I SA/Gd 811/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2010-07-29
NSApodatkoweWysokawsa
egzekucja administracyjnaprzedawnienieordynacja podatkowapostępowanie egzekucyjneVATuchylenie postanowieniakoszty postępowania

WSA w Gdańsku uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, uznając, że zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu.

Sprawa dotyczyła wniosku T.B. o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu VAT za lata 1997-1999. Organy egzekucyjne odmawiały umorzenia, twierdząc, że bieg terminu przedawnienia został przerwany pierwszą czynnością egzekucyjną i nie rozpoczął biegu na nowo. Sąd administracyjny uznał jednak, że zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, uchylając zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę T.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą wniosku o umorzenie był zarzut przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu VAT za lata 1997-1999. Skarżący argumentował, że od daty wystawienia tytułów wykonawczych (2002 r.) nie podejmowano żadnych czynności egzekucyjnych, a termin przedawnienia, liczony od grudnia 2002 r., upłynął w grudniu 2007 r. Organy egzekucyjne utrzymywały, że bieg terminu przedawnienia został przerwany pierwszą czynnością egzekucyjną (doręczenie tytułów wykonawczych i spisanie protokołu o stanie majątkowym w grudniu 2002 r.) oraz pobraniem kwoty 3 zł, a następnie bieg terminu przedawnienia rozpoczął się na nowo od 1 września 2005 r. Sąd administracyjny uznał jednak zarzut przedawnienia za zasadny. Wskazał, że dla oceny przedawnienia korzystniejszy był przepis art. 70 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r., który nie przewidywał zawieszenia biegu terminu przedawnienia na skutek wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Sąd stwierdził, że mimo przerwania biegu terminu przedawnienia w dniu 10 grudnia 2002 r. przez pobranie 3 zł, zobowiązanie podatkowe przedawniło się w dniu 12 grudnia 2007 r., ponieważ organ egzekucyjny dokonał błędnej wykładni przepisów, nie uwzględniając upływu terminu przedawnienia przed zastosowaniem kolejnego środka egzekucyjnego w marcu 2009 r. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, ponieważ organ egzekucyjny błędnie zinterpretował przepisy dotyczące biegu terminu przedawnienia po jego przerwaniu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo przerwania biegu terminu przedawnienia w 2002 r., zobowiązanie przedawniło się w 2007 r. z uwagi na błędną wykładnię przepisów przez organy egzekucyjne, które nie uwzględniły upływu terminu przed jego zastosowaniem kolejnego środka egzekucyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (28)

Główne

o.p. art. 70 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 70 § 3

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 70 § 4

Ordynacja podatkowa

u.p.e.a. art. 59 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

u.p.e.a. art. 59 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu niedopuszczalności egzekucji.

Pomocnicze

u.p.o. art. 70

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 20

u.p.e.a. art. 59

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 21

Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 27

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 17 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 124 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 124 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia zaskarżonego postanowienia z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego.

p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu z uwagi na błędną wykładnię przepisów przez organy egzekucyjne. Przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące przedawnienia, obowiązujące przed 1 stycznia 2003 r., są korzystniejsze dla podatnika i powinny być stosowane. Bieg terminu przedawnienia nie został skutecznie zawieszony na czas trwania postępowań sądowoadministracyjnych.

Odrzucone argumenty

Organ egzekucyjny prawidłowo uznał, że bieg terminu przedawnienia został przerwany pierwszą czynnością egzekucyjną i rozpoczął bieg na nowo od 1 września 2005 r. Egzekucja administracyjna była dopuszczalna i prowadzona przez właściwy organ. Pobranie kwoty 3 zł stanowiło środek egzekucyjny przerywający bieg terminu przedawnienia.

Godne uwagi sformułowania

Sąd uznał za zasadny zarzut skargi dotyczący upływu terminu przedawnienia, co stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia. Dla oceny przedawnienia zobowiązania podatkowego, które powstało przed 1 stycznia 2003 r., w kwestii zasad i terminów przedawnienia należy stosować te przepisy, które są dla podatnika korzystniejsze. Zasada działania nowego prawa polega zatem na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń, czy stanów rzeczy danego rodzaju.

Skład orzekający

Ewa Wojtynowska

sprawozdawca

Małgorzata Gorzeń

przewodniczący

Elżbieta Rischka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, w szczególności w kontekście zmian legislacyjnych i zasady bezpośredniego działania nowego prawa."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w określonym czasie, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do innych spraw.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia przedawnienia zobowiązań podatkowych, które jest częstym problemem w praktyce. Wyjaśnia złożone kwestie interpretacji przepisów przejściowych i zasad stosowania prawa.

Przedawnienie podatkowe: Jak sąd zinterpretował bieg terminu po zmianach przepisów?

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 811/09 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2010-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-11-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Ewa Wojtynowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II FZ 189/10 - Postanowienie NSA z 2010-04-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 70
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 169 poz 1387
art. 20
Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art. 59
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Orska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 lipca 2010 r. sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 21 września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w G. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 21 lipca 2009 r. odmawiające T.B. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 22 listopada 2002 r.
Podstawą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. wszczął egzekucję administracyjną do majątku T.B. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 22 listopada 2002 r. obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 1997 r. oraz od stycznia do kwietnia 1998 r., czerwiec, lipiec, sierpień, październik i listopad 1998 r., luty, marzec, listopad, grudzień i październik 1999 r. W dniu 10 grudnia 2002 r. doręczono odpisy ww. tytułów zobowiązanemu oraz sporządzono protokół o jego stanie majątkowym i pobrano pieniądze w kwocie 3 zł, co zostało potwierdzone kwitariuszem przychodowym poborcy skarbowego.
Organ egzekucyjny po otrzymaniu ww. tytułów wykonawczych do realizacji zawiadomieniem z dnia 20 marca 2009 r. (opiewającym na kwotę należności głównej 410.375 zł) dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie dłużnika. Dłużnik zajętej wierzytelności oraz zobowiązany otrzymali ww. zawiadomienie w dniu 25 marca 2009 r.
Pismem z dnia 27 marca 2009 r. T.B. wniósł skargę na czynności egzekucyjne, związane z zajęciem wynagrodzenia za pracę. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. oddalił ww. skargę jako nieuzasadnioną.
Zobowiązany pismem z dnia 18 czerwca 2009 r. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Zażalenie wraz z aktami sprawy oraz stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej zawartym w piśmie z dnia 1 lipca 2009 r. zostało przekazanego do Ministerstwa Finansów.
Pismem z dnia 27 marca 2009 r. podatnik złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 22 listopada 2002 r. powołując się na treść art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2005 r., Nr 299, poz. 1954 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."). W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku zobowiązany wskazał, że od daty wystawienia tytułów wykonawczych w 2002 r. i ich doręczenia upłynęło wiele lat, w czasie których nie były podejmowane żadne czynności egzekucyjne. W takim przypadku termin przedawnienia powinien być liczony na nowo od grudnia 2002 r., a więc upłynął w grudniu 2007 r. Powyższe stanowisko wynika z treści art. 70 § 4 ustawy - Ordynacja podatkowa, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r. W szczególności zdaniem zobowiązanego nie nastąpiło zastosowania środka egzekucyjnego w postaci pobrania pieniędzy.
Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2009 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor Izby Skarbowej, rozpoznając zażalenie T.B. na ww. rozstrzygnięcie organu I instancji, postanowieniem z dnia 29 czerwca 2009 r. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 30 kwietnia 2009 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu wykluczenia możliwości istnienia w sprawie wszystkich przesłanek powodujących obligatoryjne umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego po ponownym rozpoznaniu sprawy w dniu 21 lipca 2009 r. wydał postanowienie (doręczone 6 sierpnia 2009 r.), w którym odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że nie wystąpiła przesłanka przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku towarów i usług określona treścią art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W postanowieniu tym organ egzekucyjny odniósł się szczegółowo do zarzutu przedawnienia obowiązku analizując kolejne zmiany dokonane przez ustawodawcę w treści art. 70 Ordynacji podatkowej i stwierdził między innymi, że w świetle przepisów art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2003 r.) doręczenie tytułów wykonawczych, jak i spisanie z zobowiązanym protokołu o stanie majątkowym w dniu 10 grudnia 2002 r. było czynnościami, które spowodowały skuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia nie nastąpiło zakończenie postępowania egzekucyjnego do dnia 31 sierpnia 2005 r. Zgodnie zaś art. 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U, Nr 143. poz. 1199 ze zm.) znowelizowany przepis art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej obowiązujący od dnia 1 września 2005 r. pozawala przyjąć, że termin ten biegnie na nowo od dnia 1 września 2005 roku. Organ egzekucyjny kierując się wskazaniami Dyrektora Izby Skarbowej zbadał pozostałe przesłanki wymienione w art. 59 § 1 pkt 1 i 3-10 u.p.e.a. i nie dopatrzył się ich zaistnienia.
Rozpoznając zażalenie podatnika na powyższe postanowienie, organ odwoławczy utrzymał je w mocy.
Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza jego zakończenie bez osiągnięcia właściwego celu z woli wierzyciela lub na skutek trwałych przyczyn powodujących niedopuszczalność, bezprzedmiotowość lub niecelowość prowadzenia egzekucji, wskazując na przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 u.p.e.a.
W ocenie organu wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego rozstrzygnięcie w przedmiocie braku zaistnienia przesłanki przedawnienia wydane zostało prawidłowo, bowiem z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej (obowiązującego od dnia 1 stycznia 1998 r. do chwili obecnej) wynika, że zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin płatności podatku. Według tej zasady przedawniały się również zobowiązania podatkowe powstałe do dnia 31 grudnia 1997 r. pod rządami ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz.U. z 1993r. Nr 108, poz.486; ze zm.), która obowiązywała przed wejściem w życie Ordynacji podatkowej. Stosownie do treści art. 70 § 3 i § 4 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2002 bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o które podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. Doręczenie tytułów wykonawczych podatnikowi oraz spisanie protokołu o stanie majątkowym z zobowiązanym stanowiło czynności egzekucyjne, o której podatnik został powiadomiony. Odpowiednio czynności te przerywały bieg terminu przedawnienia. Organ wskazał, że powyższe stanowisko potwierdza wyrok NSA z dnia 18 września 2002 r. sygn. akt. II SA 1509/02.
Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że skoro zgodnie z treścią art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej nie nastąpiło zakończenie postępowania egzekucyjnego w sprawie zobowiązanego po jego wszczęciu (w dniu 10 grudnia 2002 r.) na podstawie tytułów wykonawczych - to bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych nimi objętych nie rozpoczął się na nowo.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej powołany art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw jednoznacznie wprowadził zasadę bezpośredniego działania nowego prawa do stanów faktycznych istniejących w dniu 1 września 2005 r. - co oznacza, że zmieniony przepis art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej znajduje zastosowanie do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych po dniu 1 września 2005 r. jak i do tych które powstały przed tą datą i istniały w dniu 1 września 2005 r. - to jest do tych, w stosunku do których termin przedawnienia został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, czy też podjęcia czynności egzekucyjnej i nie rozpoczął się na nowo, z uwagi na brak zakończenia postępowania egzekucyjnego. W tym stanie sprawy organ odwoławczy uznał, że organ egzekucyjny prawidłowo wskazał, iż bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych tytułami wykonawczymi został przerwany w wyniku podjęcia pierwszej czynności egzekucyjnej - stosownie do treści art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2002 r.). Ponadto postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone przed dniem 1 września 2005 r. w związku z tym termin przedawnienia ww. zobowiązań biegnie na nowo od dnia 1 września 2005 r. zgodnie z treścią art. 27 ustawy zmieniającej. W konsekwencji powyższego organ egzekucyjny na podstawie ww. tytułów wykonawczych mógł zastosować kolejny środek egzekucyjny, czyli zawiadomieniem z dnia 20 marca 2009 r. dokonać zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą zozowiązanego.
Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że oprócz podjęcia czynności egzekucyjnej w postaci doręczenia tytułów wykonawczych i spisania protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego organ egzekucyjny zastosował również środek egzekucyjny w postaci egzekucji z pieniędzy w kwocie 3 zł ( w dniu 10 grudnia 2002 r. ).
Organ odwoławczy zaznaczył, że ze wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 441/09 ( w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznych dotyczących podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 1997r., od stycznia do sierpnia oraz za październik i listopad 1998 i od lutego do grudnia 1999 ) wynika, że zarzuty skargi strony wniesionej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 kwietnia 2008 r., dotyczące braku zastosowania środka egzekucyjnego, a w dalszej kolejności przedawnienia zobowiązań podatkowych z uwagi na treść zaskarżonych decyzji obu organów, mogą być przedmiotem rozpoznania w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W ocenie organu odwoławczego, wbrew twierdzeniu strony - zastosowany środek egzekucyjny (pobranie kwoty 3 zł) miał miejsce i przyczynił się do uzyskania kwoty pieniężnej, która została, zaliczona na poczet wszystkich tytułów wykonawczych po 0,15 zł. Zauważył również, że obowiązujący przepis art. 68 § 2 u.p.e.a. jednoznacznie stanowi, iż do czynności pobrania pieniędzy nie stosuje się przepisu art. 53 powołanej ustawy dotyczącego sporządzenia protokołu z czynności egzekucyjnych. W świetle powyższych wyjaśnień Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że zastosowany środek w postaci egzekucji z pieniędzy miał miejsce, chociaż dla prawidłowego przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych tytułami wykonawczymi wystarczającym było dokonanie czynności w postaci doręczenia odpisów tytułów wykonawczych i spisania protokołu o stanie majątkowym.
Ponadto organ nie zgodził się z argumentacją strony, z której wynikało, że od momentu doręczenia odpisów tytułów wykonawczych (10.12.2002 r.) nie były podejmowane jakiekolwiek czynności egzekucyjne, nie były stosowane żadne inne środki egzekucyjne, tak więc termin przedawnienia winien być na nowo liczony od grudnia 2002 r. i upłynął w grudniu 2007 r., co wynika z treści art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r. - zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej stanowisko to jest nieprawidłowe, ponieważ strona nie uwzględniła dyspozycji art. 70 § 6 i § 7 Ordynacji podatkowej, obowiązującego od dnia 1 stycznia 2003 r.
Organ zaznaczył, że bezspornym faktem jest, że od 2003 r. toczyło się postępowanie przed sądem administracyjnym w sprawach ze skarg T.B. wniesionych (odpowiednio dnia 23.03.2003 r. i 02.04.2003 r.) na decyzje podatkowe obejmujące zaległości podatkowe, będące podstawą wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych. Dlatego też wskazany przez stronę termin przedawnienia zobowiązań podatkowych jest nieprawidłowy, a przede wszystkim nie uwzględnia on ewentualnego okresu zawieszenia biegu terminu przedawnia.
W odpowiedzi na zarzut strony, iż w rozpoznawanej sprawie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. - organ stwierdził, że po otrzymaniu w dniu 10 grudnia 2002 r. odpisów tytułów wykonawczych zobowiązany nie skorzystał z prawa do zgłoszenia zarzutów w rozumieniu art. 33 u.p.e.a., w którym to postępowaniu mógł kwestionować między innymi niespełnienie przez tytuły wykonawcze wymogów określonych w art. 27 powołanej wyżej ustawy, jak i fakt prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Przy czym uznanie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 u.p.e.a. za zasadne skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego na etapie jego wszczęcia. Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ nie zostało wskazane w art. 59 § 1 u.p.e.a., jako jedna z obligatoryjnych przesłanek umorzenia postępowania, podobnie jak fakt dokonywania poprawek na tytułach wykonawczych. Dodał również, że organ egzekucyjny przy wszczęciu egzekucji administracyjnej kierował się miejscem położenia majątku ([...]) wskazanym przez wierzyciela. Działanie powyższe znajdowało oparcie w przepisie art. 22 § 2 i § 3 u.p.e.a. Pod ww. adresem poborca skarbowy doręczył zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych jak i spisał z zobowiązanym protokół o stanie majątkowym i tym samym było to miejsce, w którym zobowiązany zamieszkiwał i w którym prowadził swoje interesy. Zmiana przez zobowiązanego miejsca zamieszkania począwszy od 20 sierpnia 2004 r. (na adres [...]) skutkowała zmianą właściwości miejscowej organu egzekucyjnego i aktualnie postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G.
Z treści tytułów wykonawczych wynika, że organ egzekucyjny dokonywał na nich odręcznych poprawek dotyczących między innymi adresu, pod którym znajduje się majątek zobowiązanego, czy też w miejscu przeznaczonym na wskazanie organu egzekucyjnego. W ocenie organu poprawki te nie mogą świadczyć o konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego. Egzekucja administracyjna jest co do zasady działaniem rzeczowym podejmowanym w celu wykonania normy prawnej i wywołuje skutki w sferze realnej. Rozstrzygnięcia podejmowane w postępowaniu egzekucyjnym są elementem pewnego ciągu działań organu egzekucyjnego i nie mogą prowadzić do naruszenia głównego celu egzekucji, jakim jest doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku.
W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego prowadzona w niniejszej sprawie egzekucja administracyjna była dopuszczalna, ponieważ obejmowała należności podatkowe podlegające egzekucji w trybie egzekucji administracyjnej i była prowadzona przez właściwy organ. Ponadto prowadzona była do majątku osoby, na którą nałożono egzekwowany obowiązek - tym samym nie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.
T.B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 września 2009 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Przedmiotowemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity. Dz. U z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako "K.p.a."),
2. art. 7, art. 77 K.p.a. w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie,
3. art. 59 § 1 punkty 2 i 7 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie,
4. art. 70 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej - w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r. i art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej - w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r. - zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005r., Nr 143, poz. 1199) poprzez niewłaściwe ich zastosowanie,
5. art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a.
Uzasadniając stanowisko w sprawie skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji, w którym organ nie zbadał wnikliwie i w sposób wyczerpujący, czy wystąpiły inne przesłanki umorzenia postępowania niż przesłanka wskazana we wniosku (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.).
W ocenie skarżącego wystąpiła nie tylko przesłanka umorzenia egzekucyjnego wynikająca z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., ale także z art. 59 § 1 pkt 7 tej ustawy, bowiem egzekucja administracyjna była niedopuszczalna: tytuły wykonawcze zostały przyjęte do realizacji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, były wielokrotnie zmieniane i poprawiane bez zachowania wymogów formalnych.
Postanowienia organów I i II instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 K.p.a. w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu przeprowadzeniu dowodów wskazanych we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego i zażaleniu z dnia 10 sierpnia 2009 r. oraz na błędnym ustaleniu faktycznym, że w dniu 10 grudnia 2002 r. został zastosowany względem skarżącego środek egzekucyjny w postaci zajęcia pieniędzy w kwocie 3 zł i przyjęciu, iż wobec tego nastąpiła przerwa biegu przedawnienia zobowiązań.
Wskazał, że organy obu instancji w celu potwierdzenia braku przerwy biegu terminu przedawnienia - mimo wielokrotnych wniosków nie przeprowadziły dowodów:
1. z całości akt WSA w Gdańsku sygn. I SA/Gd 441/08, a w szczególności z oświadczenia skarżącego z dnia 10 października 2007 r.,
2. z oryginału odcinka nr 231016 z kwitariusza przychodowego poborcy skarbowego, jedenastu tytułów wykonawczych z dnia 22 listopada 2002 r., (odcinek dotyczy wpłaty innego podatnika, co stwierdził Naczelnik Urzędu Skarbowego w piśmie z dnia 25 października 2007 r.),
3. z oryginału odcinka nr 231816 z kwitariusza przychodowego poborcy skarbowego, siedmiu tytułów wykonawczych z dnia 22 listopada 2002 r., wobec wątpliwości co do autentyczności i wiarygodności tego dokumentu w świetle wyżej przytoczonego oświadczenia i stanowiska przedstawionego w uzasadnieniu niniejszego zażalenia,
4. organy I i II instancji nie zobowiązały Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. do przedstawienia oryginału całego kwitariusza przychodowego poborcy skarbowego zawierającego odcinki wraz z równolegle wystawionymi kopiami tego kwitariusza.
Ponadto skarżący zawarł w skardze oświadczenie, z którego wynika, że w dniu 10 grudnia 2002 r. ani w późniejszym okresie nie dokonywał żadnych wpłat do rąk poborców skarbowych. Zaznaczył, że spisanie protokołu o stanie majątkowym, nie stanowi środka egzekucyjnego ani czynności egzekucyjnej przerywającej bieg terminu przedawnienia.
Zadaniem strony, stwierdzenie organów, że skarżący wpłacił poborcy skarbowemu kwotę 3 zł, w celu zaliczenia na koszty egzekucyjne dotyczące wszystkich tytułów wykonawczych i w celu przerwania biegu terminu przedawnienia pozostaje w sprzeczności nie tylko z materiałem dowodowym, ale kłóci się również z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Skarżący wskazał, że na podatnika nie mogą być przerzucane nieprawidłowości w działaniu organów egzekucyjnych. Zaznaczył, że skoro środek egzekucyjny nie został prawidłowo zastosowany (błędne adnotacje w tytułach wykonawczych), to nie można przyjąć, iż nastąpiła przerwa biegu przedawnienia.
Strona zaznaczyła, ze wszystkie tytuły wykonawcze, których kserokopie zostały wydane jej pełnomocnikowi w dniu 24 października 2007 r. zawierają odręczne poprawki, co jest niedopuszczalne: zmieniono m.in. zapisy dotyczące adresu, pod którym znajduje się majątek zobowiązanego. Powyższe uzupełnienia (poprawienia) nie zostały oparafowane czytelnym podpisem pracownika organu podatkowego ze wskazaniem stanowiska służbowego tego pracownika.
Z odręcznych poprawek na tytułach wykonawczych wynika, że majątek zobowiązanego znajdował się w pod adresem [...]. W tej sytuacji Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. nie był organem egzekucyjnym właściwym do stosowania względem skarżącego środków egzekucyjnych, a właściwość miejscowa organu egzekucyjnego powinna być ustalona zgodnie art. 22 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. według miejsca położenia składników majątkowych). Jeżeli rzekomy środek egzekucyjny w postaci pobrania gotówki został zastosowany w dniu 10 grudnia 2002 r. przez niewłaściwy organ egzekucyjny, to nie nastąpiła przerwa biegu przedawnienia, gdyż taki skutek może wywrzeć jedynie czynność egzekucyjna zgodna z prawem, o której podatnik został prawidłowo zawiadomiony.
Skarżący zarzucił organom, że nie został prawidłowo zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego i nie wręczył żadnych pieniędzy poborcy, ponadto pokwitowanie nr 231816 nie zawiera czytelnego podpisu urzędnika. Kopia tego dokumentu wydana pełnomocnikowi nie wskazuje również, aby pokwitowanie zostało opatrzone pieczęcią Urzędu Skarbowego. W tej sytuacji nie można uznać, aby powyższe pokwitowanie mogło być uznane za dokument urzędowy.
Z wyżej przedstawionych powodów skarżący uważa, że bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w VAT nie został przerwany. Termin przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług upłynął przed wejściem w życie nowelizacji Ordynacji podatkowej dokonanej ustawą z dnia 30 czerwca 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, to jest przed 1 września 2005 r.
Strona wskazała, ze postanowienia organów I i II instancji pozostają w sprzeczności z poglądami prezentowanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 12.04.2007r. sygn. akt II FSK 518/06 (- publ. LEX) i wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22.04.2008r. sygn. akt I SA/Gd 77/08 (- niepubl).
Skarżący podniósł, że do momentu zajęcia wynagrodzenia za pracę w marcu 2009 r. nie były stosowane względem niego żadne inne środki egzekucyjne, a w szczególności nie pobrano od niego gotówki, co oznacza, że nie nastąpiła przerwa biegu przedawnienia i doszło do przedawnienia zgodnie z art. 70 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej - w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r. Strona wskazała, że gdyby nawet przyjąć, że z momentem doręczenia tytułów wykonawczych nastąpiła przerwa biegu przedawnienia, to zobowiązanie podatkowe z tytułu VAT również zostałoby przedawnione, gdyż przez pięć lat od doręczenia tytułów wykonawczych nie podejmowano żadnych czynności egzekucyjnych. W takim przypadku termin przedawnienia powinien być liczony na nowo od grudnia 2002 r. i upłynął w grudniu 2007 r. Wynika to z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005r. - zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Skarżący podniósł, że postanowienia organów I i II instancji naruszają przepisy art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. Rozstrzygnięcia i uzasadnienia zaskarżonych orzeczeń są nieprawidłowe. Organy obydwu instancji błędnie podały, że termin przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług biegnie na nowo od dnia 1 września 2005 r., podczas gdy w rzeczywistości powyższy termin już upłynął. Ponadto stwierdził, że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego pozostaje w związku m. in. z treścią wyroku WSA w Gdańsku z dnia 11 września 2008 r. sygn. akt I SA/Gd 441/08, w którym Sąd wyraził pogląd, że kwestie związane z przedawnieniem zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług objętych wyżej wymienionymi tytułami wykonawczymi mogą być wyjaśnione jedynie w postępowaniu egzekucyjnym.
W odpowiedzi na skargę oraz piśmie procesowym z dnia 14 lipca 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia 9 czerwca 2009 r. stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżący zarzucił organowi II instancji błędną wykładnię art. 70 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r. – zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw, poprzez błędnie przyjęcie, że termin przedawnienia zobowiązań z tytułu VAT powstałych przed dniem 31 grudnia 2002 r. biegnie od daty zmiany przepisów prawnych. Skarżący w tej kwestii zajął stanowisko, że termin ten powinien być liczony od daty zastosowania środka egzekucyjnego, co znajduje potwierdzenie w aktualnym orzecznictwie sądowym (wyroki NSA: z dnia 12 kwietnia 2007 r. sygn. II FSK 518/06, z dnia 25 września 2009 r., sygn. II FSK 631/08, z dnia 9 października 2009 r. sygn. II FSK 1218/08). Załączył również postanowienie Ministra Finansów z dnia 19 maja 2010 r. uchylające postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 czerwca 2009 r. w sprawie oddalenia wniosku w przedmiocie czynności egzekucyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uznał za zasadny zarzut skargi dotyczący upływu terminu przedawnienia, co stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego,
w którym upłynął termin płatności podatku. Jednak w kolejnych paragrafach tego przepisu ustawodawca uregulował sytuacje, które wpływają na przerwanie lub przedłużenie terminu przedawnienia.
W okresie, którego dotyczy zaskarżone postanowienie art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej stanowił, iż bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne (art. 70 § 4 ustawy). Kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerywa biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 5 ustawy).
Mocą ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. Nr 169, poz.1387 ) od dnia 1 stycznia 2003 r. przepis art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. W art. 70 § 5 tej ustawy wskazano też, że kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerywa biegu terminu przedawnienia.
W nowelizacji tej ustawodawca określił też kolejne sytuacje powodujące wydłużenie 5 letniego terminu przedawnienia. Między innymi w myśl art. 70 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Termin przedawnienia biegnie dalej od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu orzeczenia sądu administracyjnego wraz z jego uzasadnieniem (art. 70 § 7 pkt 2 ustawy).
W art. 20 § 1 ustawy nowelizującej z dnia 12 września 2002 r. wprowadzono generalną zasadę, że do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z zastrzeżeniem § 2. Jednak, jeżeli dotychczasowe przepisy określają korzystniejsze dla podatnika, płatnika lub inkasenta zasady i terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych, stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (art. 20 § 2). Powołany przepis powodował wiele wątpliwości w zakresie jego interpretacji. Wydaje się, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone zostało stanowisko, zgodnie z którym dla oceny przedawnienia zobowiązania podatkowego, które powstało przed 1 stycznia 2003 r., w kwestii zasad i terminów przedawnienia należy stosować te przepisy, które są dla podatnika korzystniejsze (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 lutego 2008 r., III SA/Wa 1701/07, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2008r. I SA/Po 22/08 lub wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2009 r. I SA/Gd 692/08).
Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że dla skarżącego korzystniejszy był przepis art. 70 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem
1 stycznia 2003 r., który nie przewidywał przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek skierowania skargi do sądu administracyjnego. Oznacza to, iż bieg terminu przedawnienia w niniejszej sprawie - wbrew twierdzeniom Dyrektora Izby Skarbowej - nie uległ zawieszeniu na czas trwania postępowania prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w sprawach o sygn. akt I SA/Gd 30/03, I SA/Gd 255/03, I SA/Gd 256/03, a następnie Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie ( tj. w okresie odpowiednio od 23 marca 2003 r.- sprawa I SA/Gd 30/03 i 2 kwietnia 2003 r.- sprawy I SA/Gd 255/03, I SA/Gd 256/03 do 21 maja 2007 r.- data doręczenia organowi podatkowemu wyroków NSA ). Zatem nie można uwzględnić ww. okoliczności jako zawieszającej bieg terminu przedawnienia, gdyż przepisy obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2003 r. nie przewidywały tej instytucji.
Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje fakt kolejnej nowelizacji art. 70 Ordynacji podatkowej obowiązującej od dnia 1 września 2005 r.
W ustawie z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. Nr 143, poz.1199 ), ustawodawca zmienił treść art. 70 § 4 w ten sposób, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Uchylono też przepis art. 70 § 5 Ordynacji podatkowej.
W art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. stwierdzono, że do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepis art. 70 § 4 ustawy wymienionej art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
W ocenie Sądu kwestię obowiązywania przepisów o przedawnieniu
w brzmieniu nadanym nowelizacją, która weszła w życie od dnia 1 września 2005 r.
w całości reguluje przepis art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. Zatem nie ma racji organ odwoławczy twierdząc, że w niniejszej sprawie znalazł zastosowanie art. 70 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej i nastąpiło zawieszenie terminu przedawnienia na skutek wcześniejszego wniesienia skarg do sądu administracyjnego na decyzje dotyczące zobowiązań podatkowych w podatku VAT za lata 1997-1999.
Z przepisu tego wprost wynika, że do oceny upływu terminu przedawnienia zastosowanie znajduje art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej o znowelizowanej treści. Brak jest podstaw do przyjęcia poglądu, że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna swój bieg na nowo po dniu wejścia w życie nowelizacji przepisu, takiego skutku bowiem ustawodawca w przepisach przejściowych nie przewidział. ( tak też NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2007 r., II FSK 518/2006, POP 2007/5/68). Przepis art. 21 ustawy nowelizującej wprost odsyła do treści art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, który początek biegu terminu przedawnienia wiąże z zastosowaniem środka egzekucyjnego. Stanowisko organów, jakoby bieg terminu przedawnienia rozpoczynał swój bieg na nowo od dnia 1 września 2005 r., stanowi zatem nadinterpretację i nie znajduje oparcia w treści art. 21 ustawy nowelizującej w związku z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej.
Zawarta w uzasadnieniu postanowienia argumentacja organu w kwestii braku przepisów przejściowych oraz skutków prawnych zastosowania środka egzekucyjnego przed dniem 1 września 2005 r. nie znajduje ponadto oparcia na tle utrwalonego już orzecznictwa, jak też doktryny prawniczej, w których przyjmuje się zasadę bezpośredniego działania nowego prawa. (por. uchwała 5 sędziów NSA Warszawie z 20 października 1997r., sygn.akt FPK 11/97, ONSA 1998/1/10, wyrok 7 sędziów NSA w Warszawie z 25 sierpnia 2003 r. , sygn.akt FSA 1/03, ONSA 2004/1/1 ). W tym miejscu należy wskazać na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt II FSK 668/06 (publ. LEX nr 338485), zgodnie
z którym "artykułem 21 noweli z dnia 30 czerwca 2005 r. wprowadzono zasadę bezpośredniego działania nowego prawa (tempus regit actum) w kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych, powstałych przed wejściem w życie tejże ustawy nowelizującej. Jeżeli zobowiązanie podatkowe nie przedawniło się do dnia wejścia w życie nowelizacji (1 września 2005 r.), to w świetle obowiązującego po tej dacie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej należy również ustalać, od kiedy termin przedawnienia zobowiązania podatkowego zaczął biec na nowo ( także w przypadku jego przerwania przed dniem 1 września 2005 r.)". Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę w całości podziela pogląd wyrażony w powołanym wyroku.
Zasada działania nowego prawa polega zatem na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń, czy stanów rzeczy danego rodzaju. Dotyczy to również zdarzeń, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały przed wejściem w życie nowych przepisów, ale trwają w czasie dokonywania zmian prawa. Rozwiązanie takie odpowiada zazwyczaj przeświadczeniu prawodawcy, że nowe normy są bardziej dostosowane do aktualnych warunków niż prawo poprzednio obowiązujące. Zaletą tego rozwiązania jest zaś to, że od wejścia w życie nowej regulacji prawnej wszyscy traktowani są jednakowo, według takich samych norm.
Nie można przyjąć, że przepis art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej nie może mieć zastosowania wstecznego w tym znaczeniu, iż zmieniałby ocenę przedawnienia zobowiązań podatkowych od chwili poprzedzającej wejście w życie tego przepisu. W ocenie Sądu dla oceny upływu terminu przedawnienia znaczenie ma jedynie ten stan prawny, który obowiązuje w chwili upływu tego terminu. Poprzedni stan prawny, który odmiennie regulował kwestię upływu tego terminu, nie ma znaczenia, o ile przepisy przejściowe nie stanowią inaczej. W okolicznościach sprawy nie może być mowy o naruszeniu zasady retroaktywności w sytuacji, gdy w chwili wejścia w życie nowej, korzystniejszej dla podatnika regulacji prawnej przedawnienie zobowiązań skarżącego nie nastąpiło. Podkreślić bowiem należy, iż zasada lex retro non agit zakazuje regulacji przez prawo zdarzeń prawnych i ich skutków zrealizowanych w czasie, gdy konkretny przepis jeszcze nie obowiązywał. Zasada ta nie dotyczy jednak sytuacji, w której zdarzenie prawne trwa w momencie wejścia w życie przepisów nowych, odmiennie regulujących jego reżim prawny.
W tym stanie rzeczy nie może zasługiwać na uwzględnienie argumentacja Dyrektora Izby Skarbowej, że przerwany w dniu 10 grudnia 2002 r. bieg przedawnienia zobowiązań nie zaczął biec na nowo, wobec nie zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz, że bieg ten rozpoczął się na nowo z dniem wejścia w życie zmienionych przepisów. Oceny bowiem skutków prawnych upływu terminu przedawnienia dokonuje się z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego w dniu upływu tego terminu.
W rozpatrywanej sprawie oczywistym jest zatem, że w po wejściu w życie art. 21 ustawy nowelizującej, do oceny tego, od kiedy zaczął biec termin przedawnienia, po jego przerwaniu wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, należało w całej rozciągłości stosować ten przepis.
Regulacja zawarta w art. 21 ustawy zmieniającej w związku z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej dotyczyła wprost przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego i rozpoczęcia jego biegu na nowo od dnia następującego po dniu zastosowania środka egzekucyjnego, tym samym chodziło o przypadki, w których o przerwaniu biegu terminu przedawnienia decydowało zastosowanie środka egzekucyjnego, a tak było poczynając od dnia 1 stycznia 2003 r. (zob. art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 169, poz. 1387). Ta ostatnia ustawa w art. 20 także nakazywała stosować do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem jej wejścia w życie nowe brzmienie przepisu m.in. art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, ale tylko wówczas, gdy dotychczasowe przepisy nie określają korzystniejszych zasad i terminów przedawnienia zobowiązań podatkowych. Tym samym, celem obu tych uregulowań było nie tylko poprawienie szybkości i skuteczności postępowań egzekucyjnych, ale i zapewnienie podatnikom korzystniejszych rozwiązań prawnych w zakresie biegu terminu i przerwania biegu terminu zobowiązań podatkowych. Skoro tak, to nie można zgodzić się z argumentacją organu, by celem uregulowania zawartego w art. 21 ustawy zmieniającej nie było odnoszenie nowego brzmienia art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 21 ustawy zmieniającej do tych stanów faktycznych, w których jeszcze w dniu wejścia w życie ustawy nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Taka wykładnia art. 21 byłaby sprzeczna z ratio legis tej ustawy i poprzedniej ustawy nowelizującej ustawę - Ordynacja podatkowa od dnia 1 stycznia 2003 r. - tak NSA w wyroku z 24 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FSK 374/07 (LEX nr 453004).
W ocenie Sądu rację ma skarżący, że sporządzenie protokołu o stanie majątkowym nie jest egzekucją, a jedynie działaniem zmierzającym do ustalenia składników majątkowych, celem zastosowania środka egzekucyjnego. Sąd podziela również pogląd, że doręczenie tytułów wykonawczych nie wszczyna postępowania, niemniej w niniejszej sprawie skarżący nie podważył skutecznie zastosowania wobec niego środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z pieniędzy w kwocie 3 zł. W tym względzie stanowisko organu jest prawidłowe. Sąd miał na uwadze udokumentowanie tej wpłaty w kwitariuszu przychodowym poborcy skargowego Nr [...] i uznał, że powyższa okoliczność nie może budzić wątpliwości, zważywszy na umieszczenie na tym kwitariuszu danych osobowych zobowiązanego, jak również numerów tytułów wykonawczych, na poczet których nastąpiło pobranie pieniędzy w trybie egzekucji administracyjnej. Tym samym termin przedawnienia zobowiązań skarżącego z tytułu podatku VAT za poszczególne okresy rozliczeniowe z lat 1997-1999 został skutecznie przerwany w dniu 10 grudnia 2002 r. i zaczął biec na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny, czyli od dnia 11 grudnia 2002 r. (por. wyroki: WSA III SA/Gl 305/08 z dnia 16 stycznia 2009 (LEX nr 487286), WSA III SA/Gl 1063/08 z dnia 2 grudnia 2008 (LEX nr 522578), NSA II FSK 1218/08 z dnia 9 października 2009 (LEX nr 533791).
W efekcie Sąd uznał, że przedawnienie zobowiązań skarżącego z powyższego tytułu nastąpiło w dniu 12 grudnia 2007 r. Organ egzekucyjny dokonując zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 20 marca 2009 r. dokonał błędnej wykładni wymienionych powyżej przepisów. Ta sytuacja doprowadziła do naruszenia przez organy art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., skoro zobowiązanie podatnika wygasło wskutek przedawnienia.
Rozpoznając ponownie sprawę organ winien mieć na uwadze, że dla oceny skutków upływu terminu przedawnienia znaczenie będą miały przepisy w brzmieniu obowiązującym w momencie rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia, jako korzystniejsze dla podatnika.
Uwzględnienie najdalej idącego zarzutu przedawnienia, zwalnia Sąd od rozważań nad pozostałymi zarzutami podniesionymi w skardze.
Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Zgodnie z dyspozycją art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Ponadto wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które Sąd - zgodnie z art. 200 i art. 209 P.p.s.a. - zasądził na rzecz strony skarżącej od organu administracji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI