I SA/Gd 854/24

I SA/Gd 854/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-01-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /sprawozdawca/
Irena Wesołowska /przewodniczący/
Małgorzata Gorzeń
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 678/25 - Wyrok NSA z 2025-11-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 17 § 1, art. 18, art. 46 § 1 - 3, art. 47 § 1 i 2, art. 53, art. 54 § 1, § 3, § 4, art. 110m § 1  3 i art. 110o § 1  3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka /spr./, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2024 r., nr 2201-IEE.7192.2.226.2024.2.AW w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym do sądu postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako Dyrektor IAS lub organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.) – dalej jako K.p.a., w związku z art. 17 § 1, art. 18, art. 46 § 1 - 3, art. 47 § 1 i 2, art. 53, art. 54 § 1, § 3, § 4, art. 110m § 1 – 3 i art. 110o § 1 – 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.) – dalej jako u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia A. S.(dalej: Strona lub Skarżący) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chojnicach (dalej jako Naczelnik US lub organ I instancji) z dnia 26 czerwca 2024 r., którym organ I instancji oddalił jako nieuzasadnioną i niezasługującą na uwzględnienie skargę wniesioną pismami:
- z 26 stycznia 2024 r. (wniesioną bezpośrednio do Dyrektora IAS) na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego - Naczelnika US, polegające na wykonaniu zarządzenia przymusowego otwarcia lokalu w dniu 25 stycznia 2024 r. o godz. 12:00 domu jednorodzinnego w C. przy ul. [...], w celu dokonania opisu i oszacowania nieruchomości, której częścią składowa jest ten dom;
- z 5 lutego 2024 r. na wydanie zarządzenia przymusowego otwarcia lokalu;
- z 15 lutego 2024 r. na czynność przymusowego otwarcia lokalu;
- z 18 lutego 2024 r. na wydanie zarządzenia nr 1 z 15 stycznia 2024 r. dotyczącego przymusowego otwarcia lokalu;
- z 18 lutego 2024 r. na czynność przymusowego otwarcia i zamknięcia lokalu,
dotyczącymi jednej i tej samej czynności tj. czynności egzekucyjnej w postaci przymusowego otwarcia ww. nieruchomości dokonanego na podstawie zarządzenia Naczelnika US nr 1 z 15 stycznia 2024 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
Naczelnik US wezwaniem z 15 listopada 2021 r. dokonał zajęcia należącej do strony nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą. Wezwanie to doręczono stronie 1 grudnia 2021 r., a pełnomocnikowi - 18 listopada 2021 r.
24 października 2023 r. Naczelnik US obwieścił o opisie i oszacowaniu ww. nieruchomości, który miał rozpocząć się 29 listopada 2023 r. o godzinie 10.00 oględzinami pod adresem położenia nieruchomości, a zakończyć 30 stycznia 2024 r. o godzinie 10.00 w siedzibie Urzędu Skarbowego. Zawiadomienie doręczono pełnomocnikowi 7 listopada 2023 r. Jednocześnie doręczono wezwanie do udostępnienia ww. nieruchomości 29 listopada 2023 r. o godz. 10:00.
W dniu rozpoczęcia opisu i oszacowania tj. 29 listopada 2023 r., pracownikom Urzędu Skarbowego nie udało się przeprowadzić oględzin nieruchomości, z uwagi na nieobecność strony jak i pełnomocnika.
20 grudnia 2023 r. pracownik organu egzekucyjnego przeprowadził rozmowę telefoniczną z pełnomocnikiem strony. Ze sporządzonej notatki służbowej wynika, że pełnomocnik przekazał stronie informację o terminie oględzin nieruchomości, natomiast strona oświadczyła, że w wyznaczonym terminie nikt z pracowników organu nie zjawił się pod adresem nieruchomości. Pracownik organu egzekucyjnego poprosił pełnomocnika, aby do 29 grudnia 2023 r. podał termin ponownych oględzin, w przeciwnym wypadku wydana zostanie decyzja o przymusowym otwarciu lokalu.
Pełnomocnik strony za pośrednictwem e-puap - 29 grudnia 2024 r. zawnioskował o przeprowadzenie oględzin między 23 a 26 stycznia o godz. 12.00. Do wniosku tego organ przychylił się. Zawiadomieniem z 15 stycznia 2024 r. organ poinformował stronę o zmianie terminu zakończenia opisu i oszacowana wartości nieruchomości. Natomiast wezwaniem z 15 stycznia 2024 r. wezwał stronę do ponownego udostępnienia nieruchomości - w dniu 25 stycznia 2024 roku o godz. 12.00. Jednocześnie zobowiązał stronę do udostępnienia nieruchomości rzeczoznawcy. Ponadto organ egzekucyjny pouczył stronę, że jeśli ponownie nie udostępni nieruchomości, na mocy zarządzenia nr 1 z 15 stycznia 2024 r. dokona przymusowego otwarcia nieruchomości. Czynności te zostaną przeprowadzone w asyście Policji. Zarówno zawiadomienie - jak i wezwanie z 15 stycznia 2024 r. doręczono pełnomocnikowi 29 stycznia 2024 r.
17 stycznia 2024 r. pracownik organu egzekucyjnego przeprowadził rozmowę telefoniczną z pełnomocnikiem, informując go o oględzinach nieruchomości w dniu 25 stycznia 2024 r. o godz. 12:00.
25 stycznia 2024 r. pracownicy orangu egzekucyjnego udali się pod adres położenia nieruchomości celem dokonania jej opisu i oszacowania. W związku z nieobecnością strony, dokonano przymusowego otwarcia bramy wjazdowej oraz domu. Z czynności sporządzono protokół otwarcia i zamknięcia. Protokoły te odebrał pełnomocnik 8 lutego 2024 r.
Wskutek dokonanych czynności:
pismem z 26 stycznia 2024 r. strona złożyła bezpośrednio do Dyrektora IAS skargę na wykonanie zarządzenia przymusowego otwarcia lokalu.
Postanowieniem z 27 lutego 2024 r. Naczelnik US uznał skargę za niezasadną.
W zawiązku ze złożeniem zażalenia na ww. postanowienie Dyrektor IAS postanowieniem z 27 maja 2024 r. uchylił zaskarżone postanowienie oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
pismem z 18 lutego 2024 r. strona złożyła skargę na czynność egzekucyjną polegającą na wydaniu zarządzenia nr 1/2024 przez Naczelnika US z 15 stycznia 2024 r., dotyczącego otwarcia domu.
Postanowieniem z 7 marca 2024 r. Naczelnik US uznał tę skargę za niezasadną.
W zawiązku ze złożeniem zażalenia na ww. postanowienie Dyrektor IAS postanowieniem z 27 maja 2024 r. uchylił zaskarżone postanowienie oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
pismem z 5 lutego 2024 r. pełnomocnik strony złożył skargę na czynność egzekucyjną polegającą na wydaniu zarządzenia nr 1 w celu otwarcia w dniu 25 stycznia 2024 r. godz. 12:00 domu strony w celu dokonania opisu i oszacowania nieruchomość, której częścią składową jest ten dom.
Postanowieniem z 28 lutego 2024 r. Naczelnik US uznał skargę za niezasadną.
W zawiązku ze złożeniem zażalenia na ww. postanowienie Dyrektor IAS postanowieniem z 27 maja 2024 r. uchylił zaskarżone postanowienie oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
pismem z 15 lutego 2024 r. pełnomocnik złożył skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego - Naczelnika US polegającą na otwarciu w dniu 25 stycznia 2024 roku o godz. 12:00 domu strony w celu dokonania opisu i oszacowania nieruchomości.
Postanowieniem z 28 lutego 2024 r. Naczelnik US uznał skargę za niezasadną.
W zawiązku ze złożeniem zażalenia na ww. postanowienie Dyrektor IAS postanowieniem z 27 maja 2024 r. uchylił zaskarżone postanowienie oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
pismem z 18 lutego 2024 r. strona złożyła skargę na czynność egzekucyjną polegającą na otwarciu przymusowym i zamknięciu pomieszczeń w ww. budynku w celu dokonania opisu i oszacowania nieruchomości 25 stycznia 2024 r., na podstawie wydanego przez Naczelnika US zarządzenia nr 1/2024 z 15 stycznia 2024 r.
Postanowieniem z 7 marca 2024 r. Naczelnik US uznał skargę za niezasadną.
W zawiązku ze złożeniem zażalenia na ww. postanowienie Dyrektor IAS postanowieniem z 27 maja 2024 r. uchylił zaskarżone postanowienie oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
26 marca 2024 r. Naczelnik US zakończył opis i oszacowanie ww. nieruchomości, sporządzając na tę okoliczność protokół opisu i oszacowania z 26 marca 2024 r. Na podstawie sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego z 29 stycznia 2024 r., określono wartość nieruchomości na kwotę 905.000 zł (w tym wartość prawa własności gruntu na kwotę 120.700 zł, natomiast wartość prawa własności budynku i budowli nieruchomości zabudowanej na kwotę 784.300 zł). Podczas sporządzania protokołu obecna była strona oraz pełnomocnik.
Zarzuty do opisu i oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości złożył:
pismem z 9 kwietnia 2024 r. reprezentujący stronę - radca prawny T.B.,
pismem z 5 kwietnia 2024 r. reprezentujący stronę - doradca podatkowy R. A.
Postanowieniem z 9 maja 2024 r. Naczelnik US uznał ww. zarzuty do opisu i oszacowania za nieuzasadnione. Postanowienie to utrzymał w mocy Dyrektor IAS postanowieniem z 14 sierpnia 2024 r.
Po ponownym rozpatrzeniu złożonej przez stronę i jej pełnomocnika skargi na czynności Naczelnika US, organ I instancji postanowieniem z 26 czerwca 2024 r. oddalił jako nieuzasadnioną i niezasługującą na uwzględnienie skargę wniesioną ww. pismami: z 26 stycznia 2024 r., z 5 lutego 2024 r., z 15 lutego 2024 r., z 18 lutego 2024 r.; z 18 lutego 2024 r. dotycząca jednej i tej samej czynności tj. czynności egzekucyjnej w postaci przymusowego otwarcia nieruchomości dokonanej na podstawie zarządzenia Naczelnika US nr 1 z 15 stycznia 2024 r.
W wyniku rozpoznania wniesionego zażalenia, Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że brak było podstaw do odrębnego rozpoznania przez organ egzekucyjny wniesionych przez stronę oraz pełnomocnika pism, bowiem dotyczyły one zaskarżenia jednej i tej samej czynności tj. czynności egzekucyjnej w postaci przymusowego otwarcia budynku mieszkalnego, dokonanej na podstawie zarządzenia Naczelnika US nr 1 z 15 stycznia 2024 r.
Dyrektor IAS wyjaśnił, że rozstrzygnął odrębnie w sprawie wniesionych skarg i przekazał sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wskazał też, aby ponownie rozpoznając sprawę Naczelnik US dokonał oceny wniesionej pismami z 26 stycznia 2024 r., 5, 15 i 18 lutego 2024 r. skargi i wydał w jej wyniku jedno rozstrzygnięcie. Na postanowienia Dyrektora IAS strona nie wniosła skargi do WSA w Gdańsku. Dyrektor IAS stwierdzić, że organ pierwszej instancji zastosował się do tej dyspozycji i wydał jedno postanowienie w sprawie z 26 czerwca 2024 r., do czego uprawniał go przepis art. 62 K.p.a.
W opinii organu odwoławczego, ww. skargi złożone pięcioma odrębnymi pismami miały różną treść, jednak całościowo argumenty w nich przedstawione dotyczyły czynności podjętych przez organ egzekucyjny w celu otwarcia zajętej nieruchomości. Również pisma, które dotyczyły jedynie faktu wydania zarządzenia w sprawie przymusowego otwarcia lokalu czy błędów w protokole otwarcia i zamknięcia - nie mogły stanowić przedmiotu odrębnej skargi, a musiały być poddane ocenie w ramach rozpoznania skargi na czynność w postaci przymusowego otwarcia budynku, gdyż same w sobie nie są czynnościami, na które służą jakiekolwiek środki zaskarżenia.
Dlatego pismo z 26 stycznia 2024 r. wniesione przez stronę bezpośrednio do Dyrektora IAS należało potraktować jako skargę na ww. czynność, natomiast późniejsze pisma (z: 5, dwa z 15 i 18 lutego 2024 roku) jako jej uzupełnienie.
Kolejno Dyrektor IAS wyjaśnił, że skarga na czynności egzekucyjne służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Kontroli w tym trybie podlegają wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi - zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. - są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego.
Skarga na czynność egzekucyjną służy zaskarżeniu czynności wykonawczych organu egzekucyjnego lub egzekutora i w jej ramach można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania zaskarżanych czynności. Jednocześnie skarga na czynność egzekucyjną ma charakter subsydiarny - pomocniczy. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia.
Nie budzi wątpliwości organu odwoławczego, że organ egzekucyjny prawidłowo przystąpił do dalszych czynności związanych z egzekucją z nieruchomości, wyznaczając termin rozpoczęcia opisu i oszacowania nieruchomości obwieszczeniem z 24 października 2023 r., który miał się rozpocząć 29 listopada 2023 r. o godzinie 10.00, a zakończyć 30 stycznia 2024 r. o godzinie 10.00 w siedzibie Urzędu Skarbowego.
Opis i oszacowanie miały rozpocząć czynności związane z oględzinami nieruchomości przeprowadzonymi przez rzeczoznawcę majątkowego, o czym został zawiadomiony pełnomocnik strony.
Zgodnie z dyspozycją art. 110o § 3 u.p.e.a.: zawiadomienia i obwieszczenia dokonywane są nie później niż na 14 dni przed rozpoczęciem opisu. Zatem strona, w opinii Dyrektora IAS, została prawidłowo zawiadomiona o czynnościach, a doręczenie pisma było skuteczne. Ponadto, z notatki służbowej sporządzonej przez pracownika organu wynika, że gdy strona stawiła się w urzędzie skarbowym 9 listopada 2023 r., by uczestniczyć w przeglądaniu akt, została jeszcze raz poinformowana ustnie o terminie opisu i oszacowania. Pomimo działań pracowników urzędu, w dniu oględzin nieruchomości 29 listopada 2023 r. ani strona, ani pełnomocnik nie byli obecni. Na dowód tego pracownik organu egzekucyjnego sporządził notatkę.
W związku z tym, że w wyznaczonym terminie nie udało się dokonać oględzin, organ egzekucyjny musiał zmienić datę zakończenia opisu i oszacowania nieruchomości. Dlatego 15 stycznia 2024 r. zawiadomił uczestników postępowania o zmianie terminu zakończenia opisu i oszacowania. Nie zmieniono przy tym terminu rozpoczęcia opisu i oszacowania, ponieważ ten rozpoczął się już 29 listopada 2023 r.
W ocenie Dyrektora IAS zaistniała sytuacja upoważniała Naczelnika US do podjęcia kolejnych kroków celem dokonania opisu i oszacowania, wyznaczenia kolejnego terminu oględzin nieruchomości, a także zarządzenia przymusowego jej otwarcia. Skoro, w wyznaczonym terminie nie udało się przeprowadzić oględzin nieruchomości, organ egzekucyjny nie mógł pozostawać w swoich działaniach bezczynny. W ocenie organu odwoławczego swoim zaniechaniem polegającym na nieudostępnianiu zajętej w toku egzekucji nieruchomości dla potrzeb dokonania opisu i oszacowania nieruchomości, strona niewątpliwie nie ułatwiała organowi egzekucyjnemu prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto, również we wcześniej egzekucjach z nieruchomości strona nigdy nie uczestniczyła w ich w oględzinach, nie udostępniła też do oględzin innych nieruchomości.
Dyrektor IAS podkreślił, że z akt sprawy wynika, że 20 grudnia 2023 r. przeprowadzono rozmowę telefoniczną z pełnomocnikiem strony. Ze sporządzonej notatki służbowej wynika, że pełnomocnik twierdził, że 29 listopada 2023 r. na miejscu nie było pracowników organu. Ponadto, poproszono go by do 29 grudnia 2023 r. podał termin ponownych oględzin, w przeciwnym wypadku wydana zostanie decyzja o przymusowym otwarciu lokalu. Pełnomocnik 29 grudnia 2023 r. zawnioskował o przeprowadzenie oględzin między 23 a 26 stycznia 2024 r. o godz. 12.00. Do wniosku tego organ przychylił się i wezwaniem z 15 stycznia 2024 r. wyznaczył nowy termin do ponownego udostępnienia nieruchomości do oględzin na 25 stycznia 2024 r. o godz. 12.00. Jednocześnie Naczelnik US sporządził zarządzenie nr 1 w sprawie otwarcia nieruchomości. Wezwanie to wraz z zarządzeniem pełnomocnik odebrał 29 stycznia 2024 r. (poprzez e-Puap), zatem już po terminie przeprowadzenia oględzin.
Organ odwoławczy wskazał, że pełnomocnik już na wcześniejszych etapach postępowania korespondencję odbierał w możliwie najdłuższym czasie od jej doręczenia. Dlatego pracownicy organu 17 stycznia 2024 r., dodatkowo skontaktowali się z nim telefonicznie (z czynności tych sporządzono notatkę służbową), poinformowali o mających się odbyć 25 stycznia 2024 roku o godz. 12:00 oględzinach, a także o tym, że pisma w tej sprawie zostały już do niego przesłane przez e-Puap. Ponadto, celem zapewnienia stronie udziału w czynnościach, dzień przed wyznaczonymi oględzinami pracownicy urzędu skarbowego udali się pod adres zamieszkania strony, by powiadomić o oględzinach biegłego. Nikt ż domowników nie otworzył mieszkania. Przeprowadzono również tego dnia rozmowę telefoniczną ze stroną w tej sprawie. Z notatki wynika, że strona oświadczyła, że nie pozwoli na dokonanie czynności.
Organ odwoławczy stwierdził zatem, że pełnomocnik jak również strona mieli wiedzę o zaplanowanych na 25 stycznia 2024 roku czynnościach, jednakże nieruchomości do oględzin nie udostępniono.
W opinii Dyrektora IAS. uzasadniona była też prośba organu egzekucyjnego o pomoc funkcjonariuszy Policji przy dokonywaniu czynności pod adresem położenia nieruchomości (co uregulowane jest w art. 46 u.p.e.a.). Korzystanie z pomocy Policji jest możliwe w sytuacji oporu stawianego przez zobowiązanego lub uzasadnionego przypuszczenia, że na taki opór organ natrafi. W rozmowie telefonicznej 24 stycznia 2024 r. strona zaznaczyła, że nie udostępni nieruchomości, zatem istniało uzasadnione przypuszczenie, że dokonując czynności pracownicy organu egzekucyjnego będą musieli dokonać przymusowego otwarcia.
Oceniając samą przeprowadzoną 25 stycznia 2024 r. czynność Dyrektor IAS stwierdził, że działania zostały przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Z przeprowadzonych czynności organ egzekucyjny, działając na mocy art. 53 u.p.e.a. sporządził protokół zamknięcia i otwarcia nieruchomości. W protokołach tych dokładnie wskazał jakich czynności dokonał, zatem wbrew zarzutom skargi z 18 lutego 2024 r. z protokołów tych dokładnie wynika jakie czynności zostały podjęte; data dokonania czynności wskazana jest w treści protokołu, a osoby obecne przy dokonywaniu czynności zostały wymienione na końcu protokołów, widnieją tam również ich podpisy.
W związku z nieobecnością strony, dokonano przymusowego otwarcia bramy wjazdowej oraz domu. Ze sporządzonego protokołu otwarcia wynika, że ani strona, ani pełnomocnik jak również żaden z członków rodziny, nie byli obecni podczas tej czynności. Dokonano przeszukania pomieszczeń, przy asyście Policji. Oględziny pomieszczeń ograniczono do niezbędnych czynności w celu wykonania opisu i oszacowania nieruchomości. Wykonano dokumentację zdjęciową pomieszczeń, szafek i szuflad, ich zawartość nie była wyciągana. Nie przeglądano dokumentów, toreb, worków i kartonów.
Oddzielny protokół sporządzono z zamknięcia nieruchomości. Zgodnie z nim, po dokonaniu czynności opuszczono nieruchomość, wymieniono dwa zamki w drzwiach wejściowych i zamknięto dom. Klucze umieszczono w kopercie, którą zabrano do Urzędu Skarbowego w Chojnicach. Klucze strona odebrała osobiście od Naczelnika US 25 stycznia 2024 r. Jednocześnie próbowano doręczyć stronie ww. protokoły, jednakże strona odmówiła ich przyjęcia. Powyższe protokoły doręczono pełnomocnikowi poprzez e-puap 8 lutego 2024 r.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika o umorzenie postępowania Dyrektor IAS wskazał, że wniosek taki nie może być rozpoznany w ramach niniejszego rozstrzygnięcia, wykracza on bowiem poza zakres sprawy tj. rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Kwestia umorzenia postępowania prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych była przedmiotem rozpoznania przez Naczelnika US. Postanowieniem z 24 maja 2024 r. organ odmówił umorzenia ww. postępowania. Na powyższe postanowienie wniesiono zależnie, które zostało przez Naczelnika US przekazane do Dyrektora IAS.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie, Skarżący wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie od organu odwoławczego na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 8 § 2 K.p.a. poprzez brak zastosowania niniejszego przepisu, z którego wywodzi się zasada pewności prawa stanowiąca o tym, że organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie mogą odstępować od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym;
- art. 11 § 1 K.p.a., poprzez niedostateczne uzasadnienie przedmiotowych decyzji w zakresie dokonanej wykładni przepisów odnoszących się do wcześniej wydanych decyzji przez organ I instancji;
- art. 62 w zw. z art. 138 § 2 K.p.a., poprzez rozstrzygnięcie dotyczące różnych czynności egzekucyjnych jednym postanowieniem oraz poprzez nieuwzględnienie najpierw przez organ I instancji, a następnie przez organ II instancji treści przyjętych zażaleń na czynności egzekucyjne.
Uzasadnienie skargi stanowi rozwinięcie stawianych zarzutów i w swojej istocie jest powtórzeniem stanowiska strony prezentowanego na wcześniejszym etapie postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3).
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości: Dyrektor IAS, rozpoznając ponownie sprawę w zaskarżonym postanowieniu trafnie stwierdził, że organ egzekucyjny prawidłowo przystąpił do dalszych czynności związanych z egzekucją z nieruchomości, wyznaczając termin rozpoczęcia opisu i oszacowania nieruchomości obwieszczeniem z 24 października 2023 r., który miał się rozpocząć 29 listopada 2023 r. o godzinie 10.00, a zakończyć 30 stycznia 2024 r. o godzinie 10.00 w siedzibie Urzędu Skarbowego. Opis i oszacowanie miały rozpocząć czynności związane z oględzinami nieruchomości przeprowadzonymi przez rzeczoznawcę majątkowego, o czym prawidłowo został zawiadomiony pełnomocnik Skarżącego.
Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika ponadto, że pomimo działań pracowników urzędu, w dniu oględzin nieruchomości ani Skarżący, ani pełnomocnik Skarżącego nie byli obecni. W związku z tym, że w wyznaczonym terminie nie udało się dokonać oględzin, organ egzekucyjny musiał zmienić datę zakończenia opisu i oszacowania nieruchomości. Dlatego 15 stycznia 2024 r. zawiadomił uczestników postępowania o zmianie terminu zakończenia opisu i oszacowania.
Zasadnie organ odwoławczy przyjął, że swoim zachowaniem, przez zaniechanie polegające na nieudostępnianiu zajętej w toku egzekucji nieruchomości dla potrzeb dokonania opisu i oszacowania nieruchomości, Skarżący nie ułatwiał organowi egzekucyjnemu prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto, również we wcześniej prowadzonych egzekucjach z nieruchomości nigdy nie uczestniczył w ich w oględzinach, nie udostępnił też do oględzin nieruchomości w R.
Z akt sprawy wynika, że 20 grudnia 2023 r. przeprowadzono rozmowę telefoniczną z pełnomocnikiem Skarżącego. Ze sporządzonej notatki służbowej wynika, że poinformowano go by do 29 grudnia 2023 r. podał termin ponownych oględzin, w przeciwnym wypadku wydana zostanie decyzja o przymusowym otwarciu lokalu.
Pełnomocnik Skarżącego 29 grudnia 2023 r. zawnioskował o przeprowadzenie oględzin między 23 a 26 stycznia 2024 r. o godz. 12.00. Do wniosku tego organ przychylił się i wezwaniem z 15 stycznia 2024 r. wyznaczył nowy termin do ponownego udostępnienia nieruchomości do oględzin na 25 stycznia 2024 r. o godz. 12.00. Jednocześnie Naczelnik US sporządził zarządzenie nr 1 w sprawie otwarcia nieruchomości. Wezwanie to wraz z zarządzeniem pełnomocnik Skarżącego odebrał 29 stycznia 2024 r., zatem już po terminie przeprowadzenia oględzin. Pełnomocnik Skarżącego już na wcześniejszych etapach postępowania korespondencję odbierał w możliwie najdłuższym czasie, dlatego pracownicy organu 17 stycznia 2024 r., dodatkowo skontaktowali się z nim telefonicznie (z czynności tych sporządzono notatkę służbową), poinformowali o mających się odbyć 25 stycznia 2024 r. o godz. 12:00 oględzinach. Ponadto, celem zapewnienia Skarżącemu udziału w czynnościach, dzień przed wyznaczonymi oględzinami pracownicy urzędu skarbowego udali się pod adres zamieszkania Skarżącego, by powiadomić o oględzinach biegłego. Niestety, nikt z domowników nie otworzył mieszkania. Przeprowadzono również tego dnia rozmowę telefoniczną ze Skarżącym w tej sprawie. Z notatki wynika, że Skarżący oświadczył, że nie pozwoli na dokonanie czynności. Na podstawie ww. informacji, Sąd stwierdził, że organ egzekucyjny zasadnie przyjął, iż pełnomocnik Skarżącego jak również Skarżący mieli wiedzę o zaplanowanych na 25 stycznia 2024 r. czynnościach.
Oceniając przeprowadzoną 25 stycznia 2024 r. czynność Sąd stwierdzić, że działania zostały przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Z przeprowadzonych czynności organ egzekucyjny sporządził protokół zamknięcia i otwarcia nieruchomości. W protokołach tych dokładnie wskazał, jakich czynności dokonał. Protokoły zostały sporządzone zgodnie z art. 53 u.p.e.a., co trafnie podkreślił organ odwoławczy.
W związku z nieobecnością Skarżącego, dokonano przymusowego otwarcia bramy wjazdowej oraz domu Skarżącego. Ze sporządzonego protokołu otwarcia wynika, że ani Skarżący, ani pełnomocnik Skarżącego jak również żaden z członków rodziny, nie byli obecni podczas tej czynności. Dokonano przeszukania pomieszczeń, przy asyście Policji. Oględziny pomieszczeń ograniczono do niezbędnych czynności w celu wykonania opisu i oszacowania nieruchomości. Wykonano dokumentację zdjęciową pomieszczeń, szafek i szuflad. Ich zawartość nie była wyciągana. Nie przeglądano dokumentów, toreb, worków i kartonów. Oddzielny protokół sporządzono z zamknięcia nieruchomości. Zgodnie z nim, po dokonaniu czynności opuszczono nieruchomość, wymieniono dwa zamki w drzwiach wejściowych i zamknięto dom. Klucze umieszczono w kopercie, którą zabrano do Urzędu Skarbowego, a klucze Skarżący odebrał osobiście od Naczelnika US w dniu 25 stycznia 2024 roku. Jednocześnie próbowano doręczyć Skarżącemu ww. protokoły, jednakże odmówił ich przyjęcia. Powyższe protokoły doręczono pełnomocnikowi Skarżącego poprzez e-puap 8 lutego 2024 r.
W ocenie Sądu, po przeanalizowaniu przebiegu zdarzeń oraz obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, organ odwoławczy trafnie stwierdził, że działania organu egzekucyjnego były właściwe i konieczne oraz odpowiadały prawu.
W sprawie nie doszło do przekroczenia dyspozycji art. 62 K.p.a., w ten sposób, iż bez uzasadnionej przyczyny oraz bez postanowienia, organ połączył zażalenia Strony (oraz pełnomocników) wydając w różnych sprawach jedno postanowienie.
Zauważyć należy, że zaskarżone postanowienie Dyrektor IAS wydał po ponownym rozpoznaniu przez Naczelnika US (postanowieniem z 26 czerwca 2024 r.) wniesionych skarg. Wskazać należy, że Dyrektor IAS postanowieniami z 27 maja 2024 r. przekazał do ponownego rozpatrzenia postanowienia Naczelnika US z 27 lutego 2024 r. - zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. Organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że brak było podstaw do odrębnego rozpoznania przez organ egzekucyjny wniesionych przez Skarżącego oraz pełnomocnika Skarżącego pism, bowiem dotyczyły one zaskarżenia jednej i tej samej czynności tj. czynności egzekucyjnej w postaci przymusowego otwarcia budynku mieszkalnego, dokonanej na podstawie zarządzenia Naczelnika US nr 1 z 15 stycznia 2024 r. Dyrektor IAS trafnie polecił organowi I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, dokonanie oceny wniesionych pismami z 26 stycznia 2024 r., 5, 15 i 18 lutego 2024 r. skarg i wydania w jej wyniku jednego rozstrzygnięcia. Stwierdzić należy, że organ I instancji zastosował się do tej dyspozycji i wydał jedno postanowienie w sprawie z 26 czerwca 2024 r., natomiast organ odwoławczy nie nakazał organowi I instancji zmiany merytorycznej treści postanowienia, wskazał jedynie nie potrzebę ponownego rozpoznania całości sprawy. Wskazać ponadto należy, że pełnomocnik Skarżącego nie zaskarżył kasatoryjnych postanowień organu odwoławczego, zatem pełnomocnik nie może na etapie, gdy wydane zostały następne rozstrzygnięcia w sprawie, kwestionować ustaleń poczynionych wcześniej przez organ, a uprzednio przez niego niekwestionowanych.
Sąd zauważa, że złożone w sprawie pisma dotyczyły jednej strony postępowania tj. Skarżącego, zostały jednak złożone przez samego Skarżącego oraz działającego w jego imieniu pełnomocnika. Analiza pięciu złożonych skarg prowadzi do wniosku, że pisma te miały różną treść, jednak całościowo argumenty w nich przedstawione dotyczyły czynności podjętych przez organ egzekucyjny w celu otwarcia zajętej nieruchomości, dokonanej na podstawie zarządzenia Naczelnika US z 15 stycznia 2024 r. Trafnie Dyrektor IAS skonstatował, że również pisma, które dotyczyły jedynie faktu wydania zarządzenia w sprawie przymusowego otwarcia lokalu, czy błędów w protokole otwarcia i zamknięcia - nie mogły stanowić przedmiotu odrębnej skargi, a musiały być poddane ocenie w ramach rozpoznania skargi na czynność w postaci przymusowego otwarcia budynku, gdyż same w sobie nie są czynnościami, na które służą jakiekolwiek środki zaskarżenia. Dlatego pismo z 26 stycznia 2024 r. wniesione przez Skarżącego bezpośrednio do Dyrektora IAS zasadnie uznane zostało jako skarga na ww. czynność, natomiast późniejsze pisma (z: 5, dwa z 15 i 18 lutego 2024 r.) jako jej uzupełnienie.
W ocenie Sądu powyższe prowadzi do wniosku, że nie doszło do połączenia spraw, bowiem jak wykazano nie było wielości spraw, a jedna sprawa wszczęta skargą Skarżącego, którą uzupełniano kolejnymi pismami samego Skarżącego, jak i jego pełnomocników, co trafnie podkreślił organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu.
Odnosząc się do naruszenia art. 8 § 2 K.p.a. Sąd wskazuje, że Dyrektor IAS wydając zaskarżone postanowienia oparł się na przepisach: ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu Postępowania administracyjnego, nie zaś na utrwalonej praktyce. Ponadto, pełnomocnik Skarżącego nie wskazał na inne sprawy o tożsamym stanie faktycznym wydawane przez organ lub sądy, które mogły by świadczyć o utrwalonej praktyce.
Dyrektor IAS nie naruszył również wynikającej z art. 11 § 1 K.p.a. zasady przekonywania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał motywy, którymi kierował się podejmując rozstrzygnięcie, a treść uzasadnienia obrazuje szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia. Wskazać jednocześnie należy, że samo niezadowolenie Skarżącego z wydanego przez organ postanowienia nie świadczy o naruszeniu przepisów K.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.