I SA/GD 722/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-11-04
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyulga abolicyjnaumowa o unikaniu podwójnego opodatkowaniarezydencja podatkowamarynarzpraca za granicąNSAWSAinterpretacja przepisówkoszty postępowania

WSA w Gdańsku uchylił decyzję Dyrektora IAS, uznając, że spółka norweska T.AS faktycznie eksploatowała statek, co otwiera drogę do zastosowania ulgi abolicyjnej.

Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. Skarżący, polski rezydent podatkowy, pracował na statku L. pod banderą Bahamów, zatrudniony przez norweską spółkę T.AS. Organy podatkowe odmówiły zastosowania ulgi abolicyjnej, uznając, że T.AS nie eksploatowała statku w transporcie międzynarodowym, a dochody nie podlegały opodatkowaniu w Norwegii. WSA w Gdańsku uchylił decyzję, wiążąc się wykładnią NSA, który wskazał na potrzebę ponownej analizy pojęcia "przedsiębiorstwo eksploatujące statek" i uwzględnienia informacji od norweskiej administracji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał ponownie sprawę dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r., po uchyleniu poprzedniego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny. Spór dotyczył prawa do ulgi abolicyjnej, która przysługuje podatnikom uzyskującym dochody z zagranicy, pod warunkiem, że dochody te podlegają opodatkowaniu w państwie źródła lub w Polsce, a umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania przewiduje metodę wyłączenia z progresją. Skarżący, polski rezydent podatkowy, pracował na statku L. pod banderą Bahamów, zatrudniony przez norweską spółkę T.AS. Organy podatkowe uznały, że T.AS nie była podmiotem faktycznie eksploatującym statek w transporcie międzynarodowym, a dochody nie podlegały opodatkowaniu w Norwegii, co wykluczało zastosowanie ulgi abolicyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając poprzedni wyrok WSA, wskazał na niedostatki uzasadnienia i potrzebę ponownej analizy pojęcia "przedsiębiorstwo eksploatujące statek w transporcie morskim", podkreślając, że spółka zarządzająca statkiem na zlecenie właściciela może być uznana za taki podmiot, a miejsce faktycznego zarządu ma kluczowe znaczenie. WSA, związany wykładnią NSA, ponownie rozpoznał sprawę, analizując zebrany materiał dowodowy, w tym informacje od norweskiej administracji podatkowej, które wskazywały, że T.AS była podmiotem eksploatującym statek. Sąd uznał, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, nie wykazując w sposób przekonujący, że T.AS nie eksploatowała statku, i uchylił zaskarżoną decyzję, zasądzając jednocześnie koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, spółka zarządzająca statkiem na zlecenie jego właściciela, która przejęła odpowiedzialność za jego funkcjonowanie, może być uznana za przedsiębiorstwo eksploatujące statek, nawet jeśli nie jest jego właścicielem (armatorem). Kluczowe jest miejsce faktycznego zarządu nad statkiem.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że pojęcie "przedsiębiorstwo eksploatujące statek" jest szersze niż tylko armator i obejmuje podmioty faktycznie zarządzające statkiem. WSA, związany wykładnią NSA, uznał, że informacje od norweskiej administracji podatkowej oraz inne dowody wskazują, że T.AS była podmiotem eksploatującym statek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.p.d.o.f. art. 27 § ust. 9 i ust. 9a

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 27g

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Ulga abolicyjna - warunki jej zastosowania, w tym kwestia zapłaty podatku za granicą.

Konwencja art. 14 § ust. 3

Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Norwegii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobieganiu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu oraz Protokół do tej Konwencji

Definicja przedsiębiorstwa eksploatującego statek w transporcie morskim.

Konwencja art. 22 § ust. 1 lit. b i d

Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Norwegii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobieganiu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu oraz Protokół do tej Konwencji

Pomocnicze

Konwencja art. 3 § ust. 1 lit. f

Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Norwegii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobieganiu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu oraz Protokół do tej Konwencji

Definicja legalna pojęć używanych w umowie.

O.p. art. 233 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 220 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej.

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

O.p. art. 180 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dopuszczalność dowodów.

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ocena dowodów.

O.p. art. 194

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu wykładnią prawa dokonaną przez NSA.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 6

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka T.AS, mimo że nie była właścicielem statku, faktycznie go eksploatowała w transporcie międzynarodowym, co potwierdzają informacje od norweskiej administracji podatkowej i inne dowody. Brak obowiązku zapłaty podatku w Norwegii nie wyklucza zastosowania ulgi abolicyjnej, jeśli umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania przewiduje metodę wyłączenia z progresją. Organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, nie wykazując w sposób przekonujący braku podstaw do zastosowania ulgi abolicyjnej i dokonując wybiórczej oceny dowodów.

Odrzucone argumenty

Stanowisko organów podatkowych, że T.AS nie eksploatowała statku, ponieważ była jedynie firmą zarządzającą i nie była jego właścicielem (armatorem).

Godne uwagi sformułowania

miejsce faktycznego zarządu nad statkiem przedsiębiorstwo eksploatujące statek w transporcie morskim nie można wykluczyć, że działała ona na rzecz i w imieniu armatora statku zasada prawdy obiektywnej wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego

Skład orzekający

Alicja Stępień

przewodniczący

Joanna Zdzienicka-Wiśniewska

członek

Zbigniew Romała

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"przedsiębiorstwo eksploatujące statek\" w kontekście umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz stosowanie ulgi abolicyjnej w przypadku marynarzy."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji marynarza pracującego na statku eksploatowanym przez zagraniczną spółkę, z uwzględnieniem postanowień polsko-norweskiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy złożonej interpretacji przepisów podatkowych w kontekście międzynarodowego zatrudnienia marynarzy, z elementami wykładni pojęć prawnych i analizy dowodów. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie faktycznego zarządu nad statkiem dla celów podatkowych.

Czy zarząd statkiem to klucz do ulgi podatkowej? WSA w Gdańsku analizuje sprawę polskiego marynarza.

Dane finansowe

WPS: 448 408,93 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 722/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-11-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień /przewodniczący/
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska
Zbigniew Romała /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 361
art. 27 ust. 9 i ust. 9a
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Dz.U. 2010 nr 134 poz 899
art. 14 ust. 3
Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Norwegii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się  od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu oraz Protokół do tej Konwencji, podpisane w Warszawie dnia 9 września 2009 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.), Sędzia WSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Kotlarek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. T. i B. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 października 2021 r. nr 2201-IOD-3.4102.75.2021 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz skarżących kwotę 7.417 (siedem tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 25 października 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 220 § 2 ustawy
z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.) dalej "O.p.", po rozpatrzeniu odwołania J. i B. T. (dalej: "Skarżący") od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wejherowie z 21 lipca 2021 r., określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji wskazano następujący stan faktyczny:
W dniu 14 marca 2017 r. Skarżący złożyli w Urzędzie Skarbowym w Wejherowie zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2016. J. T. wykazał, że uzyskał dochód z Norwegii, o którym mowa
w art. 27 ust. 9 i ust. 9a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.) dalej: "u.p.d.o.f." w wysokości 448.408,93 zł i podatek zapłacony za granicą 0 zł. W załączniku PIT/OD o odliczeniach od dochodu (przychodu) od podatku wykazano ulgę abolicyjną, o której mowa w art. 27g u.p.d.o.f.
w wysokości 118.430,68 zł oraz łączne odliczenie od podatku w wysokości 118.430,68 zł .
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wejherowie decyzją z 21 lipca 2021 r. określił Skarżącym zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. w kwocie 118.920 zł.
W ocenie organu pierwszej instancji, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż statek L. na którym J. T. w 2016 r. wykonywał pracę najemną, nie był zarejestrowany w norweskim rejestrze statków NIS, ani NOR. W tej sytuacji norweskie ustawy podatkowe nie obejmowały obowiązkiem podatkowym dochodów Podatnika, gdyż jego obowiązek podatkowy w Norwegii w ogóle nie wystąpił. Tym samym do tych dochodów nie miała zastosowania Konwencja z dnia 9 września 2009 r. między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Norwegii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobieganiu uchylania się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu oraz protokół do tej umowy (Dz. U. z 2010 r. poz. 899 ze zm.) dalej: "Konwencja", a zatem dochody J. T. uzyskane w 2016 r. z tytułu pracy najemnej na statku L. podlegają opodatkowaniu wyłącznie w kraju rezydencji podatkowej, czyli w Polsce.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 25 października 2021 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że złożenie zeznania podatkowego za rok 2016 na formularzu PIT-36 poprzedzone było wnioskiem J. T. o ograniczenie poboru zaliczek w podatku dochodowym od osób fizycznych w 2016 r., który rozpoznany został pozytywnie.
Organ ustalił, że J. T.mieszka na stałe w Polsce, zatem jest polskim rezydentem podatkowym co jednocześnie oznacza, że nie jest rezydentem Norwegii lub rezydentem innego kraju nordyckiego. Zatem podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Powyższe ustalenia odnoszą się także do małżonki Podatnika – B.T.
Następnie organ podkreślił, że w sytuacji, gdy do dochodów uzyskiwanych
z zagranicy nie mają zastosowania regulacje umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, a podatnik nie zapłacił podatku za granicą od dochodów uzyskanych
w tym państwie, to nie ma prawa do skorzystania z tzw. ulgi abolicyjnej, o której mowa w art. 27g u.p.d.o.f. Celem wprowadzenia tej ulgi było bowiem wyrównanie różnic pomiędzy metodami unikania podwójnego opodatkowania, tj. metodą proporcjonalnego odliczenia a metodą wyłączenia z progresją, czyli zrównanie obciążenia podatkowego osób pracujących za granicą. Nie można natomiast mówić o jakimkolwiek zrównaniu obciążeń podatkowych wynikających z metod unikania podwójnego opodatkowania
w sytuacji, gdy uzyskiwane dochody nie podlegają opodatkowaniu za granicą
w państwie źródła.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w decyzji pierwszoinstancyjnej, że z przedłożonych w toku postępowania dokumentów nie wynika, iż podmiotem eksploatującym (faktycznie czerpiącym zyski) statek L. w transporcie międzynarodowym jest przedsiębiorstwo T. AS. Z dokumentów przedłożonych przez Stronę jednoznacznie wynika, iż T. AS jest zagranicznym pracodawcą Podatnika oraz płatnikiem wynagrodzenia, który upoważnił pośrednika tj. A. S.C. z siedzibą w G. do działania w imieniu T.AS w zakresie rekrutacji marynarzy w Polsce oraz do podpisywania umów o pracę z polskimi marynarzami oraz innych dokumentów dotyczących zatrudniania załóg w imieniu T.AS.
Z informacji uzyskanych od Norweskiej administracji podatkowej wynika, że firma T.AS z siedzibą w Norwegii świadczy usługi zarządzania i usługi rekrutacyjne w odniesieniu do statku L., który był własnością firmy należącej do Grupy T. i czerpie zyski ze świadczenia usług zarządzania i usług dotyczących załogi dla wielu powiązanych właścicieli tankowców, z których każdy czarteruje tankowce na rzecz osób trzecich, natomiast nie czerpie żadnych zysków z tytułu eksploatacji statku L. Tym samym organ nie podzielił stanowiska podatnika, że T.AS był podmiotem faktycznie eksploatującym w transporcie międzynarodowym statek L.
Organ odwoławczy przytoczył następnie treść art. 14 i art. 22 Konwencji
i wskazał, że w świetle zmian wprowadzonych w tym akcie decydujący wpływ na powstanie obowiązku podatkowego po stronie polskiego marynarza mają wewnętrzne regulacje norweskiego prawa podatkowego. Organ uznał, że podmiotem faktycznie i na własną rzecz eksploatującym ww. statek nie jest wskazywana przez Skarżących spółka T.AS. W niniejszej sprawie zgromadzony obszerny materiał dowodowy nie potwierdza tezy odwołujących, że państwem uzyskania dochodów przez J.T. była Norwegia. Statek L., na którym Podatnik wykonywał w 2016 r. pracę najemną był eksploatowany poza Norwegią, nie był zarejestrowany w norweskim rejestrze statków NIS, ani NOR i pływał pod banderą Bahamów. Ponadto, z informacji uzyskanych za pośrednictwem norweskiej administracji podatkowej wynika, że wykluczyła ona opodatkowanie w Norwegii dochodów osiągniętych przez marynarza z pracy najemnej na statku L.. W związku z pracą na tym statku, w Norwegii nie powstał obowiązek podatkowy
i Podatnik nie był zobowiązany do zapłaty tam podatku, i podatku w tym kraju nie zapłacił.
Z uwagi na fakt, iż norweskie ustawy podatkowe nie obejmują obowiązkiem podatkowym marynarzy niebędących rezydentami krajów nordyckich, wykonujących pracę na statkach eksploatowanych poza terenem Norwegii (norweskiego szelfu kontynentalnego), J. T. z tytułu dochodów uzyskanych w 2016 r. na statku L.nie podlega opodatkowaniu w Norwegii bądź też zwolnieniu z opodatkowania w tym zakresie według norweskich przepisów podatkowych. Skoro norweskie ustawy podatkowe nie obejmują obowiązkiem podatkowym Strony, obowiązek podatkowy w Norwegii nie wystąpił, a zatem do dochodów odwołującego nie ma zastosowania Konwencja polsko-norweska o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do kolizji opodatkowania dochodów przez dwa państwa (Polskę i Norwegię), czyli możliwości ich podwójnego opodatkowania (w tych krajach). Administracja norweska potwierdziła, że dochody uzyskane z pracy na statku L. nie podlegają obowiązkowi podatkowemu w Norwegii, gdyż w 2016 r. statek ten był eksploatowany poza Norwegią, nie był zarejestrowany w rejestrach norweskich NIS ani NOR, pływał pod banderą Bahamów. W związku z tym nie ma podstaw do uznania, że statek był faktycznie eksploatowany przez przedsiębiorstwo norweskie, jak wymaga tego art. 14 ust. 3 Konwencji. Fakt ten wyklucza możliwość zastosowania do tych dochodów przepisów Konwencji zawartej z Norwegią.
Tym samym do dochodów Podatnika nie miały zastosowania zasady wyliczenia podatku określone w art. 27 ust. 9 i 9a u.p.d.o.f., ani ulga abolicyjna przewidziana w art. 27g u.p.d.o.f.
Skarżący wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili:
1. naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy:
- art. 2 w zw. z art. 7 w zw. z art. 32 ust. 2 oraz w zw. z art. 83 w zw. z art. 84, w zw.
z art. 87 ust. 1 i art. 91 Konstytucji RP poprzez niejednolite i nierówne traktowanie podatników, niejednolite, nierzetelne i niespójne odniesienie się do stanowiska Podatnika, działanie organu w oparciu o własne stanowisko wypracowane na skutek zastosowania tzw. partykularyzmu interpretacyjnego w zakresie ustalenia sytuacji podatkowej Podatnika, dopuszczenie się przez organ dyskryminacji i nierównego traktowania Podatnika ze względu na wykonywany przez niego zawód oraz naruszenie przez organ obowiązku przestrzegania prawa poprzez niezastosowanie się przez organ do dyspozycji powszechnie obowiązujących przepisów prawa tj. hierarchii źródeł prawa obowiązujących w Polsce, w tym przepisów bilateralnych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, Przepisów Karty Praw Podstawowych, Europejskiej Konwencji
o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, przepisów Prawa Unii Europejskiej, które stosowane są wprost oraz zwyczaju międzynarodowego, który stanowi jedno ze źródeł prawa UE;
- art. 217 Konstytucji RP poprzez błędne uznanie, iż Skarżącemu nie przysługuje ulga abolicyjna, o której mowa w art. 27 g u.p.d.o.f., w sytuacji nieuiszczenia podatku poza granicami kraju, prowadzące do niezgodnego z prawem nałożenia na Skarżącego obciążeń podatkowych w drodze decyzji administracyjnej;
- art. 19 ust 1 i 2 Traktatu o Unii Europejskiej w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 2 i w zw. z art. 6 Traktatu o Unii Europejskiej,
tj. naruszenie zasad praworządności, prawa człowieka i demokracji oraz równości obywateli Unii Europejskiej wobec prawa oraz ochrony praw człowieka jako zasad ogólnych prawa europejskiego, które stanowią główny fundament systemu Prawa Europejskiego poprzez dyskryminację osób fizycznych wykonujących pracę najemną na pokładzie statku poprzez rozróżnianie ich sytuacji prawnej wyłącznie ze względu na położenie siedziby przedsiębiorstwa pełniącego faktyczny zarząd statkiem, wyłącznie
w oparciu o bezpodstawną urzędniczą interpretację wykreowaną bez wyraźnej podstawy prawnej i wbrew oficjalnej definicji przedsiębiorstwa pełniącego faktyczny zarząd statkiem, wynikającej z obowiązującej Polskę umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z Norwegią tworząc tak zwaną pułapkę interpretacyjną, która wynika
z pułapki normatywnej;
- art. 19 TUE w zw. z art. 6 w zw. z art. 13 i 14 Europejskiej Konwencji
o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez naruszenie przez organy w trakcie trwania postępowania prawa Podatnika do rzetelnego postępowania, prawa do obrony swoich racji, prawa do postępowania w rozsądnym terminie oraz prawa do uzyskania uzasadnionej decyzji, z której w sposób jasny i logiczny wynikają motywy działania decydenta, przejawiające się między innymi w niejednolitości orzecznictwa i praktyki administracyjnej (tworzenia prawa urzędniczego), które prowadzą do naruszenia prawa do rzetelnego postępowania, które ma gwarantować każdemu obywatelowi Unii zakaz dyskryminacji;
- art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 2 TUE oraz art. 91 Konstytucji RP poprzez różnicowanie przez organy podatkowe praw i obowiązków oraz sytuacji podatkowej marynarzy (obywateli UE) wykonujących pracę na statkach eksploatowanych przez przedsiębiorstwo z siedzibą faktycznego zarządu w Norwegii
z sytuacją marynarzy wykonujących pracę na statkach, których podmiot, pełniący faktyczny zarząd statkiem, posiada siedzibę w innym państwie niż Norwegia oraz poprzez różnicowanie marynarzy z uwagi na fakt, iż inni pracujący na tym samym statku marynarze otrzymali pozytywne (ograniczające) decyzje w przedmiocie ograniczenia poboru zaliczek na podatek dochodowy, co świadczy o dyskryminowaniu Podatnika,
- art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 6 Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej w zw. z art. 2 TUE oraz art. 91 Konstytucji RP, poprzez podjęcie przez organy podatkowe działań sprzecznych z prawem do dobrej administracji polegających na bezzasadnym różnicowaniu praw i obowiązków marynarzy (obywateli UE) wykonujących pracę na statkach eksploatowanych przez przedsiębiorstwo z siedzibą faktycznego zarządu w Norwegii z sytuacją marynarzy wykonujących pracę na statkach, których podmiot pełniący faktyczny zarząd statkiem posiada siedzibę w innym państwie niż Norwegia oraz poprzez różnicowanie marynarzy z uwagi na fakt, iż inni pracujący na tym samym statku marynarze otrzymali pozytywne (ograniczające) decyzje w przedmiocie ograniczenia poboru zaliczek na podatek dochodowy;
- art. 26 w zw. z art. 27 i w zw. z art. 31 Konwencji Wiedeńskiej o Prawie Traktatów
w związku z postanowieniami umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania
z Norwegią w zw. z art. 2 TUE oraz art. 91 Konstytucji RP poprzez niestosowanie postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie ustalenia definicji legalnych dotyczących między innymi przedsiębiorstwa pełniącego faktyczny zarząd statkiem (art. 3 ust. 1 lit. f Konwencji), co skutkuje naruszeniem przez organy zasady przestrzegania zawartych przez strony i wiążących ich umów, interpretowania ich postanowień w dobrej wierze oraz powszechnego zakazu powoływania się na postanowienia swojego prawa wewnętrznego dla usprawiedliwienia niewykonywania przez Stronę traktatu;
- art. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
w zw. z art. 14 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 2 TUE oraz art. 91 Konstytucji RP, polegający na odebraniu Podatnikowi możliwości z przysługującego mu prawa podmiotowego tj. ulgi abolicyjnej poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób jednostronny, kierunkowy, nieproporcjonalny i w efekcie zmierzający tylko do wymierzenia podatku bez podstawy prawnej, a tym samym uszczuplenia majątku Podatnika naruszając tym samym przepisy UE, przepisy prawa międzynarodowego oraz przepisy krajowe;
- art. 2 w zw. z art. 7 w zw. z art. 32 ust. 2 oraz w zw. z art 83 w zw. z art. 84 w zw.
z art. 87 ust. 1 i art. 91 Konstytucji RP poprzez niejednolite i nierówne traktowanie podatników, niejednolite, nierzetelne i niespójne odniesienie się do stanowiska Podatnika, działanie organu w oparciu o własne stanowisko wypracowane na skutek zastosowania tzw. partykularyzmu interpretacyjnego w zakresie ustalenia sytuacji podatkowej Podatnika, dopuszczenie się przez organ dyskryminacji i nierównego traktowania podatnika ze względu na wykonywany przez niego zawód oraz naruszenie przez organ obowiązku przestrzegania prawa poprzez niezastosowanie się przez organ do dyspozycji powszechnie obowiązujących przepisów prawa tj. hierarchii źródeł prawa obowiązujących w Polsce, w tym przepisów bilateralnych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, Przepisów Karty Praw Podstawowych, Europejskiej Konwencji
o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, przepisów Prawa Unii Europejskiej, które stosowane są wprost oraz zwyczaju międzynarodowego, który stanowi jedno ze źródeł prawa UE;
- art. 14 ust. 3 oraz art. 22 ust. 1 lit. b i d Konwencji poprzez uznanie, iż nie znajduje ona zastosowania w niniejszym stanie faktycznym z uwagi na nieuprawdopodobnienie przez Podatnika wykonywania pracy na statku morskim eksploatowanym w transporcie międzynarodowym przez przedsiębiorstwo z miejscem faktycznego zarządu
w Norwegii, pomimo dostarczenia przez Skarżącego dokumentów wystarczających do potwierdzenia stanowiska Skarżącego w zakresie jego prawa do skorzystania z ulgi abolicyjnej;
- art. 3 ust. 1 lit. f Konwencji poprzez uznanie, iż statek na którym Podatnik świadczy pracę nie jest eksploatowany w transporcie międzynarodowym przez przedsiębiorstwo
z miejscem faktycznego zarządu w Norwegii, wbrew oczywistej treści ww. postanowienia, jak również wiodącej wykładni wynikającej z Komentarza do Modelowej Konwencji OECD;
- art. 25 Konwencji oraz art. 5 Konwencji Rady Europy/OECD o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych poprzez dokonanie błędnej interpretacji, wręcz nadinterpretacji informacji pozyskanych z zagranicznej administracji podatkowej
i na jej podstawie wydanie decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2016;
- art. 25 Konwencji oraz art. 22 Konwencji Rady Europy/OECD o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych poprzez pozyskanie przez pracowników organu podatkowego informacji z przekroczeniem uprawnień, a w skutek czego żądaniem ujawnienia tajemnicy handlowej przedsiębiorstwa;
- art. 2a O.p. poprzez nierozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego na korzyść, zgodnie z założeniami nowej procedury podatkowej;
- art. 27 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 9 w zw. z art. 27 g u.p.d.o.f. poprzez jego błędne zastosowanie, tj. wskazanie, iż dochód Skarżącego będzie opodatkowany według zasad ogólnych bez możliwości zastosowania ulgi abolicyjnej;
- art. 27g ust. 1 i 2 u.p.d.o.f. poprzez brak przyznania Skarżącemu prawa do ulgi abolicyjnej, pomimo spełnienia przez Skarżącego wszystkich przewidzianych prawem przesłanek warunkujących jej zastosowanie;
- art. 27g ust. 1 i 2 w zw. z art. 27 ust. 9 i 9a u.p.d.o.f. poprzez dokonanie niewłaściwej oceny, iż przepis ten nie ma zastosowania do dochodów uzyskanych z tytułu pracy najemnej wykonywanej na pokładzie statku morskiego eksploatowanego przez przedsiębiorstwo z faktycznym zarządem w Norwegii, z uwagi na brak uiszczenia przez Podatnika podatku od dochodów w państwie ich źródła;
- art. 27 ust. 9 i 9a w zw. z art. 27g u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż skoro w państwie źródła tj. w Norwegii, nie występuje podatek dochodowy, to nie zachodzi ryzyko podwójnego opodatkowania i dochód Skarżącego podlega opodatkowaniu wyłącznie w Polsce przy braku możliwości skorzystania z ulgi abolicyjnej oraz wadliwe uznanie, iż zapłata podatku w państwie źródła jest warunkiem koniecznym do zastosowania ulgi abolicyjnej;
2. naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy:
- art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 22 § 2a O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji;
- art. 25 Konwencji i art. 22 Konwencji Rady Europy/OECD o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych w zw. z art. 120 i 121 O.p. poprzez pozyskanie przez pracowników organu podatkowego informacji z przekroczeniem uprawnień, a w skutek czego żądaniem ujawnienia tajemnicy handlowej przedsiębiorstwa oraz poprzez uznanie, że informacje uzyskane od zagranicznej administracji stanowią podstawę wszczęcia postępowania podatkowego;
- art. 120 O.p. przez podjęcie przez organ podatkowy działań niezgodnych z przepisami prawa, przyjęcie na podstawie własnego uznania, że podatek powinien zostać uiszczony w Polsce, nie uwzględniając brzmienia art. 27g u.p.d.o.f. w oparciu o który skarżącemu przysługuje prawo do skorzystania z ulgi abolicyjnej;
- art. 121 § 1 O.p. poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącego wszystkich niejasności organów co do interpretacji przepisów oraz stosowanie wykładni przepisów prawa krzywdzącej dla Skarżącego poprzez uporczywe twierdzenie, że tylko zapłata podatku za granicą uprawnia do skorzystania z ulgi abolicyjnej;
- art. 122 O.p. poprzez podjęcie przez organ podatkowy działań, które nie zmierzały do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a tylko do obciążenia Skarżącego nienależnym podatkiem;
- art. 180 w zw. z art. 191 O.p. poprzez włączenie do akt dowodów uzyskanych za pośrednictwem norweskiej administracji podatkowej w przedmiocie świadczenia usług przez T.AS, które zostały nieprawidłowo ocenione;
- art. 187 - 188 oraz art. 191 O.p. poprzez niewyczerpujące i nierzetelne rozpatrzenie całego materiału dowodowego przedstawionego przez Skarżącego;
- art. 180 O.p. poprzez niedopuszczenie jako dowód w sprawie wyjaśnień przedstawionych przez Skarżącego w toku prowadzonego postępowania, oraz poprzez wyprowadzenie nielogicznych wniosków przez organ na skutek pseudointerpretacji przepisów dokonanej na podstawie własnej oceny i uznania organu;
- art. 194 O.p. poprzez pominięcie faktu stwierdzonego w dokumentach urzędowych, że T.AS jest podmiotem eksploatującym statek.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 12 kwietnia 2022 r.
w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1727/21 oddalił skargę. Na wstępie Sąd zaznaczył, że
w kwestii prawidłowości rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2014, w identycznym stanie faktycznym i prawnym co do Podatników wypowiedział się zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1/21, w której skargę Podatników oddalił, jak i Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II FSK 689/21, który oddalił skargę kasacyjną Podatników.
Poddając analizie stan faktyczny sprawy, przepisy u.p.d.o.f. i Konwencji oraz postępowanie przeprowadzone przez organy podatkowe, Sąd ocenił, że
w okolicznościach sprawy zasadnie organy nie podzieliły stanowiska Podatnika, że T.AS był podmiotem faktycznie eksploatującym w transporcie międzynarodowym statek L., bowiem zebrany materiał dowodowy nie dawał podstaw do formułowania takiego wniosku. Jako pozostającą bez wpływu na odmienną ocenę przesłanki eksploatacji statku przez przedsiębiorstwo norweskie miały przy tym dokumenty przedstawione przez Skarżącego w toku postępowania podatkowego. W ocenie Sądu pierwszej instanacji, rację ma organ odwoławczy wskazując, że niewątpliwie T. AS jest przedsiębiorstwem norweskim, jednakże w świetle zebranego materiału dowodowego, fakt świadczenia pracy na wspomnianym statku nie oznacza opodatkowania dochodu marynarzy
w Norwegii. Przedsiębiorstwo to wykonuje bowiem jedynie pewne czynności zawiązane z obsługą statku (usługi zarządzania i usługi dotyczące załogi), i fakt ten w żaden sposób nie wpływa na miejsce opodatkowania dochodów marynarzy pływających na statku.
W ocenie Sądu meriti w realiach niniejszej sprawy organy wykazały, że nie została spełniona przesłanka eksploatacji statku L.przez norweskie przedsiębiorstwo i prawidłowo stwierdziły, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy Skarżący z tytułu dochodów uzyskiwanych w 2016 r. z pracy na statku L. nie podlega opodatkowaniu w Norwegii, bądź też zwolnieniu z opodatkowania w tym zakresie, według norweskich przepisów podatkowych. Trafna jest zatem konkluzja, że norweskie ustawy podatkowe nie obejmują obowiązkiem podatkowym Skarżącego.
Następnie, przechodząc do kwestii możliwości zastosowania ulgi podatkowej, sąd odwołał się do treści art. 27g ust. 2 oraz art. 27 ust. 9 i 9a u.p.d.o.f. oraz orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem sądu analiza orzecznictwa NSA prowadzi do wniosku, że nie ma rozbieżności co do tego, iż w przypadku, gdy podatnik nie zapłacił podatku za granicą a Polska ma podpisaną z danym krajem umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, podatnik może skorzystać z ulgi abolicyjnej. Sąd meriti w pełni taki pogląd zaakceptował. Organy prawidłowo ustaliły, że w stosunku do Podatnika nie znajdują zastosowania postanowienia Konwencji. Wskazały bowiem na okoliczności uzasadniające przyjęcie stanowiska, o braku podstaw do uznania, że wskazywane przez Skarżących przedsiębiorstwo T.AS było podmiotem faktycznie eksploatującym w transporcie międzynarodowym statek L.. W ocenie Sądu brak było dostatecznych podstaw do twierdzenia, że eksploatującym statek jest przedsiębiorstwo mające siedzibę w Norwegii. Przy czym podkreślił, że o zastosowaniu Konwencji wobec dochodów marynarzy nie rozstrzyga kwestia bandery statku, lecz kwestia miejsca faktycznego zarządu statku. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że skoro Podatnik nie spełnił przesłanki określonej w art. 14 ust. 3 Konwencji, to nie przysługiwało mu prawo do zastosowania ulgi abolicyjnej.
W wyniku wniesionej przez Skarżących skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 lutego 2025 r. sygn. akt II FSK 816/22 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. W ocenie NSA Sąd pierwszej instancji nie przedstawił w uzasadnieniu argumentów, które przemawiały za uznaniem stanowiska, że brak obowiązku zapłaty podatku w Norwegii, gdyby spełnione były przesłanki z art. 14 ust. 3 Konwencji, nie powodował niemożności zastosowania
w odniesieniu do Skarżącego ulgi abolicyjnej, o której mowa w art. 27g ust. 1 u.p.d.o.f., za prawidłowe. W szczególności w wyjaśnieniu podstawy prawnej nie wskazano, dlaczego Sąd uznał dowody przedstawione przez Stronę (w tym książeczkę żeglarską ze wskazaniem jako armatora spółki-pracodawcy) za niemające wpływu na rozstrzygnięcie, a także pominął część znajdujących się w aktach informacji, udzielonych przez norweską administrację podatkową. Administracja ta na pytanie polskich organów podatkowych wyraźnie wskazała, że spółka- pracodawca Skarżącego jest podmiotem eksploatującym statek w transporcie międzynarodowym. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił, jak rozumie pojęcie armatora, dlaczego uważa, że spółka zarządzająca statkiem na zlecenie jego właściciela, nie może być uznana za przedsiębiorstwo eksploatujące statek w transporcie morskim, a jedynie za wykonującą określone usługi, dochód z których jest opodatkowany w Norwegii. Ograniczenie pojęcia przedsiębiorstwa eksploatującego statek wyłącznie do armatora prowadzi, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, do zawężenia omawianego pojęcia. Sąd pierwszej instancji nie podjął próby dokonania wykładni użytego w Konwencji wyrażenia "przedsiębiorstwo eksploatujące statek w transporcie morskim". Nie wyjaśnił, dlaczego uznał, że spółka wykonywała tylko pewne usługi zarządcze, które jednak nie czyniły jej przedsiębiorstwem eksploatującym statek. Niedokonanie wykładni tego pojęcia powoduje, że pogląd Sądu pierwszej instancji nie poddaje się kontroli instancyjnej. Nie wiadomo bowiem, czy przyznanie racji organom podatkowym nastąpiło z uwagi na banderę, pod którą statek pływał, nie wiadomo dlaczego Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły zebrane dowody, choć część z nich wskazywała na tezę przeciwną (jak choćby informacja udzielona przez norweską administrację podatkową lub zapisy
w książeczce żeglarskiej Skarżącego). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania oraz należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie dotyczącym statusu norweskiej spółki, będącej pracodawcą Skarżącego.
W piśmie procesowym z 23 października 2025 r. Dyrektor Izby Administracji
w Gdańsku podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane na wcześniejszych etapach postepowań sądowo-administracyjnych, w zakresie braku podstaw prawnych do stosowania w sprawie Konwencji zawartej z Norwegią.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał sprawę ponownie na skutek tego, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 lutego 2025 r. (sygn. akt II FSK 816/22) uchylił poprzednio wydany w niniejszej sprawie wyrok WSA w Gdańsku
z 12 kwietnia 2022 r.
Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., tak jak w niniejszej sprawie, tj. gdy zachodzi konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. W takim wypadku WSA związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, przez którą należy rozumieć ustalenie jednoznacznej normy na podstawie określonego przepisu prawa materialnego lub procesowego. Powoduje to w konsekwencji zawężenie granic ponownego rozpoznania sprawy, albowiem ponowne rozpoznanie sprawy odbywa się jedynie w granicach zagadnień wymagających wyjaśnienia w związku z poprzednią oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w danej sprawie. Innymi słowy, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 powołanej ustawy. Co więcej, owe granice wyznaczane są zarówno przez stanowisko sądu kasacyjnego wyrażone w zakresie wykładni
i stosowania prawa materialnego, jak również - wbrew literalnemu odczytaniu art. 190 p.p.s.a. - w stosunku do oceny ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracji publicznej, a przyjętych przez sąd pierwszej instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2024 r., sygn. akt I FSK 2354/23
i powołane tam orzecznictwo). Z tych względów sąd ponownie rozpoznający sprawę
i będący związany wykładnią przepisów przedstawioną w wyroku NSA nie może dokonywać własnej ich interpretacji, a podjęte rozstrzygnięcie uwzględniać musi zaprezentowaną przez NSA ocenę prawną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należałoby stosować przepisy prawa odmienne, niż wyjaśnione przez NSA. Przez ocenę prawną, o której mowa w przytoczonym art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna
o charakterze wiążącym może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego jak i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego jak też kwestii właściwego zastosowania konkretnego przepisu
w odniesieniu do przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, podjętego
w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 158/11;
z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 1306/16, dostępne na stronie internetowej NSA http//:orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Przesądzenie tej kwestii przez NSA sprawia, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy niedopuszczalne będzie powoływanie nowych faktów i dowodów zmierzających do wykazania stanu faktycznego (i jego kwalifikacji) w sposób odmienny, niż przyjął to NSA w wyroku uchylającym wyrok sądu I instancji i przekazującym mu sprawę do ponownego rozpoznania (por. B. Dauter (w]: Komentarz do art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wyd. Lex,). Działanie przepisu art. 190 p.p.s.a. wyraża się także w tym, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez sąd I instancji "granice sprawy" ulegają zawężeniu do granic, w jakich rozpoznał skargę kasacyjną NSA i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 p.p.s.a.
Dodać należy, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej
w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciążący na sądzie ponownie rozpoznającym sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, co w niniejszym przypadku nie ma miejsca. Z tych też względów w ramach obecnego, ponownego rozpoznania sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może dokonywać nowych, własnych ocen prawnych dotyczących kwestii będących już uprzednio przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w wydanym w tej sprawie wyroku kasacyjnym, a wyrażone w nim poglądy prawne muszą zostać w pełni zaakceptowane, ze wszystkimi wynikającymi
z nich konsekwencjami prawnymi (por. wyrok WSA w Opolu z 10 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Op 416/24).
Mając na względzie przytoczone przepisy prawa oraz poglądy orzecznictwa i doktryny, stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził przede wszystkim, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnych wyrokach NSA z 19 czerwca 2019 r. (sygn. akt I FSK 636/17) i z 19 marca 2024 r. (sygn. akt I FSK 544/23), ponieważ nie doszło do zmiany stanu prawnego ani stanu faktycznego, który uzasadniałby takie wyłączenie. W sprawie, pomimo, że dotyczy ona podatku od towarów i usług, nie wystąpiła też sprzeczność ocen prawnych i wskazań do dalszego postępowania wyrażonych w ww. wyroku
z prawem unijnym.
Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku z 20 lutego 2025 r.
w sposób wiążący w sprawie wskazał, że niedostatki uzasadnienia wyroku nie pozwalają na merytoryczne odniesienie się do zarzutów skargi. Strona skarżąca kasacyjnie słusznie podniosła zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a.
NSA podzielając pogląd Sądu pierwszej instancji uznał, że w sprawie należało ustalić, czy skarżący obok opodatkowania w Polsce jednocześnie może podlegać opodatkowaniu w Norwegii, a zatem czy w sprawie będzie można zastosować Konwencję. W sprawie pozostaje poza sporem, że statek, na którym skarżący pracował jako marynarz był wykorzystywany w transporcie międzynarodowym. Było także niesporne, że pracodawcą skarżącego było przedsiębiorstwo posiadające siedzibę
w Norwegii. Potwierdziła ten fakt w ramach wymiany informacji norweska administracja podatkowa. W zaskarżonej decyzji wskazano, że w oświadczeniu złożonym przez T.AS z siedzibą w Norwegii z siedzibą w Norwegii wynika, że świadczy ona usługi zarządzania i usługi dotyczące załogi dla wielu powiązanych właścicieli tankowców, z których każdy czarteruje tankowce na rzecz osób trzecich
i otrzymuje wynagrodzenie za świadczenie tych usług i podlega opodatkowaniu
w Norwegii od zysków z tych usług, natomiast to wynagrodzenie (za usługi zarządzania i dotyczące załogi) nie jest bezpośrednio związane z wynagrodzeniem marynarza. Wysokość wynagrodzenia marynarza nie dotyczy norweskich podatków. Na podstawie tego oświadczenia organ odwoławczy uznał za prawidłowe twierdzenie organ pierwszej instancji, że spółka-pracodawca nie eksploatuje faktycznie statku w transporcie międzynarodowym.
NSA zauważył, że w wyjaśnieniu podstawy prawnej WSA w Gdańsku nie wskazał, dlaczego sąd uznał dowody przedstawione przez stronę skarżącą (w tym książeczkę żeglarską ze wskazaniem jako armatora spółki-pracodawcy) za niemające wpływu na rozstrzygnięcie, a także pominął część znajdujących się w aktach informacji, udzielonych przez norweską administrację podatkową. Administracja ta na pytanie polskich organów podatkowych wyraźnie wskazała, że spółka-pracodawca skarżącego jest podmiotem eksploatującym statek w transporcie międzynarodowym. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił, jak rozumie pojęcie armatora, dlaczego uważa, że spółka zarządzająca statkiem na zlecenie jego właściciela, nie może być uznana za przedsiębiorstwo eksploatujące statek w transporcie morskim, a jedynie za wykonującą określone usługi, dochód z których jest opodatkowany w Norwegii. Działalność żeglugowa w transporcie morskim obecnie cechuje się, w zasadzie powszechnym, rozdzieleniem kwestii właścicielskich (armatorskich), nadzoru technicznego, zarządu operacyjnego obejmującego kwestie m.in. zatrudnienia załogi, czy załadunku
i rozładunku. Należy podkreślić, że zgodnie z art. II lit. j Konwencji o pracy na morzu (Dz. U. z 2013 r. poz. 845) pojęcie armatora oznacza właściciela lub inną organizację lub osobę, taką jak menedżer, agent lub osoba wynajmująca statek, która przejęła od właściciela odpowiedzialność za funkcjonowanie statku i która, przyjmując taką odpowiedzialność, zgodziła się przejąć obowiązki nałożone na armatorów zgodnie z niniejszą Konwencją, bez względu na to, czy jakakolwiek inna organizacja lub osoba wypełnia pewne obowiązki w imieniu armatora. Decydującym elementem uznania konkretnego podmiotu za podmiot eksploatujący jest rzeczywiste, a nie tylko przejawiające się w sferze własności, władztwo nad statkiem. Czynność eksploatowania statku nie zawsze bowiem wiąże się z wykonywaniem uprawnień właścicielskich (por. J. Młynarczyk, Armator jako przedsiębiorca, Rejent 1998, nr 3, s. 23). W konsekwencji podmiot eksploatujący nie musi być armatorem. Może działać w imieniu i na rzecz armatora statku. Dla ustalenia siedziby podmiotu eksploatującego statek w transporcie międzynarodowym znaczenie ma miejsce faktycznego zarządu nad statkiem.
W oświadczeniu norweskiej spółki wskazano, że świadczy ona także usługi zarządzania dla wielu powiązanych właścicieli tankowców, z których każdy czarteruje tankowce na rzecz osób trzecich. NSA wskazał, że nie można wykluczyć, że działała ona na rzecz
i w imieniu armatora statku, a sąd pierwszej instancji nie podjął próby dokonania wykładni użytego w Konwencji wyrażenia "przedsiębiorstwo eksploatujące statek
w transporcie morskim". Nie wyjaśnił, dlaczego uznał, że spółka wykonywała tylko pewne usługi zarządcze, które jednak nie czyniły jej przedsiębiorstwem eksploatującym statek.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest oceną prawną i wskazaniami co do prawidłowego sformułowania uzasadnienia wyroku zawartą w uzasadnieniu cytowane wyroku NSA z 20 lutego 2025 r.
Wyjaśnieniu podlegała więc kwestia, czy statek L.był eksploatowany w transporcie międzynarodowym przez przedsiębiorstwo T.AS. z siedzibą w Norwegii. Ponownie oceniając zebrany materiał dowodowy nie można podzielić poglądów zaprezentowanych w decyzjach organów administracyjnych i wyroku WSA w Gdańsku z 12 kwietnia 2022 r., że podmiot ten nie był przedsiębiorcą eksploatującym w/w statek w żegludze międzynarodowej. Takie ustalenia pozostają w sprzeczności z materiałem dowodowym zebranym w niniejszej sprawie. W szczególności z pismem Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu Biura Wymiany Informacji Podatkowych z 2 grudnia 2019 r. W pkt 5 pisma, na pytanie jakie przedsiębiorstwo faktycznie eksploatowało statek L. udzielono odpowiedzi, że było to T.AS. W pkt 6 na pytanie czy przedsiębiorstwo faktycznie eksploatujące ten statek miało faktyczny zarząd
w Norwegii, udzielono odpowiedzi "tak". Także inne zebrane w sprawie dowody wskazują, że podmiotem faktycznie eksploatującym statek była w/w Spółka
z ograniczona odpowiedzialnością, będąca podatnikiem norweskim (por. wyciąg z norweskiego rejestru handlowego, kilka zaświadczeń kapitanów statku S., zaświadczenie A. będącego przedstawiciela armatora, oświadczenie armatora statku T.AS, książeczka żeglarska). Skarżący w latach 2014-18 był zarejestrowany w Norweskim Rejestrze Krajowym dla podatników którzy są norweskimi rezydentami w okresie poniżej 6 miesięcy.
Jeżeli organy podatkowe nie wykażą innymi dokumentami, że T.AS nie był przedsiębiorstwem faktycznie eksploatującym statek na którym Skarżący świadczył prace, to obowiązane są do uznania, że ten podmiot norweski faktycznie eksploatował statek S.w żegludze międzynarodowej.
W konsekwencji stwierdzić należy, że organy w sprawie naruszyły przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania poprzez nieuprawnione zakwestionowanie złożonych przez skarżących dokumentów. Naczelną zasadą postępowania podatkowego jest zapisana w art. 122 O.p. zasada prawdy obiektywnej. Została ona skonkretyzowana w art. 187 § 1 O.p., który nakłada na organ podatkowy obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przepis art. 180 § 1 O.p. stanowi z kolei, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne
z prawem. Wprowadzona w art. 122 O.p. zasada prawdy obiektywnej polega na tym, że organ podatkowy ma obowiązek podjęcia z urzędu wszelkich działań, które doprowadzą do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy podatkowej, aby w ten sposób odtworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa materialnego (por. B. Brzeziński,
M. Kalinowski, M, J. Masternak, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Toruń 2002, s. 426). Tym samym organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności istotnych na podstawie mających w sprawie zastosowanie przepisów, z punktu widzenia konsekwencji podatkowoprawnych dla strony postępowania. Na gruncie omawianego przepisu zarówno niezebranie kompletnego materiału dowodowego, jak i nierozważnie wszystkich dowodów narusza komentowany przepis w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego nie może być podstawą ustaleń negatywnych dla strony. Swoje twierdzenia organ powinien oprzeć na przekonującym materiale dowodowym, a niedające się usunąć wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść podatnika. Wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego powinno prowadzić do jednoznacznych ustaleń faktycznych
i prawnych.
Dokonana w rozpatrywanej sprawie ocena materiału dowodowego nie była oceną dokonaną w zgodzie z art. 191 O.p. Zaskarżona decyzja została wydana więc
z naruszeniem reguł zbierania kompletnego materiału dowodowego oraz oceny wszystkich zebranych dowodów. W efekcie decyzja wydana została w oparciu o stan faktyczny sprawy, który nie został wystarczająco wyjaśniony, nie rozpatrzono wnikliwie całości zaoferowanego przez skarżących materiału dowodowego, nie wyciągnięto właściwych wniosków ze zgromadzonych dowodów i dokonano niekorzystnych dla podatników ustaleń w oparciu o wybiórczą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego.
Końcowo, Sąd wskazuje, że w związku ze wskazanym naruszeniem przepisów postępowania przedwczesne jest odnoszenie się do zarzutów Skarżących dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności możliwości zastosowania
w niniejszej sprawie Konwencji między Rzeczpospolitą Polską a Królestwem Norwegii
w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu. Podobnie od merytorycznej oceny uchylają się zarzuty rozwinięte w piśmie procesowym z 23 października 2025 r. Dyrektora Izby Administracji w Gdańsku.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu wyroku ocenę prawną. Organy podejmą działania zmierzające do ustalenia stanu faktycznego w sprawie i dokonają ponownej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie we wzajemnym powiązaniu. Ocenie poddadzą również dokumenty przedłożone przy skardze.
Mając to na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Na zasądzone koszty składają się kwota uiszczonego wpisu (2.000 zł), koszty zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika (5.400 zł) oraz zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI