I SA/GD 692/06

I SA/Gd 692/06 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2007-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /przewodniczący/
Ewa Wojtynowska
Małgorzata Tomaszewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Sygn. powiązane
II FSK 1194/07 - Wyrok NSA z 2008-06-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Uchylono decyzję II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi B. J. i R. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100,00 ( sto 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I SA/Gd 692/06
U z a s a d n i e n i e
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [....] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] zawierające stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].
Podstawą rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej był następujący stan faktyczny:
Decyzją z dnia [....] Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego określił B. i R. J. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok w kwocie 8.765,90 zł.
Na podstawie w/w decyzji Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w dniu [...] wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległe zobowiązania małżonków B. i. R. J. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok w kwocie 1.797,60 zł tytułem należności głównej.
Następnie Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego, działając jako organ egzekucyjny, na podstawie w/w tytułu wykonawczego podjął egzekucję administracyjną do majątku małżonków, w wyniku której obowiązek pieniężny objęty w/w tytułem wykonawczym wygasł w dniu 25 listopada 2005 r.
Pismem z dnia 30 listopada 2005 r. R. J. złożył następujące zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego:
1. na podstawie art. 33 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) - zwanej w dalszej części "p.e.a." - określenie egzekwowanego obowiązku na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia
[...];
2. na podstawie art. 33 pkt 6 p.e.a. - niedopuszczalność egzekucji administracyjnej na podstawie w/w tytułu wykonawczego i zastosowanego w dniu 25 listopada 2005 r. środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z pieniędzy;
3. na podstawie art. 33 pkt 10 p.e.a. - niespełnienie przez w/w tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 p.e.a.
Mając powyższe na względzie R. J. wniósł o umorzenie prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego - działając jako wierzyciel - na podstawie art. 34 § 1 i 2 p.e.a. stwierdził bezzasadność zgłoszonych zarzutów. W uzasadnieniu odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu organ podał m. in., że pole 32 tytułu wykonawczego zostało poprawione i parafowane a nadto w treści tego tytułu wyraźnie wskazano decyzję wymiarową określającą zobowiązanie podatkowe ciążące na zobowiązanych. Tytuł wykonawczy doręczono jednemu z małżonków, gdyż egzekucja była skierowana do majątku wspólnego małżonków. Tytuł doręczony jednemu z małżonków wywołuje skutki prawne dotyczące ich obojga. Wniesienie zarzutów na prowadzone postępowanie po doręczeniu tytułu wykonawczego wywołuje również skutki do obojga małżonków.
Nieuzasadniony jest zarzut niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego, gdyż egzekucja z pieniędzy jest jednym z podstawowych środków wymienionych w ustawie p.e.a. Ponadto organ zauważył, iż zobowiązany dokonał sam zapłaty zaległego podatku w dniu 25.11.2005 r. po wręczeniu tytułu wykonawczego.
Na powyższe postanowienie B. J. i R. J. złożyli zażalenie, w którym zarzucili zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie następujących przepisów:
1. art. 124 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - zwanej w dalszej części "k.p.a.", w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 p.e.a., na skutek nierozpatrzenia istoty sprawy;
2. art. 10 § 1, art. 40 § 1 i art. 42 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a. poprzez naruszenie zasady zapewnienia stronie B. J. czynnego udziału w postępowaniu, będące skutkiem zaniechania doręczenia zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] ;
3. art. 34 § 1 w zw. z art. 33 pkt 3 na skutek nieuwzględnienia przez wierzyciela zarzutu określenia obowiązku egzekwowanego na podstawie tytułu wykonawczego z 17.11.2005 r. niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji podatkowej;
4. art. 34 § 1 w zw. z art. 33 pkt 6 p.e.a. na skutek nieuwzględnienia przez wierzyciela zarzutów o niedopuszczalności egzekucji i niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z pieniędzy;
5. art. 34 § 1 w zw. z art. 33 pkt 10 p.e.a. na skutek nieuwzględnienia przez wierzyciela zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy z dnia [...] wymogów wynikających z art. 27 p.e.a.
Mając na względzie przedstawione powyżej zarzuty B. J. i R. J. wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie wierzyciela.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził m. in., że zaskarżone orzeczenie wierzyciela odnosi się prawidłowo do stanu taktycznego i prawnego sprawy państwa B. i R. J. i spełnia przesłanki zawarte w art. 124 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (mającego zastosowanie w sprawie w związku z
art. 18 p.e.a.). Z sentencji przedmiotowego postanowienia jednoznacznie wynika, iż wierzyciel wyraził swoje negatywne stanowisko w przedmiocie zarzutów wskazanych w art. 33 pkt 1, 3,6,10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego przepisów art. 10 § 1, art. 40 § 1 i art. 42 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (dotyczących doręczeń i udziału strony w postępowaniu) organ zauważył, iż stroną zobowiązaną w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 17.11.2005 r. są małżonkowie B. i R. J. Powyższe potwierdza także treść tytułu wykonawczego, w którym jako zobowiązanego wymieniono małżeństwo B. i R. J., któremu złożyli wspólne zeznanie podatkowe za 1999 r. i w zeznaniu tym zgłosili wniosek (potwierdzony podpisem każdego z nich), iż żądają łącznego opodatkowania swoich dochodów. W tym stanie sprawy na podstawie przepisu art. 92 § 3 i art. 91 ustawy - Ordynacja podatkowa oraz odrębnych przepisów ustawy - Kodeks cywilny dla zobowiązań cywilnoprawnych, małżonkowie ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe. W tym stanie sprawy każde z małżonków było uprawnione do działania w imieniu obojga w postępowaniu podatkowym, a w konsekwencji i w postępowaniu egzekucyjnym. Fakt odrębnego zamieszkiwania przez małżonków nie jest w tym względzie przeszkodą. Strona postępowania podatkowego (małżeństwo), która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym, w postępowaniu egzekucyjnym staje się podmiotem zobowiązanym. Tak więc małżonkowie są podmiotem zobowiązanym i nie przysługuje im przymiot odrębności. Doręczenie odpisu tytułu wykonawczego bezpośrednio do rąk pana R. J., mimo iż pani B. J. (małżonka) nie potwierdziła jego odbioru, nie mogło być powodem naruszenia wskazanych wyżej przepisów prawa. Ponadto zgłoszenie zarzutów przez pana R. J. pismem z dnia 30.11.2005 r. odnoszących się do to tytułu wykonawczego Nr [...] wywołało skutek prawny dla obojga małżonków - skutek ten polegał na wszczęciu postępowania na podstawie odpowiednich przepisów art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Tym samym w ocenie tut. organu postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku małżonków B. i R. J. (podmiotu zobowiązanego) na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] zostało wszczęte prawidłowo w rozumieniu art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W konsekwencji powyższego egzekucja administracyjna podjęta do majątku małżonków, w tym do pani B. J. była dopuszczalna i nie mogła stanowić podstawy do zgłoszenia zarzutu w rozumieniu art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Poza tym wobec dopuszczalności tejże egzekucji administracyjnej środek egzekucyjny w postaci egzekucji z pieniędzy (przewidziany przepisem art. 1a pkt 12a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) również mógł być zastosowany.
W kwestii zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów art. 34 § 1 w związku z
art. 34 § 1 w związku z art. 33 pkt 3 p.e.a. Dyrektor wskazał, iż z treści tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 17.11.2005 r. wynika, iż w polu 32 dotyczącym "roku/okresu" dochodzonej należności wpisano "1999/12", po czym liczbę "12" skreślono i parafowano. Zdaniem strony winno być jedynie "1999", bez żadnych ręcznych poprawek w tym zakresie. Organ stwierdził, iż z decyzji organu podatkowego Nr [...] z dnia [...] przywołanej w tytule wykonawczym jednoznacznie wynika, iż dochodzona należność dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 rok.
Fakt podania w tytule wykonawczym aktu prawnego (prawa materialnego) na podstawie którego wystawiono tytuł wykonawczy, jak też oznaczenie decyzji administracyjnej na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy, będący podstawą egzekwowanego obowiązku, nie powinien budzić dalszych wątpliwości podmiotu zobowiązanego, co do obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej, w tym co do jego "roku/okresu".
W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej B. J. i R. J. zarzucili organowi odwoławczemu naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w tym m. in. art. 138 § 1 w zw. z art. 144 i z art. 124 § 1 i 2, oraz art. 17 i 18 p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia wierzyciela w sytuacji, gdy ten nie uwzględnił zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia egzekucji. Skarżący uzasadniając powyższe przytoczyli zarzuty i argumentację wcześniej zawartą w zażaleniu na postanowienie wierzyciela, a następnie wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia wierzyciela (Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego).
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a." - stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje (postanowienia)
administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Jednakże z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż Sąd uchylił badane w sprawie rozstrzygnięcia z innej przyczyny aniżeli wskazanej w skardze.
Zdaniem Sądu wydanie postanowienia przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego, jako wierzyciela, w sytuacji gdy jest on jednocześnie organem egzekucyjnym, stanowi naruszenie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W ocenie Sądu nieracjonalna była wykładnia tego przepisu, która doprowadziła organ do sytuacji, gdzie Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] i przystąpił do jego wykonania, po czym zwrócił się do samego siebie o stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Trzeba zauważyć, że obowiązująca w postępowaniu egzekucyjnym zasada działania wnikliwie i szybko, przy zastosowaniu najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a.), przy uwzględnieniu postulatu racjonalnego ustawodawcy, musi prowadzić do wniosku o niedopuszczalności wydawania przez ten sam organ odrębnych postanowień w zakresie zgłoszonych zarzutów w trybie art. 34 § 1 i 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Trudno uznać za celowe zwracanie się organu egzekucyjnego do samego siebie o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów, skoro ich rozpoznanie i wydanie w tym przedmiocie postanowienia należy do kompetencji organu egzekucyjnego będącego wierzycielem. Przedstawione powyżej stanowisko jest kontynuacją poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia14 grudnia 2006 r. sygn. akt I SA/Gd 284/06 wydanego w sprawie ze skargi R. J., oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 6 kwietnia 2006 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 474/05 (niepubl.).
Podobne stanowisko prezentują również komentatorzy ustawy:
Tomasz Jędrzejowski i Piotr Rączka (Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, INFO-TRADE/ARCHE, Gdańsk 2000, str. 103) oraz Zbigniew Leoński (Roman Hauser, Zbigniew Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, C.H.BECK, Warszawa 2003, str. 105).
Z tytułu względów Sąd uznał zaskarżone postanowienia za niezgodne ze wskazanymi przepisami prawa materialnego (art. 34 p.e.a.), które miało wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), uchylił zaskarżone postanowienia.
W konsekwencji powyższego zarzuty B. J. i R. J. z dnia 30 listopada 2005 r. zgłoszone w sprawie prowadzenia egzekucji będą rozpatrzone przez organ egzekucyjny i z tej też przyczyny Sąd odstąpił w tej sprawie od rozważań w przedmiocie ich zasadności.
Ponadto wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które zgodnie z art. 200 ustawy, Sąd zasądził na rzecz skarżącego od organu administracji.
DSz