I SA/Gd 74/25

I SA/Gd 74/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-04-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /sprawozdawca/
Irena Wesołowska /przewodniczący/
Małgorzata Gorzeń
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 17 § 1, art. 18, art. 54, art. 67, art. 80
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Ł. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 9 grudnia 2024 r. nr 2201-IEE.7192.2.312.2024.JM w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym do sądu postanowieniem z 9 grudnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej Dyrektor IAS lub organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 127 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) - dalej: k.p.a., art. 17 § 1, art. 18, art. 54, art. 67, art. 80 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.) – dalej: u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia Ł.W. (dalej: strona, Skarżący) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim (dalej: Naczelnik US lub organ I instancji) z 11 października 2024 r., sprostowane postanowieniem z 6 grudnia 2024 r., w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną, dokonaną zawiadomieniem z 27 sierpnia 2024 r., dotyczącym zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Bank S.A. w W., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
Organ egzekucyjny - Naczelnik US na wniosek wierzyciela - Wojewody Pomorskiego - wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych nr 419/2024 i 420/2024 z 23 sierpnia 2024 r., obejmujących nałożoną karę grzywny w celu przymuszenia oraz opłatę za wydanie postanowienia o nałożeniu kary grzywny w celu przymuszenia, w łącznej kwocie należności głównej 1068,00 zł.
W celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, zawiadomieniem z 27 sierpnia 2024 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego, prowadzonego przez Bank S.A. Wydruk ww. zawiadomienia wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych doręczono Skarżącemu 2 września 2024 r., w trybie art. 43 K.p.a.
Dłużnik zajętej wierzytelności ( Bank S.A.) zawiadomienie otrzymał 27 sierpnia 2024 r. i w dniu 28 sierpnia 2024 r. zrealizował zajęcie w całości.
Pismem z 6 września 2024 r. Skarżący wniósł skargę - w trybie art. 54 u.p.e.a. - na czynność egzekucyjną, dokonaną zawiadomieniem z 27 sierpnia 2024 r., zarzucając dokonanie przedmiotowej czynności z naruszeniem prawa.
Odrębnym pismem Skarżący wniósł zarzuty w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Zarzuty zostały rozpoznane przez wierzyciela, który postanowieniem z 16 października 2024 r. je oddalił. W wyniku zaskarżenia przez Stronę postanowienia wierzyciela, organ drugiej instancji utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela.
Postanowienie jest ostateczne w administracyjnym toku postępowania
Postanowieniem z 11 października 2024 r. sprostowanym postanowieniem z 6 grudnia 2024 r., Naczelnik US oddalił skargę na czynność egzekucyjną, dokonaną zawiadomieniem z 27 sierpnia 2024 r.
Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem prawnym, strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego, żądając jego uchylenia w całości. W treści zażalenia Skarżący zarzucił naruszenie art. 54 u.p.e.a. poprzez uznanie, że zajęcie rachunku bankowego nie stanowi naruszenia przepisów prawa, podczas gdy grzywna nałożona w celu przymuszenia do wykonania szczepień ochronnych jego małoletniego dziecka była nałożona na podstawie przepisu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP. Do zażalenia dołączono wydruk wyroku WSA w Poznaniu z 11 września 2024 r., sygn. akt III SA/Po 312/24.
Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor IAS postanowieniem z 9 grudnia 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Dyrektor IAS stwierdził, że postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającym własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Skarga na czynność egzekucyjną, uregulowana w art. 54 u.p.e.a., stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. Dyrektor IAS podkreślił, że w ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora, przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tych czynności w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.
Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest orzekanie na podstawie przepisów prawa, w granicach określonych daną procedurą.
Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną niecelowe jest stawianie organom zarzutów w zakresie problematyki, która swoim zakresem wykracza poza przedmiot tego postępowania. Organ drugiej instancji dokonuje natomiast oceny czynności egzekucyjnej badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił wszystkie dyspozycje, wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka. W postępowaniu tym nie orzeka się zatem ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia prawidłowości jego prowadzenia.
W opinii organu odwoławczego zarzut naruszenia przez Naczelnika US przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a. poprzez dokonanie skarżonej czynności z naruszeniem ustawy jest niezasadny.
W wyniku analizy akt sprawy - w ramach postępowania drugoinstancyjnego -organ odwoławczy stwierdza, że zaskarżona przez stronę czynność egzekucyjna została podjęta bez naruszenia przepisów u.p.e.a.
Kierując do strony wezwanie z 27 sierpnia 2024 r. Naczelnik US zastosował jeden ze środków, do którego stosowania upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a ww. ustawy, tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego (art. 80 u.p.e.a.).
Organ egzekucyjny zawiadomił stronę o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Bank S.A., doręczając w dniu 2 września 2024 r., skutecznie i w sposób prawidłowy - co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki - wydruk zawiadomienia z 27 sierpnia 2024 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych z 23 sierpnia 2024 r. nr 419/2024 i 420/2024 (numery systemowe tytułów wykonawczych 29015047 i 29015187). Zawiadomienie o zajęciu otrzymał również dłużnik zajętej wierzytelności, tj. Bank, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy.
Wobec powyższego w opinii organu odwoławczego organ egzekucyjny wystawiając ww. zawiadomienie oraz przesyłając je do dłużnika zajętej wierzytelności, przy jednoczesnym wysłaniu stronie jego wydruku wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych, dopełnił wszystkich wymogów, wynikających z art. 80 u.p.e.a.
Powyższe zawiadomienie organ odwoławczy poddał analizie również pod kątem zgodności z przepisami art. 67 u.p.e.a. Zawiadomienie z 27 sierpnia 2024 r. zawiera m.in.: numery tytułów wykonawczych, kwoty należności głównych, okres za który należności zostały określone, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę naliczonych odsetek do dnia wystawienia zawiadomienia, a także kwotę kosztów egzekucyjnych.
W ocenie organu odwoławczego przedmiotowe zawiadomienie spełnia wszystkie wymogi, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a.
W przedstawionych okolicznościach sprawy Dyrektor IAS uznał zatem, że zarzut strony, dotyczący dokonania zaskarżonej czynności z naruszeniem ustawy, jest niezasadny.
Jednocześnie Dyrektor IAS zauważa, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi (art. 29 § 1 u.p.e.a.). W związku z tym zarzut braku wymagalności obowiązku, objętego ww. tytułami wykonawczymi nie mógł być rozpoznany przez organ w postępowaniu skargowym, gdyż wykracza on poza ramy niniejszego postępowania.
Złożone przez stronę zarzuty zostały rozpoznane przez wierzyciela, który uznał je za niezasadne, zaś w wyniku zaskarżenia przez stronę postanowienia wierzyciela, organ wyższej instancji utrzymał je mocy. Rozstrzygnięcie to jest ostateczne.
Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że organ egzekucyjny w niniejszej sprawie miał obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych (zgodnie z przepisami u.p.e.a.) oraz zastosowania wszelkich niezbędnych środków egzekucyjnych w celu zaspokojenia należności, dochodzonych tymi tytułami wykonawczymi – organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa przez Naczelnika US.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie, Skarżący zarzucając naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: naruszenie art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. poprzez egzekwowanie grzywny, mimo że podlega ona umorzeniu, gdyż wydano ją w postępowaniu wszczętym na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją na wstępie podkreślił, że egzekwowane należności dotyczą nieuiszczonej grzywny w celu przymuszenia do zaszczepienia małoletniego dziecka zobowiązanego oraz kosztów egzekucyjnych. W toku postępowania egzekucyjnego przymuszającego do zaszczepienia dziecka zobowiązany złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także wniósł skargi do sądu administracyjnego. Do dnia dzisiejszego nie ma ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. W tej sytuacji obowiązek uiszczenia grzywny jest niewymagalny, a postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu.
Ponadto zdaniem Skarżącego egzekwowana grzywna powinna zostać uchylona ze względu na jej nałożenie w oparciu o przepisy uznane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 maja 2023 r. za niezgodne z Konstytucją.
Konieczność umorzenia postępowania wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego jeszcze w czasie obowiązywania niekonstytucyjnych przepisów i w konsekwencji uchylenia postanowienia o nałożeniu grzywny potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1709/23.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, albowiem wbrew zarzutom skargi zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3).
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Jak trafnie zauważa organ odwoławczy postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającym własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Skarga na czynność egzekucyjną, uregulowana w art. 54 u.p.e.a., stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora, przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tych czynności w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.
Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest orzekanie na podstawie przepisów prawa, w granicach określonych daną procedurą. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną niecelowe jest stawianie organom zarzutów w zakresie problematyki, która swoim zakresem wykracza poza przedmiot tego postępowania. Organ drugiej instancji dokonuje natomiast oceny czynności egzekucyjnej badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił wszystkie dyspozycje, wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka. W postępowaniu tym nie orzeka się zatem ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia prawidłowości jego prowadzenia. Przykładowo wadliwość doręczenia tytułu wykonawczego nie może być kwestionowana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. (wyrok NSA z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt: III FSK112/21 - CBOSA).
Przedmiotem wniesionej skargi na czynność egzekucyjną, dokonaną zawiadomieniem z 27 sierpnia 2024 r., było naruszenie przez Naczelnika US przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a., poprzez dokonanie zaskarżonej czynności z naruszeniem ustawy.
W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że z uwagi na wniesienie zarzutów w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisów tytułów wykonawczych organ nie mógł podejmować nowych czynności egzekucyjnych, tym samym nie mógł podejmować czynności zmierzających do przymusowego ściągnięcia nałożonej kary grzywny. Wskazał, że w tej sytuacji kara grzywny, egzekwowana na podstawie ww. tytułów wykonawczych, jest niewymagalna, a postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu.
Powyższą argumentację Skarżący uzasadnił wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., którym uznano, że przepis, na podstawie którego przedmiotowa kara została nałożona, jest niezgodny z Konstytucją RP.
Analiza akt sprawy potwierdza, w opinii Sądu, że zaskarżona czynność egzekucyjna została podjęta bez naruszenia przepisów ustawy.
Otóż kierując do Skarżącego wezwanie z 27 sierpnia 2024 r. Naczelnik US zastosował jeden ze środków, do którego stosowania upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a ww. ustawy, tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego (art. 80 u.p.e.a.).
Organ egzekucyjny zawiadomił Skarżącego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Bank S.A., doręczając mu w dniu 2 września 2024 r., skutecznie i w sposób prawidłowy - co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki - wydruk zawiadomienia z 27 sierpnia 2024 r. wraz z odpisami wskazanych tytułów wykonawczych z 23 sierpnia 2024 r. Zawiadomienie o zajęciu otrzymał również dłużnik zajętej wierzytelności, tj. Bank S.A., co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy.
Zatem uznać należy, że organ egzekucyjny wystawiając ww. zawiadomienie oraz przesyłając je do dłużnika zajętej wierzytelności, przy jednoczesnym wysłaniu Skarżącemu jego wydruku wraz z odpisami tytułów wykonawczych dopełnił wszystkich wymogów, wynikających z przepisów art. 80 u.p.e.a.
Powyższe zawiadomienie spełnia również wymogi art. 67 u.p.e.a. Zawiadomienie z 27 sierpnia 2024 r. zawiera m.in.: numery tytułów wykonawczych, kwoty należności głównych, okres za który należności zostały określone, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę naliczonych odsetek do dnia wystawienia zawiadomienia, a także kwotę kosztów egzekucyjnych. Ponowna ocena potwierdza, że przedmiotowe zawiadomienie spełnia wszystkie wymogi, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a.
W przedstawionych okolicznościach sprawy zarzut dotyczący dokonania zaskarżonej czynności z naruszeniem ustawy, jest niezasadny.
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu Strony, dotyczącego braku wymagalności obowiązku, objętego wskazanymi tytułami wykonawczymi trafnie wskazał, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tymi tytułami wykonawczymi (art. 29 § 1 u.p.e.a.)
W związku z tym zarzut braku wymagalności obowiązku nie mógł być rozpoznany również przez organ odwoławczy w postępowaniu skargowym, gdyż wykraczał poza ramy postępowania skargowego. Wniesione natomiast przez Skarżącego zarzuty wierzyciel rozpoznał i uznał za nieuzasadnione - postanowieniem z 16 października 2024 r., zaś w wyniku zaskarżenia postanowienia wierzyciela, organ wyższej instancji utrzymał przedmiotowe postanowienie w mocy - postanowieniem z 12 listopada 2024 r.. Rozstrzygnięcie jest ostateczne.
Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że organ egzekucyjny w niniejszej sprawie miał obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych (zgodnie z przepisami u.p.e.a.) oraz zastosowania wszelkich niezbędnych środków egzekucyjnych w celu zaspokojenia należności, dochodzonych tymi tytułami wykonawczymi, zarzuty Skarżącego należało uznać za niezasadne. Brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa przez Naczelnika US.
Reasumując: ponowna, szczegółowa analiza akt sprawy dowodzi, że zaskarżone przez Skarżącego postanowienie organu odwoławczego zostało wydane zgodnie z przepisami prawa, w tym zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksem postępowania administracyjnego. Zawiera również wszystkie niezbędne elementy, wymienione w art. 124 § 1 i § 2 K.p.a., w tym prawidłowo zawarte uzasadnienie faktyczne oraz prawne i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.