I SA/GD 80/04

I SA/Gd 80/04 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-02-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień /sprawozdawca/
Bogusław Szumacher /przewodniczący/
Ewa Kwarcińska
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogusław Szumacher Sędziowie sędzia NSA Ewa Kwarcińska sędzia NSA Alicja Stępień (spr.) Protokolant – Dorota Łabuda po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. A. i M. Z. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 24 listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1998 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę 38,30 zł (słownie: trzydzieści osiem złotych trzydzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
I SA/Gd 80/04
U z a s a d n i e n i e
W złożonym na druku PIT-33 zeznaniu o wysokości wspólnych dochodów małżonków osiągniętych w 1998 roku L. A. i M. Z. wykazali łączny dochód w wysokości [...] zł, na który złożyły się dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej osiągnięte przez L. A. w kwocie [...] zł oraz M. Z. w kwocie [...] zł.
Jako podlegające odliczeniu od dochodu małżonkowie wykazali składki na ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie [...] zł oraz renty w wysokości [...] zł.
Po uwzględnieniu po stronie odliczeń od podatku wydatków na cele zdrowotne w wysokości [...] zł należny podatek dochodowy małżonków, zgodnie z zeznaniem, stanowił kwotę [...] zł.
Decyzją z dnia 28 września 2001 r. Nr [...] Urząd Skarbowy określił L. A. i M. Z. za rok 1998 zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości [...] zł, zaległość podatkową w wysokości [...] zł, oraz odsetki za zwłokę od powyższej zaległości naliczone do dnia wydania decyzji w wysokości [...] zł.
Po rozpatrzeniu odwołania Państwa Z. decyzją z dnia 20 lutego 2002 r. Nr [...] Izba Skarbowa uchyliła w całości decyzję z dnia 28 września 2001 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji wskazując, iż rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.
Po przeprowadzeniu zleconego postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia 15 października 2002 r. Nr Urząd Skarbowy określił L. A. i M. Z. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998 w kwocie [...] zł, zaległość podatkową w kwocie [...] oraz odsetki za zwłokę od powyższej zaległości naliczone do dnia wydania decyzji w kwocie [...] zł.
Podstawę wyliczenia zobowiązania w podatku dochodowym stanowił łączny dochód małżonków z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł – wyliczony na skutek zakwestionowania po stronie kosztów uzyskania przychodu wydatku w kwocie [...] zł dot. zakupu paliwa oraz kwoty [...] zł stanowiącej zawyżenie składek na ubezpieczenie AC samochodu – pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości [...] zł oraz kwotę [...] zł – z tytułu renty ustanowionej na rzecz Z. Z. (matki podatnika).
Urząd Skarbowy nie uwzględnił po stronie odliczeń od dochodu wydatków w łącznej wysokości [...] zł, z czego [...] zł – z tytułu renty ustanowionej na rzecz N. K. (matki podatniczki), oraz [...] zł – dot. renty ustanowionej na rzecz J. A. (siostry podatniczki).
W opinii organu I instancji przedmiotowe świadczenia w rzeczywistości nie nosiły bowiem cech rent, w rozumieniu art. 903 Kodeksu cywilnego.
W złożonym w dniu 31 października 2002 r. odwołaniu L. A. i M. Z. wnieśli o uchylenie decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 15 października 2002 r. w całości i umorzenie postępowania w sprawie, zarzucając jej:
- naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 26 ust. l ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych - poprzez jego błędną wykładnię,
- sprzeczność "istotnych ustaleń Urzędu Skarbowego z treścią zebranego materiału dowodowego w sprawie poprzez błędne przyjęcie, że przyznane renty nie spełniały wymogów określonych w kodeksie cywilnym",
- niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, a głównie niezbadanie stanu majątkowego rentobiorczyń na dzień ustanowienia rent,
- naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących postępowania podatkowego i naliczenia odsetek za zwłokę.
W uzasadnieniu odwołania podatnicy podnieśli, że przedstawiona przez Urząd argumentacja, dotycząca nie uznania rent była tendencyjna i sprzeczna z prawem; zawarte umowy zawierały bowiem wszystkie istotne elementy umowy renty i zostały zawarte poprawnie od strony formalno-prawnej.
Zdaniem podatników co do zasady umowa renty odpowiada warunkom przewidzianym w art. 903 Kodeksu cywilnego, gdy kreuje zobowiązanie trwałe i stanowi samoistne źródło powstania prawa do renty.
Wskazali, że umowa renty, jako czynność prawna przysparzająca, musi mieć swoją przyczynę, przy czym cel renty może polegać nie tylko na zapewnieniu uprawnionemu pełnego utrzymania, ale może być ograniczony do wspomożenia w pewnym zakresie, np. leczenia, pielęgnacji.
Rentobiorczynie zeznały na jakie cele były przeznaczone przyznane środki i takimi też celami podatnicy kierowali się ustanawiając renty, bowiem o leczeniu i jego kosztach wiedzieli już przed zawarciem umów.
Uznając swoją sytuację majątkową za zdecydowanie lepszą, zawarli umowy z potrzebującymi, gdyż koszty leczenia specjalistycznego w prywatnych przychodniach, czy też przez uznane autorytety medyczne, przekraczały możliwości tych osób, osiągających średnie dochody. Co prawda rentobiorczynie były uprawnione do świadczeń zdrowotnych w publicznych zakładach opieki zdrowotnej, jednak, z uwagi na nienajlepszy poziom i dostępność tych świadczeń, skorzystały - dzięki uzyskanym rentom - z odpłatnych usług medycznych, na których zakup nie pozwalała ich sytuacja materialna.
Z uwagi na fakt, że uprawnionymi były osoby bliskie uznali, że nie jest konieczne przedstawianie dowodów wydatkowania otrzymanych kwot.
Zdaniem strony nie przekreślał rentowego charakteru świadczeń fakt ustanowienia ich na czas określony w z góry ustalonej wysokości.
Nieprawidłowym było także stanowisko Urzędu w odniesieniu do sytuacji materialnej uprawnionych do rent; rozważania o stanie majątkowym N. K. i jej męża nie zostały bowiem poprzedzone ustaleniami dotyczącymi stanu prawnego posiadanego majątku nieruchomego, tj. czy stanowił on własność wspólną małżonków, czy też odrębną L. A. Podstawą ustanowienia renty dla N. K. była faktyczna sytuacja rentobiorczyni, zaś posiadany przez nią majątek nie określał w sposób jednoznaczny możliwości zaspokojenia wszystkich potrzeb socjalnych i bytowych.
Podobnie niesłuszne były twierdzenia Urzędu o pozostawaniu przez drugą rentobiorczynię – J. A. w niedostatku - jako wywiedzione z błędnych ustaleń dotyczących jej stanu majątkowego; nie uwzględniono bowiem faktu, że posiadane przez nią: unit stomatologiczny, działka w K. oraz samochód osobowy zostały nabyte po roku podatkowym 1998.
Organ I instancji dokonał - w związku z uchyleniem przez Izbę Skarbową decyzji z dnia 28.09.2001r. - zwrotu uprzednio wpłaconych kwot bez należnego oprocentowania; z uwagi na wydanie w dniu 15.10.2002r. kolejnej decyzji zwrotowi powinna podlegać jedynie różnica pomiędzy podatkiem naliczonym w tej decyzji oraz we wcześniejszej decyzji z dnia 28.09.2001r.; naliczenie zaś w decyzji z dnia 15.10.2002r. odsetek za cały okres zwłoki stanowiło ewidentne naruszenie prawa.
Bezzasadnym było także prowadzenie postępowania przez osiem miesięcy od uchylenia poprzedniej decyzji.
Izba Skarbowa stwierdziła, że zobowiązanie podatkowe małżonków w decyzji z dnia 15 października 2002 r. zostało określone w kwocie niższej, niż wynika to z obowiązujących przepisów prawa. W jej ocenie brak przyczyny prawnej ustanowienia renty na rzecz Z. Z. (matki podatnika) przesądzał o bezpodstawnym uwzględnieniu przez Urząd Skarbowy wypłaconych z tego tytułu świadczeń po stronie odliczeń od dochodu. Dlatego też organ odwoławczy, działając na podstawie art. 230 § l Ordynacji podatkowej, postanowieniem z dnia 30 lipca 2003 r. zwrócił sprawę organowi pierwszej instancji w celu dokonania wymiaru uzupełniającego poprzez zmianę wydanej decyzji.
W następstwie powyższego, decyzją z dnia 17 września 2003 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego zmienił decyzję wydaną w dniu 15 października 2002 r. w ten sposób, ze określił L. A. i M. Z. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 rok w kwocie [...] zł, zaległość podatkową w kwocie [...] zł, oraz odsetki za zwłokę od powyższej zaległości, naliczone do dnia 15 października 2002 r. w kwocie [...] zł.
Podstawę wyliczenia zobowiązania w podatku dochodowym stanowił łączny dochód małżonków z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł - wyliczony na skutek zakwestionowania po stronie kosztów uzyskania przychodu wydatku w kwocie [...] zł dot. zakupu paliwa oraz kwoty [...] zł stanowiącej zawyżenie składek na ubezpieczenie AC samochodu - pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości [...] zł.
Organ I instancji nie uwzględnił po stronie odliczeń od dochodu wydatków w łącznej wysokości [...] zł, z czego:
- [...] zł - z tytułu renty ustanowionej na rzecz N. K. (matki podatniczki),
- [...] zł - z tytułu renty ustanowionej na rzecz J. A. (siostry podatniczki)
- [...] zł - z tytułu renty ustanowionej na rzecz Z. Z. (matki podatnika).
W opinii organu pierwszej instancji przedmiotowe świadczenia nie nosiły bowiem w rzeczywistości cech rent, w rozumieniu art. 903 Kodeksu cywilnego, z uwagi na:
- ich jednorazowy charakter, wynikający ze sprecyzowania łącznych kwot przyznanych rent, przy zastrzeżeniu jedynie ich płatności w ratach,
- brak przymiotu trwałości, wobec wskazania terminów wygaśnięcia nawiązanych stosunków rent,
- niezrealizowanie celów prawnych przysporzenia - w przypadku rent przyznanych N. K. i J. A.- a w konsekwencji brak faktycznych przyczyn prawnych ich ustanowienia - ponieważ sytuacja materialna rentobiorczyń była na tyle dobra, że mogły one samodzielnie ponosić koszty leczenia,
- dokonanie w rzeczywistości darowizny na rzecz Z. Z., pod pozorem przyznania jej renty,
- zawarcie umów rent z zamiarem obejścia obowiązujących przepisów prawa podatkowego.
Organ pierwszej instancji nie podważył natomiast prawidłowości odliczenia od podatku kwoty [...] zł dot. wydatków na cele zdrowotne podatniczki.
Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji w dniu l października 2003 r. L. A. i M. Z. przesłali pocztą odwołanie, w którym wnieśli o uchylenie decyzji z dnia 17 września 2003 r. w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podatnicy podnieśli przy tym zarzuty:
- naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 26 ust. l ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych - poprzez jego błędną wykładnię,
- sprzeczność istotnych ustaleń Urzędu z treścią zebranego materiału dowodowego w sprawie poprzez błędne przyjęcie, że przyznane renty nie spełniały wymogów określonych w kodeksie cywilnym,
- niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, a w szczególności niezbadania stanu majątkowego stron umów rent,
- naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących postępowania podatkowego i naliczenia odsetek za zwłokę.
W uzasadnieniu przedmiotowego odwołania, powielając w znacznej części zarzuty zawarte w odwołaniu z dnia 28 października 2002 r. (od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 15 października 2002 r. Nr [...], L. A. i M. Z. dodatkowo sprecyzowali zarzuty odnoszące się do zakwestionowania po stronie odliczeń od dochodu świadczeń wypłaconych z tytułu renty ustanowionej na rzecz Z. Z. W sytuacji bowiem gdy rentobiorczyni osiągała niewielkie dochody bezpodstawnym było - w ich ocenie - nieuwzględnienie przedmiotowej renty, z tej tylko przyczyny, iż istniały znaczne dysproporcje w wysokościach jej poszczególnych rat. Było to tym bardziej istotne, że organ podatkowy dokonując takiego stwierdzenia nie podjął żadnych działań w celu wyjaśnienia tych różnic. Dlatego też za sprzeczną ze stanem sprawy uznali sugestię, że renta ta stanowiła w istocie darowiznę.
Ponadto L. A. i M. Z. podkreślili, że organy podatkowe nie zajęły stanowiska co do podnoszonych uprzednio zarzutów proceduralnych, dotyczących: przewlekłości postępowania, błędnego rozliczenia odsetek oraz braku naliczenia odsetek od dokonanego zwrotu podatku.
Końcowo podatnicy ponownie podnieśli zarzut przewlekłości postępowania, podważając zasadność prowadzenia w przedmiotowej sprawie postępowania przez osiem miesięcy po uchyleniu pierwszych decyzji oraz po złożeniu odwołania od decyzji z dnia 15.10.2002 roku do zmiany decyzji z dnia 17.09.2003 roku.
Decyzją z dnia 24.11.2003r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17.10.2003 r. w części i obniżył wysokość odsetek za zwłokę, naliczonych na dzień 15.10.2002 r., do kwoty [...] zł. Uwzględnił bowiem przerwę w ich naliczaniu, zgodnie z dyspozycją art. 54 § l pkt 3 Ordynacji podatkowej.
Jednocześnie organ II instancji uznał za słuszne zakwestionowanie po stronie odliczeń od dochodu Państwa Z. – na podstawie art.26 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – wydatków w łącznej kwocie 2.800,00 zł. Stwierdził bowiem, że wypłata świadczeń na rzecz: N. K., J. A. oraz Z. Z. nie wiązała się z bezpłatnym przysporzeniem po stronie uprawnionych, w rozumieniu art. 903 Kodeksu cywilnego. Za bezpodstawne uznano przy tym zarzuty strony odnoszące się do zaniechania przez organ I instancji podjęcia działań zmierzają- cych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że czas prowadzenia postępowania podatkowego nie miał wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Zwrot natomiast uprzednio wpłaconej przez podatników kwoty podatku (w związku z uchyleniem w całości decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 28 września 2001 r.) stanowił wyłącznie czynność materialno-techniczną, a zatem na rozstrzygnięcie sprawy nie miał wpływu fakt, że został on dokonany bez należnego oprocentowania. Nadmieniono przy tym, że zgodnie z wyjaśnieniami Urzędu Skarbowego, zawartymi w piśmie z dnia 27 listopada 2002 r., w dniu 15 listopada 2002 r. stronie wypłacono należne oprocentowanie.
W skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze z dnia 22 grudnia 2003r. L. A. i M. Z. wnosząc uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 listopada 2003 r. i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Precyzują przy tym zarzuty:
- naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 26 ust. l ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - poprzez jego błędną wykładnię,
- sprzeczności "istotnych ustaleń Organu z treścią zebranego materiału dowodowego w sprawie" - poprzez błędne przyjęcie, że przyznane renty nie spełniały wymogów określonych w kodeksie cywilnym i pozbawione były przyczyn prawnych,
- dokonania błędnej oceny stanu majątkowego rentobiorczyń,
- nieuwzględnienia zeznań świadków co do przeznaczenia i sposobu wydatkowania otrzymanych rent,
- naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej dot. postępowania podatkowego i naliczenia odsetek za zwłokę.
W uzasadnieniu skargi, powielając zarzuty z odwołania w części dot. prawidłowości zawartych umów rent od strony formalno-prawnej, charakteru i przyczyn ich ustanowienia, sposobu wpłacania świadczeń oraz sytuacji materialnej stron tych umów, skarżący dodatkowo podnoszą, co następuje:
- przeprowadzone postępowanie dowodowe daje wystarczające podstawy do ustalenia na jakie cele zostały wydatkowane środki przekazane rentobiorczyniom, zaś organ nie podważył faktu, iż były to cele określone w umowach rent,
- w zawartych umowach nie postanowiono o obowiązku dokumentowania wydatków, ponieważ uprawnionymi były osoby bliskie zaś rentodawcy znali ich sytuację materialną i mieli pewność w jaki sposób przyznane środki zostaną spożytkowane,
- umowy te, uzupełnione zeznaniami świadków, są głównym źródłem dowodowym i za niezrozumiałe uważają skarżący żądanie jakichkolwiek innych dowodów, poddając w wątpliwość istnienie przepisu, który nakazywałby rentobiorczyniom dokumentować ponoszenie wydatków sfinansowanych z otrzymanych środków,
- organy skarbowe nie wskazały z czego wywiodły twierdzenie, że złożone zeznania są niewiarygodne i niezgodne z prawdą, z góry bezpodstawnie zakładając, iż zamiarem stron umów renty było naruszenie prawa,
- przeczy rozsądkowi żądanie udokumentowania wydatkowania rent w 1997r. skoro zostały one ustanowione w dniach 29 i 31 grudnia tego roku, tym bardziej że o możliwości odliczenia rent przesądza data ich ustanowienia, a nie data wydatkowania przyznanych środków,
- w związku z uchyleniem przez Izbę Skarbową decyzji z dnia 28.09.2001r. organ I instancji dokonał w dniu 24.09.2002r. zwrotu uprzednio wpłaconych kwot w wartości nominalnej; powyższe stanowi o naruszeniu przepisów Ordynacji podatkowej, ponieważ wpłacone środki spoczywały prawie rok na koncie Urzędu Skarbowego i z tej przyczyny ich zwrot powinien nastąpić z należnym oprocentowaniem,
- z uwagi na wydanie w dniu 15.10.2002 r. kolejnej decyzji, zwrotowi powinna podlegać jedynie różnica pomiędzy podatkiem naliczonym w tej decyzji oraz we wcześniejszej decyzji z dnia 28.09.2001 r.; naliczenie zaś w decyzji z dnia 15.10.2002 r. odsetek za cały okres zwłoki stanowiło ewidentne naruszenie prawa,
- oparcie się przez organ II instancji wyłącznie na piśmie Urzędu Skarbowego z dnia
27.11.2002 r., bez uprzedniego zweryfikowania w/w kwestii, jest niewystarczające,
zwłaszcza, że czynności materialno-techniczne, o których mówi zaskarżona decyzja mają
bezpośredni wpływ na prawa skarżących i winny być wyjaśnione przez organ odwoławczy,
- bezzasadnym było prowadzenie postępowania przez osiem miesięcy po złożeniu odwołania
od decyzji z dnia 15.10.2002 r. do wydania w dniu 17.09.2003 r. decyzji zmieniającej,
- istnienie terminu do wydania decyzji deklaratoryjnej nie świadczy o tym, że postępowanie
w sprawie nie było prowadzone w sposób przewlekły, tym bardziej, że skutkowało dla
podatników konsekwencjami finansowymi w postaci odsetek za zwłokę.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę uznał, że zarzuty zawarte w skardze z dnia 22 grudnia 2003 r. nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
L. A. i M. Z. wykazali w zeznaniu o wysokości wspólnych dochodów – w części dotyczącej rent i innych trwałych ciężarów – odliczenia od dochodu.
Tymczasem organy podatkowe obu instancji zakwestionowały prawidłowość dokonanych odliczeń stwierdzając, że wydatki te nie wiązały się w istocie z wypłatą świadczeń o charakterze rentowym.
W ocenie Sądu stanowisko to w okolicznościach sprawy nie znajduje uzasadnienia.
Stosownie do treści art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 z późn. zm.) podstawę obliczenia podatku, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 3 i art. 28-30, stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 9, art. 24 ust. 1 i 2 oraz ust. 4-7 lub art. 25, po odliczeniu kwot rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym, nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów, oraz alimentów z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci, w wysokości ustalonej w wyroku alimentacyjnym.
We wskazanym powyżej przepisie ustawodawca używa bliżej nie określonego i nie zdefiniowanego w przepisach prawa pojęcia "trwałych ciężarów", podając jedynie jako przykład takiego ciężaru rentę.
Stosownie do treści art. 903 Kodeksu cywilnego przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub w rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku.
Z treści przywołanego przepisu wynika, że istotną cechą cywilnoprawnej umowy renty jest okresowość spełnianych świadczeń, przy czym – jak słusznie podnoszą skarżący – przepisy K.c. nie wprowadzają żadnych ograniczeń co do czasu zawarcia umowy o rentę.
Zatem fakt zawarcia przedmiotowych umów na czas określony, jak również sprecyzowanie ogólnych wartości ustanowionych rent nie przesądza o braku podstaw do zastosowania odliczenia, na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zgodnie bowiem ze stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 6 czerwca 2001 r. Sygn. akt I SA/Gd 743/00: "....brak jest normy zakazującej określania w umowie renty nie tylko wysokości poszczególnych rat, ale również przykładowo rocznej łącznej wysokości takiej renty. Zawarcie takiego postanowienia w umowie w żadnym wypadku nie zmienia jej charakteru i w dalszym ciągu przyjmować należy, iż jej przedmiotem są świadczenia okresowe".
Ponadto z ustaleń organów podatkowych, które znalazły wyraz w zaskarżonej decyzji, a zostały podtrzymane w odpowiedzi na skargę wynika, iż rentobiorczynie nie pozostawały w niedostatku. A zatem uzyskane przez nie od skarżących świadczenia nie miały charakteru świadczeń alimentacyjnych.
Niesporną okolicznością w sprawie jest także i to, że wyznacznikiem świadczenia jest cel ustanowienia renty (causa).
Z zeznań składanych przez uprawnione do protokołów przesłuchania w charakterze świadków wynika, że środki pieniężne otrzymane w ramach rent spożytkowane zostały przez Z. Z.– prawie w całości na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji kręgosłupa i nóg, przez N. K. – w całości na pokrycie kosztów leczenia związanych z chorobami serca i kręgosłupa, masaże lecznicze i pobyt w klinice w K. (rencistka III grupy od 1988 r.) oraz przez J. A. – głównie na leczenie wady słuchu (aparat słuchowy), badania i pobyt w Akademii Medycznej, a także na pokrycie zwiększonych wydatków będących następstwem powikłań powstałych w czasie ciąży.
Organy podatkowe nie uznając dokonanych przez podatników odliczeń podniosły, że rentobiorczynie nie wykazały w jakikolwiek sposób faktu poniesienia wydatków na świadczenia zdrowotne wskazane w protokołach przesłuchania świadków. Zeznały bowiem, że nie posiadają dowodów poniesienia tych wydatków.
Wskazując na dysproporcje wypłat kwot rent i brak udowodnienia przez rentobiorczynie wydatków Izba Skarbowa wywiodła stwierdzenie o braku faktycznych przyczyn prawnych ustanowienia rent.
W ocenie Sądu nie sposób z powyższym się zgodzić, bowiem zaprezentowana ocena w świetle tej sprawy jest nieuprawniona. W niniejszej sprawie istotne jest to, że kwoty rent zostały postawione do dyspozycji rentobiorczyń i nie przekreśla tego – co także przyznała Izba Skarbowa – sposób określenia wielkości poszczególnych kwot rat przeznaczonych na renty. Nie można pominąć, że materiał dowodowy potwierdził, że istnieje cel dokonanych przysporzeń (causa) we wszystkich trzech rentach, jak też – na co zwróciła uwagę Izba Skarbowa – z powodu braku niedostatku rentobiorczyń nie może być mowy o istnieniu obowiązku alimentacyjnego podatników wobec nich.
Istnienie wskazanych powyżej okoliczności z całą pewnością stanowi wystarczające uzasadnienie dla przyjęcia, że ustanowione w sprawie przez podatników renty spełniają warunki dla uwzględnienia ich w rozliczeniu podatku. Natomiast żądanie dowodów na potwierdzenie wydatkowania kwot przez rentobiorczynie na cele określone w przysporzeniu nie
znajduje uzasadnienia w przepisach prawa, bowiem żaden przepis prawa takiego obowiązku nie nakłada.
Mając na uwadze powyższe względy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Z tego względu orzeczono na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy o p.s.a. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 ustawy. Na podstawie art. 152 ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
MK