I SA/Gd 1133/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2004-03-17
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowykoszty uzyskania przychodównieodpłatne świadczeniaumowy handlowepowiązania osobowespółka z o.o.PDOPkontrola skarbowauzasadnienie gospodarcze

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę spółki "A" na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 1997 rok, uznając wydatki na rzecz udziałowca i umowy z firmą "B." za nieuzasadnione kosztowo.

Spółka "A" zaskarżyła decyzję Izby Skarbowej, która określiła jej zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych za 1997 rok. Główne zarzuty dotyczyły zaniżenia przychodów o wartość nieodpłatnych świadczeń (używanie lokali) oraz zawyżenia kosztów uzyskania przychodów, w tym wydatków poniesionych na rzecz udziałowca i prezesa zarządu K.W. oraz wydatków związanych z umowami z niemiecką firmą "B.". Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów podatkowych, że wydatki te nie miały związku z osiągnięciem przychodów i były próbą sztucznego obniżenia dochodu.

Spółka "A" Sp. z o.o. złożyła skargę na decyzję Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji określającą zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych za 1997 rok. Organy podatkowe zakwestionowały m.in. zaniżenie przychodów o wartość nieodpłatnych świadczeń (bezpłatne używanie lokali) oraz zawyżenie kosztów uzyskania przychodów, w tym wydatków poniesionych na rzecz udziałowca i prezesa zarządu K.W. (wynagrodzenie za udział w posiedzeniach zarządu, bilet lotniczy) oraz wydatków związanych z umowami z niemiecką firmą "B.". Spółka argumentowała, że umowy z "B." były kluczowe dla jej działalności i pozwoliły na osiągnięcie przychodów, a wydatki na rzecz K.W. były związane z kierowaniem spółką. Sąd administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, uznając, że umowy z "B." były zawarte w celu obejścia prawa podatkowego, a wydatki na rzecz K.W. nie mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o PDOP, ponieważ K.W. nie był pracownikiem spółki. Sąd potwierdził również, że nieodpłatne używanie lokali stanowiło przychód spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wydatki te nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o PDOP.

Uzasadnienie

Przepis art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o PDOP wprost wyłącza z kosztów uzyskania przychodów wydatki poniesione na rzecz udziałowców będących członkami organów wykonawczych, którzy nie są pracownikami spółki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.d.o.p. art. 12 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Przychodem są w szczególności wartość otrzymanych nieodpłatnych świadczeń lub przychodów w naturze.

u.p.d.o.p. art. 15 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.

u.p.d.o.p. art. 16 § ust. 1 pkt 38

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Do kosztów uzyskania przychodów nie zalicza się wydatków poniesionych na rzecz udziałowców będących członkami organów wykonawczych (w tym także zarządu), którzy nie są pracownikami spółki w rozumieniu odrębnych przepisów, nawet z tytułu pełnionych przez nich funkcji w tych organach.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 11 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Przychodem jest w szczególności wartość otrzymanych nieodpłatnych świadczeń lub przychodów w naturze. Wartość nieodpłatnych świadczeń w postaci udostępnienia lokalu ustala się w wysokości równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu.

o.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

Organy podatkowe powinny działać w sposób budzący zaufanie do organów państwa.

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Organy podatkowe dokonują oceny dowodów na podstawie własnego przekonania.

o.p. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

Decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne.

k.c. art. 659 § § 1

Kodeks cywilny

Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.

k.h. art. 203

Kodeks handlowy

Zakaz zawierania umów przez spółkę z jej członkami organów lub wspólnikami, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1

Właściwość sądu w sprawach administracyjnych.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Wydatki na rzecz udziałowca K.W. jako koszty uzyskania przychodów. Wydatki związane z umowami z firmą "B." jako koszty uzyskania przychodów. Nieodpłatne używanie lokali jako niepodlegające opodatkowaniu świadczenie.

Godne uwagi sformułowania

koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy kosztem a racjonalnie oczekiwanym przychodem brak znajomości realiów gospodarczych przy współpracy nowopowstałych, małych podmiotów krajowych z firmami zagranicznymi powiązania gospodarcze, jakie istniały pomiędzy stronami tych umów K.W. wykorzystał swój związek osobowy i kapitałowy ze skarżącą w celu obniżenia zobowiązań podatkowych i przeznaczenie dochodu do własnej firmy.

Skład orzekający

Zbigniew Romała

przewodniczący sprawozdawca

Alicja Stępień

sędzia

Sławomir Kozik

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów, w szczególności wydatków na rzecz udziałowców i powiązań gospodarczych, a także kwalifikacji nieodpłatnych świadczeń jako przychodu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i przepisów obowiązujących w 1997 roku, choć zasady interpretacji pozostają aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe i sądy analizują transakcje między podmiotami powiązanymi i wydatki na rzecz osób zarządzających spółką, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców.

Czy wydatki na zarząd to zawsze koszt? Sąd wyjaśnia, kiedy powiązania osobowe i umowy z "zagranicznym partnerem" mogą kosztować spółkę fortunę.

Dane finansowe

WPS: 68 006 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 1133/00 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-03-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2000-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Sławomir Kozik
Zbigniew Romała /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.) Sędziowie NSA Alicja Stępień NSA Sławomir Kozik Protokolant Zuzanna Baca po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 21 kwietnia 2000r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za rok 1997 oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Gd 1133/00
U z a s a d n i e n i e
Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] określiła skarżącej "A" Sp. z o.o. zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych za 1997r. w kwocie 68.006 zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie 50.816,90 zł. Nieprawidłowości w rozliczeniu złożonym przez skarżącą polegały na:
1) zaniżeniu przychodów Spółki o wartość otrzymanych nieodpłatnych świadczeń w kwocie 2.604 zł z tytułu bezpłatnego używania, na podstawie umów użyczenia, trzech lokali znajdujących się przy ul. P. w T.,
2) zawyżeniu kosztów uzyskania przychodów o łączną kwotę 173.185,99 zł poprzez niesłuszne zaliczenie do nich:
a) opłat związanych z eksploatacją mieszkania (czynsz, telefon, abonament telewizyjny i energia elektryczna - łącznie 647,30 zł) poniesionych na podstawie nieważnej umowy użyczenia,
b) wydatków w łącznej kwocie 118.027,57 zł poniesionych na rzecz udziałowca i prezesa Zarządu Spółki K.W. nie będącego pracownikiem strony, w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy, z tytułu udziału w posiedzeniach Zarządu Spółki oraz zakupu biletu lotniczego,
c) kwoty 6.452,43 zł stanowiącej wartość wydatków poniesionych na montaż systemu alarmowego oraz zakup i montaż klimatyzatora (6.722,99 zł) pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne (270,56 zł),
d) wydatków w łącznej kwocie 48.058,69 zł poniesionych w związku z zawartymi umowami z dnia 23 i 28 grudnia 1994r. pomiędzy "A" a niemiecką firmą "B." z siedzibą w K.; ponieważ poniesienie przedmiotowych wydatków pozbawione jest cech racjonalności i związku z osiągniętymi przychodami;
3) nieprawidłowym wskazaniu w deklaracji CIT-8 dochodu podlegającego opodatkowaniu poprzez:
a) zawyżenie przychodów o kwotę 3.625 zł wynikającą z różnicy pomiędzy wysokością przychodów wykazaną w CIT-8 (2.217.825,57 zł) a kwotą uwzględnioną w rachunku wyników (2.214.200,57 zł);
b) zawyżenie kosztów uzyskania tych przychodów o kwotę 6.797,28 zł wynikającą z różnicy pomiędzy wysokością tych kosztów wykazaną w CIT-8 (2.212.169,03 zł) a kwotą uwzględnioną w rachunku wyników pomniejszoną o wydatki nie stanowiące kosztów uzyskania (2.205.371,75 zł).
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Spółka pismem z dnia 7 lutego 2000r. złożyła odwołanie, w którym zarzuciła organowi I instancji naruszenie art.11 ust.1 pkt 2, art.12 ust.1 pkt 2, art.15 ust.1 i art.16 ust.1 pkt 38 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. jedn. Dz.U. z 2000r., Nr 54, poz.654) oraz art.121 § 1 i art.191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr 137, poz.926 ze zm.) i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zwiększenia przychodów o wartość nieodpłatnych świadczeń, nie uznania za koszty uzyskania przychodów wydatków poniesionych na rzecz udziałowca Spółki oraz wydatków poniesionych w związku z umowami zawartymi z firmą "B".
Wyżej wymienione odwołanie zostało rozpatrzone przez Izbę Skarbową, która decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.
W złożonej skardze strona zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie art.12 ust.1 pkt 2, art.15 ust.1, art.16 ust.1 pkt 38, art.11 ust.1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art.121 § 1, art.191, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej i wnosi o jej uchylenie.
W uzasadnieniu skargi Spółka podnosi, iż organy podatkowe bezzasadnie uznały umowy z firmą "B" z dnia 23 i 28 grudnia 1994r. za zawarte jedynie w celu zminimalizowania wysokości podatku, czym naruszyły normę art.15 ust.1 ustawy podatkowej. Podkreśla, iż umowy te były realizowane, a przychód został osiągnięty, i że dzięki tym umowom "A" zaistniała na rynku i uzyskała znaczące obroty. Spółka ze sprzedaży produktów firmy C GmbH uzyskała 40% marżę, a z wyrobów D uzyskała 15% prowizję. Dzięki umowom zawartym z firmą "B" skarżąca stała się przedstawicielem znanych firm zachodnich.
Gdyby nie zawarto umów z firmą "B", to Spółka nie miałaby możliwości kupowania od C GmbH towarów na tak korzystnych warunkach płatności. Rozważania organów w tym zakresie świadczą o braku znajomości realiów gospodarczych przy współpracy nowopowstałych, małych podmiotów krajowych z firmami zagranicznymi. Dzięki wspomnianym umowom Spółka realizowała 99 % swojego obrotu. Bez znaczenia pozostają daty zawarcia umów (umowa pomiędzy "C" a firmą "B" została podpisana później niż umowa pomiędzy tą ostatnią a stroną skarżącą).
W sprawie podstawowe znaczenie ma to, że partnerzy handlowi osiągali satysfakcjonujące ich przychody, a nie teoretyczne rozważania organów o możliwościach handlowych ww. podmiotów. Decyzja narusza także art.11 ust.1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych bowiem nie wykazano w niej aby podmioty niezależne ustaliły w umowach inne warunki niż skarżąca i jaki dochód miałaby ona realizować gdyby nie zaistniałe powiązania.
Powołując się na pismo Ministerstwa Finansów z 22 marca 1994r. skarżąca stwierdza, że wydatki na rzecz członków zarządu spółki będących jednocześnie jej udziałowcami stanowią koszt uzyskania przychodów, zaś organy podatkowe zajmując przeciwne stanowisko naruszyły zasadę zaufania - art.121 § 1 Ordynacji podatkowej. Skutki stosowania się podatnika do znanego mu stanowiska organów państwa nie mogą go obciążać. Koszty kierowania bieżącą działalnością Spółki mają związek z uzyskiwanymi przychodami, a więc są zaliczane w koszty uzyskania przychodów.
Ponadto organy podatkowe bezzasadnie przyjęły, że bezpłatne korzystanie z lokali stanowi nieodpłatne świadczenie, gdyż Spółka była zobowiązana płacić czynsz i opłaty eksploatacyjne. Nawet gdyby Spółka korzystała z lokalu bezumownie, to musiałaby zapłacić odszkodowanie odpowiadając czynszowi i opłatom eksploatacyjnym.
Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi.
Skarżąca - Spółka "A" reprezentowana przez prezesa zarządu i jej jedynego udziałowca – K.W. zawarła w grudniu 1994r., z naruszeniem art.203 K.h., dwie umowy z K.W. właścicielem firmy "B." z siedzibą w K.
Na mocy umowy z dnia 23 grudnia 1994r. firma "B." przekazała prawa do:
- bezpośredniego zakupu po cenach ustalonych pomiędzy firmą "B." oraz producentami wszystkich produktów następujących firm:
a) C GmbH & Co. KG (Niemcy),
b) E (Niemcy);
- sprzedaży we własnym imieniu oraz na własny rachunek na terenie Polski produktów ww. firm;
- reprezentowania i reklamowania we własnym imieniu ww. firm w fachowych publikacjach poligraficznych, na targach i wystawach oraz sympozjach w Polsce i na Ukrainie.
Natomiast na podstawie umowy z dnia 28 grudnia 1994r. firma "B." upoważniła "A" do organizowania na terenie Polski i Ukrainy we własnym imieniu sympozjów, reprezentowania i reklamowania w fachowych czasopismach poligraficznych, na targach i wystawach następujących firm:
- D a/s (Dania),
- F (Niemcy),
- G (USA, Niemcy),
- H (Niemcy);
a także przekazała Skarżącej prawo do:
- odpłatnej obsługi serwisowej we własnym imieniu na terenie Polski;
- sprzedaży we własnym imieniu części zamiennych oraz usług z nimi związanych na terenie Polski.
Za udostępnienie praw określonych wyżej wymienionymi umowami skarżąca zobowiązała się do wypłaty wynagrodzenia na rzecz firmy "B." w kwotach 2.600 DM i 500 DM miesięcznie, zaś ponoszone z tego tytułu wydatki w kwocie stanowiącej równowartość 3.565 DM miesięcznie zaliczała do kosztów uzyskania przychodów.
Tymczasem firma "B." z firmami C i H umowa zawarta została 9 stycznia 1995r., a więc kilkanaście dni później od daty zawarcia umowy ze skarżącą.
Z treści przedstawionej umowy wynika, że firma "B." nie posiadała uprawnień do "ustanowienia drugiego obok siebie przedstawiciela", a skoro tak, to i do pobierania wynagrodzenia za odstąpienie praw przedstawiciela firmy C. Z drugą firmą wymienioną w umowie z dnia 23 grudnia 1994r. strona nie prowadziła transakcji.
Wbrew twierdzeniu skarżącej, osiągane przychody ze sprzedaży produktów firmy C nie świadczą o realizacji umowy z 23 grudnia 1994 r. Faktury zakupu z tej firmy potwierdzają bezpośrednio przeprowadzone transakcje handlowe - jednak ani z nich, ani z innych dokumentów księgowych w żadnym przypadku nie wynika, że ceny w nich określone odpowiadają cenom ustalonym pomiędzy producentem i firmą "B." i są niższe od stosowanych przez C wobec innych kontrahentów. W tej sytuacji brak jest ekonomicznego uzasadnienia do ponoszenia wydatków określonych umową z 23 grudnia 1994r.
Z firmami wymienionymi w umowie z 28 grudnia 1994r. z wyjątkiem firmy D a/s, skarżąca także nie nawiązała kontaktów handlowych i nie przeprowadziła żadnej transakcji.
Z duńskiej firmy D strona otrzymywała wynagrodzenie (prowizję) za pośrednictwo w transakcjach handlowych, to jest za usługi nie objęte zakresem umowy z 28 grudnia 1994r., a tym samym, za które nie określono wynagrodzenia na rzecz firmy "B.".
Przekazane obiema umowami prawa do reprezentowania i reklamowania we własnym imieniu wymienionych firm w fachowych publikacjach, na targach i wystawach oraz sympozjach w Polsce i na Ukrainie za wynagrodzeniem jest w istocie zleceniem przez firmę "B." reprezentowania i reklamowania firm zagranicznych i ich produktów, co oznacza, że wynagrodzenie winna otrzymać Spółka A, a nie odwrotnie. Ponadto reklamowania i reprezentowania innej firmy nie dokonuje się we własnym imieniu, lecz w imieniu reprezentowanej firmy. Poza tym brak jest dowodu na to, że firmy wymienione w umowach z 23 i 28 grudnia 1994r. upoważniły Skarżącą do reprezentowania i reklamowania ich na terenie Polski i Ukrainy, lub chociażby zgody tych firm do ustanowienia dodatkowych przedstawicieli przez firmę "B.". Wówczas, zgodnie z treścią umowy o przedstawicielstwo, wynagrodzenie byłoby należne dla A.
W ocenie Izby Skarbowej wszelkie argumenty zmierzające do wykazania, iż Skarżąca nie miała możliwości nawiązania bezpośrednich kontaktów handlowych z renomowanymi firmami zagranicznymi bez pośrednictwa firmy "B." nie znajdują uznania z uwagi na to, że oba wymienione podmioty gospodarcze reprezentuje ta sama osoba. Skoro K.W. był wiarygodny jako właściciel firmy, to również był wiarygodny jako prezes zarządu Spółki "A" i jej jedyny udziałowiec.
W wyniku zawarcia umów z 23 i 28 grudnia 1994r. nastąpiło jedynie znaczące zmniejszenie osiągniętego przez skarżącą dochodu, a fakt zawarcia tych umów i w konsekwencji ponoszenie jedynie wydatków wynikał z powiązań gospodarczych, jakie istniały pomiędzy stronami tych umów.
Spółka "A" w oparciu o uchwały Walnego Zgromadzenia Wspólników nr [...] z dnia 29 października 1996r. i z dnia 28 czerwca 1997r. wypłacała wynagrodzenia dla K.W. za udział w posiedzeniach zarządu, których łączna wartość stanowi kwotę 116.000 zł oraz poniosła wydatek związany z zakupem biletu lotniczego w kwocie 2.027,57 zł. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że K.W. zamieszkały w Niemczech, będący udziałowcem Spółki (do 17.06.1997r. - jedynym, a od 18.06.1997r. - posiadającym 95% udziałów) i jednocześnie prezesem zarządu Spółki, nie był pracownikiem Spółki w rozumieniu przepisów prawa pracy.
Skoro osoba pełniąca funkcje w skarżącej Spółce była jednocześnie udziałowcem, zaś wypłacone wynagrodzenie nie miało związku ze stosunkiem pracy, to wszelkie wypłaty na rzecz tej osoby, nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów na podstawie cytowanego art.16 ust.1 pkt 38 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, do kosztów uzyskania nie zalicza się wydatków poniesionych na rzecz udziałowców będących członkami organów wykonawczych (w tym także zarządu), którzy nie są pracownikami spółki w rozumieniu odrębnych przepisów, nawet z tytułu pełnionych przez nich funkcji w tych organach.
Ponadto uchwały o przyznaniu wynagrodzenia prezesowi zarządu Spółki za udział w posiedzeniach tego organu zostały podjęte przez Walne Zgromadzenie Wspólników, a więc przez jedynego wówczas udziałowca w osobie K.W.
Błędna wykładnia przepisów przez Ministerstwo Finansów nie może stanowić źródła uprawnienia dla podatnika.
Spółka z o.o. "A" zawarła z K.W. umowy użyczenia, na mocy których otrzymała w bezpłatne używanie trzy lokale znajdujące się przy ul. P. w T. Zgodnie z treścią tychże umów Spółka była zobowiązana do ponoszenia jedynie kosztów związanych z bieżącą eksploatacją lokali. Wartości otrzymanych w ten sposób nieodpłatnych świadczeń Spółka nie ujęła w przychodach 1997 roku, czym naruszyła przepis art.12 ust.1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, który stanowi, iż przychodem jest w szczególności wartość otrzymanych nieodpłatnych świadczeń lub przychodów w naturze. Jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu, to wartość nieodpłatnych świadczeń ustala się w wysokości równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu.
Zdaniem Izby Skarbowej bezpodstawne jest twierdzenie, iż uiszczanie przez Spółkę czynszu i opłat eksploatacyjnych jest ekwiwalentem dla K.W. za udostępnianie jej przedmiotowych lokali, bowiem z przepisu art.659 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, iż w przypadku zawarcia umowy najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania, zaś najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Czynsz winien być płacony wynajmującemu, a nie osobie trzeciej - nie będącej stroną umowy. Ponadto w dniu 1 kwietnia 1997r. Spółka zawarła z K.W. umowę najmu wszystkich trzech lokali, ustalając i płacąc na rzecz właściciela umówiony czynsz w kwocie 7zł za m2 powierzchni.
Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1271) właściwym do rozpoznania sprawy stał się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art.15 ust.1 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2000r., Nr 54, poz.654 ze zm.) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów (...). Użyte w tym przepisie pojęcie "w celu osiągnięcia przychodów" oznacza związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy kosztem a racjonalnie oczekiwanym przychodem w relacji, że bez danego kosztu nie byłoby określonego przychodu. Orzecznictwo NSA podkreśla (wyroki z 27 czerwca 2000r. I SA/Ka 2466/98 LEX nr 43972, czy z dnia 6 kwietnia 2000r. I SA/Wr 1903/97 LEX nr 42449), że chodzi tu o związek bezpośredni, przy przerzuceniu ciężaru dowodzenia istnienia ww. związku przyczynowego na podatnika.
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art.122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa – Dz.U.Nr 137, poz.926 ze zm.) nie może być rozumiany jako obowiązek nieograniczony (wyrok NSA z dnia 1 czerwca 1999r. III SA 5688/98). W szczególności obowiązek ten nie zwalnia strony od współudziału w jego realizacji (wyrok NSA z dnia 20 maja 1998r. I SA/Ka 1605/96) i to strona w swoim interesie powinna wykazać dbałość o przedstawienie środków dowodowych (wyrok NSA z dnia 22 września 1999r. I SA/860/97).
Ustalenia organów podatkowych, że wydatki poczynione przez skarżącą na rzecz firmy "B." nie pozostawały w relacji niezbędności dla osiągnięcia przychodu nie przekraczały granic swobodnej oceny materiału dowodowego (art.191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa – Dz.U.Nr 137, poz.926 ze zm.).
Należy podkreślić, że szczegółowym wywodom organów podatkowych analizujących warunki zawarcia umów, ich treść i obowiązujące prawo, strona przeciwstawia ogólnikową argumentację. Nawet takie ogólnikowe stwierdzenia strony odnośnie realiów życia gospodarczego nie mogą być uznane za uzasadnione.
Oczywiście sprzeczne z tymi realiami jest np. twierdzenie, że to Spółce zależało na reklamowaniu towarów niemieckiego producenta i z tego tytułu ponosiła koszty reprezentacji i reklamy. Zasadą jest – jak słusznie wskazała Izba Skarbowa – że zainteresowany reklamą jest przede wszystkim producent wyrobów i z reguły to on ponosi jej koszty. Pośrednik co najwyżej może być zainteresowany reklamowaniem towarów przez siebie sprzedawanych i wydatki takiej reklamy może odnosić w koszty uzyskania przychodów. Tymczasem skarżąca Spółka w koszty reklamy odnosiła rzekomą opłatę za prawo do reklamy produktów.
W praktyce gospodarczej spotykane są umowy nietypowe.
Wyobrażalne jest również domaganie się przez podmiot dysponujący uznanym w świecie znakiem towarowym czy produktem, opłaty za jego reklamowanie (podnosi to prestiż pośrednika) ale fakt taki musi być przez stronę wykazany. Tymczasem nawet sama umowa zawarta pomiędzy C GmbH & Co. KG a firmą "B." została zawarta później niż umowa skarżącej Spółki z firmą "B." i nie zawiera ona postanowień (zastrzeżeń), o których mowa wyżej. Wręcz przeciwnie, to C GmbH zobowiązywał się do przekazywania K.W. materiałów reklamowych (pkt 16 umowy z dnia 9 stycznia 1995r.). Także w odniesieniu do zakupów towarów Spółka nie wykazała, iż uzyskiwała korzystniejsze warunki płatności w stosunku do innych podmiotów, które to warunki nie byłyby możliwe do osiągnięcia bez umowy z K.W. Z umowy z dnia 9.01.1995r. nie wynika aby K.W. uzyskał od Spółki C szczególne warunki, a jedynie otrzymał gwarancje uzyskania warunków równych innym przedstawicielom i klientom na podobnych warunkach.
Ponadto – jak słusznie zauważyła Izba Skarbowa – skoro K.W. był wiarygodnym partnerem firmy niemieckiej to, co do zasady, równie wiarygodnym partnerem powinna być spółka, w której wszystkie udziały należały do K.W., i w której był on prezesem Zarządu. Wreszcie firma "B." była upoważniona do powołania przedstawicieli dodatkowych, ale miała ich opłacać i za nich odpowiadać. Tymczasem to przedstawiciel dodatkowy (skarżąca) opłacała należność dla K.W.
Marginalnie w skardze poruszona jest kwestia przychodów otrzymanych od firmy D a/s. Także w tym przypadku ustalenia i ocena dokonana przez Izbę nie upoważnia do uznania jej dowolności. W szczególności uzyskana prowizja nie była objęta umową z dnia 28 grudnia 1994r.
Dodatkową na ocenę całości sprawy rzutuje fakt zawarcia umów przez skarżącą reprezentowaną przez K.W. z nim samym, co naruszało art.203 K.h.
Reasumując, uznać należało, że uprawnione było stanowisko Izby Skarbowej, że K.W. wykorzystał swój związek osobowy i kapitałowy ze skarżącą w celu obniżenia zobowiązań podatkowych i przeznaczenie dochodu do własnej firmy.
Zgodnie z art.16 ust.1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków ponoszonych na rzecz udziałowców (...).
Bezsprzecznie K.W. nie był pracownikiem skarżącej Spółki, zatem jednoznaczne brzmienie powyższego przepisu nie pozwalało na odniesienie w koszty uzyskania przychodów refundacji biletu lotniczego na targi i wynagrodzeń za udział w posiedzeniach Zarządu.
Od lat ukształtowane jest w tej mierze orzecznictwo NSA i Sądu Najwyższego. Przykładowo odwołać można się do wyroku z dnia 20 stycznia 2000r. SA/Bk 1196/98 – LEX nr 42457, w którym NSA wskazał, że wynagrodzenie otrzymane z tytułu pełnionych funkcji, a nie z tytułu umowy o pracę, nie może być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Z kolei w wyroku z dnia 5 grudnia 2000r. I SA/Łd 2126/98 – LEX nr 47145 NSA nie uznał zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na podróże służbowe prezesa zarządu spółki. Analogiczne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 4 kwietnia 2001r. I SA/Gd 2050/98 dotyczącego podatku dochodowego skarżącej za 1996r.
W wyroku tym NSA także nie podzielił analogicznego jak w niniejszej sprawie zarzutu skarżącej dotyczącego wartości nieodpłatnych świadczeń uzyskanych przez Spółkę z tytułu nieodpłatnego używania lokalu.
NSA w oparciu o art.12 ust.1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych uznał, że uzasadnione jest zwiększenie przychodów strony skarżącej o kwotę odpowiadającą równowartości czynszu jaki przysługiwałby K.W. w razie zawarcia umowy najmu tych lokali. Zgodnie z art.59 § 1 K.c. wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania, zaś najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Czynsz winien być płacony wynajmującemu a nie administratorowi budynku nie będącemu stroną umowy najmu. Wydatki czynione przez skarżącą dotyczyły bieżącej eksploatacji lokali w tym opłaty na utrzymanie czystości budynku i ulicy przed budynkiem przez administratora budynku. Natomiast zgodnie z umowami użyczenia lokali strona skarżąca nie ponosiła żadnych kosztów na rzecz K.W. Dopiero w dniu 1 kwietnia 1997r. strony zawarły umowę najmu, w której uwzględniły zarówno "czynsz dla administracji" jak i czynsz dla wynajmującego.
Mając powyższe na względzie należało skargę oddalić w oparciu o art.151 ustawy z dnia 30 lipca 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI