I SA/GD 858/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-02-26
NSApodatkoweWysokawsa
postępowanie egzekucyjnezajęcie rachunku bankowegozaliczanie środkównależności podatkoweprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiKodeks postępowania administracyjnegoustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiumorzenie postępowaniarozliczenie środków

WSA w Gdańsku oddalił skargę na postanowienie Dyrektora IAS o umorzeniu postępowania w sprawie zaliczenia środków z zajęcia rachunku bankowego, uznając, że organ prawidłowo zastosował się do wcześniejszego wyroku sądu.

Skarżący wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, które uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie w sprawie zaliczenia środków pieniężnych uzyskanych z zajęcia rachunku bankowego. Sąd administracyjny uznał, że Dyrektor IAS prawidłowo zastosował się do wcześniejszego wyroku WSA, który stwierdził, że przepis art. 115 § 7 u.p.e.a. nie miał zastosowania w tej sprawie. Skarga została oddalona.

Sprawa dotyczyła skargi W.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 19 lipca 2023 r., które uchyliło postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni i umorzyło postępowanie w przedmiocie zaliczenia środków pieniężnych uzyskanych z zajęcia rachunku bankowego na poczet innych należności. Naczelnik US prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie kilku tytułów wykonawczych dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych i odsetek. Po zajęciu rachunku bankowego i uzyskaniu środków, organ pierwszej instancji wydał postanowienie o zaliczeniu tych środków. Dyrektor IAS uchylił to postanowienie z powodu błędów formalnych. Następnie Naczelnik US wydał nowe postanowienie, które Dyrektor IAS utrzymał w mocy. Po kolejnej skardze, WSA w Gdańsku wyrokiem z 21 lutego 2023 r. uchylił postanowienie Dyrektora IAS, wskazując, że przepis art. 115 § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie miał zastosowania, ponieważ postępowanie egzekucyjne, na podstawie którego dokonano zajęcia, zostało umorzone. W wyniku tego wyroku, Dyrektor IAS postanowieniem z 19 lipca 2023 r. uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie. Skarżący wniósł kolejną skargę, zarzucając, że Dyrektor IAS nie wskazał sposobu realizacji rozstrzygnięcia i nie nakazał naliczenia odsetek. WSA w Gdańsku oddalił skargę, uznając, że Dyrektor IAS prawidłowo zastosował się do wskazań zawartych w poprzednim wyroku sądu, a Naczelnik US rozliczył środki zgodnie z wytycznymi sądu. Sąd podkreślił, że przepis art. 115 § 7 u.p.e.a. nie miał zastosowania, a umorzenie postępowania egzekucyjnego nie skutkowało uchyleniem dokonanych czynności, takich jak zajęcie rachunku bankowego. Sąd uznał również, że nie zaszła podstawa do naliczenia odsetek na podstawie art. 64cd u.p.e.a., gdyż nie było niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia egzekucji, a jedynie błąd w zaliczeniu środków.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis art. 115 § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma zastosowania w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne, na podstawie którego dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, zostało umorzone.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny, związany wcześniejszą oceną prawną, stwierdził, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. oznacza, że art. 115 § 7 u.p.e.a. nie może stanowić podstawy do zaliczenia środków uzyskanych z zajęcia rachunku bankowego na poczet innych należności, jeśli samo postępowanie egzekucyjne nie toczyło się.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 115 § 7-8

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 59 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 64cd

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy prawidłowo zastosował się do wskazań zawartych w wyroku WSA z dnia 21 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 383/22, uchylając postanowienie organu pierwszej instancji i umarzając postępowanie, ponieważ przepis art. 115 § 7 u.p.e.a. nie miał zastosowania w sprawie. Naczelnik US prawidłowo rozliczył środki uzyskane z zajęcia rachunku bankowego na zaległość z tytułu podatku dochodowego za 2013 r., zgodnie z wytycznymi sądu. Nie zachodzi podstawa do naliczenia odsetek na podstawie art. 64cd u.p.e.a., gdyż nie było niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia egzekucji, a jedynie błąd w zaliczeniu środków.

Odrzucone argumenty

Dyrektor IAS nie wskazał w postanowieniu sposobu realizacji rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji. W postanowieniu Dyrektora IAS brak jest zobowiązania do naliczenia ustawowych odsetek od dnia przejęcia środków do dnia ich ponownego rozliczenia. Naczelnik US wszedł w posiadanie środków finansowych bez podstawy prawnej.

Godne uwagi sformułowania

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy... Oparcie przez organy egzekucyjne rozstrzygnięcia w sprawie zaliczenia uzyskanych środków pieniężnych na poczet należności objętych innymi tytułami wykonawczymi na podstawie art. 115 § 7 u.p.e.a. w sytuacji gdy postępowanie egzekucyjne... zostało zakończone było nieprawidłowe. Istota tego rodzaju rozstrzygnięcia polega zatem na tym, że organ odwoławczy uchyla postanowienie organu pierwszej instancji, nie rozstrzygając sprawy pod względem merytorycznym (co do jej istoty).

Skład orzekający

Małgorzata Gorzeń

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Rischka

sędzia

Irena Wesołowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zaliczania środków uzyskanych w postępowaniu egzekucyjnym, zwłaszcza w kontekście umorzenia postępowania egzekucyjnego i zastosowania art. 115 § 7 u.p.e.a. oraz zasady związania oceną prawną sądu (art. 153 p.p.s.a.)."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania egzekucyjnego i późniejszego zaliczania środków. Interpretacja art. 115 § 7 u.p.e.a. w kontekście umorzenia postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w postępowaniu egzekucyjnym, a jej rozwiązanie opiera się na ścisłej interpretacji przepisów i zasadzie związania oceną prawną sądu, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i podatkowego.

Umorzone postępowanie egzekucyjne a zaliczenie środków: kluczowa interpretacja WSA

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 858/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka
Irena Wesołowska
Małgorzata Gorzeń /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FZ 198/24 - Postanowienie NSA z 2024-11-14
III FZ 638/25 - Postanowienie NSA z 2025-12-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 115 § 7-8
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 138 § 1 pkt 2, art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi W.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 19 lipca 2023 r., nr 2201-IEE.7113.2.147.2023.AR w przedmiocie zaliczenia środków pieniężnych uzyskanych w wyniku zajęcia rachunku bankowego na poczet innych należności pieniężnych oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 lipca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej "Dyrektor IAS"), działając na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 2, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej "K.p.a.") oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 115 § 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z ., dalej "u.p.e.a."), po ponownym rozpatrzeniu zażalenia W. N. (dalej "Skarżący") na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej "Naczelnik US") z dnia 8 listopada 2021 r. w przedmiocie zaliczenia środków pieniężnych uzyskanych w wyniku zajęcia rachunku bankowego na poczet innych należności pieniężnych, uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
2.1. Naczelnik US, będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego m.in. na podstawie tytułów wykonawczych: nr A z 20 sierpnia 2020 r., obejmujący nieuregulowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2019 r. w wysokości należności głównej 3.876 zł, nr B z 20 sierpnia 2020 r., obejmujący nieuregulowane odsetki od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za styczeń, luty, kwiecień i maj 2019 r. w łącznej wysokości 179 zł, nr C z 20 sierpnia 2020 r., obejmujący nieuregulowane odsetki od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za czerwiec, lipiec i październik 2019 r., w łącznej wysokości 57 zł.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik US w oparciu o ww. tytuły wykonawcze, sporządził 31 sierpnia 2020 r. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego w M. S.A.
Zawiadomienie doręczono Bankowi 31 sierpnia 2020 r., który tego samego dnia poinformował organ egzekucyjny o braku środków na zajętym rachunku bankowym. Natomiast Skarżącemu odpis zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono 16 września 2020 r.
Pismami z 23 września 2020 r., Skarżący wniósł w oparciu o art. 54 u.p.e.a. skargę na dokonane przez Naczelnika US zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz w oparciu o art. 33 § 1 u.p.e.a. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
Postanowieniem z 1 października 2020 r. Naczelnik US, z uwagi na wniesione zarzuty, zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ww. tytuły wykonawcze. Postanowieniem z 28 grudnia 2020 r. organ egzekucyjny podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne, z uwagi na oddalenie wniesionych zarzutów.
2.2. W dniu 5 sierpnia 2021 r. Naczelnik US wydał postanowienie w sprawie zaliczenia na poczet zaległości objętych tytułami wykonawczymi z 20 sierpnia 2020 r. nr B i nr C środków pieniężnych uzyskanych z M. S.A. i z G. S.A.
Postanowieniem z dnia 11 października 2021 r. Dyrektor IAS uchylił w całości postanowienie z 5 sierpnia 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, bowiem postanowienie to zostało podpisane w imieniu Naczelnika US przez pracownika nieposiadającego upoważnienia do podpisywania postanowień wydanych w oparciu o art. 115 § 7 u.p.e.a.
2.3. W dniu 8 listopada 2021 r. Naczelnik US wydał postanowienie w sprawie zaliczenia środków pieniężnych w łącznej kwocie 62,29 zł, uzyskanych w wyniku zajęcia rachunku bankowego w G. S.A. na poczet zaległości objętych tytułami wykonawczymi z 20.08.2020 r. nr A i nr C.
W zażaleniu na ww. postanowienie Skarżący wskazał, że samo przekazanie uzyskanych środków finansowych na wskazane w postanowieniu zaległości podatkowe nie budzi wątpliwości. Zastrzeżenia budzi jedynie fakt przekazywania środków pieniężnych uzyskanych w wyniku wcześniej umorzonych postępowań egzekucyjnych. Ponadto, stanowisko Naczelnika US jest całkowicie odmienne od stanowiska zaprezentowanego w wydanych przez niego postanowieniach o zaliczeniach wpłaty. Kolejno, podniósł, że G. S.A. przekazuje organowi egzekucyjnemu środki wpłacane przez niego na rachunek bankowy tytułem opłat za jego prowadzenie, co powoduje powstanie kolejnego zadłużenia, tym razem wobec Banku. Końcowo zarzucił Naczelnikowi US nieprawidłowe doręczenie postanowienia z 8 listopada 2021 r. - poprzez operatora pocztowego, a nie przez platformę e-PUAP.
2.4. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Dyrektor IS postanowieniem z 14 stycznia 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z 8 listopada 2021 r.
2.5. W wyniku rozpoznania złożonej przez Skarżącego skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 21 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 383/22 uchylił postanowienie Dyrektora IAS.
2.6. W wyniku ponownego rozpatrzenia wniesionego przez Skarżącego zażalenia, Dyrektor IAS postanowieniem z 19 lipca 2023 r. uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wziął pod uwagę wskazania, przedstawione w wyroku z 21 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 383/22, w którym Sąd uznał, iż podstawą zaliczenia w niniejszej sprawie środków pieniężnych uzyskanych w postępowaniu egzekucyjnym nie mógł być art. 115 § 7 u.p.e.a. Sąd zwrócił uwagę, że przepis art. 115 § 7 u.p.e.a. stanowi, że środki pieniężne pozostałe po podziale kwoty uzyskanej z egzekucji organ egzekucyjny z urzędu zalicza na poczet innej należności pieniężnej zobowiązanego objętej tytułem wykonawczym, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, obciążających zobowiązanego. Do zaliczenia stosuje się odpowiednio przepisy § 1 - 6.
Sąd zauważył, że postanowieniem z 18 maja 2020 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie 52 tytułów wykonawczych, w ramach których dokonano zajęć wierzytelności z rachunku bankowego w G. S.A. W ww. sprawie w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a. doszło do umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych do majątku Skarżącego, jednakże nie nastąpiło uchylenie czynności dokonanych w trakcie ich prowadzenia, m.in. dokonanego zawiadomieniem z 29 listopada 2016 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Sąd Stwierdził, że skoro egzekucja administracyjna obejmująca 52 tytuły wykonawcze, na podstawie której dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w ww. banku w dniu 29 listopada 2016 r. nie toczyła się, gdyż postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na podstawię art. 59 § 2 u.p.e.a. postanowieniem z dnia 18 maja 2020 r., tym samym przepis art. 115 § 7 u.p.e.a. nie ma zastosowania w rozważanej sprawie.
Wobec stwierdzenia przez Sąd, że w sprawie nie znajduje zastosowania dyspozycja art. 115 § 7 u.p.e.a., wydane w oparciu o ww. przepis postanowienie Naczelnika US z 8 listopada 2021 r. należało wyeliminować z obrotu prawnego.
3. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazując, że Dyrektor IAS co do zasady podjął prawidłowe rozstrzygnięcie uchylając w całości postanowienie Naczelnika US z 8 listopada 2021 r. i umarzając postępowanie pierwszej instancji w całości, jednak nie wskazał w wydanym postanowieniu sposobu, w jaki podjęte rozstrzygnięcie powinno zostać zrealizowane przez organ pierwszej instancji. Skarżący podnosi również, że w postanowieniu z 19 lipca 2023 r. brak jest zobowiązania organu pierwszej instancji do naliczenia ustawowych odsetek od dnia przejęcia przez niego skarżonych w wyroku I SA/Gd 383/22 środków finansowych, do dnia ich ponownego rozliczenia, zgodnie z wydanym prawomocnym wyrokiem Sądu. Strona wskazuje na przepis art. 64cd u.p.e.a., jako podstawę naliczenia ustawowych odsetek. Skarżący podnosi, że żaden dokument otrzymany od Naczelnika US nie wskazuje na to, aby kwota wskazana w wyroku o sygn. I SA/Gd 383/22 została rozliczona w sposób w jaki wskazano w piśmie z 16 sierpnia 2023 r., tj. zaliczona na zaległość z tytułu podatku dochodowego za 2013 rok.
W związku z powyższym, Skarżący wniósł o uwzględnienie złożonej skargi w powyższym zakresie oraz nakazanie Dyrektorowi IAS uzupełnienie postanowienia z 19 lipca 2023 r. o kwestię ustawowych odsetek oraz zamieszczenie właściwego pouczenia co do sposobu załatwienia sprawy zgodnie z wydanym wyrokiem, tak, aby sposób rozliczenia skarżonych środków nie musiał być przedmiotem kolejnej skargi.
4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
5.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Badając rozpoznawaną sprawę pod względem zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Sprawa została rozpatrzona w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
5.2. Istota sporu sprowadza się w rozpatrywanej sprawie do rozstrzygnięcia kwestii zgodności z prawem umorzenia przez organ odwoławczy postępowania w przedmiocie zaliczenia środków pieniężnych uzyskanych w wyniku zajęcia rachunku bankowego na poczet innych należności pieniężnych.
5.3. W pierwszej kolejności, dokonując sądowej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy zaznaczyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 383/22, uchylił postanowienie Dyrektora IAS z dnia 14 stycznia 2022 r. W związku z powyższym orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania oceną prawną, o których mowa w art. 153 p.p.s.a.
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W orzecznictwie podkreśla się, że ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne oraz sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 505/05, z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 857/06, z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 353/16).
Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018).
Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2022 r. sygn. akt II FSK 1393/21).
Podkreślenia wymaga, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych. Niezastosowanie się przez organ administracji publicznej przy ponownym wydaniu decyzji (bądź innego aktu czy czynności) do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Jednocześnie, w orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że naruszenie przez organy administracyjne zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji (bądź innego aktu czy czynności) (por. T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r. sygn. akt I FSK 506/05).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 383/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że podstawą zaliczenia środków pieniężnych wbrew opinii organów egzekucyjnych nie mógł być art. 115 § 7 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że środki pieniężne pozostałe po podziale kwoty uzyskanej z egzekucji organ egzekucyjny z urzędu zalicza na poczet innej należności pieniężnej zobowiązanego objętej tytułem wykonawczym, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, obciążających zobowiązanego. Do zaliczenia stosuje się odpowiednio przepisy § 1 - 6.
W powyższym kontekście Sąd zauważył, że z akt sprawy wynika, iż postanowieniem z dnia 18 maja 2020 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie 52 tytułów wykonawczych w ramach których dokonano zajęć wierzytelności z rachunku bankowego. W oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a. doszło do umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych do majątku Skarżącego, jednakże nie nastąpiło uchylenie czynności dokonanych w trakcie ich prowadzenia, m.in. dokonanego zawiadomieniem z 29 listopada 2016 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.
Skoro egzekucja administracyjna obejmująca 52 tytuły wykonawcze, na podstawie której dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w ww. banku w dniu 29 listopada 2016 r. nie toczyła się, gdyż postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na podstawie art. 58 § 2 u.p.e.a. postanowieniem z dnia 18 maja 2020 r., tym samym w ocenie Sądu, przepis art. 115 § 7 u.p.e.a. nie ma zastosowania w sprawie.
Oparcie przez organy egzekucyjne rozstrzygnięcia w sprawie zaliczenia uzyskanych środków pieniężnych w ww. banku na poczet należności objętych innymi tytułami wykonawczymi na podstawie art. 115 § 7 u.p.e.a. w sytuacji gdy postępowanie egzekucyjne, odnośnie którego zajęto wierzytelność z rachunku bankowego zostało zakończone (umorzono postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.) było nieprawidłowe.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że wskazania zawarte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 383/22 zostały prawidłowo uwzględnione w ponownie przeprowadzonym postępowaniu.
5.4. Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy, w wyniku ponownej analizy przedmiotowej sprawy, dokonanej po uwzględnieniu ww. wyroku z 21 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 383/22, uchylił w całości postanowienie Naczelnika US z 8 listopada 2021 r., wydane w oparciu o przepis art. 115 § 7 u.p.e.a., który w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania, i w całości umorzył postępowanie pierwszej instancji.
W tym miejscu wskazać należy, że podejmując skarżone rozstrzygnięcie organ oparł się na dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 in fine w zw. z art. 144 K.p.a., stosownie do których organ odwoławczy wydaje postanowienie, w którym uchyla zaskarżone zażaleniem postanowienie i umarza postępowanie w sprawie. Istota tego rodzaju rozstrzygnięcia polega zatem na tym, że organ odwoławczy uchyla postanowienie organu pierwszej instancji, nie rozstrzygając sprawy pod względem merytorycznym (co do jej istoty). Artykuł 138 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania aktu organu pierwszej instancji (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, prof. dr hab. Barbara Adamiak, prof. dr hab. Janusz Borkowski).
Niemniej, zauważyć należy za Dyrektorem IAS, że Naczelnik US po wydaniu wyroku I SA/Gd 383/22, zaliczył kwotę 62,29 zł uzyskaną w wyniku zajęcia rachunku bankowego Skarżącego na zaległości Skarżącego w podatku dochodowym za 2013 rok, tj. zgodnie ze wskazaniami zawartymi w ww. wyroku. Jak bowiem wskazał Sąd, uzyskane w ten sposób środki pieniężne organ egzekucyjny może zaliczyć tylko na należności objęte tytułami wykonawczymi, na podstawie których było prowadzone postępowanie egzekucyjne, które zostało następnie umorzone (w tym przypadku organ musi wszcząć ponownie egzekucję).
Z akt sprawy wynika, że na dzień wydania skarżonego postanowienia kwota 62,29 zł uzyskana w wyniku zajęcia rachunku bankowego została przez organ egzekucyjny rozliczona na zaległość Skarżącego z tytułu podatku dochodowego za 2013 r., czyli obowiązek objęty tytułem wykonawczym, o którym mowa w ww. wyroku.
Skarżący nie otrzymał w związku z ww. zaliczeniem nowego postanowienia, gdyż postanowienie, o którym mowa w art. 115 § 8 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje jedynie w sytuacji zaliczenia środków pieniężnych pozostałych po podziale kwoty uzyskanej z egzekucji na poczet innej należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym. Natomiast organ egzekucyjny działając zgodnie z uzasadnieniem ww. wyroku, zaliczył kwotę 62,29 zł uzyskaną w wyniku zajęcia rachunku bankowego na zaległość Skarżącego wskazaną w zawiadomieniu, tj. na zaległość z tytułu podatku dochodowego za 2013 r. Tym samym, Naczelnik US nie miał podstaw do wydania, przy nowym rozliczeniu ww. kwoty, postanowienia, o którym mowa w art. 115 § 8 u.p.e.a.
Końcowo, zauważyć należy na brak zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 64cd u.p.e.a., na który powołuje się Skarżący w uzasadnieniu skargi. Komentowany przepis dotyczy bowiem kosztów, które zostały pobrane bądź od zobowiązanego, bądź od wierzyciela w sytuacji, w której "wszczęcie lub prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem", czyli sytuacji, w której po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, w szczególności jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu. W takiej sytuacji organ egzekucyjny, który zakończył postępowanie egzekucyjne, zwraca zobowiązanemu lub wierzycielowi wyegzekwowane lub uzyskane koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia ich wyegzekwowania lub uzyskania do dnia obciążenia rachunku bankowego organu egzekucyjnego przekazywanymi środkami pieniężnymi. W niniejszej sprawie nie zaistniała sytuacja niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia egzekucji, a jedynie niepoprawnego zaliczenia uzyskanych w toku egzekucji środków pieniężnych.
Nie można się również zgodzić z twierdzeniem Skarżącego, że w niniejszej sprawie doszło do "wejścia w posiadanie przez Naczelnika US środków finansowych". Środki pieniężne wyegzekwowane przez Naczelnika US w toku prowadzonego wobec Skarżącego postępowania egzekucyjnego były bowiem zaliczone na zaległości Skarżącego, a organ egzekucyjny nie był w jakimkolwiek momencie "posiadaczem" wyegzekwowanych środków.
Wobec tego Sąd stwierdza, że organ dokonał prawidłowej wykładni i właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę wydanego postanowienia. Sąd wskazuje, że przeprowadzone przez organ postępowanie nie uchybiało również przepisom K.p.a., a wszystkie podniesione w skardze zarzuty zostały przez Sąd rozpatrzone i uznane za nieznajdujące uzasadnionych podstaw.
5.5. Po dokonaniu kontroli, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI