I SA/Gd 684/25

I SA/Gd 684/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-12-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka
Irena Wesołowska /sprawozdawca/
Małgorzata Gorzeń /przewodniczący/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 146
art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 14
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Rischka Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi R.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 lipca 2025r., sygn. akt SKO Gd/2927/25 w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 30 maja 2025 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starogardzie Gdańskim działając na podstawie art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 146 ze zm. – dalej: u.o.ś.z.) odmówił R.N. (dalej: Strona, Skarżący) potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych.
Strona nie zgodziła się z powyższą decyzją i złożyła odwołanie.
Decyzją z dnia 23 lipca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
SKO wyjaśniło, że art. 54 ust. 3 u.o.ś.z. wskazuje na konieczność spełnienia przesłanek aby strona mogła otrzymać decyzję o potwierdzeniu prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej. Przesłankami tymi są m. in. przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz stwierdzenia spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm. – dalej: u.o.p.s.)
SKO podało, że podczas przeprowadzonego w dniu 15 maja 2025 r. wywiadu środowiskowego Skarżący złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z ojcem J.N. i bratem P.N. W miesiącu maju i kwietniu nie pracował na umowie i dorywczo. Ich dochodem w maju i w kwietniu było wynagrodzenie brata. Ojciec pracował z zagranicą w maju i kwietniu, nie przesłał im żadnych pieniędzy. Wydatki za marzec i kwiecień 2025 roku to: czynsz 600 zł, telefon 10 zł, prąd 500 zł za 2 miesiące, gaz 50 zł. W dniach od 24 kwietnia 2025 r do 5 maja 2025 r Skarżący przebywał w szpitalu ponieważ uległ wypadkowi - złamana kość udowa, złamane żebro.
Z dokumentów organu pierwszej instancji wynika, że przed przeprowadzaniem wywiadu Skarżący oraz J.N. złożyli oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, iż udzielenie pracownikowi socjalnemu informacji niezgodnych ze stanem faktycznym może spowodować wyegzekwowanie zwrotu uzyskanych świadczeń pieniężnych do egzekucji administracyjnej włącznie.
Jak wynika z wywiadu środowiskowego, dotychczas otrzymywanymi świadczeniami przez Skarżącego był zasiłek okresowy otrzymywany od pierwszego października 2023 roku do 31 października 2023 roku w wysokości 900 zł. Podczas wywiadu ustalono, że Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z ojcem J. i bratem P. Rodzina zajmuje mieszkanie TBS składające się z 2 pokoi kuchni łazienki. Skarżący nie jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy, jest bierny zawodowo. Także J.N. nie jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy, natomiast P.N. jest zatrudniony w firmie E. S.A. (od maja przebywa na zwolnieniu lekarskim), pomaga bratu, opłaca rachunki kupuje wyżywienie.
Dalej Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie nie można uznać, iż Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżący zresztą tak jak i jego ojciec deklarują, iż są osobami biernymi zawodowo, nie osiągającymi żadnych dochodów. Jedyną osobą pracującą w rodzinie jest brat Skarżącego – P.N. W takiej sytuacji, gdy wspólne zamieszkiwanie finansowane jest z dochodu tylko jednej osoby zawsze będzie oznaczać to wspólne gospodarowanie. Tym samym Skarżący, jego ojciec i brat mieszkający w jednym mieszkaniu tworzą wspólne gospodarstwo domowe.
Kolegium podkreśliło, że Skarżący oświadczenie o wspólnym gospodarowaniu złożył podczas wywiadu środowiskowego podczas którego obecni byli pozostali domownicy. Oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej o wspólnym prowadzeni gospodarstwa domowego przez Skarżącego i jego brata i ojca podpisał także ojciec J.N. Z dokumentów zebranych w sprawie, w tym podpisanego przez Skarżącego wywiadu środowiskowego wynika, iż zawierają one oświadczenia samego Skarżącego i pracownicy organu wbrew jego twierdzeniom nie wywierali na niego presji.
Tym samy dochód rodziny Skarżącego został ustalony w sposób prawidłowy na kwotę 3526,86 zł tj. 1175,62 zł na osobę. Natomiast kryterium dochodowe dla osób w rodzinie wynosi 823 zł, także dla rodziny 3-osobowej wynosi 2469 zł. Także kryterium dochodowe z art. 8 u.o.p.s. zostało w niniejszej sprawie przekroczone, co stanowi podstawę do odmowy potwierdzenia prawa do świadczenia opieki zdrowotnej dla Skarżącego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Strona zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 7a, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 §, art. 80 K.p.a., w wyniku błędnego uznania przez SKO, że organ wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne i oparł się na prawidłowo zgromadzonym i ocenionym materiale dowodowym, gdy w konsekwencji nie przeprowadzono dowodów niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego w sposób zgodny z ustawą, nie przeprowadzono z urzędu wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym w szczególności nie przesłuchano dokładnie członków rodziny skarżącego (brata skarżącego) na okoliczności prowadzenia przez skarżącego samodzielnie gospodarstwa domowego i wydano decyzję w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny, stosując błędnie przepisy art. 6 pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz nie stosując przepisów z art. 6 pkt 10 tej ustawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej, przez uznanie, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bratem i ojcem, podczas gdy nie został ustalony faktyczny związek osób wspólnie zamieszkujących ze skarżącym, gdy prawidłowo - zgodnie z art. 6 pkt 10 ww. ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej, zasadne było przyjęcie, iż skarżący jest osobą samotnie gospodarującą,
3) naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie w ustalonym stanie faktycznym przepisów art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej oraz art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, poprzez przyznanie mi, jako osobie samotnie gospodarującej, pomocy w postaci prawa do świadczenia opieki zdrowotnej finansowanego ze środków publicznych.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest kwestia prawidłowości rozstrzygnięcia o odmowie potwierdzenia prawa Skarżącemu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.ś.z., do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2021 r. poz. 2354, z późn. zm.), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 u.o.p.s., co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych.
Dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.ś.z., jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszka-nia świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo (art. 54 ust. 1 u.o.ś.z.). Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny. W myśl art. 54 ust. 3 u.o.ś.z., decyzję, o której mowa w art. 54 ust. 1, wydaje się po:
1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających:
a) posiadanie obywatelstwa polskiego lub
b) posiadanie statusu uchodźcy, lub
c) objęcie ochroną uzupełniającą, lub
d) posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego;
3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej;
4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2.
Powyższe przepisy jednoznacznie wskazują jakie przesłanki muszą być przez skarżącą spełnione, aby mogła ona otrzymać decyzję przyznającą jej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Treść przywołanego art. 54 ust. 3 pkt 3 u.o.ś.z. nie pozostawia wątpliwości, że organy przy podejmowaniu decyzji w trybie art. 54 u.o.ś.z. ustawy mają obowiązek ustalić, czy strona spełnia warunki w przepisie tym określone i jedynie w takiej sytuacji wydać decyzję zgodną z wnioskiem. Organy orzekające w tym przedmiocie nie mogą działać na zasadzie uznania administracyjnego bowiem decyzja ta ma charakter tzw. decyzji związanej, a norma wynikająca z treści art. 54 u.o.ś.z. ma charakter bezwzględnie obowiązujący (por. Wyrok NSA z dnia 26 lutego 2020 r. sygn. akt II GSK 1494/19, CBOSA; Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 411/19, CBOSA). Gdyby organy orzekły wbrew przepisom ustawy rażąco naruszyłyby prawo.
Należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie, w celu ustalenia, czy Skarżącemu należy wydać decyzję potwierdzającą jego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, zebrały materiał dowodowy w stopniu umożliwiającym podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, właściwie go oceniły i wydały decyzje zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym. W aktach administracyjnych sprawy znalazły się dokumenty związane z przeprowadzonym wywiadem środowiskowym oraz oświadczenia Skarżącego i jego ojca.
Z ustaleń tych wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z ojcem i bratem. Skarżący, tak jak i jego ojciec deklarują, że są osobami biernymi zawodowo, nie osiągającymi żadnych dochodów. Jedyną osobą pracującą w rodzinie jest brat Skarżącego – P.N.
Słusznie zatem Kolegium uznało, przywołując definicję rodziny zawartą w art. 6 ust. 1 pkt 14 u.o.p.s., że dla potrzeb tej ustawy pod pojęciem "rodzina" rozumie się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Słusznie również Kolegium wskazało, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyjaśniono, iż faktyczny związek, o jakim mowa w powołanym przepisie oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania. Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego, a także - jeżeli występuje w funkcjonalnym związku z tym gospodarstwem - gospodarstwa rolnego. Pojęcie wspólnego gospodarowania nie oznacza zatem wyłącznie przyczyniania się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności, współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny oraz wykonywania czynności związanych z codziennymi zajęciami. Istotną cechą wspólnego gospodarowania jest również pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy. Wspólne zamieszkiwanie finansowane z dochodu tylko jednej osoby zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie (por. wyroki NSA z 11 czerwca 2013 r., I OSK 1947/12, z 9 lipca 2013 r., I OSK 2287/12, z 5 września 2013 r., I OSK 2836/2012 z 28 listopada 2014 r., I OSK 1326/13, z 13 czerwca 2017 r. o sygn. akt I OSK 156/17, z 13 października 2017 r. o sygn. akt I OSK 1274/16 oraz 29 sierpnia 2019 r. o sygn. akt I OSK 4273/18.).
Kolegium prawidłowo, to jest z uwzględnieniem zasad doświadczenia życiowego, przywołało okoliczności takie jak brak jakichkolwiek dochodów, z których Skarżący mógłby się utrzymywać i fakt zamieszkiwania razem z bratem i ojcem. Skoro Skarżący nie ma żadnych własnych dochodów, to w sytuacji wspólnego zamieszkiwania wraz z bratem i ojcem sprzeczne z zasadami logiki byłoby przyjęcie, że prowadzą oni oddzielne gospodarstwa.
Nie może ujść uwadze, że Skarżący oświadczenie o wspólnym gospodarowaniu złożył podczas wywiadu środowiskowego podczas którego obecni byli pozostali domownicy. Oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej o wspólnym prowadzeni gospodarstwa domowego przez Skarżącego i jego brata i ojca podpisał także ojciec J.N. Z dokumentów zebranych w sprawie, w tym podpisanego przez Skarżącego wywiadu środowiskowego wynika, że zawierają one oświadczenia samego Skarżącego, zaś pracownicy organu wbrew jego twierdzeniom nie wywierali na niego presji.
Tym samy dochód rodziny Skarżącego został ustalony w sposób prawidłowy na kwotę 3526,86 zł tj. 1175,62 zł na osobę. Natomiast kryterium dochodowe dla osób w rodzinie wynosi 823 zł, także dla rodziny 3-osobowej wynosi 2469 zł. Przekroczenie kryterium dochodowego z art. 8 u.o.p.s. obligowało organ do odmowy potwierdzenia prawa do świadczenia opieki zdrowotnej dla Skarżącego.
Reasumując, zaskarżona decyzja Kolegium nie narusza przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego, w stopniu rzutującym na wynik sprawy. Wbrew zarzutom skargi, wydano ją w oparciu o poprawnie ustalony stan faktyczny sprawy (art. 7, art.7a, art. 8, art. 8, art. 77, art. 80 § 1 k.p.a.) i w zgodzie z brzmieniem 54 ust 3 u.o.ś.z. Niezasadnie zatem zarzucono organom nieprawidłowe rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeanalizowało materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji, zrelacjonowało zarzuty podniesione w odwołaniu, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wydało rozstrzygnięcie, wyjaśniając jego podstawę prawną.
Z tych też względów oddalono skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r. poz. 935 ze zm.)