I SA/Gd 722/24

I SA/Gd 722/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /sprawozdawca/
Irena Wesołowska
Małgorzata Gorzeń /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 2 pkt 4 oraz art. 34
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka /spr./, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 lipca 2024 r., nr SKO Gd/5899/23 w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym do sądu postanowieniem z 18.07.2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: SKO lub organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) – dalej jako K.p.a., w związku z art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 2 pkt 4 oraz art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.) – dalej jako u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia Z. W. (dalej: strona lub Skarżący) na postanowienie Prezydenta Miasta Gdańska z 31.05.2024 r. (dalej: Prezydent) w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
Prezydent wszczął wobec strony egzekucję obowiązku pieniężnego polegającego na zapłacie opłaty dodatkowej z tytułu nieopłacenia postoju pojazdu w strefie płatnego parkowania.
Pismem złożonym 19.04.2022 r. strona podniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 33 § 2 pkt 3 i 4 u.p.e.a., tj. błąd co do zobowiązanego i brak uprzedniego doręczenia stronie upomnienia (...).
W uzasadnieniu strona wskazała, że organ egzekucyjny skierował wezwanie pod inny adres niż wierzyciel wskazał w tytule wykonawczym oraz, że w 2018 r. prowadził z Zarządem Dróg i Zieleni korespondencję, w której podał swój właściwy adres.
Postanowieniem z 22.05.2022 r. Prezydent oddalił w całości zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
W ocenie organu I instancji upomnienie prawidłowo zostało wysłane na adres strony wynikających z danych będących w posiadaniu organu, a ustalonych na podstawie adresu podanego przy rejestracji pojazdu i wynikającego z bazy PESEL.
Strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie.
Postanowieniem z 18.07.2024 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
Powołując na wstępie na treść art. 33 § 1 i § 2, art. 34 § 1, § 2 i § 3 u.p.e.a. organ odwoławczy przypomniał, że w niniejszej sprawie egzekucji podlega obowiązek zapłaty tzw. opłaty dodatkowej z tytułu nieopłacenia postoju pojazdu w strefie płatnego parkowania w Gdańsku w dniu 16.09.2021 r. o godz. 14.37. W opinii SKO dowody zebrane w sprawie (dokumentacja fotograficzna, na której widoczna jest tablica rejestracyjna pojazdu skarżącego) jednoznacznie wskazują, że pojazd należący do strony został zaparkowany w miejscu wyznaczonym do parkowania w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia tzw. opłaty parkingowej, czyli opłaty za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania.
Kolejno organ odwoławczy wyjaśnił, że problematykę opłat związanych z pozostawieniem pojazdów w strefie płatnego parkowania reguluje ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (dalej jako u.d.p.). W przepisie art. 13 ust. 1 u.d.p. zawarto ogólną regułę, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) - art. 13b ust. 3 u.d.p. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 u.d.p., za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13 ust. 4 punkt 1 i 3). Za nieuiszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5).
W ocenie SKO, obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania, jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miejskiej, stanowiącej - w myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji RP - akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego, na obszarze działania organu, który je ustanowił. Stwierdzenie zatem okoliczności faktycznej, polegającej na nieuiszczeniu opłaty parkingowej jest wystarczające dla ustalenia treści stosunku prawnego - obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej w określonej wysokości.
SKO wskazało, że w razie pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty (zwykłej) za parkowanie, powstaje z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, a opłata ta obciąża właściciela pojazdu. Istotną przesłanką powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej jest fakt pozostawania (parkowania) pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania bez uiszczonej opłaty za parkowanie. W takiej sytuacji, prawne znaczenie dla powstania obowiązku zapłaty dodatkowej i jej egzekwowania ma więc fakt zajmowania przez pojazd miejsca w takiej strefie (co uniemożliwia parkowanie innych pojazdów w tym miejscu). Sama opłata dodatkowa nie jest też karą (mandatem), lecz ekwiwalentem za parkowanie pojazdu na drodze publicznej (korzystanie z drogi w sposób określony w ustawie), w miejscu w którym za takie parkowanie pobierane są opłaty.
W konsekwencji powyższego SKO stwierdziło, że skarżący był zobowiązany do uiszczenia opłaty parkingowej, a więc jego zarzut egzekucyjny nieistnienia obowiązku jest niezasadny. W ocenie SKO, organ I instancji szczegółowo opisał przebieg całego postępowania związanego z obowiązkiem uiszczenia opłaty oraz prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko. SKO w całości podziela argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, bez potrzeby jej ponownego przytaczania.
W opinii SKO, skarżący nie kwestionuje istnienia obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. Odnosząc się do zarzutów SKO wyjaśniło, że Prezydent skierował upomnienie na adres w S. przy ul. [...], gdyż taki adres podał zobowiązany przy rejestracji pojazdu oraz taki adres był adresem zameldowania na dzień wystawienia tytułu wykonawczego oraz upomnienia. W ocenie SKO, nie ma znaczenia okoliczność, na którą powołuje się skarżący, że 2018 r. prowadził z Gdańskim Zarządem Dróg i Zieleni korespondencję podając inny adres. W opinii SKO, jeżeli kierowca zarejestrowanego na niego pojazdu nie podał właściwemu organowi rejestracyjnemu nowego adresu zamieszkania, to organ prawidłowo doręcza pisma na adres wskazany mu przez właściciela pojazdu.
Końcowo SKO stwierdza, że wbrew twierdzeniom skarżącego postępowanie przeprowadzone przez organ egzekucyjny (Prezydenta) było zgodne z przepisami prawa.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższe postanowienie SKO, zarzucając naruszenie przepisów art. 7 i art. 12 § 1 K.p.a. oraz art. 27 § 1 ust. 2, art. 33 § 2 pkt 4 w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wyjaśnił, że podtrzymuje uzasadnienie zarzutów przedstawionych wierzycielowi. Zdaniem Skarżącego żaden z organów uczestniczących w postępowaniu nie wyjaśnił, dlaczego "nie ma znaczenia, że w 2018 r. prowadził korespondencję podając inny adres". Organ wyższego rzędu nie wystąpił o wydanie wykładni stosowania art. 27 § 1 u.p.e.a, natomiast uzasadniał istnienie obowiązku ponoszenia opłat za parkowanie, czym zbędnie mnożył treści w postępowaniu.
Zdaniem Skarżącego, zgodnie z obowiązującymi przepisami należy odróżnić adres zamieszkania od adresu do korespondencji, które nie muszą się pokrywać. Dopiero organ egzekucyjny doręczył tytuł wykonawczy i zawiadomienie o wszczęciu egzekucji pod prawidłowy adres zobowiązanego. Wymogi formalne postępowania egzekucyjnego, łącznie z dyspozycjami art. 27 § 1 u.p.e.a. i doręczenia upomnienia są przewidziane w celu zagwarantowania zobowiązanemu, że zostanie wyegzekwowana kwota, do zapłaty której rzeczywiście jest zobowiązany na podstawie decyzji organu. Obciążenie zobowiązanego kosztami egzekucji jest skutkiem naruszenia ww. gwarancji i powinno stanowić przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zobowiązany nie poniósłby tych kosztów, gdyby upomnienie zostało skierowane przez wierzyciela pod adres zobowiązanego ustalony przez wierzyciela z należytą starannością, do czego zobowiązuje art. 7 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3).
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Wobec zarzutów sformułowanych w skardze w pierwszej kolejności należało wskazać na zakres przedmiotowy niniejszej sprawy. Kontroli sądu zostało poddane postanowienie SKO utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.).
Na wstępie wyjaśnić należy, że procedura ustanowiona w u.p.e.a., co do zasady nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia.
Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej (por. wyrok WSA z dnia 9 maja 2013r., sygn. akt l SA/Ol 152/13, wyrok ten oraz orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić też należy, że w postępowaniu tym, przy pewnej ochronie praw zobowiązanego, dominuje jednak interes wierzyciela.
Z bezspornych ustaleń faktycznych wynika, że organ egzekucyjny prowadził egzekucję wobec Skarżącego (zobowiązanego) dotyczącą egzekucji należności pieniężnych z tytułu niewniesienia opłaty dodatkowej za postój samochodu osobowego w obszarze płatnego parkowania. Przypomnieć należy, że w toku postępowania strona podniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 33 § 2 pkt 3 i 4 u.p.e.a., tj. błąd co do zobowiązanego i brak uprzedniego doręczenia stronie upomnienia (...). W uzasadnieniu strona wskazała, że organ egzekucyjny skierował wezwanie pod inny adres niż wierzyciel wskazał w tytule wykonawczym oraz, że w 2018 r. prowadził z Zarządem Dróg i Zieleni korespondencję, w której podał swój właściwy adres.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1. nieistnienie obowiązku;
2. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku (...);
3. błąd co do zobowiązanego;
4. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5. wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6. brak wymagalności obowiązku (...).
Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Stosownie do art. 34 § 3 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie.
W niniejszej sprawie egzekucji podlega obowiązek zapłaty tzw. opłaty dodatkowej z tytułu nieopłacenia postoju pojazdu w strefie płatnego parkowania w Gdańsku w dniu 16.09.2021 r. o godz. 14.37.
W opinii Sądu, dowody zebrane w sprawie (dokumentacja fotograficzna, na której widoczna jest tablica rejestracyjna pojazdu Skarżącego) jednoznacznie wskazują, że pojazd należący do Skarżącego został zaparkowany w miejscu wyznaczonym do parkowania w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia tzw. opłaty parkingowej, czyli opłaty za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Organy bezsprzecznie w sposób prawidłowy ustaliły, że pojazd należał do Skarżącego, zatem zarzut błędu co do zobowiązanego jest bezzasadny.
Odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia Skarżącemu upomnienia, SKO trafnie wyjaśniło, że Prezydent zasadnie skierował upomnienie na adres w S. przy ul. [...], gdyż taki adres podał zobowiązany przy rejestracji pojazdu oraz taki adres był adresem zameldowania na dzień wystawienia tytułu wykonawczego oraz upomnienia. Jeżeli kierowca zarejestrowanego na niego pojazdu nie podał właściwemu organowi rejestracyjnemu nowego adresu zamieszkania, to organ prawidłowo doręcza pisma na adres wskazany mu przez właściciela pojazdu.
W ocenie Sądu, brak jest podstaw, aby powyższe doręczenie uznać za nieskuteczne, a organom zarzucać naruszenie przepisów dotyczących doręczeń. Z akt sprawy wynika bowiem, że adres zamieszkania strony, na który organ egzekucyjny skierował korespondencję był na dzień wysłania zawiadomienia aktualnym adresem zamieszkania zgłoszonym w bazie organu. Skarżący skutecznie nie wykazał, że adres, którym posłużył się organ egzekucyjny jest nieprawidłowy. Niedopuszczalne jest wywodzenie przez Skarżącego korzystnych dla siebie skutków prawnych z faktu, iż nie dochował obowiązku poinformowania właściwego organu o zmianie miejsca zamieszkania (por. wyrok NSA z 22.11.2023 r. I GSK 1487/22, CBOSA). Niesłuszne jest zatem powoływanie się Skarżącego na fakt wskazania przez niego innego adresu w toku postępowania toczącego się przed ZDiZ. Prawidłowo organ wskazuje, że przepisy prawa nie obligują organów egzekucyjnych do uwzględniania adresu wskazanego przez zobowiązanego w toku prowadzonej korespondencji z Zarządem Dróg i Zieleni. Wobec powyższego organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie prawidłowo skierował korespondencję na adres zamieszkania zobowiązanego zgłoszony w bazie organu. Gdyby organ egzekucyjny doręczył zawiadomienie na adres wskazany w postępowaniu przed ZDiZ, Skarżący mógłby zasadnie skuteczność tej czynności zakwestionować.
W ocenie Sądu, nie ma zatem znaczenia okoliczność, na którą powołuje się Skarżący, że w 2018 r. prowadził z ZDiZ korespondencję podając inny adres. Słusznie SKO wskazało w odpowiedzi na skargę, że zgodnie z art. 74a ust. 4 ustawy z 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.) właściciel pojazdu albo podmiot, o którym mowa w art. 73 ust. 2 i 5, są obowiązani złożyć do organu rejestrującego wniosek o wydanie nowego dowodu rejestracyjnego w przypadku zmiany stanu faktycznego w zakresie danych obecnego właściciela lub posiadacza pojazdu zawartych w dotychczasowym dowodzie rejestracyjnym – w terminie 30 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana tego stanu.
Organy prowadzące postępowania dotyczące opłat za parkowanie korzystają z danych adresowych zgłoszonych przez właścicieli lub posiadaczy pojazdów, a jeśli oni zaniedbają zaktualizowania danych, to narażają się na skutki fikcji prawnej doręczenia pism. Zatem okoliczność, że 6 lat wcześniej Skarżący korespondował z ZDiZ wskazując inny adres do korespondencji pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, albowiem obowiązkiem Skarżącego było wskazanie prawidłowego, aktualnego adresu.
Sąd stwierdził, że brak było zatem podstaw do przyjęcia, że ocena stanu faktycznego sprawy oraz zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organy naruszyła art. 7, art. 77, czy art. 80 K.p.a. Powyższe reguły, w ocenie składu orzekającego, zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Organ zbadał wszechstronnie sprawę, w szczególności – w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały zgromadzony materiał dowodowy, a następnie podjął właściwe, oparte na ustalonym stanie faktycznym rozstrzygnięcie. Powyższe bez wątpienia odzwierciedla wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonego postanowienia. Organ wydając zaskarżone postanowienie był związany przepisami prawa a nie wyłącznie interesem strony.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym u.p.e.a. oraz K.p.a. i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.