I SA/GD 859/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-05-14
NSApodatkoweŚredniawsa
postępowanie egzekucyjnezajęcie rachunku bankowegozaliczanie środkównależności pieniężneorgan egzekucyjnypodatek dochodowypodatek VAT WSAprawo administracyjne

Podsumowanie

WSA w Gdańsku oddalił skargę podatnika na postanowienie Dyrektora IAS dotyczące zaliczenia środków z zajęcia rachunku bankowego, potwierdzając prawidłowość umorzenia postępowania w tej części.

Sprawa dotyczyła skargi W.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, które uchyliło postanowienie Naczelnika US i umorzyło postępowanie w sprawie zaliczenia środków pieniężnych uzyskanych z zajęcia rachunku bankowego na poczet innych należności. Sąd administracyjny, związany wcześniejszym wyrokiem, uznał, że zastosowanie art. 115 § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji było nieprawidłowe, ponieważ postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. W konsekwencji, Dyrektor IAS prawidłowo uchylił postanowienie Naczelnika US i umorzył postępowanie pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe. Sąd oddalił skargę, uznając rozstrzygnięcie organu odwoławczego za zgodne z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę W.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, które uchyliło postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni i umorzyło postępowanie w sprawie zaliczenia środków pieniężnych uzyskanych z zajęcia rachunku bankowego na poczet innych należności. Sprawa wywodziła się z postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zaległości podatkowych. Kluczowym elementem sprawy było ustalenie, czy środki uzyskane z zajęcia rachunku bankowego mogły zostać zaliczone na poczet innych należności na podstawie art. 115 § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Wcześniejszy wyrok WSA w Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 384/22) uchylił postanowienie Dyrektora IAS, uznając, że art. 115 § 7 u.p.e.a. nie miał zastosowania, ponieważ postępowanie egzekucyjne, w ramach którego dokonano zajęcia, zostało umorzone na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Sąd podkreślił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nie uchyla czynności dokonanych w jego toku, ale nie pozwala na zastosowanie przepisu dotyczącego zaliczenia środków pozostałych po podziale kwoty uzyskanej z egzekucji, jeśli egzekucja nie toczyła się. Dyrektor IAS, działając na podstawie tego wyroku, uchylił postanowienie Naczelnika US i umorzył postępowanie pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe. Skarżący zarzucił jednak, że postanowienie Dyrektora IAS nie wskazuje sposobu realizacji rozstrzygnięcia, nie nakazuje wznowienia postępowania egzekucyjnego ani nie zawiera zaleceń dotyczących ponownego rozliczenia środków i naliczenia odsetek. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że Dyrektor IAS prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (uchylenie postanowienia i umorzenie postępowania), kierując się przesłankami bezprzedmiotowości postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.). Sąd wyjaśnił, że organ egzekucyjny rozliczył środki zgodnie z wytycznymi sądu, a zarzuty dotyczące braku wydania postanowienia o zaliczeniu lub naliczenia odsetek ustawowych były bezzasadne, gdyż nie zaistniały przesłanki do zastosowania wskazanych przepisów.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, środki te nie mogą być zaliczone na podstawie art. 115 § 7 u.p.e.a., ponieważ przepis ten ma zastosowanie do środków pozostałych po podziale kwoty uzyskanej z egzekucji, a nie w sytuacji, gdy egzekucja została umorzona.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny, związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem, uznał, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. wyklucza zastosowanie art. 115 § 7 u.p.e.a. do zaliczenia środków uzyskanych w toku tego postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.e.a. art. 115 § § 7

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Nie ma zastosowania w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne zostało umorzone.

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania.

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym orzeczeniu.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 59 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego.

u.p.e.a. art. 33 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji.

u.p.e.a. art. 64cd

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy zwrotu kosztów egzekucyjnych w przypadku niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia egzekucji; nie miał zastosowania w tej sprawie.

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie art. 115 § 7 u.p.e.a. jest wykluczone, gdy postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. Organ odwoławczy prawidłowo uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące braku wskazania sposobu realizacji rozstrzygnięcia, konieczności wznowienia postępowania egzekucyjnego, czy naliczenia odsetek ustawowych. Zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. przez brak należytego informowania stron.

Godne uwagi sformułowania

Sąd administracyjny, związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym orzeczeniu, musi uwzględnić je w pełnym zakresie. Postępowanie stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. Umorzenie postępowania jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Skład orzekający

Sławomir Kozik

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Zdzienicka-Wiśniewska

sędzia

Marek Kraus

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zaliczania środków z zajęcia rachunku bankowego w kontekście umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz stosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w przypadku bezprzedmiotowości postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania egzekucyjnego i późniejszego zaliczania środków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w postępowaniu egzekucyjnym i administracyjnym, która może być interesująca dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.

Kiedy umorzone postępowanie egzekucyjne nie pozwala na zaliczenie środków? Wyjaśnia WSA w Gdańsku.

Sektor

finanse

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Gd 859/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska
Marek Kraus
Sławomir Kozik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FZ 210/25 - Postanowienie NSA z 2025-05-13
III FZ 576/23 - Postanowienie NSA z 2023-11-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 59 par. 2, art. 115 par. 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędzia WSA Marek Kraus, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2024 r. sprawy ze skargi W.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 20 lipca 2023 r. nr 2201-IEE.7113.2.156.2023.AR w przedmiocie zaliczenia środków pieniężnych uzyskanych w wyniku zajęcia rachunku bankowego na poczet innych należności pieniężnych oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 lipca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS) w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 21 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 384/22, uchylającym postanowienie Dyrektora IAS z dnia 14 stycznia 2022 r. nr 2201-IEE.711.71.2022.AR, 22201-IEE.711.2.299.2021.AR, w wyniku ponownego rozpatrzenia zażalenia W. N. (dalej: Strona lub Skarżący) wniesionego pismem z dnia 6 grudnia 2021 r. na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej: Naczelnik US) z dnia 8 listopada 2021 r. nr 2209-SEE.711.8.127.2021.2 w sprawie zaliczenia środków pieniężnych uzyskanych w wyniku zajęcia rachunków bankowych dokonanych zawiadomieniami: nr EA/721-07/0017/10/R6, nr 2209-EA.511.842438.2016.42.MD i nr 2209-SEE.711.19594898.2020.3.SLO9 na poczet innych należności pieniężnych, uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.
Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym:
Naczelnik US, będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku Strony m.in. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 20 sierpnia 2020 r.:
- nr 2209.723.488240.2020, obejmujący nieuregulowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2019 r. w wysokości należności głównej 3 876,- zł,
- nr 2209.723.488248.2020, obejmujący nieuregulowane odsetki od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za styczeń, luty, kwiecień i maj 2019 r. w łącznej wysokości 179,- zł,
- nr 2209.723.488255.2020, obejmujący nieuregulowane odsetki od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za czerwiec, lipiec i październik 2019 r., w łącznej wysokości 57,- zł.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik US w oparciu o ww. tytuły wykonawcze, sporządził 31 sierpnia 2020 r. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego Strony w M. Zawiadomienie doręczono bankowi dnia 31 sierpnia 2020 r., który tego samego dnia poinformował organ egzekucyjny o braku środków na zajętym rachunku bankowym. Natomiast Stronie odpis zawiadomienia wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych doręczono dnia 16 września 2020 r.
Strona pismami z dnia 23 września 2020 r., wniosła w oparciu o art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.) - dalej: "u.p.e.a." skargę na dokonane przez Naczelnika US zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz w oparciu o art. 33 § 1 u.p.e.a. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
Postanowieniem z dnia 1 października 2020 r. Naczelnik US zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ww. tytuły wykonawcze. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2020 r. organ egzekucyjny podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne, z uwagi na oddalenie wniesionych przez Stronę zarzutów.
W dniu 5 sierpnia 2021 r. Naczelnik US wydał postanowienie w sprawie zaliczenia na poczet zaległości Strony objętych tytułami wykonawczymi z 20 sierpnia 2020 r.
Od ww. postanowienia Strona wniosła zażalenie, wskazując, że samo przekazanie uzyskanych środków finansowych na wskazane w postanowieniu zaległości podatkowe nie budzi wątpliwości. Strona nie zgadza się jednak z faktem przekazywania środków pieniężnych uzyskanych w wyniku wcześniej umorzonych postępowań egzekucyjnych. Ponadto, stanowisko zaprezentowane przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni w postanowieniu nr 2209-SEE.711.5.498.2021 z 5 sierpnia 2021 r. stoi w sprzeczności ze stanowiskiem zaprezentowanym w postanowieniach z 13 lipca 2021 r. o numerach: 2209-SEW.711.63.2021 UNP: 2209-21-057035 i 2209-SEW.711.63.2021 UNP: 2209-21-057036.
Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 11 października 2021 r. uchylił w całości ww. postanowienie z dnia 5 sierpnia 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W konsekwencji powyższego Naczelnik US w dniu 8 listopada 2021 r. wydał postanowienie w przedmiocie zaliczenia kwoty w łącznej wysokości 92,35 zł uzyskanej w wyniku zajęcia w M. oraz 175,47 zł uzyskanej w wyniku zajęcia w G. na poczet zaległości Strony objętych tytułami wykonawczymi z dnia 20 sierpnia 2020 r. nr 2209.723.488248.2020 i nr 2209.723.488255.2020.
Na powyższe postanowienie Strona wniosła zażalenie.
Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 14 stycznia 2022 r. nr 2201-IEE.711.71.2022.AR, 2201-IEE.711.2.299.2021.AR, utrzymał w mocy ww. postanowienie Naczelnika US.
Pismem z 26 lutego 2022 r. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na ww. postanowienie. W wyniku rozpoznania złożonej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 21 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 384/22 uchylił postanowienie Dyrektora IAS. W ww. wyroku Sąd uznał, iż podstawą zaliczenia w niniejszej sprawie środków pieniężnych uzyskanych w postępowaniu egzekucyjnym nie mógł być art. 115 § 7 u.p.e.a.. Sąd zwrócił uwagę, iż postanowieniem z 18 maja 2020 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie 52 tytułów wykonawczych w ramach których dokonano zajęć wierzytelności z rachunku bankowego w G. W ww. sprawie w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a. doszło do umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych do majątku Strony, jednakże nie nastąpiło uchylenie czynności dokonanych w trakcie ich prowadzenia, m.in. dokonanego zawiadomieniem z 29 listopada 2016 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Sąd stwierdził, że skoro egzekucja administracyjna obejmująca 52 tytuły wykonawcze, na podstawie której dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w ww. banku w dniu 29 listopada 2016 r. nie toczyła się, gdyż postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. postanowieniem z dnia 18 maja 2020 r., tym samym – przepis art. 115 § 7 u.p.e.a. nie ma zastosowania w rozważanej sprawie. Wyrok jest prawomocny.
W wyniku ponownej analizy przedmiotowej sprawy, dokonanej po uwzględnieniu stanowiska WSA w Gdańsku, zaprezentowanego w ww. wyroku, Dyrektor IAS w zaskarżonym postanowieniu uznał za zasadne uchylenie postanowienia Naczelnika US z dnia 8 listopada 2021 r. nr 2209-SEE.711.8.127.2021.2 i umorzenie postępowania pierwszej instancji wobec stwierdzenia przez Sąd, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania dyspozycja art. 115 § 7 u.p.e.a. Wydane zatem w oparciu o ww. przepis postanowienie Naczelnika US należało wyeliminować z obrotu prawnego.
Skarżący złożył skargę do Sądu na ww. postanowienie wskazując, że Dyrektor IAS uchylając w całości postanowienie Naczelnika US i umarzając postępowanie pierwszej instancji w całości, nie wskazał w wydanym postanowieniu sposobu, w jaki podjęte rozstrzygnięcie powinno zostać zrealizowane przez organ pierwszej instancji, co w ocenie Skarżącego, stanowiło naruszenie art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j: Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej jako "k.p.a." w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Skarżący podniósł, że w zaskarżonym postanowieniu brak jest wskazania, że w odniesieniu do wpłaty z dnia 29 czerwca 2021 r. z M. wymagane jest wznowienie postępowania egzekucyjnego umorzonego postanowieniem z dnia 31 grudnia 2014 r. W ocenie Strony jest to jednoznaczne zignorowanie wytycznych Sądu zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 21 lutego 2023 r. o sygn. akt I SA/Gd 384/22. Kolejno, Strona podnosi, że w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor IAS nie zawarł zaleceń dla Naczelnika US w kwestii sposobu ponownego rozliczenia zajętych środków finansowych oraz naliczenia ustawowych odsetek. Strona, jako podstawę naliczenia ustawowych odsetek, wskazuje przepis art. 64cd u.p.e.a.
Skarżący zauważył, że żaden dokument otrzymany od Naczelnika US nie wskazuje na to, aby kwoty wskazane w wyroku o sygn. I SA/Gd 384/22 zostały rozliczone w sposób w jaki wskazano w piśmie z dnia 24 sierpnia 2023 r.
W związku z powyższym, Skarżący wniósł o uwzględnienie złożonej skargi w powyższym zakresie oraz o nakazanie Dyrektorowi IAS uzupełnienia postanowienia o wskazane w niniejszej skardze aspekty sprawy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora IAS wydane na podstawie art. 138 1 pkt 2 k.p.a., uchylające w całości postanowienie Naczelnika US z dnia 8 listopada 2021 r. w sprawie zaliczenia środków pieniężnych środków pieniężnych uzyskanych w wyniku zajęcia rachunków bankowych dokonanych na poczet innych należności i umarzające postępowanie przed organem I instancji.
Na wstępie zauważyć trzeba, że sprawa niniejsza była już przedmiotem kontroli sądowej, wobec czego granice jej rozpoznania wyznacza art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a".
Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Komentowany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, muszą uwzględnić ocenę prawną i wskazania wyrażone wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane
Dyrektor IAS rozpatrując sprawę ponownie, związany był zatem oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 384/22. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie (por.: wyrok NSA z 23 września 2009 r., sygn. akt: I FSK 494/09, z 13 lipca 2010 r., sygn. akt: I GSK 940/09, wyrok WSA we Wrocławiu z 14 stycznia 2010 r., sygn. akt: I SA/Wr 1591/09-CBOSA).
Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to powoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyr. NSA z 22 września 1999r. sygn. akt: ONSA 2000, Nr 3, poz. 129). Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia (tj. zawierającego ocenę prawną) w przewidzianym do tego trybie (por. B. Adamiak, glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 25 lutego 1998r., sygn. akt: III RN 130/97, publ. OSP 1999, z. 5, poz. 101, s. 263 i n.).
Ponieważ w rozstrzyganej sprawie nie nastąpiła żadna zmiana okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz nie nastąpiła zmiana stanu prawnego, dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego postanowienia muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko WSA w Gdańsku wyrażone w przywołanym prawomocnym wyroku. Z tego względu kontrola Sądu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do zbadania, czy Dyrektor IAS wydając zaskarżone postanowienie po ponownym rozpatrzeniu sprawy uwzględnił ocenę prawną wynikającą z ww. wyroku WSA w Gdańsku.
W ocenie Sądu, Dyrektor IAS wziął pod uwagę wskazania, przedstawione w wyroku z 21 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 384/22. Należy wskazać, że zaliczenie środków dokonane postanowieniem Naczelnika US zostało wydane na podstawie art. 115 § 7 u.p.e.a. Natomiast WSA w Gdańsku w ww. wyroku uznał, iż podstawą zaliczenia w niniejszej sprawie środków pieniężnych uzyskanych w postępowaniu egzekucyjnym nie mógł być art. 115 § 7 u.p.e.a. Zgodnie z art. 115 § 7 u.p.e.a. środki pieniężne pozostałe po podziale kwoty uzyskanej z egzekucji organ egzekucyjny z urzędu zalicza na poczet innej należności pieniężnej zobowiązanego objętej tytułem wykonawczym, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, obciążających zobowiązanego. Do zaliczenia stosuje się odpowiednio przepisy § 1 – 6.
Sąd zauważył, że postanowieniem z 18 maja 2020 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie 52 tytułów wykonawczych w ramach których dokonano zajęć wierzytelności z rachunku bankowego w G.. W ww. sprawie w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a. doszło do umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych do majątku Skarżącego, jednakże nie nastąpiło uchylenie czynności dokonanych w trakcie ich prowadzenia, m.in. dokonanego zawiadomieniem z 29 listopada 2016 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Sąd stwierdził, że skoro egzekucja administracyjna obejmująca 52 tytuły wykonawcze, na podstawie której dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w ww. banku w dniu 29 listopada 2016 r. nie toczyła się, gdyż postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. postanowieniem z dnia 18 maja 2020 r., to tym samym – przepis art. 115 § 7 u.p.e.a. nie ma zastosowania w rozważanej sprawie.
W konsekwencji powyższego uwzględniając stanowisko WSA w Gdańsku Dyrektor IAS uznał, że niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania dyspozycja art. 115 § 7 u.p.e.a. wobec czego wydane w oparciu o ww. przepis postanowienie Naczelnika US z dnia 8 listopada 2021 r. wyeliminował z obrotu prawnego.
Zdaniem Sądu w tych okolicznościach prawidłowo Dyrektor IAS uznał, że nie było podstaw do zastosowania art. 115 § 7 u.p.e.a., zatem organ I instancji nie był władny do dokonania zaliczenia kwot uzyskanych w związku zajęciem. Skoro wskazany przepis nie mógł być podstawą zaliczenia, to wydanie postanowienia o zaliczeniu w oparciu o art. 115 § 7 u.p.e.a. nie mogło się pozostać w obrocie prawnym. Tym samym okoliczności faktyczne i prawne rozpoznawanej sprawy wymagały zastosowania rozstrzygnięcia procesowego wydanego na podstawie art. 138 1 pkt 2 k.p.a..
W tym miejscu wskazać należy, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektor IAS organ oparł się na dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję (postanowienie), w której uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie) i umarza postępowanie w sprawie.
Istota tego rodzaju rozstrzygnięcia polega zatem na tym, że organ odwoławczy uchyla decyzję (postanowienie) organu pierwszej instancji, nie rozstrzygając sprawy pod względem merytorycznym (co do jej istoty). Artykuł 138 § 1 pkt 2 in fine wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania decyzji organu pierwszej instancji (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. prof. dr hab. Barbara Adamiak, prof. dr hab. Janusz Borkowski).
Organ odwoławczy nie ma swobody w wyborze sposobów zakończenia postępowania odwoławczego i w sytuacji zaistnienia określonych przesłanek jest obowiązany do zastosowania konkretnej normy prawnej.
W art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie wymieniono sytuacji, które skutkują umorzeniem przez organ odwoławczy postępowania w pierwszej instancji, to jednak w doktrynie i utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że umarzając postępowanie organu pierwszej instancji, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 k.p.a. Decyzję o umorzeniu postępowania wydaje się zatem gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 453/21; wyrok NSA z 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt II GSK 17/06).
W tym stanie faktycznym i prawnym Dyrektor IAS zasadnie uznał, że w postępowaniu w sprawie przedmiotowego zaliczenia prowadzonym przez Naczelnika US zachodziła bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. Jak stanowi ten przepis, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, to organ administracji państwowej wydaje decyzję (postanowienie) o umorzeniu postępowania, odpowiednio w całości lub w części.
Oznacza to, że uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji (postanowienia), o której mowa w tym przepisie, podlega ograniczeniu, związanemu z wystąpieniem okoliczności powodujących bezprzedmiotowość postępowania przed organem I instancji. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., to brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego brak możliwości wydania rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę co do jej istoty (w sposób negatywny lub pozytywny dla strony).
Sąd zauważa przy tym, że umorzenie postępowania jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez rozstrzygnięcia istoty sprawy, wydawanym na skutek stwierdzenia wystąpienia trwałej przeszkody uniemożliwiającej jej merytoryczne rozstrzygnięcie.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Dyrektor IAS, jako organ odwoławczy, zasadnie wydał postanowienie, którym uchylił postanowienie I instancji w całości i jednocześnie umorzył postępowanie skoro w ww. wyroku przesądzono, że organy nie mogły dokonać zaliczenia na podstawie art. 115 § 7 u.p.e.a..
W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zawiera wszystkie wymagane elementy, w tym zarówno uzasadnienie prawne jak i faktyczne. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest obarczone wadliwością uzasadniającą jego uchylenie. Stąd bezzasadne są zarzuty w tym zakresie.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazywanego przez Skarżącego art. 9 k.p.a. zgodnie, z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Należy zauważyć, że Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę, informacyjne wskazał Skarżącemu, że Naczelnik US po wydaniu wyroku w sprawie I SA/Gd 384/22, zaliczył kwotę 92,25 zł wyegzekwowaną w wyniku zajęcia rachunku bankowego w M. zawiadomieniem nr 2209-SEE.711.19594898.2020.3.SLO9 (8 zł) oraz nr EA/721-07/0017/10/R6 (84,25 zł) na zaległość Skarżącego z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2008 rok, a kwotę 175,47 zł uzyskaną w wyniku zajęcia rachunku bankowego nr 2209-EA.511.842438.2016.42.MD w G. na zaległość z tytułu podatku dochodowego za 2013 rok, tj. zgodnie ze wskazaniami zawartymi w ww. wyroku, z których wynika, że uzyskane środki pieniężne organ egzekucyjny może zaliczyć tylko na należności objęte tytułami wykonawczymi, na podstawie których było prowadzone postępowanie egzekucyjne, które zostało następnie umorzone (w tym przypadku organ musi wszcząć ponownie egzekucję). Z powyższego wynika, że kwoty: 92,25 zł uzyskana w wyniku zajęcia rachunku bankowego w M. oraz 175,47 zł uzyskana w wyniku zajęcia rachunku bankowego w G. zostały zatem przez organ egzekucyjny rozliczone na zaległości Strony z tytułu podatku VAT za grudzień 2008 rok oraz podatku dochodowego za 2013 r..
Odnośnie zarzutu braku wydania postanowienia zaliczeniu ww. kwot, należy wskazać, że postanowienie, o którym mowa w art. 115 § 8 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje jedynie w sytuacji zaliczenia środków pieniężnych pozostałych po podziale kwoty uzyskanej z egzekucji na poczet innej należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym. Natomiast organ egzekucyjny działając zgodnie z uzasadnieniem ww. wyroku, zaliczył kwoty: 8 zł wyegzekwowaną w wyniku zajęcia rachunku bankowego w M. zawiadomieniem nr 2209-SEE.711.19594898.2020.3.SLO9 oraz 84,25 zł zawiadomieniem nr EA/721-07/0017/10/R6 i kwotę 175,47 zł uzyskaną w wyniku zajęcia rachunku bankowego zawiadomieniem nr 2209-EA.511.842438.2016.42.MD w G., na zaległości Skarżącego wskazane w ww. zawiadomieniach, tj. na zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2008 rok oraz podatku dochodowego za 2013 r. Tym samym, Naczelnik US nie miał podstaw do wydania, przy nowym rozliczeniu ww. kwot, postanowienia, o którym mowa w art. 115 § 8 u.p.e.a.
Ponadto nie mogły odnieść pożądanego skutku zarzuty i argumentacja w kwestii braku zajęcia stanowiska w sprawie naliczenia wymaganych odsetek ustawowych za bezprawne zajęcie rachunku bankowego. W niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 64cd u.p.e.a., na który powołuje się Skarżący. Komentowany przepis dotyczy bowiem kosztów, które zostały pobrane bądź od zobowiązanego, bądź od wierzyciela w sytuacji w której wszczęcie lub prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, czyli sytuacji, w której po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, w szczególności jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu. W takiej sytuacji organ egzekucyjny, który zakończył postępowanie egzekucyjne, zwraca zobowiązanemu lub wierzycielowi wyegzekwowane lub uzyskane koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia ich wyegzekwowania lub uzyskania do dnia obciążenia rachunku bankowego organu egzekucyjnego przekazywanymi środkami pieniężnymi. W niniejszej sprawie nie zaistniała sytuacja niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia egzekucji a jedynie niepoprawnego zaliczenia uzyskanych w toku egzekucji środków pieniężnych.
Podsumowując, Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, kwestionowane postanowienie jest prawidłowe i zostało wydane bez naruszeń prawa uzasadniających wyeliminowanie go z obrotu prawnego.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę