I SA/GD 786/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-12-09
NSApodatkoweWysokawsa
nadpłatapodatek od czynności cywilnoprawnychPCCprzedawnieniezawieszenie biegu terminuustawa COVID-19Ordynacja podatkowapostępowanie podatkowespółka komandytowakapitał zakładowy

Podsumowanie

WSA w Gdańsku uchylił postanowienia organów podatkowych odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty PCC, uznając, że wniosek złożono w terminie uwzględniającym zawieszenie biegu przedawnienia na podstawie ustawy COVID-19.

Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) pobranego przez notariusza przy podwyższeniu kapitału. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania, uznając wniosek za przedawniony. Spółka argumentowała, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony na mocy art. 15zzr ust. 1 ustawy COVID-19. WSA w Gdańsku uchylił postanowienia organów, stwierdzając, że wniosek został złożony w terminie, a organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące zawieszenia biegu przedawnienia.

Sprawa dotyczyła wniosku spółki B. sp. z o.o. Sp. k. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), który został pobrany przez notariusza w związku z uchwałą z dnia 5 czerwca 2019 r. o podwyższeniu kapitału komandytariusza. Organy podatkowe obu instancji odmówiły wszczęcia postępowania, powołując się na przedawnienie zobowiązania podatkowego, które miało upłynąć z końcem 2024 r. Spółka argumentowała, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony na podstawie art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał argumentację spółki za zasadną. Sąd podkreślił, że choć Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale I FPS 2/22 stwierdził, że przepis ten nie dotyczy przedawnienia zobowiązań podatkowych, to jednak w uzasadnieniu tej uchwały dostrzeżono wątpliwości, które należy rozstrzygać na korzyść podatnika zgodnie z art. 2a Ordynacji podatkowej. Sąd wskazał, że intencją ustawodawcy było objęcie przepisem art. 15zzr ust. 1 ustawy o COVID-19 również okresu stanu zagrożenia epidemicznego, a wniosek spółki został złożony w terminie uwzględniającym 71-dniowe zawieszenie biegu terminu przedawnienia. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżone postanowienia organów podatkowych, uznając je za naruszające zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wniosek o stwierdzenie nadpłaty może zostać merytorycznie rozpatrzony, jeśli został złożony w terminie uwzględniającym zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 15zzr ust. 1 ustawy o COVID-19.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo uchwały NSA I FPS 2/22, wątpliwości interpretacyjne dotyczące stosowania art. 15zzr ust. 1 ustawy o COVID-19 do przedawnienia zobowiązań podatkowych należy rozstrzygać na korzyść podatnika (art. 2a O.p.). Intencją ustawodawcy było objęcie przepisem również okresu stanu zagrożenia epidemicznego, a wniosek złożono w terminie uwzględniającym zawieszenie biegu przedawnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

O.p. art. 79 § § 2

Ordynacja podatkowa

Prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku.

ustawa o COVID-19 art. 15zzr § ust. 1 pkt 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Zawieszenie biegu terminów w przepisach prawa administracyjnego, które Sąd zinterpretował jako mające zastosowanie również do przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście wniosku o nadpłatę.

Pomocnicze

O.p. art. 2a

Ordynacja podatkowa

Niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika.

O.p. art. 165 § § 1

Ordynacja podatkowa

Wniosek o stwierdzenie nadpłaty powinien doprowadzić do skutecznego wszczęcia postępowania.

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

Organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów państwa.

ustawa o COVID-19 art. 15zzs § ust. 1 pkt 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Wprowadzenie przepisu art. 15zzr ust. 1 ustawy o COVID-19.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania jak w sentencji wyroku.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2 i § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Szczegółowe zasady orzekania o kosztach postępowania.

u.p.c.c. art. 10 § ust. 33 pkt 2

Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych

Nieznane zastosowanie w kontekście uzasadnienia.

u.p.c.c. art. 10 § ust. 1 - ust. 3

Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych

Nieznane zastosowanie w kontekście uzasadnienia.

u.p.c.c. art. 10 § ust. 3a pkt 2

Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych

Nieznane zastosowanie w kontekście uzasadnienia.

t. j. art. 70 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego.

t. j. art. 72 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawa wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

t. j. art. 75 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawa wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

t. j. art. 47 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Nieznane zastosowanie w kontekście uzasadnienia.

t. j. art. 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada in dubio pro tributario.

t. j. art. 165a § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Odmowa wszczęcia postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został zawieszony na podstawie art. 15zzr ust. 1 ustawy o COVID-19. Wątpliwości interpretacyjne dotyczące stosowania art. 15zzr ust. 1 ustawy o COVID-19 do przedawnienia zobowiązań podatkowych należy rozstrzygać na korzyść podatnika (zasada in dubio pro tributario).

Odrzucone argumenty

Wniosek o stwierdzenie nadpłaty został złożony po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Przepis art. 15zzr ust. 1 ustawy o COVID-19 nie ma zastosowania do przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Godne uwagi sformułowania

Sąd administracyjny przeprowadza kontrolę aktu wydanego w sprawie administracyjnej mającej znaczenie i treść materialnoprawną, przy czym w art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...) ustawodawca posługuje się terminem 'sprawa sądowoadministracyjna'. W tym znaczeniu jest to termin szerszy niż 'sprawa administracyjna'. Zagadnienie rozdzielenia prawa administracyjnego materialnego i prawa podatkowego materialnego nie jest zagadnieniem prostym i oczywistym, a więc odwołanie się do zasady in dubio pro tributario w rozumieniu wynikającym z art. 2a O.p. jest usprawiedliwione. Wątpliwości interpretacyjne w sferze podatkowej związane z wejściem w życie ustawy o COVID-19, które przełożyły się na niekorzystne dla podatników rozstrzygnięcia, należy postrzegać w kategoriach naruszenia zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP.

Skład orzekający

Alicja Stępień

sędzia

Joanna Zdzienicka-Wiśniewska

sprawozdawca

Marek Kraus

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w związku z ustawą COVID-19, zwłaszcza w kontekście wniosków o stwierdzenie nadpłaty oraz stosowania zasady in dubio pro tributario."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą COVID-19 i jej wpływem na terminy przedawnienia w prawie podatkowym. Może wymagać analizy w kontekście innych orzeczeń dotyczących tej samej problematyki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacyjnego przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19, które miały wpływ na prawa podatników. Pokazuje, jak sądy stosują zasady interpretacji prawa podatkowego w sytuacjach niejasności.

Pandemia COVID-19 a przedawnienie podatków: Sąd staje po stronie podatnika w sporze o nadpłatę PCC.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Gd 786/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-12-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska /sprawozdawca/
Marek Kraus /przewodniczący/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 2a, art. 79 § 2, art. 165a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 374
art. 15zzr ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Kraus Sędziowie: Sędzia NSA Alicja Stępień Sędzia NSA Joanna Zdzienicka – Wiśniewska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi B. sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 20 sierpnia 2025 r., nr 2201-IOM.4104.39.2025.9 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika w G. z dnia 9 maja 2025 r., nr 2205-SPM-104.221.2025; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 5 czerwca 2019 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników B. sp. z o.o. podjęło uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na podwyższenie umówionego wkładu komandytariusza Spółki – L. sp. z o.o. z siedzibą w G. z kwoty 95.245.383 zł do kwoty 104.363.301 zł, tj. o kwotę 9.117.918 zł przez wniesienie wkładu pieniężnego. Notariusz sporządzający protokół i umowę będący płatnikiem podatku od czynności cywilnoprawnych pobrał z tytułu powyższej czynności podatek w kwocie 33.689 zł.
Spółka w dniu 11 marca 2025 r. złożyła do Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 72 § 1 pkt 2 w zw. z art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej, wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych pobranej przez notariusza w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego
Uzasadniając wniosek Spółka wskazała, że jest spółką prawa handlowego działającą w formie spółki komandytowej, jest podmiotem kontrolowanym przez Skarb Państwa.
W złożonym wniosku Spółka wskazała również, udział Skarbu Państwa w G. S.A. wynosił ponad 50%, co oznacza, że spółkę tę należałoby traktować jako jednostkę gospodarki uspołecznionej, a tym samym obejmowanie przez taką spółkę udziałów w kapitale zakładowym innej spółki prawa handlowego było na 1 lipca 1984 r. wyłączone z opłaty skarbowej. Tym samym podwyższenie kapitału zakładowego Spółki poprzez objecie udziałów Spółki przez G. S.A. w zamian za wkład pieniężny w dniu 30 października 2019 r. nie powinno być opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Spółka podkreśliła, że w sprawie ma zastosowanie prawo wspólnotowe, tj. art. 7 ust. 1-2 Dyrektywy 2008/7 w związku z art. 7 ust. 1-2 Dyrektywy 69/33.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku postanowieniem z 9 maja 2025 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych.
W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku (art. 79 § 2 O.p.). W przedmiotowej sprawie termin płatności pobranego przez notariusza podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z podjętą 5 czerwca 2019 r. uchwałą o podwyższeniu kapitału zakładowego Spółki, upłynął 7 lipca 2019 r., a zobowiązanie podatkowe przedawniło się z upływem 2024 r. Tym samym, zgodnie z art. 79 § 2 O.p., z upływem 2024 r. wygasło prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu dokonania ww. czynności.
Organ podatkowy pierwszej instancji, powołując treść uchwały NSA z 27 marca 2023 r., sygn. akt I FPS 2/22, wskazał, że przepis art. 15 zzr ust. 1 ustawy o COVID-19 nie znajduje zastosowania, gdyż dotyczy terminów prawa administracyjnego, a nie prawa podatkowego stanowiącego odrębną, autonomiczną gałąź prawa.
W związku z powyższym Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku stwierdził, że wniosek z 11 marca 2025 r. został złożony po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych
i nie doprowadził do skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w ww. podatku.
Dyrektor IAS w wyniku rozpoznania zażalenia Spółki postanowieniem z 20 sierpnia 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy przywołując treść art. 70 § 1 i art. 79 § 2 a także art. 10 ust. 1 - ust. 3 oraz art. 10 ust. 3a pkt 2 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 295 ze zm.) dalej: "u.p.c.c." stwierdził, że termin płatności pobranego przez notariusza podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z podjętą w dniu 5 czerwca 2019 r. uchwałą o podwyższeniu kapitału zakładowego Spółki, upłynął 7 lipca 2019 r. Zobowiązanie podatkowe z tytułu zmiany umowy spółki przedawniło się zatem 31 grudnia 2024 r. (art. 70 § 1 O.p.). Tym samym zgodnie z art. 79 § 2 O.p., z upływem 2024 r. wygasło prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku do czynności cywilnoprawnych z tytułu dokonania ww. czynności. Powyższe oznacza, że złożony 11 marca 2025 r. wniosek nie mógł zostać merytorycznie rozpatrzony.
W związku z powyższym Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w związku z przedawnieniem zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu umowy zmiany Spółki uchwałą z 6 czerwca 2019 r., gdyż merytoryczne rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie jest możliwe.
Wskazano, że w dniu 27 marca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w sprawie sygn.. akt sygn. akt I FPS 2/22 przesądzając brak możliwości zastosowania art. 15zzr ust. 1 ustawy o COVID-19 do terminów przedawnienia zobowiązań podatkowych. Złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych powoduje, że wniosek ten nie może skutecznie doprowadzić do wszczęcia postępowania na mocy art. 165 § 1 O.p.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca zaskarżyła postanowienie Dyrektora IAS w całości, zarzucając naruszenie art. 165a § 1 O.p. przez błędne jego zastosowanie i art. 79 § 2 O.p. przez jego błędne zastosowanie oraz art. 47 § 4 O.p. w związku z art. 10 ust. 33 pkt 2 u.p.c.c. w związku z art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 oraz art. 2a O.p. przez brak uwzględnienia zawieszenia biegu okresu przedawnienia wynikającego z zastosowania art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia, a także o zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych orzeczeń z prawem. W ocenie Sądu doszło do naruszenia prawa, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika wydane na podstawie art. 165a O.p., którym odmówiono wszczęcia postępowania z wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych, pobranego przez płatnika z tytułu dokonanej w dniu 5 czerwca 2019 r. zmiany umowy Spółki, wobec stwierdzenia przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych.
W szczególności zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma stwierdzenie, czy regulacja zawarta w art. 15zzr ust. 1 ustawy o COVID-19, znajdzie zastosowanie w niniejszej sprawie, co oznacza, że w przedmiotowej sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zdaniem organów przepis ten nie ma zastosowania do przedawnienia zobowiązań podatkowych. Organ powołał się w tym zakresie na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 27 marca 2023 r., sygn. I FPS 2/22. Niezależnie od tego, nawet gdyby uznać, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony na podstawie art. 15zzr ust. 1 pkt 3 uCOVID-19, to zdaniem organu czas zawieszenia wynosił 54, a nie 71 dni.
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 27 marca 2023 r., sygn. akt I FPS 2/22 stwierdził, że: "Art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568, ze zm.) nie dotyczy wstrzymania, rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych". Naczelny Sąd Administracyjny przyjął co do zasady, że materialne prawo podatkowe nie wchodzi w zakres materialnego prawa administracyjnego. Niemniej analiza treści uzasadnienia powołanej uchwały prowadzi do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł istotne wątpliwości co do przeprowadzonego rozróżnienia i przyjął rozstrzygnięcie przedstawionego sporu prawnego kierując się regułą interpretacyjną wynikająca z art. 2a O.p., która nakazuje aby niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzygać na korzyść podatnika.
Stanowisko organu wywodzone z treści powołanej uchwały nie jest zasadne. Skład rozpoznający niniejszą sprawę zwraca uwagę na następujący, adekwatny do jej realiów, fragment uzasadnienia uchwały sygn. akt I FPS 2/22, podzielając pogląd prawny prezentowany w wyroku NSA z 4 grudnia 2024 r. sygn. akt III FSK 446/24, z 22 lutego 2024 r. sygn. akt III FSK 4744/21 oraz w wyroku NSA z 3 września 2024 r. sygn. akt III FSK 600/24 ( orzeczenia dostępne www.orzeczenia .nsa. gov.pl).
W uchwale wskazano, że problemy związane z istotą oraz zakresem prawa administracyjnego i jego demarkacją od prawa podatkowego powinno się powiązać z zasadą in dubio pro tributario wyrażoną jako reguła interpretacyjna w art. 2a O.p. Nie przesądzając w sposób radykalny doktrynalnego sporu, czy prawo podatkowe stanowi element prawa administracyjnego, należy stwierdzić, że ów spór powinien być rozstrzygnięty na korzyść podatnika. Pamiętać bowiem trzeba, że sąd administracyjny przeprowadza kontrolę aktu wydanego w sprawie administracyjnej mającej znaczenie
i treść materialnoprawną, przy czym w art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm. , dalej p.p.s.a. ) ustawodawca posługuje się terminem "sprawa sądowoadministracyjna". W tym znaczeniu jest to termin szerszy niż "sprawa administracyjna" . Zagadnienie rozdzielenia prawa administracyjnego materialnego i prawa podatkowego materialnego nie jest zagadnieniem prostym i oczywistym, a więc odwołanie się do zasady in dubio pro tributario w rozumieniu wynikającym z art. 2a O.p. jest usprawiedliwione.
Przechodząc do dalszych rozważań, Naczelny Sąd Administracyjny zasygnalizował, że skoro ustawodawca nie objął zakresem interpretowanego przepisu art. 15zzr ust. 1 ustawy o COVID-19 w sposób wyraźny i jednoznaczny unormowań
z zakresu prawa podatkowego, to należy uznać, że nie wolno tego "dopowiadać" czy też "doprecyzowywać" interpretatorowi i zaistniała wątpliwość nie może być interpretowana na niekorzyść podatnika. Na konieczność odwołania się do tej zasady wielokrotnie wskazywał w swoim orzecznictwie NSA, podnosząc, że zasada ta wywodzona była z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) oraz z zasady ustawowej regulacji prawa podatkowego daninowego (art. 48 i art. 217 Konstytucji). Zasadę tę należy rozumieć w ten sposób, że jeśli występują wątpliwości co do znaczenia przepisu w konkretnej sytuacji faktycznej, których nie będzie można usunąć w wyniku prawidłowo prowadzonej wykładni przepisów prawa podatkowego (por. wyrok NSA z 11 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 1126/16), to wówczas, stosując art. 2a O.p., należy przyjąć znaczenie przepisów korzystniejsze dla podatnika. Powołana uchwała NSA w sprawie o sygn. akt I FPS 2/22 została podjęta na skutek pytania prawnego dotyczącego możliwości stosowania zawieszenia biegu terminu przedawnienia z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 w sprawie dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Uchwała dotyczyła zatem możliwości określenia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 O.p. w kontekście upływu terminu przedawnienia określonego w art. 70 § 1 O.p. Tymczasem rozpoznawana sprawie dotyczy wniosku Podatnika o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawncyh, który ze względu na ograniczenie wynikające z art. 79 § 2 O.p. powinien zostać złożony przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, zatem stanu faktycznego, w którym uwzględnienie zawieszenia biegu terminu przedawnienia z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 odnosi korzystny skutek dla podatnika. Korzystne dla podatników orzekanie w konsekwencji uchwały w sprawie o sygn. akt I FPS 2/22, wyrażające się zakazem orzekania przez organy podatkowe z urzędu w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z uwagi na przedawnienie, nie uzasadnia tego, aby zakwestionować prawo do wnioskowania o stwierdzenie nadpłaty z powodu upływu terminu przedawnienia, poprzez pominięcie skutków wynikających z regulacji art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19.
Biorąc zatem pod uwagę przedstawioną argumentację, kierując się słusznym interesem podatnika należy przyjąć, że Skarżąca mogła skorzystać z uprawnienia do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty dokonując tej czynności w terminie uwzględniającym okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19. Przedstawione stanowisko gwarantuje zrealizowanie zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań i budowania zaufania do organów państwa wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawnego ujętej w art. 2 Konstytucji RP. Jak wskazano powyżej, celem rozwiązania przewidzianego w art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 była między innymi ochrona obywateli, których dobrostan został zagrożony przez epidemię. Realizacją tego celu jest również odpowiednie wydłużenie podatnikowi terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, z uwzględnieniem zawieszenia biegu terminu przedawnienia w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19.
Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wskazać należało, że jego podstawę prawną stanowił m.in. art. 79 § 2 O.p. Zgodnie z tym przepisem: Prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. Wejście w życie art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 doprowadziło do stanu niepewności co do zakresu jego stosowania bądź niestosowania w sprawach pomiędzy administracją skarbową a podatnikami.
Wątpliwości interpretacyjne w sferze podatkowej związane z wejściem w życie ustawy o COVID-19, które przełożyły się na niekorzystne dla podatników rozstrzygnięcia, należy postrzegać w kategoriach naruszenia zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego w sferze stanowienia prawa zasada zaufania oznacza m.in. zakaz przerzucania negatywnych konsekwencji wadliwie ukształtowanych przepisów na ich adresatów (wyroki TK z: 18 grudnia 2002 r., K 43/01; 26 stycznia 2010 r., K 9/08), czy też zakaz wprowadzanie rozwiązań, które stają się pułapką dla jednostki (wyroki TK z: 15 lutego 2005 r., sygn. akt K 48/04; 30 maja 2005 r., sygn. akt P 7/04; 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt SK 19/06). Stanowisko to – co należało przypomnieć – znajduje potwierdzenie także w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyroki NSA z: 29 marca 2023 r., sygn. akt I GSK 2247/19, 28 marca 2023 r., sygn. akt II FSK 2302/20).
Nałożenie się obowiązywania art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 i dotychczasowych przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa, w tym jej art. 79 § 2 O.p., wywołało stan uniemożliwiający jasne przewidzenie skutków wprowadzonych ekstraordynaryjnie przepisów i rzutowało na podejmowane przez podatników decyzje przy prowadzeniu ich własnych spraw.
Dlatego tez Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd NSA zawarty w uchwale I FPS 2/22, o konieczności odwołania się do zasady in dubio pro tributario w rozumieniu wynikającym z art. 2a O.p. w celu wyjaśnienia wątpliwości interpretacyjnych dotyczących przepisu art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 kontekście stosowania przepisu art. 79 § 2 O.p.
W związku z tym zdaniem Sądu potwierdzony uchwałą w sprawie o sygn. akt I FPS 2/22 zakaz orzekania przez organy podatkowe z urzędu w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z uwagi na przedawnienie, nie uzasadnia kwestionowania prawa podatnika do wnioskowania o stwierdzenia nadpłaty z powodu upływu terminu przedawnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanej uchwale poddał oceniał zagadnienie przedstawione do rozstrzygnięcia składowi siedmiu Sędziów, dotyczące art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r., a nie rozstrzygał, czy regulacje te mają zastosowanie do okresu objętego stanem zagrożenia epidemicznego tj. od dnia 14 marca 2020 r.
Przepis ten został dodany do ww. ustawy przez art. 1 pkt 14 ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, zmieniającej wskazaną ustawę z dniem 31 marca 2020 r. Stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z 13 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 433) i obowiązywał od 14 marca 2020 r. Odwołano go rozporządzeniem z 20 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 490). Stan epidemii ogłoszono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 491). Wprawdzie art. 15 zzs ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 został wprowadzony do ustawy w dniu 31 marca 2020 r., niemniej uznać należy, że skoro ustawodawca wskazał w nim wprost, że normuje on bieg terminów nie tylko w stanie epidemii, lecz także w stanie zagrożenia epidemicznego, skutki ww. przepisu obejmują również terminy, których bieg przypada na okres od 14 marca 2020 r. do 31 marca 2020 r.
Przemawia to za przyjęciem, że intencją ustawodawcy było nadanie przepisowi art. 15zzr ust. 1 ustawy charakteru retroaktywnego (por. szerzej: postanowienie NSA z 18 grudnia 2020 r., sygn. akt II FZ 540/20; postanowienie NSA z 11 grudnia 2020 r., sygn. akt II GZ 360/20; wyroki: WSA w Łodzi z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 319/20; WSA we Wrocławiu z 18 lutego 2021 r., sygn. akt I SAB/Wr 507/20, sygn. akt
I SA/B 507/20; wyrok WSA w Rzeszowie z 16 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 372/20; wyrok WSA w Poznaniu z 29 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 800/20; wyrok WSA w Gdańsku z 15 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 725/20; wyrok WSA w Szczecinie z 5 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 576/20; postanowienie NSA z 26 lutego 2021 r., sygn. akt III FZ 181/21).
Wobec tego przyjąć należy, że wstrzymanie rozpoczęcia biegu terminów, jak i zawieszenie biegnących już terminów przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego odnosi się również do stanu zagrożenia epidemicznego tj. od dnia 14 marca 2020 r.
W rozpoznawanej sprawie bieg terminu złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu podatku pobranego przez płatnika w związku ze zmianą umowy Spółki uległ zawieszeniu na okres 71 dni, Zatem wniosek o stwierdzenie nadpłaty złożony w dniu 26 lutego 2025 r. został złożony przed upływem terminu przedawnienia, który z uwzględnieniem okresu zawieszenia jego biegu, przypadał na dzień 12 marca 2025 r.
Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika należało uznać za naruszające zasadę zaufania wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP, a mającą swoje odzwierciedlenie w sprawach podatkowych w art. 121 § 1 O.p.
W konsekwencji organy obu instancji naruszyły art. 79 § 2 O.p. w zw. z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 w zw. z art. 2a i 121 O.p. Powyższe doprowadziło również do naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 165a § 1 O.p., poprzez odmowę wszczęcia postepowania w sprawie z wniosku Skarżącej o stwierdzenie nadpłaty.
Mając na uwadze wskazane naruszenia skutkujące odmową wszczęcia postępowania, przedwczesna byłaby ocena przez Sąd zarzutu naruszenia art. 7 ust. 1, ust. 2 i 5 Dyrektywy 2008/7 przez brak ich zastosowania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a orzekł jak w pkt 1. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę