I SA/Gd 783/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego w kwocie 624 490 zł, wynikającego ze 178 faktur VAT wystawionych przez spółki M sp. z o.o., P sp. z o.o., E sp. z o.o. i E T. Ż. Organy podatkowe uznały, że faktury te nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a podatnik nie wykazał należytej staranności w weryfikacji kontrahentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po wcześniejszym oddaleniu skargi, wyrokiem z 29 października 2019 r. (sygn. akt I SA/Gd 703/19), uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd pierwszej instancji uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły fikcyjny charakter transakcji i brak należytej staranności po stronie skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 29 maja 2024 r. (sygn. akt I FSK 423/20) uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. NSA wskazał, że uzasadnienie WSA było niejednoznaczne co do tego, czy podatnik działał świadomie w oszukańczych transakcjach, czy też nie dochował należytej staranności. Sąd drugiej instancji podkreślił, że te dwie sytuacje wymagają odrębnej analizy i dowodzenia. WSA, rozpoznając sprawę ponownie, zgodnie z wykładnią NSA, uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na konieczność jednoznacznego ustalenia, czy podatnik wiedział o nierzetelności transakcji, czy też mógł się dowiedzieć w razie podjęcia określonych działań, co wiąże się z badaniem dobrej wiary i dochowania należytej staranności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących prawa do odliczenia VAT w przypadku nierzetelnych faktur, znaczenie należytej staranności i dobrej wiary podatnika, wymogi uzasadnienia wyroków sądów administracyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów VAT w kontekście konkretnych dowodów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, jeśli transakcje udokumentowane tymi fakturami nie zostały dokonane lub zostały dokonane przez inne podmioty niż wskazane na fakturach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawo do odliczenia podatku naliczonego nie przysługuje, jeśli faktury dokumentują czynności, które nie zostały dokonane (art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u.). W przypadku, gdy faktury są nierzetelne podmiotowo, należy badać, czy podatnik działał świadomie w nierzetelnych transakcjach, czy też nie dochował należytej staranności.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że kluczowe jest ustalenie, czy podatnik był świadomy nierzetelności transakcji (np. nabycia towarów od innego podmiotu niż wystawca faktury), czy też nie posiadał takiej wiedzy, ale powinien ją posiadać w wyniku dochowania należytej staranności. Te dwie sytuacje wymagają odrębnej analizy i dowodzenia.
Czy uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe, ponieważ nie wyjaśniało jednoznacznie, czy podatnik działał świadomie w nierzetelnych transakcjach, czy też nie dochował należytej staranności, co uniemożliwiło kontrolę instancyjną.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uzasadnienie WSA było niejasne i powielało argumentację organów, nie dokonując wnikliwej analizy zarzutów skargi i stanu faktycznego, co naruszyło art. 141 § 4 p.p.s.a.
Przepisy (22)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis ten wyłącza prawo do odliczenia podatku naliczonego, gdy faktury dokumentują czynności, które nie zostały dokonane.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 86 § ust. 2 pkt 1 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 108
Ustawa o podatku od towarów i usług
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący wymogów uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 190
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu drugiej instancji wykładnią prawa dokonaną przez NSA.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200 § w zw. z art. 205 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 120
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 124
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 125
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 127
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § § 1 pkt 6
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § § 4
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 70 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 2a
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 42
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku, brak wyjaśnienia przesłanek orzeczenia, nieuwzględnienie lub błędną ocenę dowodów, lakoniczne odniesienie się do zarzutów skargi, nieodniesienie się do pism procesowych, powielenie argumentacji organów, sprzeczność w ustaleniu stanu faktycznego (świadomość oszustwa vs. niedochowanie staranności), wykroczenie poza granice sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Uzasadnienie wyroku nie jest tylko streszczeniem stanu sprawy, lecz przede wszystkim ma za zadanie wyjaśnienie stronom postepowania motywów podjęcia przez sąd administracyjny określonej treści orzeczenia. • Należyte sporządzenie uzasadnienia wyroku ma doniosłe znaczenie także w kontekście kontroli instancyjnej wyroku sądu administracyjnego, albowiem umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu poznanie motywów, jakimi się kierował sąd pierwszej instancji, podejmując określone rozstrzygnięcie. • Sąd nie powinien sprowadzać swojej wypowiedzi do prostej akceptacji stanowiska organu, czy też samego powielenia twierdzeń zawartych w decyzji. Takie działanie nie stanowi realizacji celów postępowania sądowoadministracyjnego i może być postrzegane jako faktyczna rezygnacja z kontroli działalności administracji publicznej. • W przypadku, gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane, faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. • Nie wystarczy więc jedynie to, że podatnik posiada oryginał faktury opisującej nabycie towarów lub usług w oderwaniu od faktu odzwierciedlenia przez ten dokument rzeczywistego zdarzenia gospodarczego. • Muszą być zatem zgodne przedmiotowo i podmiotowo z opisanym na fakturze zdarzeniem gospodarczym. […]
Skład orzekający
Małgorzata Gorzeń
przewodniczący
Elżbieta Rischka
sprawozdawca
Irena Wesołowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do odliczenia VAT w przypadku nierzetelnych faktur, znaczenie należytej staranności i dobrej wiary podatnika, wymogi uzasadnienia wyroków sądów administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów VAT w kontekście konkretnych dowodów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest precyzyjne ustalenie stanu faktycznego i prawidłowe uzasadnienie wyroku przez sąd, a także jak skomplikowane mogą być zasady odliczania VAT w przypadku potencjalnie nierzetelnych transakcji.
“Czy wiedziałeś, że nie każda faktura VAT uprawnia do odliczenia? Sąd wyjaśnia, kiedy brak staranności kosztuje fortunę.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.