I SA/Gd 838/24

I SA/Gd 838/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień /sprawozdawca/
Sławomir Kozik
Zbigniew Romała /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 33 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień /spr./, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 lutego 2025 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2024 r., nr 2201-IEW.4251.36.2024.ARS w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2021 r. oraz dokonanie zabezpieczenia na majątku oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 26.08.2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim z 24 maja 2024 roku nr 2218-SEW.4251.5.2024 w przedmiocie określenia R.S. przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za rok 2021 w kwocie 150.000,00 zł oraz orzeczenia o zabezpieczeniu na majątku wykonania ww. zobowiązania w ww. kwocie, 150.000,00 zł,
- utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu przypomniano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim, w trakcie prowadzonego od 25 stycznia 2024 roku wobec strony postępowania podatkowego nr 2218-SPO.4102.126.2024 w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego za 2021 rok w zakresie przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, wydał 24 maja 2024 roku decyzję nr 2218-SEW.4251.5.2024 w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za rok 2021 w kwocie 150.000,00 zł. Decyzja ta została doręczona 4 czerwca 2024 roku.
Nie zgadzając się z ww. decyzją pismem z 10 czerwca 2024 roku strona złożyła w ustawowo przewidzianym terminie odwołanie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku.
Wnosząc o jej uchylenie stwierdziła, że wydana decyzja o zabezpieczeniu jest przedwczesna. W ocenie skarżącej w niniejszej sprawie toczy się jeszcze postępowania wyjaśniające, a zatem treść ewentualnej decyzji ostatecznej nie jest jeszcze przesądzona.
Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z ustaleń organu podatkowego 15 listopada 2021 roku strona udzieliła synowej A.N. pożyczki w kwocie 200.000,00 zł. W tym dniu dokonała wpłaty gotówkowej w S., który dla tej transakcji utworzył rachunek wpłaty gotówkowej nr [...] (rachunek techniczny dla tej transakcji). Następnie z tego rachunku bankowego bank przelał ww. kwotę na rachunek bankowy A.N. nr [...] w S.1 S.A.
Zwrot pożyczki z odsetkami ma nastąpić w terminie do 15 listopada 2026 roku.
Skarżąca wyjaśniła w dniu:
-23 sierpnia 2022 roku , że kwota 150.000,00 zł pochodziła od zmarłego w 2005 roku męża, zaś pozostała kwota 50.000,00 zł to oszczędności z okresu, kiedy mieszkała z dziećmi,
-20 września 2022 roku , że kwota 200.000,00 zł pochodziła z tego, co zgromadziła w ciągu swojego życia - w trakcie dwóch małżeństw zgromadziła oszczędności w kwocie przynajmniej 150.000,00 zł,
-22 lutego 2024 roku , że kwota 200.000,00 zł to oszczędności całego życia - środki zgromadziła w trakcie związku z pierwszym mężem (zmarł w 1995 roku) J.N. oraz w trakcie drugiego związku z F.S. (były to środki wspólne), jak również po śmierci drugiego męża (ślub wzięli 17 grudnia 1998 roku, a małżonek zmarł 2 marca 2005 roku).
W obu małżeństwach obowiązywała wspólność majątkowa małżeńska.
Jak stwierdziła - najwięcej środków zgromadziła w trakcie drugiego małżeństwa. Nie prowadziła notatek ile uzbierała pieniędzy w jakim okresie. Na niej (i obu małżonków) spoczywał obowiązek wychowania trojga dzieci.
W dniu 22 listopada 2019 roku podatniczka przekazała w darowiźnie lokal mieszkalny, w którym mieszkała i nadal mieszka przy ul. [...] w S. swoim dzieciom, tj. M.N. i A.N.1. Od tego czasu, jak wyjaśnia, jest na utrzymaniu dzieci. Od momentu darowizny do końca grudnia 2021 roku nie poniosła żadnych wydatków na swoje utrzymanie, ani na utrzymanie lokalu.
Kwotę 200.000,00 zł przechowywała w swoim mieszkaniu w poduszce, a nie w banku, gdyż nie miała do instytucji bankowych zaufania. Nikt nie wiedział o tej gotówce, nawet dzieci. Bała się kradzieży.
Przedmiotowa pożyczka została udzielona w miejscu zamieszkania. Przez przypadek strona dowiedziała się, że syn i synowa chcą zaciągnąć pożyczkę na potrzeby związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zaproponowała więc, że udzieli pożyczki.
Na 1 stycznia 2021 roku strona posiadała oszczędności w kwocie 200.000,00 zł. Na 31 grudnia 2021 roku nie posiadała żadnych oszczędności.
W 2021 roku nie otrzymała od innej osoby, ani od instytucji pożyczki gotówkowej, jedynym źródłem jej utrzymania była emerytura.
Wskazała, że poza synową i synem A. nikt nie wiedział, że udzieliła pożyczki synowej.
Kwotę 200.000,00 zł zgromadziła w ciągu całego życia wraz z dwoma mężami, a później sama. Środki te stanowiły dla niej zabezpieczenie na przyszłość. Gdyby nie potrzeby rodziny to nigdy nie ujawniłaby najbliższym, że dysponuje takimi środkami.
Do wyjaśnień dołączyła pismo z P. S.A. z 10 marca 2021 roku, z którego wynika, że zaciągnięta przez nią pożyczka została spłacona. Nie pamięta kiedy i na jaki cel zaciągnęła tę pożyczkę. Jak wyjaśnia, wolała zaciągać drobne pożyczki w różnych instytucjach niż wydawać więcej niż dochód, gdyż ktoś z rodziny mógłby się zorientować, że posiada dodatkowe oszczędności. Nie miała zaufania do banków, dlatego środki trzymała w domu.
Na dzień udzielenia pożyczki synowej, tj. 15 listopada 2021 roku strona posiadała oszczędności w gotówce w kwocie 200.000,00 zł.
W związku z wyjaśnieniami organ podatkowy pozyskał z S. wydruk z rachunku bankowego o numerze [...] zawierający opis transakcji z okresu 1 stycznia 2021 - 31 grudnia 2021 roku.
Saldo początkowe na tym rachunku wynosiło 0,07 zł, a saldo końcowe na 31 grudnia 2021 roku 2,03 zł.
Na ww. rachunek wpływały świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Łączna kwota przelewów z ZUS w 2021 roku to 23.122,95 zł.
Z powyższego rachunku płatniczego bank każdego miesiąca 2021 roku potrącał kwoty tytułem "Spłata zobowiązań Kredyt nr 1". W badanym okresie bank potrącił na ten cel z konta łączną kwotę 6.374,64 zł.
W 2021 roku z ww. rachunku bankowego strona dokonała wypłaty gotówki w łącznej kwocie 16.059,00 zł. W piśmie z 6 marca 2024 roku wyjaśniła, że kwoty, które wybrała od stycznia do grudnia przeznaczyła na potrzeby życia bieżącego.
Ponadto, w celu ustalenia stanu faktycznego w konfrontacji z wyjaśnieniami strony, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim dokonał analizy uzyskanych na przełomie lat podatkowych 1995-2020 jej dochodów oraz małżonków, tj. J.N. (do 3 lipca 1995 roku) i F.S. (czas trwania związku małżeńskiego od 1999 roku do 2 marca 2005 roku).
Z uwagi na brak wskazania przez stronę poniesionych wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego w latach 1995-2019 organ podatkowy przyjął przeciętne miesięczne wydatki w gospodarstwach domowych według Głównego Urzędu Statystycznego.
Z wyjaśnień strony wynika jednak, że na jej utrzymaniu oraz małżonków do dnia ich śmierci, było także troje dzieci. Po śmierci drugiego męża (2 marca 2005 roku) strona nie pamięta jaka była sytuacja z utrzymaniem dzieci.
Biorąc pod uwagę te wyjaśnienia organ uznał, że w okresie od 1995 roku do 2005 roku strona nie mogła zaoszczędzić żadnych środków, gdyż (jak wynika z ww. tabeli) w latach 1995-1996,1998-2000, 2004 i 2005 wydatki, nawet bez ujmowania kosztów utrzymania dzieci, przewyższały uzyskane przychody.
W latach 1997, 2001-2003 uzyskane przychody przewyższyły wydatki, niemniej organ nie ujął kosztów utrzymania dzieci. Przy uwzględnieniu kosztów utrzymania trójki dzieci oszczędności również by nie wystąpiły.
Dodatkowo z akt sprawy wynika, że w grudniu 2003 roku skarżąca była stroną umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu, sprzedaży i oddania gruntu w użytkowanie wieczyste. Umowa dotyczy lokalu przy ul. [...] w S. Nie jest znana kwota wydatku.
Wyjaśniła, że najwięcej środków zgromadziła w trakcie trwania drugiego małżeństwa od 17 grudnia 1998 roku do 2 marca 2005 roku. Dane ustalone przez organ nie potwierdzają tych twierdzeń.
Z oceny pozyskanych dowodów w sprawie, tj. informacji i wyjaśnień, wynika, że w kolejnych latach, tj. od 2006 roku do końca 2020 roku strona również nie posiadała oszczędności.
Z informacji uzyskanej od:
• Komornika Sądowego J.B. wynika, że prowadził on wobec strony postępowanie z wniosku firmy U. z W. na podstawie nakazu zapłaty z 7 maja 2013 roku (nakaz zaopatrzony w klauzulę wykonalności), w którym zasądzono od dłużnika kwotę główną 4.126,21 zł wraz z odsetkami i innymi kosztami. Komornik zajął świadczenie wypłacane z ZUS w okresie od października 2013 rok do listopada 2014 roku. Całość została spłacona.
• S. z 27 marca 2024 roku wynika, że strona zaciągnęła w ww. banku pożyczkę na podstawie umowy z 7 września 2016 roku na kwotę 37.500,00 zł na dowolny cel konsumpcyjny. Termin płatności ostatniej raty przypada na 17 maja 2025 roku.
• Komornika Sądowego J.B. wynika, że prowadził on wobec strony postępowanie z wniosku firmy A. S.A. z W. na podstawie nakazu zapłaty z 16 marca 2020 roku (nakaz zaopatrzony w klauzulę wykonalności), w którym zasądzono od dłużnika kwotę główną 11.422,45 zł wraz z odsetkami i innymi kosztami. Komornik zajął świadczenie wypłacane z ZUS w okresie od grudnia 2020 rok do stycznia 2021 roku. Następnie wierzyciel zażądał uchylenia zajęcia. Komornik nie ma wiedzy, czy całość została spłacona, jednakże skoro nakaz sądowy został wydany w marcu 2020 roku, zobowiązanie finansowe musiała zaciągnąć w 2019 roku lub wcześniej.
• Komornika Sądowego M.P. wynika, że prowadził on wobec strony postępowanie z wniosku U. z W. na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdańskim z 2 września 2022 roku sygn. akt I C 242/21 (kwota główna 3.581,18 zł plus odsetki i inne koszty). Sygnatura ww. sprawy świadczy o tym, że dług mógł powstać w 2021 roku lub wcześniej. Dodatkowo, strona przedłożyła pismo z 10 marca 2021 roku od P. S.A. [...], w którym podmiot ten informuje stronę o spłacie pożyczki według umowy nr 559234. Strona wyjaśniła, że nie pamięta kiedy zaciągnęła tę pożyczkę i w jakiej wysokości, jednakże powyższe wskazuje, że zaciągnęła pożyczkę w P. S.A. w 2020 roku lub wcześniej. W 2021 roku z rachunku bankowego nie zostały spłacone żadne raty pożyczki na rzecz ww. firmy, co oznacza, że spłaty dokonała przed 2021 rokiem.
W ocenie organu podatkowego, fakt posiadania zadłużenia przez stronę i konieczność działania komornika sądowego w sprawie dowodzą, że nie posiadała oszczędności w tym okresie.
Zdaniem organu potwierdzają to także poniższe okoliczności i fakty.
W piśmie z 6 marca 2024 roku strona wyjaśniła, że jeżeli miała potrzeby finansowe to wolała korzystać z drobnych pożyczek zaciąganych w różnych instytucjach. Bała się, jak twierdzi, że jeżeli zacznie wydawać swoje oszczędności to ktoś z rodziny mógłby się zorientować, że ma dodatkowe środki pieniężne.
Twierdziła, że przez te wszystkie lata trzymała całą kwotę oszczędności w domu w poduszce, gdyż nie miała zaufania do banków. Nikt z rodziny o tym nie wiedział. Bała się, że ktoś może ukraść te pieniądze. Tym bardziej, że przed laty miało miejsce włamanie do mieszkania.
Powyższe, zdaniem organu wyjaśnienie jest sprzeczne z logiką i doświadczeniem życiowym.
Jak strona stwierdziła, miała obawę powierzyć zaoszczędzone środki pieniężne instytucji bankowej i z tego powodu trzymała je w mieszkaniu w poduszce, przy jednoczesnym twierdzeniu, że nie mieszkała sama i w przeszłości wystąpił incydent z włamaniem do tego mieszkania.
Ponadto 22 listopada 2019 roku strona podarowała synowi A.N.1 i córce M.N. lokal mieszkalny przy ul. [...] w S., w którym zamieszkuje do chwili obecnej. Wyjaśniła, że od dnia dokonania darowizny na rzecz dzieci do końca grudnia 2021 roku nie ponosiła żadnych wydatków na swoje utrzymanie, ani na utrzymanie mieszkania.
W ocenie organu, to wyjaśnienie nie jest zgodne z ustalonym stanem faktycznym, bowiem z rachunku bankowego wynika, że strona wypłaciła w 2021 roku z konta łączną kwotę w wysokości 16.059,00 zł.
Wyjaśniła, że kwoty, które wybrała od stycznia do grudnia 2021 roku przeznaczyła na potrzeby życia bieżącego. Z pozostałych środków posiadanych na rachunku bankowym spłacała również raty pożyczki, ubezpieczenie.
Nie są znane faktycznie poniesione przez stronę wydatki w 2021 roku na utrzymanie. Przeciętne miesięczne wydatki na 1 osobę w gospodarstwie domowym w 2021 roku ogłaszane przez Główny Urząd Statystyczny wynosiły 1.316,00 zł, co w skali roku daje kwotę 15.792,00 zł. Wskazano, że wydatki odpowiadają przeciętnym statystycznym wydatkom.
Według strony na 1 stycznia 2021 roku posiadała oszczędności poza rachunkiem bankowym w kwocie 200.000,00 zł. Taką samą kwotę oszczędności posiadała na dzień udzielenia pożyczki, tj. 15 listopada 2021 roku.
Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim, strona nie miała w roku 2021 możliwości finansowych zgromadzenia środków pieniężnych w wysokości 200.000,00 zł z jedynego źródła uzyskania dochodu, jakim była emerytura.
Z danych jakie zostały uwzględnione w zaprezentowanej powyżej tabeli wynika, że w latach 2006-2020 nadwyżka przychodów nad wydatkami wyniosła łącznie 86.925,86 zł.
Do wydatków przyjęto zaliczkę na podatek od emerytury, kwotę składki zdrowotnej, wydatki mieszkaniowe remontowe, wydatki na internet, wydatki na utrzymanie według GUS.
Z informacji jakimi dysponował organ podatkowy wynika, że strona ponosiła także inne dodatkowe koszty, w postaci spłaty pożyczek lub spłaty innych zobowiązań finansowych (brak informacji o wysokości zobowiązań) oraz czy po śmierci drugiego męża dzieci były na utrzymaniu strony tego nie pamięta.
Opisany powyżej stan faktyczny, w ocenie organu poddaje w wątpliwość wyjaśnienia i tym samym posiadanie przez stronę zarówno na 1 stycznia 2021 roku, jak i dzień udzielenia pożyczki synowej A.N., tj. 15 listopada 2021 roku, posiadania przez oszczędności w wysokości 200.000,00 zł.
Wskazano, że zgodnie z art. 25g ust. 5 ustawy z dnia 26 lipca o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2020 roku poz. 1426 ze zm.) w postępowaniu prowadzonym w zakresie przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych przy ustalaniu nadwyżki wydatku nad przychodami (dochodami) opodatkowanymi lub przychodami (dochodami) nieopodatkowanymi podatnik wskazuje przychody (dochody) opodatkowane lub przychody (dochody) nieopodatkowane, którymi pokrywa poszczególne wydatki. Jeżeli podatnik nie wskazał, którymi przychodami (dochodami) opodatkowanymi lub przychodami (dochodami) nieopodatkowanymi pokrył poszczególne wydatki, stosuje się zasadę, że najwcześniejszy wydatek jest pokrywany najwcześniejszymi przychodami (dochodami) opodatkowanymi lub przychodami (dochodami) nieopodatkowanymi.
W sprawie wskazane przez stronę przychody ze źródeł przychodu takich jak praca, emerytura "z okresu całego życia" nie mogą stanowić pokrycia dla dokonanego wydatku 15 listopada 2021 roku.
W myśl art. 25d ww. ustawy podstawę opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych stanowi w roku podatkowym przychód odpowiadający kwocie nadwyżki wydatku nad przychodami (dochodami) opodatkowanymi lub przychodami (dochodami) nieopodatkowanymi. (...)
W ocenie organu podatkowego, na dzień udzielenia pożyczki, tj. 15 listopada 2021 roku wystąpił u strony niedobór przychodów nad wydatkami w wysokości 200.000,00 zł.
Przypomniano, że od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł ujawnionych, z zastrzeżeniem art. 25g ust. 7, zryczałtowany podatek dochodowy wynosi 75% podstawy opodatkowania (art. 25e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
W związku z powyższym przybliżona kwota zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2021 rok od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach wynosi 150.000,00 zł, tj.:
• podstawa opodatkowania: 200.000,00 zł,
• stawka podatku dochodowego zryczałtowanego: 75%,
• zryczałtowany podatek dochodowy 150.000,00 zł (w zaokrągleniu do pełnych złotych).
W ocenie organu podatkowego powyższe okoliczności dowodzą, że strona uzyskała w roku 2021 przychody z nieujawnionych źródeł (nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach) w kwocie 200.000,00 zł - a zatem przychód (dochód) nie opodatkowany uprzednio w trybach zwykłych. Taka sytuacja wskazuje jednoznacznie, że strona unika opodatkowania poprzez ich nie deklarowanie.
W związku z powyższym, w ocenie organu wbrew zarzutom odwołania, zasadnie stwierdzono, że istnieje obawa, iż zobowiązanie podatkowe określone w przybliżonej wysokości przez organ pierwszej instancji zaskarżoną decyzją z 24 maja 2024 roku nie zostaną wykonane.
Okoliczność nie wykazania przez stronę powyższych przychodów świadczy o unikaniu opodatkowania i stanowi uzasadnioną obawę nie wykonania zobowiązania podatkowego ustalonego przyszłą decyzją ustalającą to zobowiązanie.
Podkreślono przy tym, że zabezpieczenie wykonania zobowiązania podatkowego służy ochronie interesów wierzyciela podatkowego. Celem tego zabezpieczenia nie jest pobór podatku, a zagwarantowanie środków finansowych na zaspokojenie zobowiązań podatkowych. Zabezpieczenie to nie jest więc formą wykonania zobowiązania podatkowego, zwiększa jedynie gwarancję, że zobowiązanie podatkowe zostanie w przyszłości wykonane. Z brzmienia art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, jak wskazaliśmy na wstępie, że przesłanką zabezpieczenia jest tylko i wyłącznie uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego. Wymienione wprost w powołanym przepisie zdarzenia w postaci trwałego nieuiszczania wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych lub zbywanie majątku są tylko przykładami zachowań wskazujących na zaistnienie tej przesłanki.
Niewątpliwe w ocenie organu, w sprawie zachodzą przesłanki do dokonania przedmiotowego zabezpieczenia przyszłego zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za badany rok.
O uzasadnionej obawie niewykonania przez stronę zobowiązań podatkowych - oprócz naruszenia przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - świadczą również inne okoliczności, mające potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, tj.:
uzyskanie w latach 2021-2023 niewystarczającego dochodu, który mógłby stanowić pokrycie przyszłego zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2021 rok, ustalonego ewentualną decyzją wymiarową, tj.:
- w roku 2021 w wysokości 28.277,62 zł,
- w roku 2022 w wysokości 27.465,70 zł,
- w roku 2023 w wysokości 35.431,72 zł,
• prowadzenie obecnie i w przeszłości wobec postępowań egzekucyjnych na podstawie tytułów wykonawczych o nr:
- [...] z wniosku Wojewody Pomorskiego w Gdańsku z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego na kwotę należności głównej 100,00 zł,
- [...] z wniosku Wojewody Pomorskiego w Gdańsku z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego na kwotę należności głównej 100,00 zł,
- [...] z wniosku P. S.A. z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej za używani odbiornika na kwotę należności głównej 1.278,60 zł.
• prowadzone w przeszłości i obecnie wobec sądowych postępowań egzekucyjnych przez:
- Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Starogardzie Gdańskim J.B. z wniosku firmy U. z W. na kwotę należności głównej 4.126,21 zł (sprawa [...]),
- Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Starogardzie Gdańskim J.B. z wniosku firmy A. S.A. z W. na kwotę należności głównej 11.422,45 zł (sprawa [...]),
- Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym M.P. z wniosku U. z W. na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdańskim z 2 września 2022 r. sygn. akt I C 242/21 na kwotę należności głównej 3.581,18 zł (sprawa [...]),
- Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym J.K. z wniosku E. na kwotę należności głównej 3.613,28 zł (sprawa [...]).
Wskazano, że sama już okoliczność nieregulowania w ustawowym terminie zobowiązań, czy też prowadzone postępowania egzekucyjne (zarówno administracyjne, jak i sądowe) niewątpliwie uzasadnia obawę niewykonania w przyszłości spornego zobowiązania podatkowego.
Stwierdzono zatem, że fakt prowadzenia wobec strony postępowań egzekucyjnych (i to na kwoty znacznie niższych niż określone w przybliżonej wysokości zaskarżoną decyzją) może wskazywać na uzasadnioną obawę, iż zobowiązanie podatkowe nie zostanie dobrowolnie wykonane. Okolicznością umacniającą to przekonanie są dokonane podczas postępowania podatkowego ustalenia w zakresie źródeł pochodzenia majątku oraz przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2021 rok.
• Brak majątku ruchomego i nieruchomego, czego dowodzi zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak i odpowiedź z 22 lutego 2024 roku.
Strona wskazała w ww. piśmie, że nie przedłożyła druku ORD-HZ, albowiem nie posiada żadnych nieruchomości czy praw majątkowych, które mogłyby być przedmiotem hipoteki przymusowej oraz nie posiada rzeczy ruchomych ani zbywalnych praw majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego.
Z akt sprawy wynika, że strona 22 listopada 2019 roku aktem notarialnym Rep. A nr [...] podarowała synowi A.N.1 i córce M.N. lokal mieszkalny, położony w S. przy ul. [...], będący jedyną nieruchomością strony, w której obecnie zamieszkuje. Z Centralnego Rejestru Czynności Majątkowych z 2 maja 2024 roku wynika, że wartość dokonanej czynności wynosi 200.000,00,- zł.
Powyższa analiza sytuacji majątkowej dowodzi, że strona nie posiada nieruchomości i ruchomości, a dochody uzyskiwane przez nią są niewystarczające do zaspokojenia Skarbu Państwa. Znamiennym jest także fakt prowadzenia wobec strony w przeszłości i obecnie postępowań egzekucyjnych administracyjnych i sądowych, i to w kwotach znacznie niższych niż określone w przybliżonej wysokości zaskarżoną decyzją zobowiązanie podatkowe.
W tej sprawie znamienny jest też fakt, iż w przypadku postępowań zabezpieczających wykonanie zobowiązań podatkowych, uzasadniona obawa ich niewykonania musi się odnosić do całokształtu działań i zachowań podatnika, tj. uporczywe uchylanie się od regulowania zobowiązania czy też fakt przymusowego dochodzenia w trybie egzekucji należności publicznoprawnych, a nie tylko do analizy sytuacji majątkowej.
W związku z powyższym w ocenie organu, wbrew zarzutom odwołania, zasadnie stwierdzono, że istnieje obawa, iż zobowiązanie podatkowe, określone w przybliżonej wysokości decyzją organu pierwszej instancji z 24 maja 2024 roku nie zostanie wykonane.
Podkreślono, że kwestie związane z ustaleniami postępowania podatkowego nie mogą być przedmiotem szczegółowej analizy w postępowaniu dotyczącym zabezpieczenia zobowiązania podatkowego, w którym określa się je w przybliżonej wysokości.
Wskazano także, że z chwilą wydania przez organ podatkowy decyzji wymiarowej w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za badany okres, strona będzie miała prawo kwestionować okoliczności związane z wysokością zobowiązania, a także przedstawić dodatkowe dowody w sprawie.
Biorąc pod uwagę ustalony stan faktyczny stwierdzono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim dokonał prawidłowej i rzetelnej oceny materiału dowodowego oraz na jego podstawie uzasadnił w sposób obiektywny istnienie obawy , że zobowiązanie nie będzie wykonane.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżono decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2024 r. w sprawie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych znak sprawy: 2201-IEW.4251.36.2024.ARS nr 2030/0/2023 - zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa i art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z 2000 r.) oraz art. 33 § 1 w związku z art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: P.p.s.a.).
W ocenie Sądu zarzuty skargi są niezasadne.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy podatkowe zasadnie zastosowały w sprawie przepisy art. 33 § 1 i 2 O.p., uzasadniające w ustalonych okolicznościach faktycznych, dokonanie zabezpieczenia na majątku strony przybliżonych kwot zobowiązania podatkowego.
Celem zabezpieczenia uregulowanego w art. 33 O.p. jest nie tyle pobór podatku, o ile zagwarantowanie środków finansowych na zaspokojenie zobowiązań podatkowych. Zabezpieczenie zwiększa jedynie gwarancję, że zobowiązanie podatkowe zostanie w przyszłości wykonane. Celem postępowania zmierzającego do wydania decyzji o zabezpieczeniu jest ustalenie, czy istnieją przesłanki zabezpieczenia, a w przypadku zabezpieczenia dokonywanego w trybie art. 33 § 2 O.p., także określenie przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego, które ma być zabezpieczone. Decyzje zabezpieczające mają charakter tymczasowy i akcesoryjny. Nie mogą one uzyskać charakteru samoistnego, ponieważ same w sobie nie kształtują obowiązków adresata jako podatnika i powiązane są z toczącym się postępowaniem, prowadzącym do wydania decyzji wymiarowej. Ich byt prawny musi kończyć się z chwilą doręczenia decyzji wymiarowej, która wywołuje trwałe skutki, rozstrzygając kwestie faktyczne i prawne, rozpatrywane wcześniej przy wydaniu wygasłej decyzji zabezpieczającej (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2017 r., o sygn. akt I FSK 1980/16 - wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku są publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Analiza przytoczonych przepisów prowadzi do wniosku, że ocena czy istnieje obawa niewykonania zobowiązania w konkretnym wypadku pozostawiona jest do uznania właściwego w sprawie organu. Uznanie to nie może oczywiście oznaczać dowolności działania, lecz powinno być oparte na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych. Organy mogą wykazywać ziszczenie się ustawowych przesłanek zabezpieczenia przy użyciu wszelkich dostępnych i możliwych środków, jak i również w oparciu o wszelkie okoliczności faktyczne uprawdopodobniając przy tym możliwość niewykonana zobowiązania podatkowego.
Przepis art. 33 § 1 O.p. stanowi otwarty katalog okoliczności, które mogą świadczyć o istnieniu uzasadnionej obawy , że podatnik nie wywiąże się z zobowiązania podatkowego.
Trafnie zwrócił uwagę organ, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, iż organy podatkowe mogą za pomocą wszelkich argumentów, popartych ustalonymi w sprawie okolicznościami, wykazywać, że istnieje groźba niewykonania zobowiązania podatkowego w przyszłości uzasadniająca sięgnięcie do instytucji zabezpieczenia.
W tej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim w związku z ustaleniami dokonanymi podczas postępowania podatkowego wobec stwierdzenia przesłanek określonych w art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej - decyzją z 24 maja 2024 roku nr 2218-SEW.4251.5.2024 określił skarżącej R.S. przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za rok 2021 w kwocie 150.000,00 zł, a także orzekł o zabezpieczeniu tej kwoty na jej majątku przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego z tego tytułu.
Podstawą do powyższego był fakt, że w dniu 15 listopada 2021 roku skarżąca udzieliła synowej A.N. pożyczki w kwocie 200.000,00 zł. W tym dniu dokonała ona wpłaty gotówkowej w S., który dla tej transakcji utworzył rachunek wpłaty gotówkowej nr [...] (rachunek techniczny dla tej transakcji). Następnie z tego rachunku bankowego bank przelał ww. kwotę na rachunek bankowy A.N. nr [...] w S.1 S.A..
Zwrot pożyczki z odsetkami ma nastąpić w terminie do 15 listopada 2026 roku.
Jak wyjaśniła skarżąca w dniu 23 sierpnia 2022 roku- kwota 150.000,00 zł pochodziła od zmarłego w 2005 roku męża, zaś pozostała kwota 50.000,00 zł to oszczędności z okresu, kiedy mieszkała ona z dziećmi.
Z wyjaśnień z dnia 20 września 2022 roku wynika, że kwota 200.000,00 zł pochodziła z tego, co skarżąca zgromadziła w ciągu swojego życia - w trakcie dwóch małżeństw zgromadziła gna oszczędności w kwocie przynajmniej 150.000,00 zł.
Natomiast 22 lutego 2024 r. wskazała, że kwota 200.000,00 zł to oszczędności całego życia - środki strona zgromadziła w trakcie związku z pierwszym mężem (zmarł w 1995 roku) J.N. oraz w trakcie drugiego związku z F.S. (były to środki wspólne), jak również po śmierci drugiego męża (ww. związek małżeński zawarli 17 grudnia 1998 roku, a małżonek skarżącej zmarł 2 marca 2005 roku).
W obu małżeństwach obowiązywała wspólność majątkowa małżeńska.
Strona stwierdziła, iż najwięcej środków zgromadziła w trakcie drugiego małżeństwa. Nie prowadziła jednak notatek ile uzbierała pieniędzy w jakim okresie. Na jej (i obu małżonków) wychowaniu było troje jego dzieci.
Organy ustaliły, że w dniu 22 listopada 2019 roku skarżąca przekazała w darowiźnie lokal mieszkalny, w którym mieszkała i nadal mieszka przy ul. [...] w S. swoim dzieciom, tj. M.N. i A.N.1. Od tego czasu, jak wyjaśnia strona, jest na utrzymaniu dzieci. Od momentu darowizny do końca grudnia 2021 roku nie poniosła ona żadnych wydatków na swoje utrzymanie ani na utrzymanie lokalu.
Jak twierdziła skarżąca kwotę 200.000,00 zł przechowywała w swoim mieszkaniu w poduszce, a nie w banku, gdyż nie miała do instytucji bankowych zaufania. Nikt nie wiedział o tej gotówce, nawet dzieci, gdyż skarżąca bała się kradzieży.
Strona wyjaśniła, że przedmiotowa pożyczka została udzielona w miejscu zamieszkania. Przez przypadek dowiedziała się ona, że syn i synowa chcą zaciągnąć pożyczkę na potrzeby związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Skarżąca zaproponowała, że udzieli pożyczki.
W 2021 roku skarżąca nie otrzymała od innej osoby, ani od instytucji pożyczki gotówkowej, jedynym źródłem jej utrzymania była emerytura.
Jak stwierdziła strona, kwotę 200.000,00 zł skarżąca zgromadziła w ciągu całego życia wraz z dwoma mężami, a później sama. Środki te stanowiły dla niej zabezpieczenie na przyszłość. Gdyby nie potrzeby rodziny to nigdy nie ujawniłaby najbliższym, że dysponuje takimi środkami.
Do wyjaśnień strona dołączyła pismo z P. S.A. z 10 marca 2021 roku, z którego wynika, że zaciągnięta przez nią pożyczka została spłacona. Nie pamięta kiedy i na jaki cel zaciągnęła tę pożyczkę. Jak wyjaśnia, wolała zaciągać drobne pożyczki w różnych instytucjach niż wydawać więcej niż Jej dochód, gdyż ktoś z rodziny mógłby się zorientować, że posiada dodatkowe oszczędności.
Jak wynika z akt sprawy w związku z ww. wyjaśnieniami, organ podatkowy pozyskał z S. wydruk z rachunku bankowego strony o numerze [...] zawierający opis transakcji z okresu 1 stycznia 2021 - 31 grudnia 2021 roku.
Saldo początkowe na tym rachunku wynosiło 0,07 zł, a saldo końcowe na 31 grudnia 2021 roku 2,03 zł.
Na ww. rachunek wpływały świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skarżącej. Łączna kwota przelewów z ZUS w 2021 roku to 23.122,95 zł.
Z powyższego rachunku płatniczego bank każdego miesiąca 2021 roku potrącał kwoty tytułem "Spłata zobowiązań Kredyt nr 1". W badanym okresie bank potrącił na ten cel z konta łączną kwotę 6.374,64 zł.
Ustalono, że w 2021 roku z ww. rachunku bankowego strona dokonała wypłaty gotówki w łącznej kwocie 16.059,00 zł. W piśmie z 6 marca 2024 roku wyjaśniła, że kwoty, które wybrała od stycznia do grudnia przeznaczyła na potrzeby życia bieżącego.
Ponadto, w celu ustalenia stanu faktycznego w konfrontacji z wyjaśnieniami podatniczki, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim dokonał analizy uzyskanych na przełomie lat podatkowych 1995-2020 dochodów skarżącej oraz jej małżonków.
Biorąc pod uwagę wyjaśnienia strony i dokonaną analizę organ uznał, że w okresie od 1995 roku do 2005 roku skarżąca nie mogła zaoszczędzić żadnych środków, gdyż w latach 1995-1996, 1998-2000, 2004 i 2005 wydatki, nawet bez ujmowania kosztów utrzymania dzieci, przewyższały uzyskane przychody.
Dodatkowo z akt sprawy wynika, że w grudniu 2003 roku podatniczka była stroną umowy ustanowienia od rębnej własności lokalu, sprzedaży i oddania gruntu w użytkowanie wieczyste. Umowa dotyczyła lokalu przy ul. [...] w S. Nie jest znana kwota wydatku.
Odnosząc się do wyjaśnień skarżącej, Sąd podziela ocenę, że dokonane ustalenia nie potwierdzają jej stanowiska.
Powyższe wynika z ustalonych okoliczności sprawy ,a w szczególności posiadania zadłużenia przez stronę i konieczność działania komornika sądowego w sprawie.
Reasumując Sąd uznał, że organ uprawdopodobnił, że skarżąca nie miała możliwości finansowych zgromadzenia środków pieniężnych w wysokości 200.000,00 zł.
Wobec tego w rozpatrywanej sprawie wskazane przez stronę przychody ze źródeł przychodu takich jak praca, czy emerytura z okresu całego życia nie mogą stanowić pokrycia dla dokonanego wydatku w dniu 15 listopada 2021 roku.
Sąd zatem podziela ocenę, że organ uprawdopodobnił , iż na dzień udzielenia pożyczki, mógł wystąpić u skarżącej niedobór przychodów nad wydatkami w wysokości 200.000,00 zł.
Od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł ujawnionych, z zastrzeżeniem art. 25g ust. 7, zryczałtowany podatek dochodowy wynosi 75% podstawy opodatkowania (art. 25e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
W związku z powyższym przybliżona kwota zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2021 rok od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach skarżącej wynosi 150.000,00 zł.
Powyższe okoliczności uprawdopodabniają, że strona uzyskała w roku 2021 przychody z nieujawnionych źródeł (nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach) w kwocie 200.000,00 zł - a zatem przychód (dochód) nie opodatkowany uprzednio w trybach zwykłych. Taka sytuacja wskazuje, że prawidłowy jest pogląd organu, iż skarżąca unika opodatkowania nie deklarując wszystkich dochodów.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu organy podatkowe, wbrew zarzutom skargi, zasadnie stwierdziły, że istnieje obawa, iż zobowiązanie podatkowe określone w przybliżonej wysokości przez organ nie zostaną wykonane.
Należy się zgodzić, że okoliczność nie wykazania przez stronę powyższych przychodów świadczy o unikaniu opodatkowania i stanowi uzasadnioną obawę nie wykonania zobowiązania podatkowego ustalonego przyszłą decyzją ustalającą to zobowiązanie, co oznacza, że zachodzą przesłanki do dokonania przedmiotowego zabezpieczenia przyszłego zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za badany rok.
Jak wynika z ustalonych w niniejszej sprawie okoliczności o uzasadnionej obawie niewykonania zobowiązań podatkowych - oprócz naruszenia przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - świadczą również inne okoliczności, mające potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, tj.: uzyskanie w latach 2021-2023 niewystarczającego dochodu, który mógłby stanowić pokrycie przyszłego zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2021 rok, jak też prowadzenie obecnie i w przeszłości wobec skarżącej postępowań egzekucyjnych.
Niewątpliwie sama już okoliczność nieregulowania w ustawowym terminie zobowiązań, czy też prowadzone postępowania egzekucyjne (zarówno administracyjne, jak i sądowe) uzasadniają obawę niewykonania w przyszłości spornego zobowiązania podatkowego. Organy w niniejszej sprawie ponadto ustaliły, że strona nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu wbrew zarzutom skargi, organy zasadnie stwierdziły, że istnieje obawa, iż zobowiązanie podatkowe, określone w przybliżonej wysokości nie zostanie wykonane.
Sąd przypomina, że rolą organu jest więc jedynie uprawdopodobnienie istnienia określonych zdarzeń (działań, okoliczności) na tle przesłanki zabezpieczenia. Z tego też względu w ramach postępowania w przedmiocie zabezpieczenia nie dokonuje się oceny prawidłowości ustaleń organów podatkowych, jako ostatecznych i wiążących dla zobowiązania podatkowego, gdyż zadania te realizowane są w toku postępowania wymiarowego i sądowo-administracyjnego mającego za przedmiot decyzję podatkową, a jedynie bada się, czy podane przez organ podatkowy okoliczności uzasadniają ryzyko niewykonania zobowiązania podatkowego.
Zatem kwestie związane z ustaleniami postępowania podatkowego nie mogą być przedmiotem szczegółowej analizy w postępowaniu dotyczącym zabezpieczenia zobowiązania podatkowego.
Mając to na uwadze skarga jako niezasadna na podstawie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.