I SA/Gd 732/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę K.W. na decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2016 i 2017. Istotą sporu było zakwestionowanie przez organy podatkowe rzetelności dowodów zakupu i sprzedaży rzeźb przez skarżącego, które miały stanowić podstawę wykazywanych przychodów. Organy uznały, że transakcje te były pozorne, a w rzeczywistości stanowiły umowy pożyczki, mające na celu ukrycie rzeczywistego charakteru operacji i uniknięcie opodatkowania. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że pod pozorem umów sprzedaży kryły się umowy pożyczki, a skutki podatkowe należy wywodzić z tej ukrytej czynności prawnej zgodnie z art. 199a § 2 Ordynacji podatkowej. Sąd uznał, że twierdzenia skarżącego o rzeczywistym obrocie dziełami sztuki są sprzeczne z zasadami handlu i zdrowym rozsądkiem, zwłaszcza w kontekście zawyżonych cen, braku zainteresowania nabywcy stanem prawnym dzieł oraz faktu, że sprzedająca nie była ich właścicielką. W konsekwencji, sąd oddalił skargę, uznając decyzję organu za zgodną z prawem. W odniesieniu do roku 2016, postępowanie zostało umorzone z powodu upływu terminu przedawnienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 199a § 2 Ordynacji podatkowej w kontekście pozornych umów sprzedaży dzieł sztuki, które w rzeczywistości stanowią umowy pożyczki. Ustalenie zakresu postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym.
Sprawa dotyczy specyficznego schematu działania związanego z obrotem dziełami sztuki i potencjalnym unikaniem opodatkowania. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej może mieć szersze zastosowanie do innych przypadków pozornych czynności prawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy transakcje sprzedaży dzieł sztuki, które były następnie odkupywane przez sprzedającego po ustalonej cenie i terminie, mogą być uznane za pozorne umowy pożyczki na gruncie prawa podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli pod pozorem dokonania czynności prawnej (sprzedaży dzieł sztuki) dokonano innej czynności prawnej (umowy pożyczki), skutki podatkowe należy wywodzić z tej ukrytej czynności prawnej zgodnie z art. 199a § 2 Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że twierdzenia skarżącego o rzeczywistym obrocie dziełami sztuki były sprzeczne z zasadami handlu i zdrowym rozsądkiem, zwłaszcza w kontekście zawyżonych cen, braku zainteresowania nabywcy stanem prawnym dzieł oraz faktu, że sprzedająca nie była ich właścicielką. Transakcje te miały na celu uniknięcie opodatkowania umowy pożyczki podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Czy sąd administracyjny może przeprowadzić dowód z przesłuchania świadka w ramach postępowania sądowo-administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sądy administracyjne zasadniczo nie prowadzą postępowania dowodowego i nie ustalają stanu faktycznego indywidualnej sprawy podatkowej. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy. Wnioskowane przez stronę nowe dowody winny podlegać ocenie w postępowaniu podatkowym.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 106 § 3 p.p.s.a. i orzecznictwo NSA oraz WSA, wskazując, że sądy administracyjne orzekają na podstawie akt sprawy, a nie prowadzą postępowania dowodowego jak organy podatkowe.
Czy organ podatkowy ma obowiązek wystąpić do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeśli istnieją wątpliwości co do jego istnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej, jeżeli zaistnieją wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy ma obowiązek wystąpić do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa. Brak wątpliwości zwalnia organ z tego obowiązku.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że w analizowanej sprawie nie zaistniała przesłanka obiektywnie istniejącej wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, co uniemożliwiało organowi podatkowemu wystąpienie do sądu powszechnego.
Przepisy (32)
Główne
O.p. art. 199a § 2
Ordynacja podatkowa
Jeżeli pod pozorem dokonania czynności prawnej dokonano innej czynności prawnej, skutki podatkowe wywodzi się z tej ukrytej czynności prawnej.
O.p. art. 70 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Pomocnicze
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organów podatkowych dokonywania we własnym zakresie ustaleń faktów, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia.
k.c. art. 83 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna dokonana dla pozoru jest nieważna, jeżeli oświadczenie woli złożono dla pozoru w zamiarze ukrycia innej czynności prawnej.
k.c. art. 720 § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy pożyczki.
u.p.d.o.f. art. 45 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 30c § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 30c § 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 14 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 9 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
O.p. art. 233 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 220 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 70 § 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 199a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 199a § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, w przypadku wątpliwości.
O.p. art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 21 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 193 § 8
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 193 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 193 § 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.o.i.n. art. 6 § 1
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych
u.o.i.n. art. 9
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu oznaczania materiałów i umieszczania na nich klauzuli tajności art. 5
p.p.s.a. art. 106 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 106 § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Transakcje sprzedaży dzieł sztuki były pozorne, a w rzeczywistości stanowiły umowy pożyczki, co wynikało z analizy ich charakteru, cen, braku zainteresowania nabywcy stanem prawnym dzieł oraz faktu, że sprzedająca nie była ich właścicielką. • Celem pozornych umów sprzedaży było uniknięcie opodatkowania umowy pożyczki podatkiem od czynności cywilnoprawnych. • Sąd administracyjny nie jest instancją do prowadzenia postępowania dowodowego i ustalania stanu faktycznego.
Odrzucone argumenty
Skarżący twierdził, że zawierał rzeczywiste umowy kupna-sprzedaży dzieł sztuki, a jego celem był zakup dzieł sztuki. • Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów postępowania, w tym odmowę przeprowadzenia dowodów i błędne ustalenie stanu faktycznego. • Skarżący kwestionował sposób oceny dokumentacji przekazanej przez ABW oraz zarzucał organom arbitralne stosowanie przepisów dotyczących klauzul tajności.
Godne uwagi sformułowania
pod pozorem dokonania czynności prawnej dokonano innej czynności prawnej • skutki podatkowe wywodzi się z tej ukrytej czynności prawnej • twierdzenia Skarżącego są bowiem sprzeczne nie tylko z zasadami handlu czymkolwiek, ale wręcz ze zdrowym rozsądkiem • Nierealny jest rzeczywisty obrót dziełami sztuki, w którym sprzedawca sprzedaje jednemu odbiorcy dzieła sztuki tylko po to, żeby je odkupywać po upływie 6 miesięcy za cenę o 20% wyższą. • Sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego i nie ustala stanu faktycznego indywidualnej sprawy podatkowej.
Skład orzekający
Zbigniew Romała
przewodniczący-sprawozdawca
Krzysztof Przasnyski
członek
Irena Wesołowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 199a § 2 Ordynacji podatkowej w kontekście pozornych umów sprzedaży dzieł sztuki, które w rzeczywistości stanowią umowy pożyczki. Ustalenie zakresu postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego schematu działania związanego z obrotem dziełami sztuki i potencjalnym unikaniem opodatkowania. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej może mieć szersze zastosowanie do innych przypadków pozornych czynności prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kreatywnego sposobu na uniknięcie opodatkowania poprzez pozorowanie transakcji handlowych. Pokazuje, jak sądy analizują rzeczywisty zamiar stron w transakcjach finansowych.
“Sztuka jako przykrywka dla piramidy finansowej? Sąd rozstrzyga o pozornych transakcjach dziełami sztuki.”
Dane finansowe
WPS: 2 779 167 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.