I SA/GD 781/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2006-07-25
NSApodatkoweŚredniawsa
zaległość podatkowanieujawnione źródła dochoduumorzenieinteres podatnikainteres publicznyOrdynacja podatkowaWSAGdańskulgi płatnicze

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej z tytułu nieujawnionych źródeł dochodu, uznając brak przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.

Podatnik W.J. domagał się umorzenia zaległości podatkowej z tytułu nieujawnionych źródeł dochodu za 1991 rok, powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną żony. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego, a decyzja wymiarowa jest ostateczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podkreślając, że umorzenie jest instytucją nadzwyczajną i wymaga wykazania szczególnych okoliczności.

Sprawa dotyczyła skargi W.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, naliczonych z tytułu nieujawnionych źródeł dochodu za 1991 rok. Podatnik argumentował, że jego trudna sytuacja materialna i zdrowotna, w tym konieczność opieki nad chorą żoną, uzasadniają umorzenie. Podkreślał również błędy formalne popełnione w poprzednich postępowaniach, które doprowadziły do uprawomocnienia się decyzji wymiarowej. Organy podatkowe, w tym Dyrektor Izby Skarbowej, odmówiły umorzenia, wskazując, że decyzja wymiarowa jest ostateczna i nie może być kwestionowana w postępowaniu o umorzenie. Stwierdzono również, że sytuacja materialna podatnika, mimo trudności, nie była na tyle wyjątkowa, aby uzasadniać umorzenie, a przyznanie ulgi byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podzielając stanowisko organów podatkowych. Sąd podkreślił, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, wymagającą wykazania ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, a sytuacja skarżącego nie spełniała tych kryteriów. Sąd zaznaczył, że kontrola sądów administracyjnych w sprawach uznaniowych jest ograniczona do badania poprawności proceduralnej postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, trudna sytuacja materialna i zdrowotna podatnika nie stanowiła wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej, gdyż nie spełniała kryteriów ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że umorzenie jest instytucją nadzwyczajną i wymaga wykazania szczególnych, obiektywnych powodów. Sytuacja skarżącego, mimo trudności, nie była na tyle wyjątkowa, aby uzasadnić odstąpienie od poboru podatku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

Ord.pod. art. 67 § § 1

Ordynacja podatkowa

Umorzenie zaległości podatkowych jest możliwe w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, jednakże organ podatkowy działa w ramach uznania administracyjnego.

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala skargę.

u.z.p. art. 30 § ust. 1 - 3

Ustawa o zobowiązaniach podatkowych

Przepisy dotyczące przerwania postępowania egzekucyjnego i wygaśnięcia zobowiązania podatkowego.

Konst. RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada sprawiedliwości społecznej i zaufania do państwa prawa.

Konst. RP art. 8 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Bezpośrednie stosowanie przepisów Konstytucji.

Konst. RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.

Ord.pod. art. 120

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów podatkowych działania na podstawie przepisów prawa.

Ord.pod. art. 128

Ordynacja podatkowa

Zasada trwałości decyzji ostatecznych.

Ord.pod. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada dochodzenia prawdy obiektywnej.

Ord.pod. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Trudna sytuacja materialna i zdrowotna podatnika uzasadnia umorzenie zaległości podatkowej. Decyzja wymiarowa była wadliwa i powinna zostać zakwestionowana w postępowaniu o umorzenie. Organ podatkowy naruszył zasady prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów.

Godne uwagi sformułowania

Umorzenie zaległości podatkowych traktowane musi być jako instytucja nadzwyczajna, gdyż prowadzi do uprzywilejowania jednych podatników kosztem pozostałych, którzy podatki płacą. Nie istnieje zamknięty katalog zdarzeń i sytuacji, które mogą być oceniane w kategoriach ważnego interesu podatnika. Konstrukcja prawna przepisu (art. 67 Ord.pod.) umożliwia organowi działanie na zasadzie uznania, co nie oznacza dowolności.

Skład orzekający

Alicja Stępień

przewodniczący sprawozdawca

Sławomir Kozik

członek

Bogusław Woźniak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek umorzenia zaległości podatkowych (ważny interes podatnika, interes publiczny) oraz zasady trwałości decyzji ostatecznych w postępowaniu podatkowym."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji podatnika i jego argumentacji, a ocena przesłanek umorzenia opiera się na uznaniu administracyjnym organu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje konflikt między nadzwyczajną instytucją umorzenia a zasadą trwałości decyzji ostatecznych, pokazując, jak trudne jest uzyskanie ulgi podatkowej w obliczu trudnej sytuacji życiowej.

Czy trudna sytuacja życiowa zwalnia z obowiązku zapłaty podatku? Sąd wyjaśnia granice umorzenia zaległości.

Dane finansowe

WPS: 84 788,86 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 781/05 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień /przewodniczący sprawozdawca/
Bogusław Woźniak
Sławomir Kozik
Symbol z opisem
6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Sygn. powiązane
II FSK 208/07 - Wyrok NSA z 2008-04-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Asesor WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 lipca 2006 r. sprawy ze skargi W.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej. oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Gd 781/05
U z a s a d n i e n i e
Pismem z dnia 3 stycznia 2005 r. W.J. wystąpił do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z prośbą o umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, naliczonych z tytułu nieujawnionych źródeł dochodu za 1991 rok decyzją z dnia 30 maja 1994 r. Nr [...]. W uzasadnieniu wniosku podatnik wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz przedstawił wysokość spoczywających na ich miesięcznych obciążeń. Ponadto wyjaśnił, że konieczność korzystania z dwóch telefonów komórkowych podyktowana jest chorobą żony, która zgodnie z orzeczeniem komisji lekarskiej nie może pozostawać bez opieki drugiej osoby. Zaznaczył przy tym, że choroba żony ciągle się pogłębia, co wiąże się z koniecznością ponoszenia znacznych wydatków na jej leczenie. W tej sytuacji - jak wskazał podatnik - nie ma możliwości zakupu okularów i aparatu słuchowego dla siebie. Umorzenie należności podatkowych pozwoliłoby na zgromadzenie środków nie tylko na ten cel, ale również na prawidłowe leczenie żony oraz lepsze odżywianie.
Podatnik podkreślił, że przyczyną nieuregulowania omawianego zobowiązania w terminie jest fakt, iż nigdy nie posiadał żadnego majątku i pieniędzy, a decyzja [...] Urzędu Skarbowego była dla niego krzywdząca. Nie mógł jednak dowieść swojej niewinności z uwagi na wniesienie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego z uchybieniem terminu.
Reasumując podatnik zaznaczył, że prawie czterdzieści lat przepracował uczciwie, a od wszystkich wynagrodzeń był odprowadzany podatek. Z otrzymywanej renty nie będzie zaś w stanie spłacić ustalonego zobowiązania do końca życia.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego nie znalazł podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku W.J. i decyzją z dnia [...] Nr [...], odmówił umorzenia przedmiotowej zaległości w kwocie 84.788,86 zł wraz z odsetkami za zwłokę.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją W.J. złożył w dniu 25.03.2005 r., odwołanie, w którym zarzucił: naruszenie zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, zawężającą interpretację art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej oraz nieuwzględnienie postanowień art. 30 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.
Argumentacja przywołana w odwołaniu obejmowała polemikę w zakresie prawidłowości wymiaru podatku i zmierzała do wykazania, że podatnik w 1991 r. w rzeczywistości nie osiągnął żadnych dochodów z nieujawnionych źródeł. W takiej sytuacji, Jego zdaniem, w sprawie zachodziły wszystkie przesłanki wymienione w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej przemawiające za udzieleniem wnioskowanej ulgi.
Niezależnie od powyższego - w ocenie W.J. organ podatkowy powinien przerwać postępowanie egzekucyjne i wydać postanowienie o wygaśnięciu zobowiązania podatkowego z uwagi na treść art. 30 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.
Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] Nr [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].
Nie zgadzając się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej, W.J. w dniu 2 września 2005 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w której wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...], zarzucając jej
- przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów (art.191 Ordynacji podatkowej),
- naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
- naruszenie zasady dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 122 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej),
- zawężającą interpretację art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej oraz
- nieuwzględnienie postanowień art. 30 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreśla, że w toku postępowania podatkowego, zarówno on jak też Jego pełnomocnik popełnili szereg błędów i uchybień, które zamknęły drogę do korzystnego dla niego rozstrzygnięcia, w tym uchylenia decyzji [...] Urzędu Skarbowego z dnia 30 maja 1994 r. Nr [...], ustalającej zobowiązanie w podatku dochodowym za rok 1991 z tytułu nieujawnionego źródła dochodu w kwocie 907.308.000 zł (przed denominacją). Zdaniem skarżącego tylko wskutek uchybień formalno - prawnych (w tym niedotrzymania terminu do wniesienia skargi) prawomocna stała się decyzja o opodatkowaniu dochodu, którego faktycznie nie było).
Ponadto skarżący zasadność zlożenia skargi upatruje w swojej dramatycznej sytuacji rodzinnej. Jak bowiem wskazuje jego żona, po odebraniu w dniu
1 grudnia 1994 r. kolejnej korespondencji z Urzędu Skarbowego, doznała udaru mózgu i do chwili obecnej wymaga całodziennej opieki ze względu na niedowład lewostronny przy czym - z uwagi na brak środków finansowych - opiekę tą sprawuje on sam. Skarżący wyjaśnia przy tym, że początkowo przebywał na zasiłku socjalnym, lecz od
21 maja 1997 r. - na skutek pogorszenia się stanu zdrowia (głównie w wyniku nadmiernego wysiłku fizycznego związanego z opieką nad żoną - m.in. dyskopatia) - przebywa na rencie inwalidzkiej.
W ocenie skarżącego powyższe fakty stanowią o istnieniu zarówno jego słusznego interesu, jak też interesu publicznego, jakim jest zaufanie do państwa prawa wyrażone w art. 2 Konstytucji. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że ustalenie zobowiązania podatkowego od dochodu, który faktycznie nie wystąpił i to w kwocie, której nigdy nie będzie on w stanie spłacić ze względu na Swój stan zdrowia oraz wiek, stanowi oczywiste naruszenie konstytucyjnie zagwarantowanej zasady sprawiedliwości społecznej.
Ponadto w interesie publicznym leży, aby prawomocne rozstrzygnięcie władzy sądowniczej mogło być zgodne z rozstrzygnięciem władzy wykonawczej, czyli organów podatkowych, czego wymaga zarówno art. 2, jak też art. 8 ust. 2 Konstytucji. Dlatego też - zdaniem skarżącego - ze względu na brak możliwości zmiany na drodze postępowania podatkowego oczywiście niesłusznej decyzji organu podatkowego, zastosowanie instytucji umorzenia wydaje się być jedyną możliwą decyzją, zgodną z intencją ustawodawcy.
W ocenie skarżącego o istnieniu ważnego interesu podatnika świadczy fakt, że nałożony ciężar podatkowy wynika wyłącznie z popełnionych przez niego błędów formalnych oraz to, że warunki Jego egzystencji materialnej są zagrożone nie tylko wskutek prowadzonego postępowania egzekucyjnego, ale również z uwagi na bardzo trudną sytuację zdrowotną małżonki i brak możliwości jej skutecznego leczenia. Tym samym - zdaniem skarżącego - w Jego przypadku zostały spełnione przesłanki określone w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej.
Niezależnie od powyższego skarżący, powielając argumenty przywołane w odwołaniu z dnia 25.03.2005 r. podnosi, iż organ podatkowy powinien przerwać postępowanie egzekucyjne i wydać postanowienie o wygaśnięciu zobowiązania podatkowego z uwagi na treść art. 30 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wskazał, że zarzuty zawarte w skardze nie zasługują na uwzględnienie.
Jak już wskazano w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji z dnia
[...] ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że:
1) decyzją z dnia 30.05.1994 r. Nr [...] [...] Urząd Skarbowy ustalił W.J. wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu nieujawnionego źródła dochodu za rok 1991 w kwocie 90.730,80 zł (po denom.). Termin płatności tego zobowiązania przypadł na dzień 25.06.1994 r.;
2) Podatkowa Komisja Odwoławcza przy Izbie Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 10.12.1997 r. Nr [...], utrzymała w mocy decyzję organu I instancji;
3) postanowieniem z dnia 16.12.1998 r. Sygn. akt I SA/Gd 719/98 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku odrzucił skargę na decyzję organu odwoławczego z uwagi na jej wniesienie z uchybieniem terminu;
4) decyzją z dnia 10.08.2001 r. Nr [...] Izba Skarbowa odmówiła uchylenia decyzji PKO z dnia 10.12.1997 r., po wznowieniu;
5) decyzją z dnia 31.10.2001 r. Nr [...] Minister Finansów utrzymał przedmiotową decyzję w mocy;
6) Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z dnia:
- 15.10.2003 r., Sygn. akt III S.A. 3319/01 - oddalił skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia 31.10.2001 r.
- 15.09.2004 r., Sygn. akt FSK 468/04 - oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.
Z powyższych ustaleń Dyrektor Izby Skarbowej wywiódł stwierdzenie, że decyzja Podatkowej Komisji Odwoławczej z dnia 10.12.1997 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 30.05.1994 r. w sprawie ustalenia wysokości przychodów z nieujawnionych źródeł za rok 1991 w kwocie 170.000 zł (po denom.) oraz należnego z tego tytułu zobowiązania podatkowego w kwocie 90.730,80 zł (po denom.), jest decyzją ostateczną.
Skarżący tej ostatniej okoliczności nie kwestionuje. Po raz kolejny próbuje jednak podważyć zasadność dokonanego wymiaru podatku, kwestionując słuszność ustaleń organów podatkowych, odnoszących się do faktu posiadania przez Niego nieujawnionych źródeł dochodów. Tymczasem - jak to już zaznaczono w zaskarżonej decyzji - zarzuty w powyższym zakresie, odnoszące się do samego postępowania w przedmiocie ustalenia podatku, nie mogły wpłynąć na wynik sprawy prowadzonej z wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, powstałej w tym podatku oraz należnych od tej zaległości odsetek za zwłokę - a więc odrębnego postępowania. Zdaniem organu II instancji aktualnie ponowne badanie powyższych zarzutów stanowiłoby niedopuszczalną ingerencję w tok postępowania wymiarowego oraz nie znajdującą uzasadnienia w obowiązujących przepisach próbę weryfikacji ostatecznej w administracyjnym toku instancji decyzji Podatkowej Komisji Odwoławczej z dnia 10.12.1997 r. Stanowisko takie zostało również przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia 11.08.2005 r.
W świetle powyższych wywodów - zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej - bez wpływu na prawidłowość wydania zaskarżonej decyzji pozostają wskazane przez skarżącego dowody, zgromadzone w toku postępowania prowadzonego w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego. Znaczenia w sprawie z wniosku przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości w tym podatku nie mogły mieć również przedstawione przez niego na etapie postępowania odwoławczego dokumenty.
W tej sytuacji - w ocenie organu odwoławczego - nie godzi w zasadę sprawiedliwości społecznej, określoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej okoliczność, że organy podatkowe nie uwzględniły tych dowodów rozpatrując sprawę z wniosku W.J. o przyznanie ulgi w spłacie należności podatkowych. Nie stanowi również o naruszeniu, wynikających z treści art. 122 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), zasad prawdy obiektywnej oraz swobodnej oceny dowodów.
Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 Konstytucji RP Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (art. 8 ust. 2).
Z powyższych zapisów wynika, że Konstytucja jest ustawą zasadniczą, a jej dyrektywy podlegają konkretyzacji w ustawodawstwie "zwykłym" i dopiero te ostatnie normy prawa stanowionego są podstawą rozstrzygania spraw. Organy podatkowe, stosownie do treści art. 7 Konstytucji RP, obowiązane są działać na podstawie i w granicach prawa, przy czym obowiązek ten realizują stosując przepisy prawa podatkowego. Zapis o obowiązku organów podatkowych na podstawie przepisów prawa został przez ustawodawcę wprowadzony wprost w art. 120 Ordynacji podatkowej.
W treści art. 128 Ordynacji podatkowej sformułowano zasadę trwałości decyzji, wskazując dopuszczalne sposoby usunięcia decyzji ostatecznych z obrotu prawnego.
Skoro zaś działania skarżącego w tym zakresie nie powiodły się, bowiem decyzja ostateczna Podatkowej Komisji Odwoławczej z dnia 10.12.1997 r. (utrzymująca w mocy decyzję wymiarową [...] Urzędu Skarbowego z dnia 30.05.1994 r.), nie została uchylona w trybie wznowienia, to za bezskuteczne uznać należy podejmowane przez niego, w toku postępowań obu instancji w sprawie o przyznanie ulgi podatkowej, próby wykazania, że decyzja organu podatkowego jest "oczywiście niesłuszna", a tym samym, że "zastosowanie instytucji umorzenia wydaje się być jedyną możliwą decyzją, zgodną z intencją ustawodawcy".
Bez wpływu na stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej pozostaje stwierdzenie skarżącego, że w trakcie kontroli prowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w spółce cywilnej "A", pod wpływem sugestii kontrolujących, złożył "nieprawdziwe oświadczenie" o opłaceniu udziałów w tej spółce, które jednak wycofał w toku postępowania prowadzonego przez [...] Urząd Skarbowy. Twierdzenie to jest o tyle niezrozumiałe i mało wiarygodne, że skarżący, jako osoba wykonująca zawód radcy prawnego, a więc profesjonalnie zajmująca się obsługą prawną, powinien mieć świadomość jakie skutki, na gruncie prawa podatkowego, może wywołać złożenie takiego oświadczenia.
Niezależnie od powyższego organ II instancji stoi na stanowisku, że za sprzeczne z interesem publicznym uznać należy przyznawanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych ustalonych z tych nieujawnionych źródeł przychodów, bowiem prowadziłoby to do zaistnienia sytuacji, w której budżet państwa, a w konsekwencji całe społeczeństwo ponosiłoby skutki celowo i świadomie podejmowanych przez podatników działań ze szkodą dla tego budżetu.
Pozytywna ocena istnienia interesu publicznego stanowi zaś jedną z przesłanek przemawiających za przyznaniem takiej ulgi, w tym umorzenia omawianych zaległości podatkowych.
Stosownie bowiem do treści art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
W niniejszej sprawie organy podatkowe nie dopatrzyły się również wystąpienia "ważnego interesu podatnika". Przesłanka ta bezsprzecznie wymagała ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią po Jego stronie w wyniku realizacji zobowiązania. Ocena tej sytuacji, dokonana przez organy podatkowe, nie przemawiała jednak za udzieleniem wnioskowanej ulgi.
Jak bowiem ustalono na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego państwo J. w badanym okresie uzyskiwali łącznie stałe miesięczne dochody w wysokości 2.862,28 zł netto i ponosili wydatki na poziomie ok. 1.484,69 zł miesięcznie (w tym: z tyt. opłat czynszu - 516,18 zł, za energię elektryczną - 86,81 zł, telewizję kablową - 50,45 zł, gaz - 31,25 zł, karty telefoniczne - 200,00 zł oraz ok. 600 zł na zakup leków). Zatem, po uwzględnieniu zajęcia egzekucyjnego na poczet przedmiotowej zaległości w wysokości 481,08 zł oraz - jak to już wskazano powyżej - wydatków na leczenie żony skarżącego, na utrzymanie jego rodziny pozostawała miesięcznie kwota ok. 900,00 zł. W związku z tym stwierdzono, iż jakkolwiek sytuacja finansowa rodziny skarżącego nie była łatwa, to jednak uzyskiwane dochody pokrywały niezbędne wydatki, zaś zastosowany środek egzekucyjny - wbrew jego stanowisku - nie zagrażał w istotny sposób jego egzystencji.
Skoro zaś sytuacja materialna rodziny skarżącego nie była na tyle wyróżniająca, by traktować ją odmiennie od sytuacji innych podatników, organ odwoławczy uznał, że przyznanie wnioskowanej ulgi stawiałoby go w uprzywilejowanej pozycji wobec innych podatników tym bardziej, że wskazane przez Niego okoliczności nie uzasadniały definitywnej rezygnacji Skarbu Państwa z należnych wpływów.
Jak wskazano w odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej uważa także za bezzasadny zarzut skarżącego, iż organ podatkowy powinien przerwać postępowanie egzekucyjne.
Prezentując w tym zakresie zdarzenia faktyczne jak i przepisy prawne, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na legalność egzekucji i brak przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Na rozprawie przed Sądem skarżący przedłożył pismo procesowe, w którym podtrzymał argumenty dotyczące braku legalności decyzji wymiarowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zaskarżeniu do sądu została poddana decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu nieujawnionych dochodów za 1991 r.
Zgodnie z art. 67 Ordynacji podatkowej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub część zaległości podatkowe, odsetki za zwlokę lub opłatę prolongacyjną.
Jak wynika z powyższego przepisu, możliwość umorzenia zaległości podatkowych obwarowana jest spełnieniem przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.
Najczęściej w tego typu sprawach rozważane jest istnienie ważnego interesu podatnika. O istnieniu tego interesu powinny decydować zobiektywizowane kryteria, a nie samo subiektywne przekonanie podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. W każdym przypadku analiza musi być dokonana w oparciu o konkretne okoliczności zaistniałe w danej sprawie. Nie istnieje zamknięty katalog zdarzeń i sytuacji, które mogą być oceniane w kategoriach ważnego interesu podatnika. Tylko przykładowo można tu wskazać, zaczerpnięte z piśmiennictwa i orzecznictwa sytuacje, które mogą wskazywać na zaistnienie ważnego interesu podatnika. Przez ważny interes podatnika można, np. rozumieć przypadek, gdy na skutek uiszczenia podatku, podatnik miałby pozostawać bez środków do życia. Przez ważny interes podatnika należy również rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami jego egzystencji, bądź zaistnienie losowych zdarzeń powodujących utratę możliwości zarobkowania lub utratę majątku, czy też wreszcie sytuacje, w których niemożność spłaty zadłużenia wynika z działania czynników, na które podatnik nie ma wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania.
Nawet jednak przy zaistnieniu przesłanek określonych w art. 67 Ordynacji podatkowej, tj. gdy organ podatkowy stwierdzi wystąpienie sytuacji odpowiadającej, w jego ocenie, hipotezie normy prawnej zawartej w tym przepisie, konstrukcja prawna tego przepisu umożliwia mu działanie na zasadzie uznania co nie oznacza naturalnie dowolności w podejmowanych rozstrzygnięciach.
Użyte w treści tego przepisu pojęcia mają charakter niedookreślony, a ich interpretacji na użytek danej sprawy, dokonuje każdorazowo organ podatkowy. Organ ten dysponuje zatem pewnym marginesem swobody w odniesieniu do oceny sytuacji faktycznej i zaistniałych zdarzeń, które w jego ocenie mogę uzasadniać wystąpienie w danej sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.
Biorąc pod uwagę powyższe uwagi, wynikające z konstrukcji prawnej analizowanego przepisu zakładającego działanie organu podatkowego w ramach uznania administracyjnego, badanie zgodności podejmowanego na tej podstawie rozstrzygnięcia z prawem materialnym może być dokonane tylko w ograniczonym zakresie. Ocenie sądu podlega natomiast w pełni, proceduralna poprawność przeprowadzonego postępowania, a więc sam proces dochodzenia przez organ podatkowy do rozstrzygnięcia sprawy oraz znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu, opis tego procesu.
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy wskazać, że skarżący domagając się umorzenia zaległości podatkowych, przedstawia swoją trudną sytuację upatrując w tym, jak należy przyjąć, zaistnienia ważnego interesu podatnika.
Zasadą jest płacenie podatków w wysokościach i w terminach określonych przez prawo, natomiast umorzenie zaległości podatkowych traktowane musi być jako instytucja nadzwyczajna, gdyż prowadzi do uprzywilejowania jednych podatników kosztem pozostałych, którzy podatki płacą.
Tak więc odstąpienie od poboru podatków musi być uzasadnione wystąpieniem szczególnie ważnych i uzasadnionych, również z punktu widzenia obiektywnych kryteriów, powodów, które w ustawie w sposób ogólny określono jako ważny interes podatnika lub interes publiczny. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz argumentów przedstawionych w skardze wskazuje na to, że skarżący skutecznie nie wykazał, by w jego przypadku zaistniały szczególne i wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie umorzenia zaległości podatkowych.
Odnosząc się do oceny motywów decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych, stwierdzić należy, iż zostały one zaprezentowane przez organ odwoławczy w sposób bardzo szeroki i wyczerpujący. W sprawie odniesiono się także - mimo braku takiego obowiązku, do zarzutu braku legalności decyzji wymiarowej czy też przedawnienia zobowiązania. Jeśli się przy tym zważy, że sprawa w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych nie może być kolejnym środkiem zmierzającym do zakwestionowania decyzji o wymiarze podatku (gdzie m. in. podnosić można zarzut przedawnienia), to wywody organów podatkowych w niniejszej sprawie w tej kwestii w zupełności, a nawet w zakresie przekraczającym procedowanie w podobnych sprawach, wyczerpują zgłoszony przez podatnika zarzut. Nie ulega wątpliwości, że decyzja wymiarowa, z której strona domaga się umorzenia zaległości, była w różnych trybach kontrolowana przez sądy i w efekcie nie została podważona.
Stąd też nie można zgodzić się z poglądem strony, że umorzenie zaległości podatkowej z tej decyzji jest konieczne. W ocenie Sądu odmienny w tym zakresie pogląd organów podatkowych z całą pewnością nie narusza art. 67 Ordynacji podatkowej, jak też wskazanych w skardze przepisów procesowych, a także Konstytucji RP.
W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odniósł się także do zaprezentowanej przez skarżącego jego trudnej sytuacji, która spowodowana jest chorobą żony i nakładami na jej leczenie. Analiza wpływu tej okoliczności na stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w kontekście przeprowadzonych dowodów dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego, nie budzi zastrzeżeń Sądu i mieści się w granicach swobodnej oceny materiału dowodowego.
Zważyć należy, że poza niniejszą sprawą pozostaje wniosek o zaprzestanie czynności egzekucyjnych, a także zarzuty dotyczące przedawnienia.
Mając na uwadze zaprezentowane na wstępie rozważania co do kognicji Sądu w sprawach dotyczących decyzji uznaniowych, należy uznać, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa w stopniu, który mógłby wpłynąć na rozstrzygnięcie. Z tego względu orzeczono o oddaleniu skargi (art. 151 ustawy p. p. s. a.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI