I SA/Gd 708/23

I SA/Gd 708/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-08-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Małgorzata Gorzeń
Marek Kraus
Sławomir Kozik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FZ 144/25 - Postanowienie NSA z 2025-05-12
III FZ 145/25 - Postanowienie NSA z 2025-05-12
III FZ 424/24 - Postanowienie NSA z 2024-10-23
III FZ 426/24 - Postanowienie NSA z 2024-10-23
III FZ 427/24 - Postanowienie NSA z 2024-10-23
III FZ 425/24 - Postanowienie NSA z 2024-10-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 54 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Marek Kraus, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 19 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2023 r., nr 2201-IEE.7113.2.107.2023.AK w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę
Uzasadnienie
Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej: Naczelnik), będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku W. N. (dalej: Zobowiązany, Strona lub Skarżący) na podstawie tytułów wykonawczych nr 2209-723.1069953.2022 z 2 grudnia 2022 roku, obejmującego podatek od towarów i usług za wrzesień 2022 roku, w wysokości należności głównej 636 zł oraz nr 2209-723.979126.2022 z 3 listopada 2022 roku, obejmującego podatek od towarów i usług za sierpień 2022 roku, w wysokości należności głównej 445 zł.
Organ egzekucyjny zawiadomieniem z 17 lutego 2023 roku dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę u pracodawcy B. Sp. z o.o. z siedzibą w G. Wydruk zawiadomienia wraz odpisami ww. tytułów wykonawczych doręczono Zobowiązanemu 3 marca 2023 roku. Zawiadomienie doręczono ww. Spółce 23 lutego 2023 roku.
W odpowiedzi na zajęcie B.Sp. z o.o. poinformowała pismem z 23 lutego 2023 roku, że Zobowiązany posiada zajęcie komornicze i miesięczne potrącenie z wynagrodzenia wynosi 50% oraz, że potrącenie przelewane jest na konta Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni.
Pismem z 9 marca 2023 r. Zobowiązany wniósł zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych
Postanowieniem z 20 marca 2023 r. Naczelnik zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.
Pismem z 22 kwietnia 2023 r. Zobowiązany wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika z 31 marca 2023 roku, którym organ ten postanowił oddalić wniesione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
Pismem z 9 marca 2023 roku Zobowiązany złożył skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę w B. sp. z o.o.
Postanowieniem z 11 kwietnia 2023 roku nr 2209-SEE.7113.8.7.223.2 Naczelnik oddalił skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę, dokonaną zawiadomieniem nr 2209-SEE.7110.68737912.2023.1.GJ z 17 lutego 2023 roku jako nieuzasadnioną.
Na ww. postanowienie Strona złożyła zażalenie pismem z 2 maja 2023 roku, w którym podtrzymała zarzuty skargi. Strona zarzuciła organowi naruszenie szeregu przepisów prawa, w tym art. 170 p.p.s.a., art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), art. 6 i art. 7a § 1a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) - dalej "k.p.a.", art. 77 i art. 2a ustawy - Ordynacja podatkowa. Strona zarzuciła brak możliwości weryfikacji podpisu kwalifikowanego na otrzymanym odpisie tytułu wykonawczego, brak odpowiedzi w zakresie przedawnienia zaległości podatkowych, na które została zaliczona wpłata podatku VAT za [...]. Końcowo Strona podniosła zarzut uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego i brak udzielenia odpowiedzi w wydanym postanowieniu na stwierdzenie jakiej oceny dokonał organ egzekucyjny przy wyborze środka egzekucyjnego i wniósł o ustalenie rzeczywistego celu dalszego prowadzenia blokad rachunków bankowych, w związku ze skarżonym zajęciem wynagrodzenia za pracę, w doniesieniu do postawionego zgodnie z treścią art. 4 zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Zaskarżonym postanowieniem z 12 czerwca 2023 roku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS), utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Dyrektor IAS nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa, bowiem organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony został w art. 1a pkt 12) lit. a) u.p.e.a., a jego zastosowanie regulują przepisy wskazane wart. 72 i art. 75 ww. ustawy.
W ramach zastosowanego środka egzekucyjnego, zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w przepisach u.p.e.a. Organ egzekucyjny, wystawiając 17 lutego 2023 roku zawiadomienie nr 2209- SEE.7110.68737912.2023.1.GJ oraz przesyłając je do pracodawcy Strony, a jego wydruk Zobowiązanemu, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 72 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie nie doszło do uchybień formalnych. Zawiadomienie zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., m.in. numery tytułów wykonawczych, kwotę należności głównej oraz okres, za który należność została określona, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia
należności w terminie oraz kwotę naliczonych odsetek do dnia wystawienia zawiadomienia, a także kwoty kosztów egzekucyjnych.
Odnosząc się do zbytniej uciążliwości środka egzekucyjnego, Dyrektor IAS wskazał, że Strona w toku postępowania egzekucyjnego nie wskazała żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, natomiast egzekucja z pieniędzy jest najmniej uciążliwym środkiem egzekucyjnym.
Mając na uwadze powyższe Dyrektor IAS stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisane postanowienie Dyrektora IAS, w której zarzuciła organowi:
1. naruszenie zasady legalizmu wyrażonej art. 6, art. 7, art. 7a i art 9 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o przeprowadzenie postępowania dowodowego, na podstawie art. 78 w zw. z art. 77 § 4 k.p.a. i 18 u.p.e.a. w zakresie, jaki wskazano w zażaleniu z 2 maja 2023 r.
2. niezastosowanie się poprzez wydanie skarżonego postanowienia do zasad państwa praworządnego określonej w art. 6 k.p.a., w związku z art. 9 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. i poprzez nieudzielenie jakiejkolwiek odpowiedzi, w kwestii powodów nieuwzględnienia wniosku o przeprowadzenie postępowania dowodowego, na podstawie art. 78 k.p.a. w zw. art. 77 § 4 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a.,
3. wydanie skarżonego postanowienia z naruszeniem prawa tj. art 7 § 3 u.p.e.a., w sytuacji, gdy było mu wiadome z urzędu, na skutek przekazywania przez WSA w Gdańsku dowodów, przedkładanych do rozpoznawanych spraw, w tym do zakończonych prawomocnym wyrokiem o sygnaturach akt I SA/Gd 615/22, I SA/Gd 383/22, I SA/Gd 384/22, że zaległość podatkowa (za 06/2008), na którą została zaliczona wpłata podatku VAT za m-c 08/2022 (co spowodowało wydanie tytułów wykonawczych, będących podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego z wynagrodzenia za pracę), jest egzekwowana jednocześnie na podstawie dwóch różnych tytułów wykonawczych wydanych w roku 2008 i 2016 (nr SM 6/4060/08 i nr 2209-SW.522.77.42.2016), co jest niezgodne z punktu widzenia prawa i czyni zastosowany środek egzekucyjny niedopuszczalnym oraz bezprzedmiotowym;
4. nieuwzględnienie przy wydawaniu postanowienia, skutków wielokrotnego dochodzenia tej samej należności, na podstawie dwóch rożnych tytułów wykonawczych (co opisano powyżej), które to postępowanie organu egzekucyjnego (będącego jednocześnie wierzycielem) narusza przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co wypełnia przesłanki wskazane w art. 54 u.p.e.a., do złożenia skargi na czynności egzekucyjne tegoż organu;
5. nieuznawanie poprzez wydane postanowienie prawomocnych wyroków sądów administracyjnych, a także przepisu art. 170 p.p.s.a., w sprawie niezgodnego z prawem prowadzenia postępowań egzekucyjnych, w odniesieniu do tych samych zaległości podatkowych na podstawie dwóch różnych tytułów wykonawczych, wystawionych w różnych okresach czasu, co stanowi podważenie zasady wiążącej roli tychże wyroków w odniesieniu do działań organów administracji publicznej,
6. nieuznawanie uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, w sytuacji gdy organ egzekucyjny (co jest wiadome Dyrektorowi IAS z urzędu), dokonał i prowadzi zajęcia egzekucyjne w stosunku do kont bankowych Skarżącego, wynagrodzenia za pracę oraz zajęć u jego zleceniodawców w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, co w sposób jednoznaczny jest działaniem o charakterze czysto represyjnym i uniemożliwia Skarżącemu zdobycie dodatkowych środków na wcześniejszą spłatę zadłużenia, oraz wypełnia przesłanki wskazanej w art. 54 u.p.e.a., do złożenia skargi na czynności egzekucyjne tegoż organu;
7. celowe przedkładanie uprawnień organu egzekucyjnego, ponad prawo Strony do ochrony, co stanowi przejaw dyskryminacji prawnej, oraz zaprzecza uprawnieniom i obowiązkom nadanym Dyrektora IAS przez ustawodawcę;
W związku z powyższym Skarżący wniósł o: a) uchylenie skarżonego postanowienia Dyrektora IAS oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika w całości; b) uznanie, że doszło do dokonania czynności egzekucyjnej przez organ egzekucyjny z naruszeniem przepisów ustawy, w rozumieniu art. 54 u.p.e.a.; e) uznanie, że zastosowany środek egzekucyjny w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej wypełnia definicję uciążliwego w rozumieniu art. 54 u.p.e.a., na skutek prowadzenia postępowań egzekucyjnych w odniesieniu do wszystkich możliwych form zarobkowania i uzyskania dodatkowych środków na spłatę zaległości podatkowych; f) uznanie, że nie doszło do zgodnego z przepisami ustawy i postępowaniu egzekucyjnym w administracji doręczenia tytułów wykonawczych, będących przedmiotem zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym wynagrodzenia za prace, na skutek nie opatrzenia jego skanu podpisem kwalifikowanym; g) obciążenie Dyrektora IAS kosztami postępowania sądowego wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie z 17 lutego 2024 r. Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem treści znowelizowanego w 2015 r. art. 152 § 1 oraz art. 153 p.p.s.a. w związku z uwzględnieniem jego skargi w sprawie I SA/Gd 909/20, gdyż wskazany wyrok obejmował także zaległość podatkową z tytułu podatku VAT za okres 06/2022, na który została zaliczona wpłata za okres 08/2022. W wyniku takiego zaliczenia doszło do naruszenia norm procesowych.
W kolejnym piśmie (z 14 sierpnia 2025 r.) Skarżący wniósł o ukaranie organu karą grzywny z uwagi na to, że Dyrektor IAS nie przedstawił Sądowi całości akt administracyjnych, co stanowi naruszenie przepisów ustawy p.p.s.a., k.p.a. i art. 45 Konstytucji RP. W jego ocenie w aktach nie ma następujących dokumentów: poświadczenia o dokonaniu wpłaty podatku VAT za 08/2022 dokonanej 24 października 2022 r., postanowienia o zaliczeniu dokonanej wpłaty z dnia 3 listopada 2022 r. nr 2209-SER.7010.1004.2022.1., brak dokumentów przemawiających za tym, że zaległości podatkowe (06/2008), na które została zaliczona wpłata za 08/2022 nie uległy przedawnieniu , stosownie do przepisów Ordynacji podatkowej. Dokumenty te mają zasadnicze znaczenie dla prawidłowego rozpoznania sprawy. Wskazał, że data wykonania (zapłaty podatku) zobowiązania podatkowego jest wcześniejsza niż data zaliczenia, co podważa na gruncie art. 59 § 1 pkt 1 O.p., art. 45 § 1 i art. 7 § 3 u.p.e.a. zasadność zaliczenia. Wniósł także o skierowanie przez Sąd żądania do organu o uzupełnienie akt sprawy i odroczenie terminu rozprawy.
W następnym piśmie Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonej do niego kopii wpłaty podatku VAT za 08/2022.
W ocenie Skarżącego w sprawie nie można przyjąć, że organ zastosował środki egzekucyjne najmniej uciążliwe, skoro nie dał Zobowiązanemu szansy na powstrzymanie wzrostu zadłużenia prowokując dalsze postępowania egzekucyjne, m.in. poprzez zaliczanie bieżąco płaconych podatków na inne zaległości (przedawnione). Ponadto Naczelnik prowadzi postępowania egzekucyjne nie tylko z wynagrodzenia za pracę, ale również z rachunków bankowych i wierzytelności wynikających z prowadzonej działalności gospodarczej, co stanowi wypełnienie przesłanki z art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. czyli zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
W ocenie Skarżącego Naczelnik i Dyrektor IAS nie dopełnili sowich obowiązków wynikających z art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. całkowicie pomijając wskazane przepisy i podważając wolę ustawodawcy, jak i obowiązujący porządek prawny. Skarżący wskazał, że w świetle uchwał NSA: z 3 grudnia 2012 r. I FPS 1/12, z 29 wrzenia 2014 r. II FPS 4/13 oraz z 7 października 2003 r. FPS 8/03 nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę. Tym samym wszczęcie i prowadzenie egzekucji nie było dopuszczalne.
Mając na uwadze powyższe wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia Dyrektora IAS i postanowienia Naczelnika oraz o nakazanie Naczelnikowi uchylenia zastosowanego środka egzekucyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem prawa, które mogłoby skutkować wyeliminowaniem go obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2).
W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1324/18; wyrok NSA z 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (wyroki NSA: z 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1370/17; z 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13).
Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. NSA w przywołanym wyżej wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; por. też wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt li FSK 2966/17, wyrok NSA z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1098/18; CBOSA).
W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21). Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyroki NSA: z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2843/16; z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3867/14; z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 802/13; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11).
W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyroki NSA: z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 48/18; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13).
Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.
Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną, w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, dokonanej zawiadomieniem z 17 lutego 2023 r., mogła być jedynie prawidłowość postępowania organu egzekucyjnego w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania przedmiotowej czynności egzekucyjnej. W kontekście powyższego nie można w ramach niniejszej sprawy administracyjnej merytorycznie odnosić się do zarzutów dotyczących zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, istnienia zaległości podatkowych, zaliczenia wpłat podatków, czy też przedawnienia zaległości podatkowych, na które została rozliczona wpłata podatku VAT. Kwestie te rozstrzygane są w ramach innych postępowań. Należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. W związku z powyższym ani Sąd, ani organy egzekucyjne w ramach niniejszej sprawy, której przedmiotem jest skarga na czynność egzekucyjną nie są uprawnione do badania: prawidłowości ww. kwestii.
Odnosząc się do przedmiotu niniejszej sprawy, tj. skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę należy stwierdzić, że Dyrektor IAS prawidłowo dokonał oceny zajęcia ww. wierzytelności przez pryzmat przepisów określających wymagania formalnoprawne danej czynności egzekucyjnej.
Nie budzi wątpliwości, że na taką czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego przysługuje skarga przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony został wart. 1a pkt 12) lit. a) u.p.e.a., a jego zastosowanie regulują przepisy wskazane wart. 72 i art. 75 ww. ustawy.
I tak, zgodnie z art. 72 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przestanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie wynagrodzenia za pracę jest dokonane z chwilą doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu.
Zgodnie z art. 72 § 4 jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:
1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do pracodawcy, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób;
2) wzywa pracodawcę, aby:
a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie otrzymanego w tym czasie wynagrodzenia zobowiązanego z wyszczególnieniem wszystkich jego składników,
b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętego wynagrodzenia, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o to wynagrodzenie oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli;
3) poucza pracodawcę o określonych w art. 71 b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2.
Z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w u.p.e.a. Organ egzekucyjny, wystawiając w dniu 17 lutego 2023 r. zawiadomienie oraz przesyłając je do pracodawcy, a jego wydruk do zobowiązanego, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 72 u.p.e.a.
Sąd nie dopatrzył się również uchybień formalnych. Zawiadomienie to zawierało wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., m.in. numery tytułów wykonawczych, kwoty należności głównej oraz okresy, za które należności zostały określone, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwoty naliczonych odsetek, a także kwoty kosztów egzekucyjnych. W zawiadomieniu o zajęciu wynagrodzenia za pracę wskazano kwoty egzekwowanych odsetek oraz ich stawkę, obowiązującą w dniu sporządzenia tego dokumentu. Przy czym zaznaczyć należy, że w postępowaniu skargowym nie może być badana kwestia wysokości egzekwowanych obowiązków.
Jak już wyżej podniesiono, w postępowaniu skargowym dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, nie ma zatem podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania. Organ nie może, rozpatrując skargę na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a., badać zasadności zaliczenia wpłat podatków, o których wspomina Strona, czy też kwestii przedawnienia zobowiązań, na które zostały zaliczone wpłaty podatku. Ww. zarzuty są podstawą do wniesienia odrębnych środków zaskarżenia i wymykają się spod zakresu kognicji Sądu sprawowanej w ramach niniejszej sprawy.
W ocenie Sądu, za prawidłowe należało również uznać stanowisko organu, który stwierdził, że zajęcie wynagrodzenia za pracę dokonane zawiadomieniem z 17 lutego 2023 r. nie miało charakteru zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, co jednak możliwe jest w przypadku możliwości wyboru w tym zakresie.
Z przepisu tego wynikają dwie zasady, tj. zasada celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania zobowiązania) oraz zasada stosowania najłagodniejszego środka. Nie ma przy tym przeszkód prawnych do stosowania równocześnie kilku środków egzekucyjnych, lecz ich wybór powinien zostać dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku bez potrzeby stosowania środków kolejnych. Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia przy tym, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jawić się będzie dla zobowiązanego jako dokuczliwe. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. W toku danego postępowania egzekucyjnego organ prowadzący postępowanie winien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym.
Zauważyć należy, że zajęcie wynagrodzenia za pracę stanowi jeden z najmniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Skarżący podnosząc zarzut uciążliwości tego środka nie wskazał innych, jego zdaniem mniej uciążliwych środków egzekucyjnych, które jednocześnie prowadziłyby bezpośrednio do wykonania dochodzonego obowiązku. Prowadzone postępowanie egzekucyjne jest konsekwencją braku dobrowolnego uregulowania przez Skarżącego należnego podatku. Czynności egzekucyjne zaś zawsze będą w jakimś stopniu dolegliwe dla zobowiązanego. Przy czym zdefiniowana w orzecznictwie sądów administracyjnych "uciążliwość" oznacza dokuczliwość zastosowanego środka dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodującą niemożność czy utrudnienia codziennego funkcjonowania dłużnika (por. wyrok WSA w Gdańsku z 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 26/08, wyrok WSA we Wrocławiu z 21 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Wr 52/18), a tego strona w tym przypadku nie wykazała. Trzeba też pamiętać, że o uciążliwości środka egzekucyjnego nie może świadczyć subiektywne przekonanie Skarżącego. Ponadto to do strony (jako zobowiązanego) należy wykazanie na czym ta uciążliwość polega i zidentyfikowanie innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu. To bowiem strona ma największą wiedzę w tym zakresie. Ponadto jak słusznie zauważył NSA w wyroku z 24 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 246/22, specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jawić się będzie dla zobowiązanego jako dokuczliwe.
W niniejszej sprawie Skarżący nie wskazał żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, a zaskarżony środek egzekucyjny byłby dla niego mniej uciążliwy. W konsekwencji należy uznać, że organ zastosował dostępny środek egzekucyjny, który jest jednym ze środków ocenianych jako mniej uciążliwy dla zobowiązanego. Przy czym podkreślenia wymaga, że zasada wyboru środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego znajduje zastosowanie, ale wyłącznie w sytuacji możliwości wyboru spośród kilku środków. Natomiast Skarżący nie wskazał alternatywnego, mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W sprawie brak było zatem podstaw do rozpatrywania zajęcia wynagrodzenia za pracę jako zbyt uciążliwego środka egzekucji w sytuacji, gdy Skarżący nie wskazał innego środka spełniającego cele egzekucji.
Sąd nie stwierdził nieprawidłowości przy dorzezaniu odpisów tytułów wykonawczych. Zgodnie z art. 26 § 5c u.p.e.a., za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego otrzymanego przez organ egzekucyjny przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej uznaje się doręczenie tytułu wykonawczego w postaci elektronicznej, jeżeli takie doręczenie umożliwia zapoznanie się z treścią tytułu wykonawczego, a gdy nie jest to możliwe - w postaci papierowej. Dyspozycja ww. przepisu została w niniejszej sprawie spełniona, ponieważ wraz z zawiadomieniem o zajęciu, Skarżącemu doręczono drogą elektroniczną tytuł wykonawczy, w taki sposób, aby mógł on zapoznać się z jego treścią.
Wobec powyższego trudno uznać, że organy obu instancji prowadziły postępowanie w sposób naruszający przepisy postępowania administracyjnego, bądź ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wniesioną przez Stronę skargę na czynność egzekucyjną rozstrzygnięto z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny. Organy zgromadziły wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy i na tej podstawie dokonały prawidłowej analizy sytuacji faktycznej, którą następnie poddały prawidłowej subsumpcji pod znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Zaskarżone postanowienia zawierają wszelkie niezbędne wymagane przepisami elementy, zaś ich uzasadnienia faktyczne wskazują fakty, które organy uznały za udowodnione oraz dowody, na których się oparły, a uzasadnienia prawne zawierają wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Tym samym nie znalazły aprobaty Sądu zarzuty dotyczące naruszenia prawa przez organy administracyjne. Oczekiwanie Strony, że sprawa powinna zostać rozpatrzona odmiennie nie oznacza, że w toku toczącego się postępowania organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa.
Podsumowując, Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedzone zostało dokładnym wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy, z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego co znalazło odzwierciedlenie w sporządzonym uzasadnieniu. Przy czym w niniejszej sprawie organy nie były zobligowane do prowadzenia postępowania dowodowego, albowiem wszystkie istotne z punktu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności wynikają z akt sprawy i nie wymagały prowadzenia postępowania dowodowego.
W sprawienie nie było postaw do stosowania art. 7a § 1 k.p.a., ponieważ nie zaistniała sytuacja opisana w tym przepisie dotycząca wątpliwości interpretacyjnych, w których pomimo użycia różnych metod wykładni, wciąż pozostają co najmniej dwa, równie uprawnione, sposoby rozumienia danego przepisu.
Sąd oceniając prawidłowość zaskarżonych postanowień nie stwierdził niekompletności akt administracyjnych. Nadesłane Sądowi akta są kompletne i uporządkowane, a poszczególne czynności podejmowane przez organy należycie udokumentowane. W konsekwencji stwierdził, że są one wystarczające dla merytorycznej kontroli zaskarżonych rozstrzygnięć.
W konsekwencji niezasadne okazały się zarzuty sformułowane w skardze i pismach procesowych. Sąd z urzędu również nie stwierdził naruszeń przepisów dających podstawę do wyeliminowania zaskarżonych postanowień z obrotu prawnego. Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego nie naruszają przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego, a co za tym idzie brak jest podstaw do ich uchylenia.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) oddalił skargę.
-----------------------
Strona 7 z 13