I SA/Gd 686/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2023-11-21
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
COVID-19składki ZUSzwolnienie z opłacania składekpomoc publicznatrudna sytuacja finansowaRozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014ustawa o COVID-19postępowanie administracyjneprawo ubezpieczeń społecznych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę spółki A Sp. z o.o. na decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres marzec-maj 2020 r., uznając, że spółka znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2019 r.

Spółka A Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres marzec-maj 2020 r. Spółka argumentowała, że nie znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej, powołując się na posiadane środki, umowy grantowe i zysk netto w kolejnych latach. ZUS odmówił zwolnienia, wskazując, że na dzień 31 grudnia 2019 r. ponad połowa kapitału zakładowego spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat, co zgodnie z definicją unijną kwalifikuje ją jako przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko ZUS i uznając, że poprawa sytuacji finansowej w późniejszych latach nie miała wpływu na ocenę sytuacji na koniec 2019 r.

Spółka A Sp. z o.o. wniosła o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za okres od marca do maja 2020 r., powołując się na przepisy ustawy o COVID-19. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił przyznania zwolnienia, uznając, że spółka znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2019 r. Zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej i Rozporządzeniem Komisji (UE) nr 651/2014, pomoc publiczna w ramach tymczasowych ram wsparcia gospodarki w kontekście COVID-19 nie może być przyznawana przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji na dzień 31 grudnia 2019 r. ZUS ustalił, że w przypadku spółki A Sp. z o.o. ponad połowa subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat, co kwalifikuje ją jako przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji. Spółka kwestionowała tę ocenę, przedstawiając dowody takie jak rachunek zysków i strat, bilans, wycenę pojazdu oraz umowy grantowe, argumentując, że posiadała środki finansowe i nie znajdowała się w trudnej sytuacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po wcześniejszym uchyleniu decyzji ZUS i wskazaniu na konieczność przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, w niniejszym wyroku oddalił skargę spółki. Sąd uznał, że ZUS prawidłowo ocenił sytuację finansową spółki na dzień 31 grudnia 2019 r., stosując definicję przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji zawartą w prawie unijnym. Sąd podkreślił, że poprawa sytuacji finansowej spółki w latach późniejszych nie miała wpływu na ocenę jej stanu na koniec 2019 r., a sama spółka potwierdziła spełnienie kryterium trudnej sytuacji w złożonym formularzu. W konsekwencji, odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania składek została uznana za zasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, pomoc publiczna w ramach tymczasowych ram wsparcia gospodarki w kontekście COVID-19 nie może być przyznawana przedsiębiorstwom, które w dniu 31 grudnia 2019 r. znajdowały się w trudnej sytuacji.

Uzasadnienie

Definicja przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji zawarta w art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 obejmuje sytuacje, gdy ponad połowa subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Sąd uznał, że spółka spełniała to kryterium na dzień 31 grudnia 2019 r., co wykluczało możliwość przyznania jej zwolnienia, mimo późniejszej poprawy sytuacji finansowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

ustawa o COVID-19 art. 31zq § ust. 8

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Pomocnicze

ustawa o COVID-19 art. 15zzh

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa o COVID-19 art. 31zo § ust. 2 i 4

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 79a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.u.s. art. 83 § ust. 1 i 4

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

ustawa o Rzeczniku MŚP art. 9 § ust. 1 pkt 8

Ustawa z dnia 6 marca 2019 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji na dzień 31 grudnia 2019 r. nie może skorzystać z pomocy publicznej związanej z COVID-19. Poprawa sytuacji finansowej w późniejszych latach nie wpływa na ocenę sytuacji na dzień 31 grudnia 2019 r. Sama spółka potwierdziła w formularzu, że jej straty przekraczały 50% kapitału zakładowego na dzień 31 grudnia 2019 r.

Odrzucone argumenty

Spółka nie znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2019 r. (argumenty dotyczące posiadanych środków, umów grantowych, wyceny majątku). Organ nie przeprowadził należytego postępowania dowodowego i nie odniósł się do wszystkich dowodów przedstawionych przez spółkę. Definicja przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji powinna uwzględniać wszystkie inne elementy uznawane za część środków własnych.

Godne uwagi sformułowania

w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Poprawa sytuacji ekonomicznej Skarżącej w latach kolejnych nie mogła mieć wpływu na prawidłowość dokonanej przez organ oceny tej sytuacji na koniec 2019 r.

Skład orzekający

Sławomir Kozik

przewodniczący-sprawozdawca

Małgorzata Gorzeń

sędzia

Alicja Stępień

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji na potrzeby pomocy COVID-19 oraz zasady postępowania dowodowego w sprawach o zwolnienie z opłacania składek."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o COVID-19 i definicji unijnych. Ocena sytuacji finansowej na konkretny dzień (31.12.2019 r.).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia pomocy publicznej w kontekście pandemii COVID-19 i interpretacji definicji 'trudnej sytuacji finansowej' przedsiębiorstwa, co jest nadal aktualne dla wielu firm. Pokazuje również znaczenie prawidłowego prowadzenia postępowania dowodowego przez organy administracji.

Czy Twoja firma była w 'trudnej sytuacji' na koniec 2019 roku? ZUS może odmówić pomocy COVID-19, nawet jeśli dziś prosperujesz!

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 686/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Małgorzata Gorzeń
Sławomir Kozik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 31zq ust. 8
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w G na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 maja 2023 r. nr 100000/71/138071/2022 w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną decyzją z dnia 15 maja 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej "K.p.a.") oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2021 r. poz. 2095, dalej "ustawa o COVID-19"), po rozpatrzeniu wniosku P. R. E. F. Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku (dalej "Skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ZUS z dnia 26 maja 2022 r. odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
2.1. W dniu 14 kwietnia 2020 r. wpłynął wniosek Skarżącej o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.
Po rozpatrzeniu wniosku, ZUS decyzją z dnia 20 czerwca 2020 r. na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy o COVID-19 w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej "u.s.u.s.") odmówił prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca do maja 2020 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 15zzh ustawy o COVID-19 zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 91 i z 20 marca 2020). Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26 czerwca 2014 r., dalej "Rozporządzenie Komisji nr 651/2014") w dniu 31 grudnia 2019 r. Przywołując definicję zawartą w art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji nr 651/2014 organ wskazał, że we wniosku w części II pkt 4.2 A zaznaczono odpowiedź "tak", a Skarżąca nie złożyła poprawnego wniosku mimo poinformowania jej o błędach.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżąca podniosła, że art. 15 zzh ustawy o COVID-19 nie wskazuje wyłączenia z powodu poniesionej straty oraz że przytoczony w decyzji Komunikat Komisji nie stanowi obowiązującego źródła prawa i nie powinien być podstawą negatywnego rozstrzygnięcia. Skarżąca wskazała, że na dzień 31 grudnia 2019 r. nie zalegała z opłacaniem należności z tytułu składek.
Pismem z dnia 16 października 2020 r. ZUS poinformował, że zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną wg Komunikatu Komisji Europejskiej oraz że był on kilkukrotnie zmieniany. W związku z tym niezbędne do rozpatrzenia wniosku jest dostarczenie dodatkowych informacji, zatem na podstawie art. 50 K.p.a., wezwał o wypełnienie załączonego do pisma formularzu i odesłanie go.
W dniu 12 listopada 2020 r. Skarżąca dostarczyła dokumenty: formularz, pismo wyjaśniające, bilans na dzień 31 grudnia 2019 r., zaliczkę na podatek dochodowy od osób prawnych za okres od 01.01.2020 r. do 31.03.2020 r.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS decyzją z dnia 11 lutego 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na podstawie nadesłanego formularza dokonano analizy sytuacji finansowej Skarżącej wg stanu na 31 grudnia 2019 r., biorąc pod uwagę datę utworzenia podmiotu. Przekazane informacje w ocenie organu wskazują, że przedsiębiorstwo na ten dzień znajdowało się w trudnej sytuacji, a działalność Skarżącej na dzień 31 grudnia 2019 r. prowadzona była dłużej niż 3 lata.
2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 889/21 uchylił zaskarżoną decyzję ZUS z dnia 11 lutego 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu WSA wskazał, że przy podjęciu rozstrzygnięcia w postępowaniu prowadzonym na wniosek strony organ nie może poprzestać na analizie samej tylko treści wniosku i formularza stanowiącego załącznik nr 3 rozporządzenia dotyczącego pomocy de minimis. W decyzji ZUS wskazał, iż na podstawie nadesłanego przez Skarżącą formularza dokonano analizy finansowej, jednakże informacje zawarte w formularzu stanowią powielenie informacji zawartych we wniosku o wsparcie. W konsekwencji twierdzenia organu, iż dokonał analizy finansowej w oparciu o przedstawiony formularz nie są prawidłowe, a dodatkowo domaganie się wypełnienia ww. formularza było pozbawione podstawy prawnej.
Sąd uznał, że po otrzymaniu wniosku strony organ nie przeprowadził żadnego postępowania w celu weryfikacji zawartych w tym wniosku twierdzeń. ZUS nie wezwał wnioskodawcy do udokumentowania istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, tj. sytuacji ekonomicznej spółki. Nie można bowiem za takowe uznać wezwania z dnia 16 października 2020 r. o wypełnienie i odesłanie ww. formularza. Organ nie wyjaśnił na podstawie dokumentów źródłowych stanowiących podstawę wypełnienia wniosku, czy spółka znajdowała się w trudnej sytuacji. Organ, oprócz wskazania we wniosku i powielenia tego wskazania w formularzu, nie podał żadnych faktów, które uznał za udowodnione, nie podał żadnych dowodów, na których się oparł, zupełnie pominął wyjaśnienia Skarżącej zawarte m. in. w piśmie z dnia 9 listopada 2020 r.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia. Organ nie wyjaśnił dlaczego uznał, że spółka jest w trudnej sytuacji. Nie odniesiono się do sytuacji finansowej spółki. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, by organ rentowy w ogóle podjął jakieś działania zmierzające do analizy finansowej spółki. Natomiast Skarżąca kwestionowała stwierdzenie, jakoby była w trudnej sytuacji. W zaskarżonej decyzji ZUS bardzo ogólnikowo uzasadnił swoje stanowisko. Nie przytoczył żadnych argumentów potwierdzających prawidłowość wydanej decyzji, zupełnie nie odniósł się do wyjaśnień Skarżącej. Powołał tylko treść przepisu ustawy o COVID-19, ale nie powiązał go z konkretnym przypadkiem przedsiębiorcy. Mimo że przedsiębiorca zaznaczył, że nie spełnia kryteriów kwalifikujących się do objęcia go postępowaniem upadłościowym, organ nie poczynił ustaleń, także w tym kierunku. Organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej Spółki. Nie podjął próby wyjaśnienia, czy sytuacja ekonomiczna, w jakiej znajduje się przedsiębiorca jest rzeczywiście trudna, czy też wyniki ekonomiczne uzasadniają przyjęcie, że ta sytuacja faktycznie trudną nie jest.
Sąd stwierdził, iż zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., bowiem przy rozpatrzeniu sprawy nie zebrano żadnego istotnego materiału dowodowego, co powoduje, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ są dowolne. Organ nie zebrał materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia, zaś podstawę wydania decyzji stanowił wyłącznie złożony przez przedsiębiorcę wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. W żadnym stopniu nie wyjaśniono podstawy faktycznej i prawnej wydanego rozstrzygnięcia.
Sąd wskazał, że organ sprostował decyzje dotyczące podstawy rozstrzygnięcia, a więc istotę prowadzonego i zakończonego procesu administracyjnego związanego z prawem do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. Skoro więc sprostowanie skutkuje zmianą rozstrzygnięcia co do jego podstawy to wykracza poza materię uregulowaną w art. 113 § 1 K.p.a.
W ocenie Sądu przedwcześnie przyjęto, że spółka podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek bez umożliwienia wykazania, że przedsiębiorca spełnia przesłanki do uzyskania wnioskowanej przez niego pomocy.
2.3. Skarżąca złożyła pismo uzupełniające, wskazując, że przedsiębiorstwo nie znajduje się w trudnej sytuacji. Kolejno, przedłożyła dokument finansowy tj. rachunek zysków i strat za rok 2019. Następnie, Skarżąca poinformowała, że na dzień 31 grudnia 2021 r. wg RZiS za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. zysk netto Przedsiębiorstwa wynosił 485.911,21 zł oraz że dowodzi to, iż Przedsiębiorstwo nie było i nie jest w trudnej sytuacji. Dołączono bilans oraz RZiS za rok 2021.
2.4. Decyzją z dnia 26 maja 2022 r. ZUS ponownie odmówił Skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności za okres od marca do maja 2020 r. Uzasadniając swoja decyzję ZUS wskazał, że dokonana analiza sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa Skarżącej (wg stanu na dzień 31 grudnia 2019 r.) potwierdziła, że kryterium przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji zostało spełnione, ponieważ wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% kapitału zarejestrowanego.
2.5. Pismem z dnia 10 sierpnia 2022 r. Skarżącą wezwano do złożenia dokumentów tj.: oświadczenia przedsiębiorcy o wielkości otrzymanej pomocy publicznej de minimis (RPD) lub oświadczenia przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis (RD-2), oświadczenia o nieotrzymaniu pomocy indywidulnej na naprawę szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia (RPI), formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis (RFD), oświadczenia COVID-19 - zgodnie z art. 23 ustawy z 28 października 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem COVID-19. Skarżąca dokumenty dostarczyła w dniu 23 sierpnia 2022 r.
2.6. W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS decyzją z dnia 15 maja 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu, organ przywołując art. 31 zo ust. 2 i 4 ustawy o COVID-19 wskazał, że miał obowiązek rzetelnego przebadania dokumentów przedstawionych przez spółkę, zwłaszcza przedłożonego bilansu, który stanowi dokument obrazujący sytuację finansową przedsiębiorstwa. Na tej podstawie zgodnie ze stanowiskiem Komisji Europejskiej winien ocenić obiektywnie, czy przedsiębiorstwo na dzień 31.12.2019 r. znajdowało się w trudnej sytuacji tj. czy ponad połowa subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat, powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Skarżąca podniosła, że w bilansie sporządzonym na dzień 31 grudnia 2019 r. jest informacja o posiadanych przez firmę "środkach pieniężnych" w kwocie 640 249,50 zł, który w jej ocenie stanowi przesłankę oraz argument przemawiający za zwolnieniem Skarżącej z obowiązku opłacenia należności za okres od marca do maja 2020 r. Organ podkreślił, że w trakcie prowadzenia działalności to właśnie wartość kapitału własnego obrazuje sytuację jednostki posiadającej osobowość prawną, bo jest różnicą wartości aktywów i wartości zobowiązań. Skarżąca przywołała również kwestie wyceny posiadanego pojazdu marki F. D. oraz kwot zawartych grantów. Każdy podmiot prowadzący pełną księgowość powinien w sprawozdaniach finansowych wskazywać zarówno majątek jak i należności przyszłych okresów, zatem organ nie mógł odrębnie badać tych elementów, podważając poprawność sporządzonego bilansu i podwójnie ujmować pozycji w nim ujętych. Zatem badając sytuację podmiotu wnioskującego o ulgę należało wziąć pod uwagę właśnie elementy wskazane przez Komisję Europejską, a nie pojedyncze pozycje z przedstawionych dokumentach finansowych. Skarżąca wskazała, że organ I instancji nie wziął pod uwagę kwestii zawartych umów grantowych z Komisją Europejską. Organ II instancji wskazał, że umowy, na które Skarżąca się powołuje, faktycznie podlegają rozliczeniu po zakończeniu zakontraktowanych prac, jednak wypłaty w ramach zatwierdzonych kwot następują w trakcie obowiązywania kontraktów na pokrycie bieżących kosztów. Tym samym w trakcie ich trwania Skarżąca korzystała z tych środków, a po zakończeniu projektu dostawała pozostałą należność, od której odliczone były bieżące wypłaty, zatem środki te również winny znaleźć odzwierciedlenie w przedstawianych dokumentach.
ZUS wydając decyzje wziął pod uwagę wszystkie przedstawione przez Skarżącą dokumenty oraz argumenty, jednak nie znalazł przesłanek mogących stanowić podstawy zmiany stanowiska w sprawie. Powyższe ustalenia i okoliczności wskazują na to, że Skarżąca nie spełnia warunków określonych w ustawie o COVID-19 uprawniających do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.
3. Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wstrzymanie wykonania decyzji, wezwanie do udziału w sprawie Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorstw, a także zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:
I. przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak pełnego i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i pominięcie przy orzekaniu:
a) faktycznej sytuacji finansowej i ekonomicznej (stanu majątkowego) Skarżącej polegające na całkowitym braku uwzględnienia "wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa", o których mowa w art. 2a pkt 181 Rozporządzenia Komisji nr 651/2014. W piśmie Skarżącej z dnia 18 stycznia 2022 r. szczegółowo wyjaśniono, dlaczego przedsiębiorstwo nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, przy czym są to kwestie natury obiektywnej (skład masy majątkowej, istniejące i wykonywane umowy), a nie ocena Skarżącej; szczegółowo wytłumaczono, na czym polega charakter wykonywanych przez Skarżącą robót budowlanych, który opiera się na długoterminowych umowach o grantowych (o współpracy) zawartych z Komisją Europejską w ramach Konsorcjum, którego Skarżąca jest członkiem oraz że wypłata wynagrodzenia w ramach zawartych umów grantowych następuje po zakończeniu umów, trwających w roku 2019 i 2020; co wchodzi w skład majątku Skarżącej; kapitał zakładowy Skarżącej wynosi 5.000 zł,
b) dowodów; które Skarżąca przedstawiła w piśmie z dnia 15 stycznia 2022 r. tj.: dodatkową informację i objaśnienia do bilansu za rok 2019; oszacowanie wartości samochodu marki F. D. należącego do majątku Skarżącej; wyciągi z trzech umów grantowych; sprawozdanie z działalności Zarządu Spółki za 2019 rok; wydruk z art. 20 i 21 z wzoru umowy grantowej opublikowanego przez Komisję Europejską oraz dokumentów Formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis;
2) art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak uwzględnienia w wydanej decyzji pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego, które zawierałoby informacje na temat:
a) pisma Skarżącej z dnia 18 stycznia 2022 r., w którym Skarżąca wnioskowała o przyjęcie do rozpoznania i uwzględnienie następujących dowodów: Rachunku Zysków i Strat za okres 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r.; dodatkowej informacji i objaśnień do bilansu za rok 2019; oszacowania wartości samochodu marki F. D. należącego do majątku Skarżącej; wyciągów z trzech umów grantowych; sprawozdanie z działalności Zarządu Spółki za 2019 rok; wydruku z art. 20 i 21 z wzoru umowy grantowej opublikowanego przez Komisję Europejską;
b) nowego, poprawionego Formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, w którym Skarżąca wskazała, że nie znajduje się w złej sytuacji finansowej;
c) dowodów przedstawionych przez Skarżącą, na których organ I Instancji oparł się wydając decyzję oraz przyczyn, z powodu których przedstawionym przez Skarżącą dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
d) tego w jaki sposób organ I Instancji przeprowadził analizę, która wykazała, że Skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, a mianowicie jakie dokumenty świadczyły o takowej trudnej sytuacji ekonomicznej, skoro z dowodów przedstawionych przez Skarżącą jednoznacznie wynika, że Skarżąca w takowej się nie znajduje, o czym świadczy w szczególności: brak zobowiązań publicznoprawnych oraz terminowa ich realizacja; regularna i bez opóźnień wypłata wynagrodzeń kontrahentom i pracownikom; brak wierzytelności w których Skarżąca byłaby stroną dłużną; realizowanie terminowe zobowiązań wynikających z umów zawartych z Komisją Europejską, o czym świadczy pełna wypłata wynagrodzenia przez Komisję Europejską na rzecz Skarżącej z tytułu umów grantowych; posiadanie majątku, który umożliwia prowadzenie działalności i regulowanie zobowiązań (w tym środków na rachunku bankowych, środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych); nie znajduje się w stanie wymagającym złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, nie jest wobec niej prowadzone postępowanie upadłościowe, układowe, sanacyjne;
3) art. 10 §1 w zw. z art. 79a K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn ustawy o COVID-19 poprzez brak zapewnienia udziału Skarżącej w postępowaniu i umożliwienia wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, w tym co do istnienia okoliczności wskazanej w art 2 pkt 18 lit. a Rozporządzenia Komisji nr 651/2014 tj. ustalenia okoliczności, czy faktycznie Skarżąca prowadzi "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. a Rozporządzenia Komisji nr 651/2014 skoro we wniosku i w dalszych wyjaśnieniach Skarżącej pojawiły się okoliczności, które wymagały wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności przeprowadzenia postępowania dowodowego, którego organ w całości zaniechał;
4) w konsekwencji zarzutu naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 79a K.p.a. doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego, co doprowadziło do błędnego uznania, że Skarżąca na dzień 31 grudnia 2019 r. znajdowała się w trudnej sytuacji uzasadniającej odmowę zwolnienia;
II. przepisów prawa materialnego, a mianowicie nieprawidłową wykładnią art. 2a pkt 18 Rozporządzenia Komisji nr 651/2014, tj. definicji "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji", polegającą na tym, że przy wydawaniu decyzji organ I jak i II instancji pominął element przepisu, zgodnie z którym przy ocenie strat należy uwzględnić również "wszystkie inne elementy uznawane za część środków własnych przedsiębiorstwa". Błędna wykładnia tego przepisu przełożyła się na zaniechanie obowiązków procesowych organu I i II instancji, co doprowadziło do sporządzenia błędnego uzasadnienia.
4. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
5. Na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6 marca 2019 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1669), organ ten wstąpił do postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku ze skargi Skarżącej, wnosząc o jej uwzględnienie. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców stwierdził, że organ niesłusznie nie uwzględnił danych podanych przez przedsiębiorcę przy badaniu, czy znajduje się on w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. a Rozporządzenia Komisji nr 651/2014.
6. Postanowieniem z dnia 25 września 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 686/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
7.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
7.2. Przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, bądź w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji ani poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
7.3. Dokonując sądowej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy zaznaczyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 889/21, uchylił decyzję ZUS z dnia 11 lutego 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W związku z powyższym orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania oceną prawną, o których mowa w art. 153 p.p.s.a.
Należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W orzecznictwie podkreśla się, że ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 505/05, z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 857/06, z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 353/16).
Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018).
Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2022 r. sygn. akt II FSK 1393/21).
Podkreślenia wymaga, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych. Niezastosowanie się przez organ administracji publicznej przy ponownym wydaniu decyzji (bądź innego aktu czy czynności) do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Jednocześnie, w orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że naruszenie przez organy administracyjne zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji (bądź innego aktu czy czynności) (por. T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r. sygn. akt I FSK 506/05).
7.4. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 889/21 (przytoczonego w części historycznej niniejszego uzasadnienia), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że ZUS nie wezwał wnioskodawcy do udokumentowania istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, tj. sytuacji ekonomicznej spółki; nie wyjaśnił na podstawie dokumentów źródłowych stanowiących podstawę wypełnienia wniosku, czy spółka znajdowała się w trudnej sytuacji; nie podał żadnych faktów, które uznał za udowodnione, nie podał żadnych dowodów, na których się oparł, nie odniósł się do wyjaśnień Spółki; nie wyjaśnił dlaczego uznał, że spółka jest w trudnej sytuacji; nie odniósł się do sytuacji finansowej spółki; nie podjął działań zmierzających do analizy finansowej spółki; nie przeprowadził postępowania dowodowego w celu ustalenia sytuacji finansowej spółki; nie wyjaśnił podstawy faktycznej i prawnej wydanego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o sygn. akt I SA/Gd 889/21 zostały uwzględnione przez organy obydwu instancji w ponownie przeprowadzonym postępowaniu.
Dokonując analizy przedłożonych Sądowi akt administracyjnych, stanowiących podstawę ustalonego w rozpatrywanej sprawie stanu faktycznego, którego subsumpcję pod przepisy prawa materialnego dokonały organy, stwierdzić należało, że – zgodnie z wyraźnymi wskazaniami zawartymi w przywołanym powyżej wyroku – zgromadzony w sprawie materiał dowody jest kompletny, bowiem udokumentowano w nim okoliczności istotne dla odtworzenia zaistniałego w sprawie stanu faktycznego oraz merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, zaś uzasadnienie wydanych decyzji odpowiada przepisom prawa. W ponownie prowadzonym postępowaniu ZUS zgromadził niezbędne informacje na temat sytuacji finansowej Skarżącej, zarówno te przedłożone przez Skarżącą samodzielnie (pismo z dnia 18 stycznia 2022 r., data wpływu do organu 25 stycznia 2022 r., przedłożone powtórnie przy wniosku z dnia 14 czerwca 2022 r. o ponowne rozpatrzenia sprawy), jak i na wezwanie organu z dnia 10 sierpnia 2022 r., w tym: rachunek zysków i strat za 2019 r., dodatkowe informacje i objaśnienia do bilansu za 2019 r., oszacowanie wartości samochodu należącego do majątku spółki, wyciągi z umów grantowych, sprawozdanie z działalności zarządu spółki za 2019 r., bilans na dzień 31 grudnia 2019 r., oświadczenia i formularze. Organ dokonał analizy sytuacji ekonomicznej Skarżącej, na potrzeby ustalenia, czy przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej (k. 102 akt sprawy). Kolejno, organy obydwu instancji przedstawiły w uzasadnieniu wydanych decyzji sytuację finansową Skarżącej spółki, a także argumenty, które doprowadziły je do uznania, iż przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej według stanu na 31 grudnia 2019 r. ZUS odniósł się również do argumentów Skarżącej dotyczących poszczególnych elementów jej sytuacji ekonomicznej, wskazując, dlaczego nie mogły zostać one uwzględnione i nie zmieniły stanowiska organu w sprawie. Organ wydając decyzję wskazał fakty, które uznał za udowodnione oraz na których dowodach się oparł, nadto odniósł się do twierdzeń Skarżącej, a także wyjaśnił podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że organy uwzględniły ocenę prawną oraz wypełniły wskazania zawarte w wyroku tut. Sądu z dnia 14 grudnia 2021 r.
W związku z wypełnieniem przez organy zaleceń ujętych w powyższym wyroku, Sąd uznaje, że przeprowadzone przez te organy postępowanie czyniło zadość regulującym je przepisom prawa, w tym ujętej w art. 7 K.p.a. zasadzie prawdy obiektywnej, określonemu w art. 77 § 1 K.p.a. obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego swobodnej oceny w granicach zapewnionych w art. 80 K.p.a. Natomiast uzasadnienia faktyczne i prawne podjętych zarówno przez organ I, jak i II instancji rozstrzygnięć wypełniają przesłanki określone w art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 K.p.a. Tym samym podniesione w powyższym zakresie zarzuty skargi okazały się bezpodstawne.
Wbrew zarzutom skargi, Skarżącej zagwarantowano czynny udział w prowadzonym postępowaniu, zawiadamiając o toczącym się postępowaniu, jak i o jego zakończeniu, zapewniając jej możliwość wypowiedzenia się w toku sprawy (z czego Skarżąca korzystała przedkładając pisma w uzupełnieniu swojego stanowiska), a także wzywając do przedłożenia niezbędnych dokumentów. W świetle powyższego bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 79a K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn ustawy o COVID-19. Niezależnie od przyznanych na podstawie tego ostatniego przepisu możliwości, organ zapewnił stronie możliwość osobistego i bezpośredniego uczestnictwa w postępowaniu, w tym zapoznania się z aktami w siedzibie organu.
7.5. Odnosząc się do stanowiącej istotę sporu kwestii dokonanej przez ZUS odmowy przyznania Skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r., Sąd potwierdza prawidłowość stanowiska organu.
Wsparcie będące pomocą publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce uregulowane zostało w art. 15zzzh ustawy o COVID-19. Stosownie do art. 15zzzh ust. 1 pkt 1 tej ustawy wsparcie, o którym mowa m.in. w art. 31zo, zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz. UE C 91I z 20.03.2020, str. 1) stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Tym samym, aby pomoc taka była możliwa, musi spełniać wszystkie warunki do udzielenia pomocy określone przepisami unijnymi. Podkreślenia wymaga, że Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r., uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U. L 187, 26.6.2014, s. 1), dalej "Rozporządzenie Komisji nr 651/2014", wiąże zarówno stronę, jak i państwo członkowskie UE w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
W myśl art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.
Stosownie do art. 31zo ust. 2 ustawy o COVID-19, na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.
Zasady udzielania takiej pomocy w związku z epidemią COVID-19 zostały określone w komunikacie Komisji: Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz.U.UE. C. 911 z 20.03.2020). Stosownie do warunków określonych w w/w komunikacie w jej sekcji 3.1. "Ograniczone kwoty pomocy" pkt 22 lit. c, pomoc nie może być przyznawana przedsiębiorstwom, które w dniu 31 grudnia 2019 r. znajdowały się już w trudnej sytuacji (w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych).
Definicja przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji została określona w art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji nr 651/2014. W myśl tej regulacji "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza: przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:
a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE, a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;
b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE;
