miesiącu poprzedzającym pismo z dnia 5 maja 2022 r., zrozumiała, że złożone przez nią w dniu 29 czerwca 2020 r. deklaracje rozliczeniowe za powyższe miesiące zostały błędnie wypełnione. Ponadto, Skarżąca w piśmie z dnia 5 maja 2022 r. wyraźnie podniosła, że spełniła wszystkie przesłanki będące podstawą do "otrzymania tego umorzenia", tj. zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r., a jedynie wadliwie sporządziła deklaracje. Należy zaznaczyć, że Skarżąca nie powołuje przy tym okoliczności uzasadniających spełnienie rzeczonych przesłanek, jako powstałych później, po terminie wynikającym z przepisów, w jakim miała złożyć wniosek o przyznanie jej omawianego zwolnienia lub po dacie wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Z przedstawionego przez Skarżącą twierdzenia wynika wniosek, że stoi ona na stanowisku, że jeszcze przed dniem wydania przez ZUS decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 10 kwietnia 2020 r. dotyczącego należności z tytułu składek za wymienione okresy 2020 r. spełniała wszystkie warunki umożliwiające jej skorzystanie z prawa do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacenia tych należności. Doszło jednak do błędnego wypełnienia deklaracji, na skutek którego organ stwierdził brak ww. należności za dane miesiące i umorzył postępowanie w sprawie. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że na mocy przepisów u.s.u.s. ( art. 83a ust. 2 u.s.u.s. ) oraz Kodeksu postępowania administracyjnego ( np. art. 145-152 k.p.a.) Skarżąca mogła w niniejszej sprawie skierować do organu również inne wnioski, niż jedynie ponowny wniosek o przyznanie jej prawa do omawianego zwolnienia. W sytuacji, w której ZUS ostatecznymi decyzjami z dnia 23 lipca 2020 r. umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku Skarżącej z dnia 10 kwietnia 2020 r., w zakresie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r., przede wszystkim zasadna była ocena czy złożony w niniejszej sprawie wniosek ma na celu wzruszenie we właściwym trybie wydanych w sprawie decyzji umarzających postępowanie, które stały się ostateczne. Niemniej jednak, w celu ustalenia właściwego trybu do jego rozpoznania konieczne jest prawidłowe zakwalifikowanie pisma. Organ zobowiązany był zatem do dokonania rzetelnej analizy treści wniosku Skarżącej, w kontekście wcześniej złożonego wniosku z dnia 10 kwietnia 2020 r. i wydanych decyzji. Ponadto mając na uwadze okoliczności sprawy i niejednoznaczną treść pisma Skarżącej, powinien był zwrócić się do strony o doprecyzowanie charakteru procesowego wnoszonego żądania. ZUS jednak powyższych czynności nie dokonał. 5.5. Należy podkreślić, że z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s (w zw. z art. 83b ust. 1 u.s.u.s.) do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a więc również naczelne zasady postępowania administracyjnego – m.in. zawarte w art. 6 i art. 7 k.p.a. zasada praworządności oraz zasada dochodzenia prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy. Ponadto, według art. 8 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Jak natomiast stanowi art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W niniejszej sprawie wyjaśnienie, jakiego rodzaju wniosek stanowiło pismo z dnia 5 maja 2022 r., było kwestią kluczową dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. W szczególności organ, mając na uwadze podnoszone przez Skarżącą twierdzenia, w tym spełnienie przez nią wszystkich przesłanek uzasadniających udzielenie jej wnioskowanego zwolnienia w dacie wydania decyzji o umorzeniu postępowania, a więc nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznych, a nie znanych organowi, powinien był przede wszystkim zwrócić się do strony z zapytaniem, czy złożone przez nią pismo z dnia 5 maja 2022 r. stanowi wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydanymi decyzjami ostatecznymi, względnie czy jest innym wnioskiem mającym na celu wzruszenie decyzji ostatecznych. Działanie takie uzasadniał również fakt, że Skarżąca nie była w toku postępowania reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Rolą organu jest bowiem, jak wynika z wyżej powołanych zasad postępowania administracyjnego, między innymi dbanie o to, by strona nie poniosła szkody na skutek nieznajomości prawa. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził jednak, że ZUS nie dokonał analizy złożonego przez stronę skarżącą pisma z uwzględnieniem okoliczności niniejszej sprawy i podnoszonych przez Skarżącą twierdzeń, a także nie zwrócił się do Skarżącej o wyjaśnienie wątpliwości co do intencji i treści jej żądania. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że ZUS nie był uprawniony do zakwalifikowania pisma z dnia 5 maja 2022 r. jako ponownego wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r. Zakładając, że Skarżąca złożyła ponowny wniosek, nie dążąc do wyjaśnienia charakteru pisma, organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. Organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, jak też nie poinformował Skarżącej o okolicznościach, które mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie, i nie udzielił stronie niezbędnych wyjaśnień oraz wskazówek. Nie można uznać, by w niniejszej sprawie postępowanie prowadzone było w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej. Działania ZUS nie gwarantowały tego, że Skarżąca nie poniesie szkody na skutek nieznajomości prawa. Tym samym postępowanie zakończone wydaniem przez organ zaskarżonej decyzji nie zostało przeprowadzone zgodne z wyżej powołanymi, naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego, wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego. Wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie "wniosku Skarżącej z dnia 5 maja 2022 r. o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r." było zatem wadliwe. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja musi zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. 5.6. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu wyroku, a w szczególności przeprowadzi postępowanie, w którym poczyni pełne i jednoznaczne ustalenia co do tego, z jakim żądaniem Skarżąca wystąpiła w piśmie z dnia 5 maja 2022 r., dążąc do jego prawidłowej kwalifikacji. 5.7. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję ZUS.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI