I SA/Gd 849/24

I SA/Gd 849/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka
Irena Wesołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Gorzeń
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 166b, art. 54 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi P.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 września 2024 r., nr 2201-IEE.7192.2.191.2024.JM w przedmiocie skargi na czynności zabezpieczające oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 września 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 23 maja 2024 r., w przedmiocie oddalenia skargi P.Z. (dalej: "Skarżący") na czynności zabezpieczające.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano następujący stan faktyczny:
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej: "Naczelnik") prowadząc postępowanie zabezpieczające do majątku Skarżącego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z 21 marca 2024 r., wydanego w oparciu decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 27 lutego 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r., wystawił:
- zawiadomienie nr [...] z 21 marca 2024 r. o zajęciu w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w Gdyni wierzytelności pieniężnej - środków zgromadzonych na rachunku depozytowym organu,
- zawiadomienie nr [...] z 21 marca 2024 r. o zajęciu w Izbie Administracji Skarbowej w Gdańsku wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania zasądzonych 12 stycznia 2024 r. od Dyrektora w Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku,
- zawiadomienie nr [...] z 22 marca 2024 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w M. S.A.,
- zawiadomienie nr [...] z 22 marca 2024 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A.
Wystawione zawiadomienia doręczono Skarżącemu 8 kwietnia 2024 r. wraz z zarządzeniem zabezpieczenia z 21 marca 2024 r.
Pismem z 15 kwietnia 2024 r., uzupełnionym w dniu 30 kwietnia Skarżący wniósł skargę na czynności egzekucyjne, wnosząc o umorzenie egzekucji prowadzonej na podstawie decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni z 27 lutego 2020 r.
W treści uzupełnionej skargi podniesiono, że zajęcie zabezpieczające zostało dokonane pomimo braku ostateczności i wykonalności decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni, które było wynikiem uchylenia decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 22 kwietnia 2021 r. Podniesiono także, że decyzja organu pierwszej instancji jest nieostateczna i nie nadano jej rygoru natychmiastowej wykonalności, egzekucję prowadzoną na jej podstawie uznać należy zatem za niedopuszczalną.
W piśmie z 15 maja 2024 r., złożonym w odpowiedzi na wezwanie Naczelnika, Skarżący sprecyzował, że pismem z 15 kwietnia 2024 zostały wniesione dwa środki zaskarżenia, tj. skarga na czynności egzekucyjne oraz zarzuty w rozumieniu art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm. - dalej: "u.p.e.a.").
Postanowieniem z 23 maja 2024 r. Naczelnik oddalił skargę na czynności zabezpieczenia.
Pismem z 12 czerwca 2024 roku Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 23 maja 2024 r., podnosząc tożsame argumenty, jak we wcześniej złożonych pismach. Do zażalenia Skarżący załączył decyzję Dyrektora z 16 kwietnia 2024 roku w przedmiocie uchylenia w całości decyzji organu pierwszej instancji i przekazania jej organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Dyrektor zaskarżonym postanowieniem z 26 września 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 23 maja 2024 r., w przedmiocie oddalenia skargi na czynności zabezpieczające.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że skarga w rozumieniu art. 54 w związku z art. 166b u.p.e.a. jest środkiem zaskarżenia czynności wykonawczych i może być wnoszona na czynności organu egzekucyjnego, natomiast nie przysługuje w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, wniosek o umorzenie, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie skargi do sądu.
Dalej Dyrektor zauważył, że Naczelnik zastosował w przedmiotowym postępowaniu formę zabezpieczenia przewidzianą w przepisach u.p.e.a. Wskazany środek zabezpieczający wymieniony jest w art. 164 § 1 pkt 1 ww. ustawy, tj. zabezpieczenie należności pieniężnej poprzez zajęcie m.in. innych wierzytelności i praw majątkowych. Organ egzekucyjny prawidłowo i skutecznie doręczył Skarżącemu 8 kwietnia 2024 roku odpis zarządzenia zabezpieczenia z 21 marca 2024 roku wraz z wydrukami sporządzonych w postaci elektronicznej zawiadomień z 21 marca 2024 roku nr 2208- SEE.712.99621792.2024.1.AS - o zajęciu zabezpieczającym innej wierzytelności pieniężnej w Izbie Administracji Skarbowej w Gdańsku oraz nr 2208-SEE.71299622767.2024.1.AS - o zajęciu zabezpieczającym innej wierzytelności pieniężnej w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w Gdyni. Wskazane zawiadomienia otrzymali również dłużnicy zajętych wierzytelności.
Organ egzekucyjny, sporządzając wskazane zawiadomienia oraz przesyłając je do dłużników zajętej wierzytelności przy jednoczesnym doręczeniu Skarżącemu ich wydruków, dopełnił zatem wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 89 u.p.e.a. w związku z art. 164 § 4 u.p.e.a.
Dyrektor nie dopatrzył się również uchybień formalnych, bowiem przedmiotowe zawiadomienia zawierają wszystkie prawem przewidziane elementy.
Jednocześnie Dyrektor podkreślił, że przedstawiona przez Skarżącego argumentacja, dotycząca wydania zarządzeń zabezpieczenia wbrew przepisom ustawy w sposób oczywisty wykracza poza przedmiot niniejszej sprawy - ograniczonej tylko i wyłącznie do badania poprawności formalnoprawnej zastosowanych czynności zabezpieczających. Skarga ma bowiem charakter subsydiarny (komplementarny) wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
1. art. 54 § 1 pkt 1) w zw. z art. 59 § 1 pkt 1) u.p.e.a. poprzez brak stwierdzenia, że czynność zabezpieczająca w sytuacji niedopuszczalności wykonania zabezpieczenia decyzji, będącej jej podstawą, tj. decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 27.02.2020 r., znak sprawy nr 2209-SPV.4103.1.2019.2 (2209-PP.4213.1-7.2017.2) w związku z faktem wstrzymania jej wykonania na podstawie prawomocnego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 05.11.2021 r., sygn. akt I FZ 249/21
2. art. 54 § 1 pkt 1) u.p.e.a. w zw. z art. 239a Ordynacji podatkowej poprzez brak uwzględnienia i rozpatrzenia zarzutu skargi w zakresie naruszenia przez organ egzekucyjny art. 239a Ordynacji podatkowej w związku z faktem, że jego czynności egzekucyjne prowadzą do wykonania decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 27.02.2020 r., znak sprawy nr 2209-SPV.4103.1.2019.2 (2209- PP.4213.1-7.2017.2), która utraciła walor ostateczności i nie posiada rygoru natychmiastowej wykonalności;
3. art. 54 § 1 pkt 1) w zw. z art. 59 § 1a w zw. z art. 33 § 2 pkt l)w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez brak uwzględnienia, że w sprawie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wydał decyzję, znak sprawy nr 2 2 0 1- IOV-l[1].4103.248.2024/10/08, w której uchylił w całości decyzję będącą podstawą tej egzekucji, tj. decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 27.02.2020 r., znak sprawy nr 2209-SPV.4103.1.2019.2 (2209-PP.4213.1-7.2017.2) i w konsekwencji prowadzenie egzekucji z naruszeniem ustawy, tj. na podstawie uchylonej decyzji administracyjnej wobec nieistnienia jakiegokolwiek obowiązku.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Dyrektor wskazał także, że postępowanie zabezpieczające obecnie się nie toczy, albowiem na wniosek wierzyciela zostało umorzone postanowieniem z 4 października 2024 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.".
Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia).
Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
W wyniku takiej kontroli decyzja (w niniejszej sprawie postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie w przedmiocie czynności zabezpieczającej, w postaci zajęcia innych wierzytelności pieniężnych na podstawie art. 54 § 1 w zw. z art. 164 § 1 pkt 1 u.p.e.a., co stanowi granice danej sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a.
Możliwość złożenia skargi na czynność zabezpieczającą wynika z art. 166b u.p.e.a., zawierającego odesłanie do odpowiedniego stosowania w postępowaniu zabezpieczającym m.in. art. 54 u.p.e.a. dotyczącego skargi na czynność egzekucyjną. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Stosownie do art. 164 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej przez zajęcie pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunków bankowych, innych wierzytelności i praw majątkowych lub ruchomości. Stosownie zaś do art. 164 § 4 ww. ustawy, do zajęcia zabezpieczającego stosuje się odpowiednio przepisy o między innymi o zajęciu egzekucyjnym pieniędzy.
W myśl z art. 89 § 1 i 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. (...). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:
1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:
a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,
b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,
c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;
2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;
3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.
Mając powyższe na uwadze treść powołanych przepisów, nie budzi wątpliwości legalność zabezpieczenia wierzytelności pieniężnej, gdyż jest to środek zabezpieczający wymieniony w art. 164 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W przekonaniu Sądu organ egzekucyjny dokonując zajęcia zabezpieczającego wierzytelności pieniężnej dokonał wszechstronnej i wnikliwej oceny dopuszczalności zastosowania przepisu. Przede wszystkim wziął pod uwagę kwotę zabezpieczenia, a także cel samego postępowania tj. ochronę przyszłych interesów wierzyciela. Podjęte czynności zostały dokonane zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Organ egzekucyjny prawidłowo i skutecznie doręczył Skarżącemu 8 kwietnia 2024 roku odpis zarządzenia zabezpieczenia z 21 marca 2024 roku wraz z wydrukami sporządzonych w postaci elektronicznej zawiadomień z 21 marca 2024 roku nr 2208- SEE.712.99621792.2024.1.AS - o zajęciu zabezpieczającym innej wierzytelności pieniężnej w Izbie Administracji Skarbowej w Gdańsku oraz nr 2208-SEE.71299622767.2024.1.AS - o zajęciu zabezpieczającym innej wierzytelności pieniężnej w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w Gdyni. Wskazane zawiadomienia otrzymali również dłużnicy zajętych wierzytelności.
Organ egzekucyjny, sporządzając wskazane zawiadomienia oraz przesyłając je do dłużników zajętej wierzytelności przy jednoczesnym doręczeniu Skarżącemu ich wydruków, dopełnił zatem wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 89 u.p.e.a. w związku z art. 164 § 4 u.p.e.a.
W przedmiotowej sprawie nie zauważono także uchybień formalnych. Przedmiotowe zawiadomienia zawierają bowiem wszystkie prawem przewidziane elementy.
Powyższe okoliczności są w zasadzie bezsporne, a Skarżący na żadnym etapie postępowania przed organami egzekucyjnymi czy też w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie kwestionował przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Główne zarzuty koncentrują się bowiem na niedopuszczalności prowadzenia postępowania zabezpieczającego na podstawie nieostatecznej decyzji.
Wobec powyższego przypomnieć należy, że nie mieszczą się w granicach rozpoznawanej sprawy zarzuty dotyczące zasadności, przesłanek zastosowania zabezpieczenia należności pieniężnych – zajęcia zabezpieczającego. Postępowanie zabezpieczające nie jest kolejną instancją rozstrzygającą o bycie należności i możliwości jej zabezpieczenia (zob. wyroki WSA: w Krakowie z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 851/12; w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/GI 922/12). W niniejszej sprawie zarządzenie zabezpieczenia było efektem wydanej wcześniej decyzji, co oznacza, że podniesiony w stosunku do tego zarządzenia zarzut odnoszący się do prawidłowości decyzji stanowiącej podstawę zarządzenia nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Ponadto, w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynności egzekucyjne nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, braku upomnienia czy też nieistnienia obowiązku), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania. Skarżący nie może, więc oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, podnosząc na okoliczność zaskarżenia postanowienia wydanego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. zarzutu niedopuszczalności egzekucji (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt III FSK 4361/21).
W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że w postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych (por. wyroki NSA: z 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1255/13, z 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13; z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 5 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1202/17; z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3048/15; z 25 października 2023 r., sygn. akt III FSK 2935/21). Powyższe uwagi dotyczące skargi na czynności egzekucyjne mają również odpowiednio zastosowanie do skargi na czynności zabezpieczające ze względu na treść art. 166b u.p.e.a.
Mając na uwadze powyższe, uznając, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.