I SA/GD 847/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2022-11-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
odsetkiświadczenie pieniężnećwiczenia wojskowekodeks postępowania administracyjnegoodmowa wszczęcia postępowaniadecyzja administracyjnaprawo administracyjneSKOWSA

WSA w Gdańsku uchylił postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie naliczenia odsetek od świadczenia rekompensującego za ćwiczenia wojskowe, uznając, że kwestia ta powinna być rozstrzygnięta w drodze decyzji administracyjnej.

Skarżący domagał się naliczenia i wypłaty odsetek z tytułu nieterminowego załatwienia sprawy dotyczącej świadczenia pieniężnego za ćwiczenia wojskowe. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, uznając brak podstaw prawnych do rozstrzygania o odsetkach w formie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił te postanowienia, stwierdzając, że odmowa wszczęcia postępowania była niezasadna, a kwestia odsetek powinna być rozpatrzona merytorycznie w drodze decyzji administracyjnej.

Sprawa dotyczyła wniosku Ł. S. o naliczenie i wypłatę odsetek z tytułu nieterminowego załatwienia sprawy dotyczącej świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie w związku z odbytymi ćwiczeniami wojskowymi. Burmistrz Miasta Kościerzyna oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku odmówiły wszczęcia postępowania, argumentując, że przepisy prawa nie przewidują możliwości naliczenia odsetek w drodze decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organy administracji dopuściły się naruszenia art. 61a § 1 k.p.a., ponieważ okoliczności sprawy nie wskazywały na oczywiste przeszkody do wszczęcia postępowania. Sąd podkreślił, że rozstrzyganie o ewentualnych odsetkach od świadczenia administracyjnego ma charakter administracyjnoprawny i powinno być prowadzone w formie decyzji, nawet jeśli przepisy nie określają tego wprost. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżone postanowienia i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z oceną prawną sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa wszczęcia postępowania była niezasadna, ponieważ kwestia odsetek od świadczenia administracyjnego ma charakter administracyjnoprawny i powinna być rozstrzygnięta w drodze decyzji administracyjnej, nawet jeśli przepisy nie określają tego wprost.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rozstrzyganie o odsetkach od świadczenia pieniężnego ustalonego na podstawie przepisów administracyjnych ma charakter administracyjnoprawny. Brak wprost wskazanej formy decyzji nie wyklucza możliwości jej wydania, zwłaszcza gdy wynika to z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego i ochrony praw jednostki. Odmowa wszczęcia postępowania jest dopuszczalna tylko w przypadku oczywistych przeszkód.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

k.p.a. art. 61a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.o.o. art. 119a

Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 126

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.o. art. 823 § pkt 2

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 819

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 210 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2018 poz. 881

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie sposobu ustalania i trybu wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom rezerwy oraz osobom przeniesionym do rezerwy niebędącym żołnierzami rezerwy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozstrzyganie o odsetkach od świadczenia pieniężnego ustalonego na podstawie przepisów administracyjnych ma charakter administracyjnoprawny i powinno być prowadzone w formie decyzji. Odmowa wszczęcia postępowania jest dopuszczalna tylko w przypadku oczywistych przeszkód, a brak wprost wskazanej formy decyzji nie wyklucza jej wydania.

Odrzucone argumenty

Organy administracji argumentowały, że przepisy prawa nie przewidują możliwości naliczenia odsetek w drodze decyzji administracyjnej.

Godne uwagi sformułowania

brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania fundamentalne zasady postępowania organów administracji publicznej obligują je m.in. do prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej każda sprawa, w której organ administracji publicznej dokonuje władczej konkretyzacji uprawnień lub obowiązków jednostki, jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej żądanie odsetek od ustalonego w drodze decyzji świadczenia (...) nie powstaje zatem na tle stosunku cywilnoprawnego, lecz administracyjnego

Skład orzekający

Elżbieta Rischka

przewodniczący

Krzysztof Przasnyski

sprawozdawca

Irena Wesołowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej o odsetkach od świadczeń pieniężnych o charakterze administracyjnym, nawet jeśli przepisy nie wskazują tego wprost. Potwierdzenie zasady, że odmowa wszczęcia postępowania wymaga oczywistych przeszkód."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naliczania odsetek od świadczeń związanych z ćwiczeniami wojskowymi, ale zasady interpretacji przepisów k.p.a. i charakteru spraw administracyjnych mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie administracyjnym – kiedy można odmówić wszczęcia postępowania i czy odsetki od świadczeń administracyjnych podlegają rozstrzygnięciu w drodze decyzji. Jest to istotne dla prawników procesualistów.

Czy odsetki od świadczeń wojskowych to sprawa administracyjna? WSA w Gdańsku wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 847/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /przewodniczący/
Irena Wesołowska
Krzysztof Przasnyski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Ł. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 maja 2022 r. nr SKO Gd/7143/21 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie naliczenia i wypłaty odsetek z tytułu nieterminowego załatwienia sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta Kościerzyny z dnia 7 grudnia 2021 r. nr SM.5572.1.2020; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 126 w zw. z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "k.p.a.", po rozpoznaniu zażalenia Ł. S., utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta Kościerzyna z dnia 7 grudnia 2021 r., o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie naliczenia i wypłaty odsetek z tytułu nieterminowego załatwienia sprawy.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z dnia 24 listopada 2021 r. Ł. S. zwrócił się do Burmistrza Miasta Kościerzyna o naliczenie i wypłatę odsetek z tytułu nieterminowego załatwienia sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia 28 października 2021 r. o ustaleniu rekompensaty w związku z odbytymi ćwiczeniami wojskowymi. Wnioskodawca powołał się na § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie sposobu ustalania i trybu wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom rezerwy oraz osobom przeniesionym do rezerwy niebędącym żołnierzami rezerwy (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 881), w myśl którego wójt, burmistrz lub prezydent miasta niezwłocznie, nie później niż w terminie siedmiu dni od otrzymania wniosku, o którym mowa w § 8 ust. 1 lub § 12 ust. 1, wypłaca żołnierzowi świadczenie rekompensujące.
Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2021 r. Burmistrz Miasta Kościerzyna odmówił wszczęcia postępowania w sprawie naliczenia i wypłaty odsetek z tytułu nieterminowego załatwienia sprawy. W uzasadnieniu postanowienia opisano stan faktyczny sprawy i wyjaśniono, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości naliczenia odsetek w drodze decyzji administracyjnej.
W zażaleniu na to postanowienie Ł. S. podkreślił, że wypłata świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie w związku z odbytymi ćwiczeniami wojskowymi regulowana jest przepisami ogólne obowiązującymi. Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1992 r. sygn. akt III AZP 27/92, skarżący podkreślił, że w przedmiotowej sprawie roszczenie o odsetki ma charakter administracyjnoprawny. Z tego względu niewłaściwie zastosowano art. 61a k.p.a.
Uzasadniając utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku podkreśliło, że wnioskodawca ubiegał się o wypłatę odsetek w związku z wcześniejszą wypłatą świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie w związku z odbytymi ćwiczeniami wojskowymi. Świadczenie pieniężne z tego tytułu regulowane jest w art. 119a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 372 ze zm.) oraz przepisach wspomnianego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie sposobu ustalania i trybu wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom rezerwy oraz osobom przeniesionym do rezerwy niebędącym żołnierzami rezerwy.
Przepisy te zostały uchylone na mocy art. 823 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r., poz. 655). Stosownie do treści art. 819 tej ustawy w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Z tego względu przywołane przepisy powinny być uwzględnione przy rozstrzyganiu sprawy.
Powołując art. 61 a § 1 k.p.a. organ odwoławczy stwierdził, że w przywołanych przepisach ustawy o powszechnym obowiązku obrony oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniu Rady Ministrów brak jest podstawy do rozstrzygania w formie decyzji (postanowienia) w kwestii odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie w związku z odbytymi ćwiczeniami wojskowymi. Brak przepisu prawa materialnego przewidującego możliwość orzekania o odsetkach w formie decyzji (postanowienia) wyklucza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie. Z powyższych względów ocenił, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe i nie ma podstaw do jego uchylenia lub zmiany.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Ł. S. wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji zarzucając naruszenie art. 7, art. 8 oraz art. 88 k.p.a. oraz niewłaściwe zastosowanie artykułu 61 k.p.a., i art. 119a ustawy o powszechnym obowiązku obrony.
W ocenie skarżącego, przepisy części ogólnej k.p.a., nie wskazują na to, aby organ administracji nie ponosił odpowiedzialności za szkodę spowodowaną nieterminową wypłatą należnych stronie kwot.
W tej sytuacji niezasadnym jest twierdzenie organu o zwolnieniu od odpowiedzialności za nieterminową realizację uprawnienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skargę jako zasadną należało uwzględnić, choć z nieco innych względów, niż w niej podniesione.
Istotnym z punktu widzenia dokonywanej przez Sąd kontroli legalności wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć jest okoliczność, że dotyczyły one odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.
Podstawę wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego stanowi przepis art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z jego zdaniem pierwszym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W powołanym przepisie zawarto dwie odrębne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie tej przesłanki jest możliwa wówczas, gdy wnioskodawca nie posiada zdolności prawnej lub nie ma interesu prawnego w sprawie (nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.) oraz ustalenie tej kwestii jest oczywiste i nie wymaga złożonego procesu wykładni (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 marca 2012 r., sygn. II GSK 321/11, dostępny w internetowej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku wątpliwości co do posiadania przez wnioskodawcę przymiotu strony należy wszcząć postępowanie i w jego toku zagadnienie to rozważyć i wyjaśnić.
Drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w k.p.a. skonkretyzowane. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, tj. gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Skoro bowiem na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2012 r., sygn. IV SA/Po 332/12, wyrok WSA w Olsztynie z 13 grudnia 2011 r. II SA/Ol 983/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2022 r., sygn. I OSK 528/19, dostępne j.w.).
W świetle powyższych rozważań Sąd stwierdza, że organy orzekające dopuściły się naruszenia art. 61a § 1 k.p.a., albowiem okoliczności niniejszej sprawie nie wskazywały, by oczywistym było, że złożony przez skarżącego wniosek z dnia 24 listopada 2021 r. o naliczenie i wypłatę odsetek z tytułu nieterminowego załatwienia sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia 28 października 2021 r. o ustaleniu rekompensaty w związku z odbytymi ćwiczeniami wojskowymi, nie może być kwalifikowany jako sprawa administracyjna, o której mowa w art. art. 1 pkt 1 k.p.a..
Jak wskazano wyżej, przepis art. 61a § k.p.a. zezwala organowi administracji publicznej na wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jedynie wówczas, gdy oczywistym jest, że zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych, ale również oczywistych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
Rację ma Kolegium wskazując w zaskarżonym postanowieniu, że wnioskodawca ubiegał się o wypłatę odsetek w związku z wcześniejszą wypłatą świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie w związku z odbytymi ćwiczeniami wojskowymi. Świadczenie pieniężne z tego tytułu regulowane jest w art. 119a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony oraz przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie sposobu ustalania i trybu wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom rezerwy oraz osobom przeniesionym do rezerwy niebędącym żołnierzami rezerwy.
Jak słusznie podkreślono, przepisy te zostały uchylone na mocy art. 823 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r., poz. 655). Stosownie do treści art. 819 tej ustawy w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Z tego względu przywołane przepisy powinny być uwzględnione przy rozstrzyganiu sprawy. Postępowanie przed organem I instancji zostało zainicjowane przez skarżącego, wnioskiem z dnia 24 listopada 2021 r.
Istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się w istocie do ustalenia, czy rozstrzyganie o ewentualnych odsetkach od przyznanego skarżącemu świadczenia rekompensacyjnego z tytułu odbycia ćwiczeń wojskowych stanowi indywidualną sprawę z zakresu administracji publicznej, do której rozpatrzenia uprawnione są organy administracji.
Odnosząc się do powyższej kwestii Sąd orzekający w niniejszej sprawi w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 października 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 491/19, publ. j.w. i powołanych w nim orzeczeniach. Podkreślono w nim, że przepisy prawa materialnego przewidują decyzyjną formę załatwienia danej sprawy nie tylko w sposób bezpośredni, ale także pośrednio poprzez użyte w redakcji przepisu czasownikowe znamię wskazujące na kompetencję organu do rozstrzygania sprawy (np. zezwala, przydziela, stwierdza, nakazuje, określa, przyznaje, itp.). W doktrynie przyjmuje się, że także wówczas gdy określony akt nie jest nazwany decyzją, to w istocie jest nią wówczas, gdy zawiera niezbędne charakterystyczne elementy przewidziane do uznania określonego przejawu działania administracji za decyzję administracyjną, tj. gdy zawiera oznaczenie aktu administracji publicznej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji.
Sąd zwraca uwagę na fakt, że fundamentalne zasady postępowania organów administracji publicznej obligują je m.in. do prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Zatem, za przyjęciem decyzyjnej formy załatwienia sprawy administracyjnej wszędzie tam, gdzie przepisy upoważniają organ administracyjny do załatwienia takiej sprawy, lecz nie określają formy jej rozstrzygnięcia, przemawia zagwarantowanie jak najpełniejszej ochrony interesów strony, gdyż decyzja - jako akt administracyjny w formie procesowej - wydawana jest w prawnie unormowanym postępowaniu, z zespołem gwarancji procesowych i zawarowaniu drogi weryfikacji rozstrzygnięcia sprawy. Przyjęcie zatem domniemania załatwiania sprawy w formie decyzji zwiększa sferę ochrony prawnej przyznanej obywatelom (zob. Cz. Martysz (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t. II, Wolters Kluwer, Warszawa 2010, s. 17-21; a także: M. Romańska (w:) A. Golęba, T. Kiełkowski, K. Klonowski, M. Romańska, H. Knysiak-Molczyk (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 - System Informacji Prawnej LEX komentarz do art. 104 k.p.a.).
Na gruncie art. 1 pkt 1 k.p.a. wykładanego w świetle zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) każda sprawa, w której organ administracji publicznej dokonuje władczej konkretyzacji uprawnień lub obowiązków jednostki, jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3696/15, publ. j.w.). W wyroku z dnia 14 czerwca 2005 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził natomiast, że "jeżeli (...) istnieje wątpliwość co do formy załatwienia sprawy administracyjnej, należy przyjąć, że istnieje sprawa administracyjna i organ administracji publicznej jest właściwy do jej załatwienia. Nie może zaistnieć sytuacja, że w przepisach ustawy określono właściwość organu administracji publicznej do załatwiania określonej kategorii spraw administracyjnych, a sprawy te nie mogłyby być rozstrzygane tylko dlatego, że ustawodawca nie określił wprost formy rozstrzygnięcia" (sygn. akt P 18/03; OTK-A 2005, Nr 6, poz. 63).
Należy podkreślić, że stosownie do treści art. 119a ust. 1 w zw. z ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony, wypłata przysługującego żołnierzowi rezerwy oraz osobie przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo dochód z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych, jest poprzedzona ustaleniem tego świadczenia przez organ administracji publicznej (wójta, burmistrza czy prezydenta miasta) na wniosek złożony przez uprawnionego (żołnierza lub osobę przeniesioną do rezerwy niebędącą żołnierzem rezerwy).
Zdaniem Sądu, zawarte w treści art. 119a ust. 5 ustawy określenie "ustala", użyte zostało przez ustawodawcę nieprzypadkowo. Jednoznacznie wskazuje ono na konieczność dokonania przez właściwy organ władczej konkretyzacji uprawnienia do przyznania świadczenia rekompensującego, o którym mowa w art. 119a ust. 1 ustawy, w formie decyzji administracyjnej wraz z przynależnym tym samym adresatowi tego rozstrzygnięcia systemem gwarancji procesowych przewidzianych w ramach (jurysdykcyjnego) postępowania administracyjnego.
Faktem jest, że z treści art. 119a ust. 1 tej ustawy wynika jedynie, że osobie uprawnionej przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo dochód z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych.
Nie można jednak tracić z pola widzenia, że generalnie obowiązek spełniania świadczeń pieniężnych może wynikać ze stosunków prawnych należących do różnych działów prawa. W związku z tym, kwestia charakteru prawnego danego świadczenia może niejednokrotnie być sporna w orzecznictwie i doktrynie. Dotyczy to również takich zagadnień jak m.in. rozstrzyganie na drodze administracyjnoprawnej o ewentualnych odsetkach od przyznanego skarżącemu świadczenia rekompensacyjnego z tytułu odbycia ćwiczeń wojskowych.
Zgodnie z art. 119a ust. 2 powołanej ustawy, świadczenie pieniężne za każdy dzień ćwiczeń wojskowych stanowi kwota 1/21 miesięcznego wynagrodzenia lub dochodu, o których mowa w ust. 1, pomnożona przez liczbę dni odbytych ćwiczeń wojskowych.
Kwota dziennego świadczenia pieniężnego nie może być wyższa od 1/21 dwuipółkrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw obowiązującego w okresie poprzedzającym termin powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych, którego wysokość ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego (art. 119 a ust. 3 ustawy).
Świadczenie pieniężne ustala i wypłaca wójt lub burmistrz (prezydent miasta) na udokumentowany wniosek uprawnionego żołnierza rezerwy lub osoby przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, złożony nie później niż w ciągu trzech miesięcy od zakończenia ćwiczeń wojskowych (art. 119 a ust. 5 ustawy).
Świadczenie pieniężne wypłaca się w kwocie pomniejszonej o uposażenie, jakie żołnierz rezerwy otrzymał z tytułu odbytych ćwiczeń wojskowych (art. 119 a ust. 6 ustawy), zaś wydatki z tytułu wypłaty świadczeń pieniężnych pokrywane są z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej (art. 119 a ust. 7 ustawy).
Wprawdzie zatem przepisy te nie określają wprost formy prawnej, w jakiej należy dokonać oceny żądania o ewentualnych odsetkach od przyznanego skarżącemu świadczenia rekompensacyjnego z tytułu odbycia ćwiczeń wojskowych, to jednak brak określenia formy decyzji do rozstrzygania tego rodzaju spraw nie oznacza jeszcze, że tryb decyzyjny jest wyłączony. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie, przyjmowane w nim stanowisko opiera się na ścisłej zależności, polegającej na tym, że skoro źródłem obowiązku określonego świadczenia jest norma prawa administracyjnego, to również świadczenie odsetek (jako świadczenia akcesoryjnego w stosunku do owego świadczenia głównego), także ma taki charakter. Innymi słowy, skoro orzekanie o rekompensacie utraconego wynagrodzenia lub dochodu w przypadku powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych należy do drogi postępowania administracyjnego, to również w sprawach związanych z orzekaniem o ewentualnych odsetkach od przyznanej w formie decyzji świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie, właściwym jest organ administracyjny.
Istotne w realiach niniejszej sprawy jest bowiem to, że źródłem żądania odsetek jest akt administracyjny ustalający wysokość świadczenia rekompensacyjnego z tytułu odbycia ćwiczeń wojskowych. Zatem żądanie odsetek od ustalonego w drodze decyzji świadczenia, o którym mowa w art. 119a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony nie powstaje zatem na tle stosunku cywilnoprawnego, lecz administracyjnego, a zatem spór co do wysokości ewentualnych odsetek nie może zostać zakwalifikowany odmiennie niż sam spór o wysokość świadczenia rekompensacyjnego z tytułu odbycia ćwiczeń wojskowych.
Dodać też w tym miejscu wypada, iż pogląd, że roszczenie o odsetki, należne od świadczeń administracyjnych, nie ma charakteru cywilnego lecz właśnie administracyjny został wyrażony w uchwałach Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1992 r. (sygn. akt III AZP 27/92, Rejent 1993 r. Nr 2, s. 162) i z dnia 7 kwietnia 1993 r. (sygn. akt III AZP 3/93, OSNC 1993/10/174). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższe stanowisko.
Nie oceniając zatem zasadności żądania skarżącego zawartego we wniosku z dnia 24 listopada 2021 r. Sąd doszedł do wniosku, że w tych okolicznościach brak było uzasadnionych podstaw do zastosowania w sprawie w art. 61a § 1 k.p.a. albowiem
wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku. Przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., muszą być oczywiste, obiektywne, a zatem których ustalenie i podanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu.
W związku z powyższym Sąd, z powodu stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji - kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a. - uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 210 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI