I SA/Gd 732/24

I SA/Gd 732/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Kraus
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1297
art. 4 ust. 1, ust. 2, ust. 2a pkt 5, art. 6ka ust. 1-3
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej K. w Słupsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 12 kwietnia 2024 r. nr SKO.463.50.2023 w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc wrzesień 2023 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Słupska z dnia 16 listopada 2023 r. o nr GKiOŚ.RGOK.7030.125.2023.AW, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz strony skarżącej kwotę 2042 (dwa tysiące czterdzieści dwa) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 22 września 2023r. podmiot odbierający odpady z terenu Miasta S. poinformował Prezydenta Miasta Słupska o stwierdzonych w dniach 14 września 2023r. i 21 września 2023r. nieprawidłowościach w segregacji odpadów odbieranych z nieruchomości położonej w S. przy ul. [...]. Do zawiadomienia załączono dokumentację fotograficzną wskazującą na obecności w pojemnikach na odpady zmieszane tworzyw sztucznych, odpadów papierowych oraz biodegradowalnych.
Decyzją z dnia 16 listopada 2024r. Prezydent Miasta Słupska określił Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w S. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc wrzesień 2023r., w którym niedopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów.
W uzasadnieniu podkreślono, że w dniach dokonywania odbioru odpadów (14 i 21 września 2023r.) odpady nie były segregowane w sposób prawidłowy (odpady różnych frakcji w pojemnikach na odpady zmieszane: tworzywa sztuczne, papier oraz odpady wielkogabarytowe, a także szklane, metalowe, bio i opakowania wielomateriałowe). Wysokość opłaty podwyższonej ustalono zgodnie z treścią uchwały Rady Miejskiej w Słupsku Nr XLIX/717/2022 z dnia 28 września 2022r.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnianiu wskazano, że materialnoprawną podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowią przepisy art. 6c, 6h oraz art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297), przywoływanej dalej w skrócie jako u.c.p.g. oraz uchwały Nr XIII/247/2019 Rady Miejskiej w Słupsku z dnia 27 listopada 2019r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta Słupska oraz uchwały Nr XLIX/717/2022 Rady Miejskiej w Słupsku z dnia 28 września 2022r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty. Wymagania w zakresie zbierania odpadów zawarte są w uchwale Nr XXlX/468/2021 Rady Miejskiej w Słupsku z dnia 31 marca 2021r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta Słupska (obowiązująca w dacie stwierdzenia nieprawidłowości), a także w rozporządzeniu z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów (Dz.U. z 2019 r. poz. 2028 ze zm.). Dowody zebrane w niniejszej sprawie potwierdzają, że na przedmiotowej nieruchomości nie segregowano odpadów zgodnie z wyżej opisanymi zasadami. Dowodami w sprawie są zawiadomienie podmiotu odbierającego odpady oraz zdjęcia wykonane w dniach stwierdzenia nieprawidłowości, a także potwierdzające ten fakt ustalenia kontroli pracowników organu. Strona jako władający nieruchomością ponosi odpowiedzialność za wytwarzane na tej nieruchomości odpady oraz za sposób ich selektywnego zagospodarowania. Nie można podzielić również argumentu dotyczącego braku możliwości uznania incydentalnego, jednostkowego naruszenia zasad segregacji za wystarczające do nałożenia podwyższonej opłaty. Wykładnia art. 6ka u.p.c.g. o prowadzi do wniosku, że wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na podmiot zainteresowany opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów (por.. wyrok WSA w Krakowie z 20 września 2021r. sygn.. akt I SA/Kr 808/21, wyrok NSA z 18 października 2018r.sygn. akt II FSK 984/18).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie art. 122 i art. 187 § 1 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej wskutek wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy i bezkrytycznego przyjęcia ustaleń dokonanych przez organ I instancji o naruszeniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów;
2. naruszenie § 25 ust. 2 uchwały Rady Miejskiej w Słupsku z dnia 31 marca 2021 roku nr XXIX/468/21 poprzez oparcie ustaleń na zdjęciach, które nie zostały sporządzone w sposób umożliwiający stwierdzenie, na terenie której nieruchomości doszło do ich wykonania;
3. naruszenie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie za prawidłowe przeprowadzenie kontroli przez organ pierwszej instancji z miejsca gromadzenia odpadów komunalnych usytuowanego przy ul. [...] w S. bez udziału mieszkańców;
4. naruszenie art. 6ka ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez wadliwe jego zastosowanie wskutek przyjęcia, iż mieszkańcy korzystający miejsca gromadzenia odpadów komunalnych usytuowanego przy ul. [...] w S. nie zbierają odpadów selektywnie, pomimo, iż jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji fotograficznej w miejscu gromadzenia odpadów komunalnych usytuowanego przy ul. [...] w S., odpady co do zasady są zbierane w sposób selektywny (są odpowiednie pojemniki z podziałem na frakcje, zaś w pojemnikach tych znajdują się, co do zasady, prawidłowe frakcje odpadów), zaś podane przez organ przypadki mają charakter jednostkowy;
5. zastosowanie art. 6ka ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach pomimo, iż przepisy te przewidują odpowiedzialność zbiorową wszystkich właścicieli nieruchomości, co oznacza, iż przepisy te są sprzeczne z art. 2 Konstytucji RP stanowiącym, iż: Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, przy czym, co należy podkreślić, organy pierwszej i drugiej instancji zobowiązane były do bezpośredniego stosowania Konstytucji, na podstawie art. 8 Konstytucji RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Sąd Administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem.
Wydana przez Radę Miejską w Słupsku na podstawie art. 4 ust. 1, ust. 2 i ust. 2a pkt 5 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 1496 ze zm.) uchwała nr XXIX/468/21 z dnia 31 marca 2021 roku w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta Słupska (Dz.Urz. Woj. Pomorskiego z 29 kwietnia 2021 r., poz. 1573 ze zm., dalej uchwała) określa w § 25 warunki uznania, że odpady komunalne są zbierane w sposób selektywny. Określone frakcje odpadów komunalnych zbieranych w sposób selektywny są gromadzone prawidłowo, jeżeli odpowiadają kategoriom substancji wskazanych w § 25 ust. 1 pkt 1 lit. a-d uchwały i nie wykazują cech wskazanych w pkt. 2 lit. a i b. Selekcja odpadów nie przebiega według prostego schematu wyznaczonego kryterium surowcowym. Warunkiem prawidłowej segregacji jest wykluczenie umieszczania we wskazanych frakcjach odpadów zbieranych selektywnie odpadów zanieczyszczonych innymi substancjami lub zmieszanych z innymi frakcjami odpadów. Poddanie kontroli worka lub pojemnika zawierających odpady zbierane selektywnie stanowi proces oceny prowadzony według podstawowego kryterium surowcowego. Nie jest wykluczone uznanie zbiórki selektywnej za wadliwą z uwagi na zanieczyszczenie lub zmieszanie papieru, metali, tworzyw sztucznych, odpadów opakowaniowych wielomateriałowych, szkła, bioodpadów.
W konstrukcji wskazanego przepisu uchwały można dostrzec zasadę segregacji według kategorii surowcowych jedynie odpadów, które nie są zanieczyszczone i nie są zmieszane z innymi frakcjami odpadów. Zgodnie z tą zasadą w pojemnikach zawierających odpady inne niż należące do wymaganych frakcji mogą znajdować się odpady z surowców podlegających selekcji, jeżeli nie spełniają wymagań § 25 ust. 1 pkt 2 uchwały.
Ocena prawidłowości wykonywania zbiórki selektywnej podczas kontroli pojemników zawierających odpady inne niż w pojemnikach na papier, metale, tworzywa sztuczne, szkoło bioodpady wymagają szczególnej staranności w zakresie nie tylko ustalenia surowca, ale również zabrudzenia lub zmieszania. Odpady zbierane nieselektywnie są poddawane dalszym procesom produkcyjnym umożliwiającym wtórna selekcję. Zgodnie z § 25 ust. 3 uchwały podmiot dokonujący oceny prawidłowości zbiórki selektywnej sprawdza, czy w pojemnikach lub workach na niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne nie znajdują się odpady komunalne podlegające odrębnej zbiórce. Ocena jest dokonywana w sposób uznaniowy, a stwierdzenie uchybienia są dokonywane, w szczególności poprzez wykonywanie fotografii umożliwiającej stwierdzenie, na której nieruchomości doszło do niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych (§ 25 ust. 4 uchwały).
W powołanym przepisie obowiązek udokumentowania zaistnienia zdarzenia odniesiono literalnie do terenu nieruchomości. W ocenie Sądu powyższy przepis nie zmienia ogólnych zasad dowodowych. Na organie ciąży obowiązek zbierania dowodów dotyczących wszystkich istotnych okoliczności sprawy w sposób umożliwiający kontrole procesu subsumpcji. Na organie ciąży obowiązek przedstawienia dowodów, że w pojemniku na odpady zmieszane zostały umieszczone czyste i nie zmieszane z innymi frakcjami odpady wymienione w § 25 ust. 1 pkt 1 lit. a-d uchwały.
Przedstawiona w niniejszej sprawie dokumentacja fotograficzna obejmująca zarówno miejsce, w którym są pojemniki, jak również zawartość pojemników nie została oceniona prawidłowo. W szczególności zebrany materiał dowodowy nie umożliwia ustalenia, czy widoczne szkło i tworzywa sztuczne nie miały cech wykluczających umieszczenie w pojemnikach na zbierane selektywne frakcje odpadów komunalnych. Rzeczą organu jest uzasadnienie stanowiska prawnego wywiedzionego z właściwie ocenionego materiału dowodowego. Organ skoncentrował ocenę na miejscu gromadzenia odpadów, lakonicznie odnosząc się do dokumentacji w zakresie stwierdzonych uchybień selekcji. Nie jest sporne, że w pojemnikach na odpady zmieszane znajdowały się opakowania z tworzyw sztucznych, butelki typu PET, szkło, opakowania wielomateriałowe, papier, tekstylia i bioodpady, nie odniesiono się jednak do ich ewentualnego zanieczyszczenia lub zmieszania.
Zarówno katalog wymieniony w § 25 ust. 1 lit. a-c, jak i bioodpady mogą być zanieczyszczone innymi substancjami, (w szczególności nie podlegają zbiórce selektywnej bioodpady zanieczyszczone przez zwierzęta). Zebrana dokumentacji nie umożliwia oceny stopnia czystości zakwestionowanych odpadów.
Przyjęty sposób regulacji obowiązku selekcji daje podstawę do stwierdzenia, że odpady podlegają zbiórce zmieszanej, chyba że należą do kategorii § 25 ust. 1 pkt 1 lit. a-d uchwały: nie są zanieczyszczone lub nie są zmieszane z innymi frakcjami odpadów.
Ponownie rozpoznając sprawę organ zasady dokona oceny prawidłowości selekcji odpadów.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a..