I SA/GD 845/25

I SA/Gd 845/25 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-12-17
Data wpływu
2025-11-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Irena Wesołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 17 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 stycznia 2025 roku, nr 118/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi
Uzasadnienie
Decyzją z 20 stycznia 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M.B. umorzenia należności z tytułu składek. Decyzja została przesłana na adres pełnomocnika strony, a wobec jej niedoręczenia w dniu 24 stycznia 2025 r. pozostawiono zawiadomienie o nadejściu przesyłki. W związku z nieodebraniem przesyłki z placówki pocztowej, przesyłka zawierająca decyzję została uznana za doręczoną 7 lutego 2025 r.
Na przedmiotową decyzję strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę, składając ją w siedzibie organu w dniu 13 października 2025 r. Wraz ze skargą złożono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że do przekroczenia terminu doszło bez winy skarżącej, albowiem ówczesny pełnomocnik strony nie otrzymał informacji o pierwszym i powtórnym awizowaniu przesyłki zawierającej decyzję organu. W treści wniosku wskazano również, że poprzedni pełnomocnik wielokrotnie składał pisemne skargi na funkcjonowanie placówki pocztowej przy ul. [...] w G., wskazując na liczne nieprawidłowości w doręczaniu przesyłek. Zdaniem pełnomocnika, brak zawiadomienia poprzedniego pełnomocnika o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej nie mógł prowadzić do uznania jej za doręczoną w trybie zastępczym. Jednocześnie wskazano, że poprzedni pełnomocnik podejmował starania aby odbierać korespondencję i w tym celu regularnie stawiał się na poczcie i rutynowo sprawdzał, czy nie przesłano korespondencji, o której nadejściu nie był zawiadamiany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Rozpatrując wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd nie stwierdził istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za jego uwzględnieniem.
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.).
Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc:
• zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu,
• uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu,
• dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono.
Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy.
Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i niedającej się przezwyciężyć, usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie wnioskodawcy, a uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. np. postanowienie NSA z 2.12.2014 r., II GZ 786/14). Dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2023 r., sygn. akt III OZ 71/23).
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zostały uprawdopodobnione okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi miało charakter niezawiniony.
Reprezentujący skarżącą pełnomocnik brak winy argumentował nieotrzymaniem przez poprzedniego pełnomocnika skarżącej żadnego zawiadomienia (awiza) o nadejściu przesyłki zawierającej decyzję organu. Taki stan rzeczy skutkował tym, że pomimo braku wiedzy o wydaniu decyzji i wysłaniu jej na adres pełnomocnika, przesyłka została uznana za doręczoną w trybie zastępczym.
Sąd wskazuje, że argument o niedoręczeniu przesyłki czy też o niepowiadomieniu o jej nadejściu (w tym przypadku o niepozostawieniu pierwszego i powtórnego awiza) mógłby zostać uwzględniony, gdyby strona skarżąca w jakikolwiek sposób uprawdopodobniła, że taka okoliczność miała miejsce. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2018 r. sygn. akt II OZ 1176/18, z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GZ 316/17 oraz z dnia 6 grudnia 2017 r., I GZ 204/17). W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone czy to w skrzynce pocztowej czy na drzwiach mieszkania adresata.
Z informacji jakie można odczytać ze znajdującej się w aktach kserokopii koperty oraz z analizy dokumentu śledzenia przesyłki poleconej dostępnego na stronie internetowej Poczty Polskiej wynika, że próbę doręczenia pełnomocnikowi przesyłki zawierającej decyzję podjęto w dniu 24 stycznia 2025 r. Wobec nieodebrania przesyłki bezpośrednio przez adresata (pełnomocnika), w tym dniu pozostawiono zawiadomienie o nadejściu przesyłki (awizo). Powtórnego zawiadomienia dokonano w dniu 3 lutego 2025 r. Wobec nieodebrania przesyłki przez adresata w ciągu 14 dni przechowywania jej w placówce pocztowej, przesyłkę zawierającą decyzję uznano za doręczoną w dniu 7 lutego 2025 roku, w trybie art. 44 k.p.a.
W myśl tego przepisu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy
(§ 4).
Ustawodawca w cytowanej normie ustanowił domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Domniemanie to może być jednak obalone. Taka sytuacja jest dopuszczalna, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W doktrynie podnosi się, że obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu (por. J. Jodłowski, K. Piasecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1989 r., s. 247). Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z przepisami prawa mimo, że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Okoliczności takich strona składająca wniosek jednak nie wykazała, a jej twierdzeniom o niedostarczeniu pierwszego i kolejnego awiza przeczą przeanalizowane przez Sąd dokumenty, dotyczące doręczenia przesyłki zawierającej decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Należy mieć na względzie, że możliwość przywrócenia uchybionego terminu jest uzależniona od uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy strony.
Według Słownika Języka Polskiego PWN uprawdopodobnić to "sprawić, że coś staje się prawdopodobne". Z kolei przez prawdopodobną należy rozumieć sytuację, która wydaje się być prawdziwa; jest duża szansa, że się wydarzyła. Różnica pomiędzy udowodnieniem a uprawdopodobnieniem nie polega na obniżeniu wiarygodności stwierdzonych faktów, lecz jedynie na pewnym odformalizowaniu czynności zmierzających do ich ustalenia. Uprawdopodobnienie oznacza ustalenie określonego faktu (zdarzenia czy też okoliczności) na podstawie wiarygodnych środków dowodowych, pozwalających na uznanie zgodności dowodzonych faktów z rzeczywistością. Uprawdopodobnienie należy zatem rozumieć jako obiektywny stan wiedzy, w świetle której istnienie danego faktu jest wysoce prawdopodobne. Uprawdopodobnienie polega na wykorzystaniu środków dowodowych w celu stworzenia większego lub mniejszego stopnia prawdopodobieństwa niedającego pewności lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o danych faktach. Nie może ono jednak opierać się wyłącznie na twierdzeniach zainteresowanego, które powinny zostać uwiarygodnione za pomocą określonych środków dowodowych.
Takim wymogom strona składająca wniosek nie sprostała pomimo tego, że do wniosku załączyła pisma wskazujące na kwestionowanie prawidłowości działania placówki pocztowej. Sąd rozpoznając złożony wniosek zapoznał się z treścią tych pism, niemniej jednak na ich podstawie oraz w oparciu o twierdzenia formułowane przez pełnomocnika skarżącej nie mógł uznać, że brak winy w niedochowaniu terminu został uprawdopodobniony. Dołączone do wniosku pisma nie wskazują bowiem na to, że organ pocztowy dopuścił się uchybień przy doręczaniu przesyłki zawierającej decyzję, która jest przedmiotem skargi. Nie wystarczy zatem sformułować twierdzenia, że w opinii pełnomocnika strony istniały zastrzeżenia co do funkcjonowania placówki pocztowej a nawet uzyskać potwierdzenie, że w latach poprzednich dochodziło do nieprawidłowości w doręczaniu przesyłek (np. pisma Poczty Polskiej k. 15, k. 18). Kluczowe znaczenie ma bowiem to, że nie zostało uprawdopodobnione, iż uchybienie terminowi do wniesienia skargi było konsekwencją nieprawidłowego doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję.
Mając na uwadze poczynione ustalenia Sąd doszedł do wniosku, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności świadczących o braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi. W związku z tym Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.