c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym podstępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;
d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzację i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu;
e) w przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.
Mając na względzie przywołane powyżej regulacje oraz wykazaną sytuację ekonomiczną Skarżącej według stanu na dzień 31 grudnia 2019 r., zasadnym było przyjęcie, że przedsiębiorstwo Skarżącej znajdowało się wówczas w trudnej sytuacji, albowiem wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% kapitału zarejestrowanego (co wskazała wprost we wniosku sama Skarżąca), co stanowiło powód odmowy przyznania jej wnioskowanego wsparcia. Organ zobowiązany był w tym względzie (zgodnie z komunikatem COVID-19) do przyjęcia definicji obowiązującej na gruncie art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji nr 651/2014 i uwzględniając tę definicję przeprowadził (w oparciu o złożony wniosek oraz uzupełniające go dokumenty źródłowe) ustalenia faktyczne, które wskazywały na to, że przedsiębiorstwo Skarżącej spełniało na dzień 31 grudnia 2019 r. jedną z przewidzianych tam przesłanek, pozwalających uznać je jako znajdujące się na ten dzień w trudnej sytuacji.
ZUS oceniając, że przedsiębiorstwo Skarżącej na dzień 31 grudnia 2019 r. znajdowało się w trudnej sytuacji, tj. że ponad połowa subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat, słusznie wskazał, że taka sytuacja występuje, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat, powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Rację należy przyznać organowi, że w trakcie prowadzenia działalności to właśnie wartość kapitału własnego obrazuje sytuację spółki, bo jest różnicą wartości aktywów i wartości zobowiązań. Każdy podmiot prowadzący pełną księgowość powinien w sprawozdaniach finansowych wskazywać zarówno majątek, jak i należności przyszłych okresów, zatem organ zasadnie nie badał odrębnie tych elementów, nie podważając poprawności sporządzonego bilansu i nie uwzględniając podwójnie pozycji już w nim ujętych (vide wartość samochodu marki F.). Badając sytuację podmiotu wnioskującego o ulgę organ prawidłowo wziął pod uwagę elementy wskazane przez Komisję Europejską, a nie pojedyncze pozycje z przedstawionych dokumentów finansowych. Prawidłowo uznał organ, że umowy grantowe, na które powołuje się Skarżąca, faktycznie podlegają rozliczeniu po zakończeniu zakontraktowanych prac, jednak wypłaty w ramach zatwierdzonych kwot następują w trakcie obowiązywania kontraktów na pokrycie bieżących kosztów. Tym samym w trakcie ich trwania Skarżąca korzystała z tych środków, a po zakończeniu projektu dostawała pozostałą należność, od której odliczone były bieżące wypłaty, zatem środki te również winny znaleźć odzwierciedlenie w przedstawianych dokumentach. Odnosząc się natomiast do podniesionego uzyskania przez Skarżącą należności z tytułu grantów w latach kolejnych i wykazany w tych latach zysk, Sąd wskazuje, iż kwestie odnoszące się do kwot uzyskanych w przyszłości wymykają się spod kryteriów oceny wniosku złożonego w dniu 14 kwietnia 2020 r. i dotyczącego sytuacji finansowej Skarżącej na dzień 31 grudnia 2019 r. Tym samym poprawa sytuacji ekonomicznej Skarżącej w latach kolejnych nie mogła mieć wpływu na prawidłowość dokonanej przez organ oceny tej sytuacji na koniec 2019 r.
Wbrew wywodom Skarżącej, rozpatrując niniejszą sprawę, organ wziął pod uwagę wszystkie elementy uznawane za część środków własnych przedsiębiorstwa, w tym zarówno posiadane przez spółkę środki pieniężne, jak i posiadany pojazd samochodowy oraz zawarte umowy grantowe, słusznie uznając, że nie mogą one doprowadzić do zmiany oceny, iż przedsiębiorstwo Skarżącej znalazło się na dzień 31 grudnia 2019 r. w trudnej sytuacji ekonomicznej, bowiem wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego. Co więcej, okoliczność tą Skarżąca samodzielnie potwierdziła wypełniając rubrykę "tak" w pkt 4.2 lit. A formularza wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r., dotyczącym odpowiedzi na pytanie "Czy, w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo-akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego?" (k. 1 akt sprawy). Tym samym zasadna była w okolicznościach rozpoznawanej sprawy odmowa przyznania Skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.
Wbrew zarzutom skargi nie doszło zatem do naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji nr 651/2014.
7.6. Po dokonaniu kontroli Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI