I SA/GD 720/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-01-08
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyPITfunkcjonariusz SOPpomoc finansowazwolnienie podatkoweekwiwalent pieniężnyinterpretacja indywidualnaprawo podatkoweświadczenia mieszkaniowe

WSA w Gdańsku uchylił interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając pomoc finansową na uzyskanie lokalu dla funkcjonariuszy SOP za zwolnioną z PIT.

Skarżący, funkcjonariusz SOP, zapytał o możliwość zwolnienia z podatku dochodowego pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przyznawanej na podstawie ustawy o SOP. Dyrektor KIS uznał, że świadczenie to podlega opodatkowaniu, ponieważ ustawa o PIT używa terminu 'ekwiwalent pieniężny', a ustawa o SOP 'pomoc finansową'. WSA w Gdańsku uchylił interpretację, stwierdzając, że oba pojęcia należy traktować tożsamo, a zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f. ma zastosowanie do pomocy finansowej przyznawanej na podstawie art. 180 ustawy o SOP.

Sprawa dotyczyła interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w przedmiocie opodatkowania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przyznawanej funkcjonariuszom Służby Ochrony Państwa (SOP). Podatnik, funkcjonariusz SOP, powołał się na art. 21 ust. 1 pkt 49a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (u.p.d.o.f.), który zwalnia z opodatkowania 'ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z lokalu wypłacany na podstawie przepisów o Służbie Ochrony Państwa'. Dyrektor KIS uznał, że pomoc finansowa przyznawana na podstawie art. 180 ustawy o SOP nie jest tożsama z ekwiwalentem pieniężnym, a zwolnienie dotyczy jedynie praw nabytych na gruncie poprzedniej ustawy o Biurze Ochrony Rządu (BOR) i przepisów przejściowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał stanowisko organu za błędne. Sąd podkreślił, że ustawa o PIT odwołuje się ogólnie do przepisów o SOP, a nie do konkretnych przepisów przejściowych. Zdaniem sądu, 'pomoc finansowa' na uzyskanie lokalu (art. 180 ustawy o SOP) i 'ekwiwalent pieniężny' (art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f.) należy traktować tożsamo, ponieważ ich istota i charakter są identyczne. Sąd powołał się na dominujące orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, które potwierdza takie stanowisko, wskazując, że o charakterze świadczenia decyduje jego istota, a nie nazwa. Sąd uchylił zaskarżoną interpretację, zasądzając jednocześnie od Dyrektora KIS na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego przyznana funkcjonariuszowi SOP na podstawie art. 180 ustawy o SOP podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcia 'pomoc finansowa' (ustawa o SOP) i 'ekwiwalent pieniężny' (ustawa o PIT) należy traktować tożsamo, gdyż ich istota i charakter są identyczne. Zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f. odnosi się do przepisów o SOP ogólnie, a nie tylko do przepisów przejściowych czy byłych funkcjonariuszy BOR.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

u.p.d.o.f. art. 21 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Zwolnienie z opodatkowania dotyczy ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z lokalu wypłacanego na podstawie przepisów o Służbie Ochrony Państwa. Sąd uznał, że pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego przyznana na podstawie art. 180 ustawy o SOP jest tożsama z tym ekwiwalentem.

Ustawa o SOP art. 180 § 1

Ustawa o Służbie Ochrony Państwa

Przepis określający przyznawanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi SOP.

Pomocnicze

Ustawa o SOP art. 371 § 1

Ustawa o Służbie Ochrony Państwa

Przepis przejściowy dotyczący wypłaty ekwiwalentu pieniężnego.

Ustawa o BOR art. 83 § 1

Ustawa o Biurze Ochrony Rządu

O.p. art. 2

Ordynacja podatkowa

Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.

Konstytucja RP art. 32 § 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego przyznana funkcjonariuszowi SOP na podstawie art. 180 ustawy o SOP jest tożsama z ekwiwalentem pieniężnym w zamian za rezygnację z lokalu, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f. Zwolnienie podatkowe z art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f. ma zastosowanie do przepisów o Służbie Ochrony Państwa ogólnie, a nie tylko do przepisów przejściowych czy praw nabytych przez byłych funkcjonariuszy BOR. O charakterze świadczenia decyduje jego istota, a nie nazwa.

Odrzucone argumenty

Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego przyznana funkcjonariuszowi SOP na podstawie art. 180 ustawy o SOP nie jest ekwiwalentem pieniężnym w zamian za rezygnację z lokalu w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f. Zwolnienie podatkowe z art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f. dotyczy wyłącznie ekwiwalentu pieniężnego wypłacanego na podstawie przepisu przejściowego (art. 371 ustawy o SOP) lub praw nabytych przez funkcjonariuszy BOR.

Godne uwagi sformułowania

O charakterze danego świadczenia nie decyduje jego nazwa, lecz istotne z punktu widzenia prawa podatkowego cechy. Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego przyznana na podstawie art. 180 ustawy o SOP można uznać za ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z lokalu, wypłacany na podstawie przepisów o Służbie Ochrony Państwa w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f.

Skład orzekający

Alicja Stępień

przewodniczący

Sławomir Kozik

sprawozdawca

Marek Kraus

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie zwolnienia z podatku dochodowego pomocy finansowej na uzyskanie lokalu dla funkcjonariuszy służb mundurowych, w tym SOP, poprzez utożsamienie 'pomocy finansowej' z 'ekwiwalentem pieniężnym'. Podkreślenie prymatu istoty świadczenia nad jego nazwą."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego przepisu (art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f.) i specyfiki świadczeń mieszkaniowych dla funkcjonariuszy SOP. Może wymagać analizy analogii do innych służb i świadczeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego dla funkcjonariuszy służb mundurowych, pokazując, jak sądy interpretują przepisy w kontekście zmian legislacyjnych i nazewnictwa świadczeń.

Funkcjonariusze SOP zwolnieni z PIT od pomocy mieszkaniowej – kluczowa interpretacja sądu!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 720/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień /przewodniczący/
Marek Kraus
Sławomir Kozik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 226
art. 21 ust. 1 pkt 49a
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik /spr./, Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Specjalista Agnieszka Rupińska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M.N. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 24 czerwca 2024 r., nr 0115-KDIT2.4011.272.2024.1.KO w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 200,- zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 13 maja 2024 r. do Krajowej Informacji Skarbowej wpłynął wniosek M. N. (dalej: Podatnik lub Skarżący) z 10 maja 2024 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie zwolnienia od podatku dochodowego pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przyznawanej funkcjonariuszowi Służby Ochrony Państwa.
W opisie zdarzenia przyszłego Podatnik wskazał, że od 7 maja 2007 r. do 31 grudnia 2012 r. był funkcjonariuszem BOR (służba stała od 1 stycznia 2009 r.). W okresie od 1 stycznia 2013 r. do 11 marca 2024 r. był funkcjonariuszem policji. Od 12 marca 2024 r. jest funkcjonariuszem w Służbie Ochrony Państwa (dalej SOP).
Na podstawie art. 180 ustawy dnia z 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 325) – dalej: Ustawa o SOP" Podatnik wnioskował o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Zgodnie z kalkulacją przysługuje mu świadczenie w wysokości około 190.000 zł. Podatnik został uprzedzony przez SOP, że w przypadku wydania decyzji pozytywnej o przyznanie pomocy, przyznana kwota zostanie pomniejszona o podatek dochodowy. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 49a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.) – dalej: "u.p.d.o.f." zwolniony z opodatkowania jest ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z lokalu wypłacany na podstawie przepisów o Służbie Ochrony Państwa.
W związku z powyższym Podatnik zadał pytanie, czy istnieje możliwość zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przyznanej na gruncie ustawy o SOP?
Przedstawiając własne stanowisko w sprawie Podatnik wskazał, że w jego ocenie, pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego przyznana funkcjonariuszowi na gruncie ustawy o SOP podlega zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f.
Służba Ochrony Państwa 1 lutego 2018 r. zastąpiła Biuro Ochrony Rządu. W czasach funkcjonowania BOR taka pomoc finansowa była formułowana pod pojęciem "ekwiwalentu pieniężnego" i była zwolniona z opodatkowania. Obecnie według ustawy o SOP otrzymuje się "pomoc finansową w uzyskaniu lokalu mieszkalnego". Jego zdaniem uzyskanie pomocy finansowej z jednoczesnym zrzeczeniem się prawa do lokalu służbowego wypełnia definicję ekwiwalentu i powinno korzystać ze zwolnienia.
Podatnik powołując treść art. 180 ust. 1 - ust. 4 oraz ust. 6 ustawy o SOP i § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 czerwca 2018 r. w sprawie przyznawania i cofania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Służby Ochrony Państwa, wskazał na zmianę brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 49a.
Zwrócił również uwagę na przepis art. 370 ustawy o SOP, zgodnie z którym funkcjonariuszom BOR, którzy stali się funkcjonariuszami SOP zgodnie z art. 359, nie przysługuje pomoc finansowa, o której mowa w art. 180, jeżeli otrzymali oni ekwiwalent pieniężny, o którym mowa w art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy uchylanej w art. 391. W jego ocenie z porównania obu ustaw (tj. ustawy o Biurze Ochrony Rządu i ustawy o SOP), nowa ustawa o SOP nie posługuje się już pojęciem "ekwiwalent", lecz pojęciem "pomoc finansowa". Jednocześnie celem różnie nazywanych świadczeń jest pomoc mieszkaniowa udzielona funkcjonariuszom odpowiednio Biura Ochrony Rządu lub Służbie Ochrony Państwa, którzy nie otrzymali lokalu mieszkalnego. Z tego względu, w związku z powołaniem SOP i nowelizacją ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, mimo że w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nie posłużono się terminologią używaną w ustawie o SOP, należy uznać, że ww. pojęcia należy traktować tożsamo - skoro charakter tych świadczeń jest tożsamy. O charakterze danego świadczenia nie decyduje bowiem jego nazwa, lecz istotne z punktu widzenia prawa podatkowego cechy. Dlatego ważne jest zrozumienie istoty i charakteru świadczeń, a w niniejszej sprawie charakter świadczeń jest identyczny, a zatem w tym konkretnym przypadku bez znaczenia pozostaje różne nazewnictwo na to samo świadczenie. Zatem stwierdzenie "pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego" zawarte w art. 180 ustawy o SOP należy traktować jako odpowiednik użytego w art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f. "ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z lokalu".
Pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego przyznaną na podstawie art. 180 ustawy o SOP można uznać za ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z lokalu, wypłacany na podstawie przepisów o Służbie Ochrony Państwa w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f.. W związku z powyższym, ww. świadczenie jest wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor KIS) w interpretacji indywidualnej z 24 czerwca 2024 r. stwierdził, że stanowisko Podatnika w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego jest nieprawidłowe.
W uzasadnieniu powołał się na przepisy art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 wskazując, że wątpliwości Podatnika budzi kwestia, czy wskazane świadczenie podlega zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f. Szczegółowe rozwiązania dotyczące przedmiotowej pomocy finansowej przyznawanej funkcjonariuszom Służby Ochrony Państwa określa w szczególności art. 180 ustawy o SOP oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 czerwca 2018 r. w sprawie przyznawania i cofania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Służby Ochrony Państwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 1223).
Organ wskazał, że na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa z dniem 1 lutego 2018 r. - zgodnie z art. 392 tej ustawy - Służba Ochrony Państwa (SOP) zastąpiła dotychczas istniejące Biuro Ochrony Rządu (BOR). Zatem obowiązująca obecnie ustawa o Służbie Ochrony Państwa zastąpiła ustawę z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 985).
Dyrektor KIS stwierdził, że konsekwencją otrzymania przez Podatnika jako funkcjonariusza SOP pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (zgodnie z art. 180 ustawy o SOP) będzie powstanie po jego stronie przychodu ze stosunku służbowego, o którym mowa w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f..
W ocenie Dyrektora KIS obecnie pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) otrzymywana przez funkcjonariuszy SOP, nie jest objęta zwolnieniem od podatku, w tym na podstawie analizowanego art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f.. Zgodnie bowiem z powyższym przepisem, zwalnia się od podatku dochodowego ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z lokalu wypłacany na podstawie przepisów o Służbie Ochrony Państwa. W obecnym stanie prawnym ustawa o SOP nie przewiduje jednak ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z lokalu, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f.. Ekwiwalent, o którym mowa w przedmiotowym zwolnieniu, przysługiwał i nadal przysługuje na zasadzie praw nabytych na mocy ustawy o Biurze Ochrony Rządu, która obowiązywała do 31 stycznia 2018 r. i została zastąpiona ustawą o Służbie Ochrony Państwa. Oznacza to, że zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f., dotyczy tylko funkcjonariuszy, którzy nabyli prawo do ekwiwalentu pieniężnego na gruncie ustawy o BOR, ale z prawa tego nie zrealizowali do dnia uchylenia tej ustawy. Przedmiotowe zwolnienie od podatku dochodowego ma zatem zastosowanie do ekwiwalentu pieniężnego wypłacanego na podstawie przepisu przejściowego zawartego w art. 371 ust. 1 ustawy o SOP. Ustawa o SOP zagwarantowała zatem w przepisie przejściowym, tj. w art. 371, wypłatę ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z lokalu wszystkim uprawnionym funkcjonariuszom, w ciągu 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy o SOP.
Wyjaśniając intencję wprowadzenia ww. przepisu, w uzasadnieniu do projektu ustawy o SOP (Druk Sejmowy VIII kadencji nr 1916, Warszawa, 10 października 2017 r.), wskazano, że: (...) w kontekście uprawnień funkcjonariuszy nowej formacji - projekt zakłada dostosowanie przepisów w zakresie uprawnień mieszkaniowych dla nowoprzyjętych funkcjonariuszy do rozwiązań funkcjonujących obecnie w Straży Granicznej. Natomiast uprawnienia w zakresie prawa do lokalu mieszkalnego i innych uprawnień mieszkaniowych nabyte przez funkcjonariuszy BOR, którzy staną się funkcjonariuszami SOP pozostaną w mocy. (...) w kontekście przywilejów funkcjonariuszy nowej formacji - projekt zakłada dostosowanie przepisów w zakresie uprawnień mieszkaniowych dla nowo przyjętych funkcjonariuszy do rozwiązań funkcjonujących obecnie w innych służbach resortu spraw wewnętrznych.
"Ekwiwalent pieniężny" i "pomoc finansowa" to dwa odrębne świadczenia wypłacane na podstawie ustawy o SOP. Z literalnego brzmienia obowiązującego zwolnienia podatkowego zawartego w art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f. wynika, że obejmuje ono wyłącznie ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z lokalu wypłacany na podstawie przepisu przejściowego ustawy o SOP. Oznacza to, że ustawodawca, przekształcając jedną formację (BOR) w drugą (SOP), świadomie zarówno pozostawił na zasadzie praw nabytych dotychczasowe świadczenie dla byłych funkcjonariuszy BOR, z jednoczesnym pozostawieniem zwolnienia podatkowego dla tego świadczenia. Dzięki temu, wejście w życie ustawy o SOP nie zmieniło sytuacji podatkowej funkcjonariuszy BOR, którzy stali się funkcjonariuszami SOP.
Dyrektor KIS stwierdził, że opisanej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego - na podstawie art. 180 ustawy o SOP - nie można uznać za ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z lokalu, wypłacany na podstawie przepisów o Służbie Ochrony Państwa w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f.
W konsekwencji, przyznane Podatnikowi przedmiotowe świadczenie nie będzie podlegać zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych.
Skoro zatem Podatnik wnioskuje o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego na podstawie art. 180 ust. 1 ustawy o SOP, a nie ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z lokalu, to mając na uwadze wykładnię literalną ww. art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f. uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki warunkujące możliwość skorzystania ze zwolnienia przedmiotowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący zaskarżył w całości ww. interpretację indywidualną zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj:
- art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f. poprzez błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że ma on zastosowanie wyłącznie do art. 371 ustawy o SOP, a nie ma zastosowania do pomocy finansowej przyznanej na podstawie art. 180 ust. 1 tej ustawy;
- art. 2a w zw. z art. 120 i art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: "O.p.") poprzez brak rozstrzygnięcia niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego na korzyść podatnika;
- art. 32 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie podatników, pomimo, że stan prawny i faktyczny dla wszystkich podatników był tożsamy.
W oparciu o ww. zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej i orzeczenie co do meritum, a także o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej interpretacji indywidualnej, wniósł o oddalenie skargi i rozpoznanie skargi na rozprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Sąd kontrolując zaskarżoną interpretację indywidualną w granicach zarzutów podniesionych w skardze stwierdził, że zasadny jest zarzut naruszenia art. 21 ust 1 pkt 49a u.p.d.o.f.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy pomoc finansowa wypłacana funkcjonariuszom SOP na podstawie art. 180 ust. 1 ustawy o SOP podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czy też korzysta ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f. wolny od podatku dochodowego jest ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z lokalu wypłacany na podstawie przepisów o Służbie Ochrony Państwa. Z kolei pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszy SOP uregulowana jest w rozdziale 8 ustawy o SOP, zatytułowanym "Mieszkania i inne należności funkcjonariuszy". Zgodnie z art. 180 ust. 1 tej ustawy funkcjonariuszowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej, społecznej inicjatywie mieszkaniowej lub towarzystwie budownictwa społecznego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.
Z kolei zgodnie z art. 179 ust. 1 tej ustawy, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, odpowiadającego co najmniej przysługującej funkcjonariuszowi powierzchni mieszkaniowej.
Podkreślić należy, że we wniosku interpretacyjnym Skarżący wyraźnie zaznaczył, iż warunkiem otrzymania pomocy finansowej było zrzeczenie się prawa do lokalu służbowego. Organ podatkowy uważa, że skoro ustawodawca posłużył się w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych sformułowaniem "ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z lokalu", a w ustawie o SOP zwrotem "pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego", to mając na uwadze wykładnię literalną przepisu podatkowego, obecnie funkcjonariusz SOP nie może skorzystać ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f.
W ocenie Dyrektora KIS, zwolnienie to przysługuje byłym funkcjonariuszom BOR, na zasadzie praw nabytych, w związku z art. 371 ust. 1 ustawy o SOP, co do wniosków złożonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy oraz dotychczasowej listy osób oczekujących na przyznanie ekwiwalentu.
Sąd stwierdza, że powyższe stanowisko Dyrektora KIS jest błędne, gdyż ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych w art. 21 ust. 1 pkt 49a odwołuje się ogólnie do przepisów ustawy o SOP, na podstawie której wypłacany jest ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z lokalu mieszkalnego, nie ograniczając tego świadczenia do byłych funkcjonariuszy BOR i przepisu art. 371 tej ustawy. Skoro na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu (Dz.U. z 2017 poz. 985) funkcjonariuszowi BOR w służbie stałej przysługiwało prawo do lokalu mieszkalnego (art. 76 ust. 1), które realizowało się przez wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z lokalu (art. 83 ust. 1 pkt 2) i to samo prawo przysługuje obecnie funkcjonariuszom SOP na podstawie (art. 178 ust. 1 i art. 179 ust. 1), to pojęcia "pomoc finansowa" (użyte w art. 180 ust. 1 ustawy o SOP) oraz "ekwiwalent" (użyte w art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f,) należy traktować tożsamo.
Stanowisko to jest zbieżne z orzecznictwem sądów administracyjnych wydanych w analogicznych sprawach (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Łd 521/24 i wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2023 r. sygn. akt II FSK 828/23). Zauważyć też należy, że pogląd ten jest aktualnie dominujący zob. np. wyroki WSA w Warszawie: z 25 kwietnia 2024 r., II SA/Wa 2273/23, z 8 sierpnia 2024 r. sygn. III SA/Wa 1067/24, z 26 czerwca 2024 r. sygn. III SA/Wa 998/24, z 23 maja 2024 r., III SA/Wa 2249/23, z 25 kwietnia 2024 r., III SA/Wa 2273/23, z 4 kwietnia 2024 r., VIII SA/Wa 156/24 czy WSA w Gliwicach: z 18 marca 2024 r., I SA/Gl 614/23, z 3 lipca 2024 r. I SA/Gl 287/24.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 grudnia 2023 r. o sygn. akt II FSK 828/23 uznał, że o charakterze danego świadczenia nie decyduje jego nazwa, lecz istotne z punktu widzenia prawa podatkowego cechy. Dlatego ważne jest zrozumienie istoty i charakteru świadczeń, a w niniejszej sprawie charakter świadczeń jest identyczny, a zatem w tym konkretnym przypadku bez znaczenia pozostaje różne nazewnictwo na to samo świadczenie.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd NSA przedstawiony we wskazanym wyroku. NSA zwrócił uwagę na nowelizację spornego przepisu podatkowego, gdzie zmiana polegała na tym, że w art. 21 ust. 1 u.p.d.o.f. w pkt 49a i 77 użyte w różnym przypadku wyrazy "Biuro Ochrony Rządu" zastępuje się użytymi w odpowiednim przypadku wyrazami "Służba Ochrony Państwa". Oznacza to, że zmiana miała charakter porządkujący w tym znaczeniu, że dostosowywała przepisy podatkowe do aktualnego stanu prawnego, zastępując nazwę likwidowanej służby nazwą nowopowoływanej. Z samej treści cytowanej zmiany wynika, że taki zabieg dotyczył także zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 77 u.p.d.o.f. Ponadto, podobny zabieg zastosowano w innych przepisach odwołujących się do nazwy likwidowanej służby. W ocenie NSA, w przypadku art. 21 ust. 1 pkt 49a u.p.d.o.f. skorzystanie z narzędzi wykładni językowej, ani celowościowej – wbrew temu, co napisano w uzasadnieniu interpretacji – nie daje jednoznacznych rezultatów. Podobnie, trudno znaleźć argumenty, które przemawiałyby za przyjętym przez organ wynikiem wykładni w oparciu o instrumenty wykładni systemowej. Za takie nie można przecież uznać uprzywilejowania jednej służby względem innych, co należy traktować jako wyraz polityki prawa, której kształtowanie przysługuje ustawodawcy.
NSA zwrócił również uwagę, że Dyrektor KIS w okresie od maja do sierpnia 2022 r. wydał szereg interpretacji indywidualnych pozytywnych dla podatników, gdzie istota sporu dotyczyła właśnie wykładni i zastosowania przepisu art. 21 ust 1 49a u.p.d.o.f., a przyznaną pomoc na podstawie art. 180 ustawy o SOP uznawano konsekwentnie za ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z lokalu. Podkreślił tym samym, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której bez podania jakiegokolwiek powodu, wynik postępowania o udzielenie interpretacji zależny jest wyłącznie od terminu złożenia wniosku o wydanie interpretacji.
Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor KIS uwzględni przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną.
W świetle przedstawionych uwag Sąd działając w granicach zarzutów skargi (art. 57a zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – za w pełni uzasadniony uznał zarzut naruszenia prawa materialnego. Dyrektor KIS dopuścił się bowiem naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej interpretacji.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 146 § 1 ww. ustawy orzekł o uchyleniu zaskarżonej interpretacji indywidualnej. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI