III SA 816/03

III SA 816/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-06-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Dauter /przewodniczący sprawozdawca/
Grażyna Nasierowska
Jolanta Sokołowska
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter (spr.), Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Michał Gwardyś, po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Izby Skarbowej w W. – Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia [...] marca 2003 Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości i odsetek od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych; 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części, w której została uchylona; 3. W pozostałej części skargę oddala; 4. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 603,10 zł (sześćset trzy złote, dziesięć groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2002 roku Nr [...] [...] Urząd Skarbowy w R. odmówił umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok wraz z odsetkami za zwłokę, o co wnosił skarżący W. J..
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, które zostało rozpatrzone przez Izbę Skarbową w W. – Ośrodek Zamiejscowy w R.. Decyzją
Nr [...] z dnia [...] marca 2003 roku organ odwoławczy uchylił decyzję pierwszej instancji w części, dotyczącej odmowy umorzenia odsetek za zwłokę i orzekł o umorzeniu w/w odsetek w części, odmowie ich umorzenia
w pozostałej części, oraz utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji
w zakresie odmowy umorzenia zaległości głównej. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Izba powołała się m.in. na zasadę sprawiedliwości podatkowej
i pochodną od niej powszechność opodatkowania.
Decyzja Izby Skarbowej była przedmiotem skargi, wniesionej przez skarżącego do Naczelnego Sądu Administracyjnego w W.. W skardze wskazane zostały okoliczności, jakie – zdaniem skarżącego – miały zasadniczy wpływ na powstanie zaległości podatkowej, a w konsekwencji także odsetek od zaległości. W szczególności podniesiony został zarzut udzielania błędnych informacji przez organy podatkowe, w tym także w środkach masowego przekazu, odnośnie zwolnienia dochodu od sprzedanych akcji, uzyskanych w drodze darowizny,
z podatku dochodowego od osób fizycznych. Powołano się także na dwa pisma Ministra Finansów z lutego i czerwca 1997 roku, potwierdzające powyższy pogląd.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swoje stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi.
Działając w sprawie niniejszej na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), Wojewódzki Sąd Administracyjny
w W. zważył, co następuje:
Skarga jest częściowo zasadna.
Na wstępie rozważań Sąd wskazuje, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie niniejszej była decyzja Izby Skarbowej w W. – Ośrodek Zamiejscowy
w R., wydana w postępowaniu odwoławczym w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok oraz odsetek od tej zaległości.
W zakresie odmowy umorzenia odsetek, punktem wyjścia dla rozważań Sądu jest przepis artykułu 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.), który powołała Izba Skarbowa w zaskarżonej decyzji. Z treści powyższego przepisu wynika, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może, na wniosek, umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Powyższe sformułowanie przepisu zakłada dużą swobodę, pozostawioną organowi podatkowemu w zakresie rozpoznania okoliczności, uzasadniających ewentualne zastosowanie ulgi podatkowej. Wskazuje na to ocenny charakter użytych zwrotów "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Tymczasem, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej, dokonując powyższej oceny organ powinien podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że Izba Skarbowa, prowadząc postępowanie odwoławcze w sprawie umorzenia podatnikowi odsetek od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok, działała z naruszeniem opisanej powyżej zasady postępowania. Organ odwoławczy nie uwzględnił
w sposób należyty okoliczności faktycznych, które doprowadziły do powstania zaległości podatkowej po stronie skarżącego, a tym samym do naliczenia odsetek za zwłokę, których umorzenia odmówił. W szczególności Izba Skarbowa nie wzięła pod uwagę faktu, że zaległość ta powstała w związku ze rozpowszechnianym w 1997 roku stanowiskiem organów podatkowych o nieistnieniu zobowiązania w podatku dochodowym z tytułu sprzedaży akcji C. "W." SA, otrzymanych
przez skarżącego w drodze darowizny.
Z akt sprawy wynika ponad wszelką wątpliwość, że w chwili dokonywania przez skarżącego sprzedaży otrzymanych akcji, organy podatkowe przyjmowały interpretację przepisów prawa podatkowego, popartą pismami Ministra Finansów Nr [...] z lutego i Nr [...] z maja 1997 roku,
z której podatnicy wywodzili wniosek, że dochód ze sprzedaży akcji, otrzymanych w drodze umowy darowizny jest zwolniony od podatku dochodowego. Wniosek ten, jakkolwiek niezgodny z literalnym brzmieniem obowiązujących w 1997 roku przepisów, można było uzasadnić informacjami, jakie w tym okresie przekazywały podatnikom organy skarbowe, w tym także za pośrednictwem środków masowego przekazu oraz innych form rozpowszechniania. Kierując się powyższymi przesłankami, skarżący nie uwzględnił w deklaracji podatkowej dochodu uzyskanego ze sprzedaży otrzymanych akcji, co w efekcie doprowadziło do powstania zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych.
W ocenie Sądu, Izba Skarbowa, rozpatrując sprawę umorzenia odsetek, naliczonych od powyższej zaległości, naruszyła nie tylko zasadę prawdy obiektywnej, ale także zasadę praworządności, sformułowaną w art. 120 cytowanej ustawy. Organ odwoławczy zupełnie pominął bowiem treść przepisu artykułu 14 § 3 Ordynacji podatkowej, stanowiącego, że zastosowanie się przez podatnika do urzędowej interpretacji prawa podatkowego nie może rodzić dla niego negatywnych konsekwencji. Zgodnie z tym przepisem, podatnik nie może być zwolniony
z obowiązku zapłaty podatku, jednakże w takiej sytuacji organy podatkowe powinny odstąpić od naliczania odsetek za zwłokę. Odmowa zastosowania
w sprawie przez Izbę Skarbową powyższego przepisu była, zdaniem Sądu, naruszeniem zasady zaufania do organów podatkowych, wyrażonej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.
Izba Skarbowa, podejmując decyzję o umorzeniu jedynie części odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym, stwierdziła w uzasadnieniu, że całkowite ich umorzenie byłoby społecznie nieuzasadnione, a wręcz szkodliwe, gdyż naruszałoby zasadę równouprawnienia wszystkich podmiotów zobowiązanych do terminowego odprowadzania podatków. Takie uzasadnienie, w świetle okoliczności sprawy, jest niezrozumiałe i niespójne.
Dodatkową kwestią, który Sąd miał na uwadze rozpatrując niniejszą sprawę, był fakt wystosowania w dniu [...] stycznia 2003 roku przez Ministra Finansów pisma urzędowego Nr [...], skierowanego do organów podatkowych, w którym zaprezentowana została argumentacja, zbliżona do przedstawionego powyżej stanowiska Sądu. Pismo zawierało także istotne wskazówki dla organów podatkowych, dotyczące sposobu prowadzenia postępowania w sprawach wadliwie poinformowanych przez organy podatników, którzy otrzymali dochody ze sprzedaży akcji, nabytych w drodze darowizny. Okoliczność nieuwzględnienia przez Izbę Skarbową zaleceń Ministra Finansów przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy należało uznać za działanie sprzeczne
z duchem art. 14 § 1 Ordynacji podatkowej
Sąd podzielił natomiast stanowisko organu w zakresie odmowy umorzenia skarżącemu zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych. Z akt sprawy nie wynikały żadne okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie omówionego już wcześniej przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej w odniesieniu do powstałej zaległości podatkowej. Przyznawanie ulg dotyczących zobowiązań podatkowych,
a taki charakter ma również umorzenie zaległości podatkowych, z uwagi na wynikającą z art. 84 Konstytucji powszechność obowiązku podatkowego ma charakter wyjątkowy. Sąd oceniając więc działanie organów podatkowych miał na względzie także i tę zasadę. Było to także zgodne z utrwaloną linią orzeczniczą (por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 października 1999 roku, sygnatura akt
III SA 7580/99).
Na marginesie Sąd zauważa, że skarżący skorzystał z możliwości rozłożenia płatności zaległości na raty, przewidzianą w art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Należało zatem uznać, że, uwzględniając sytuację majątkową podatnika, organy podatkowe w sposób prawidłowy zastosowały wobec niego dopuszczalną ustawowo ulgę.
Mając na względzie całość powyższej argumentacji, a w szczególności fakt naruszenia w sprawie przez organy podatkowe zasad postępowania w sposób mający istotny wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie, jak również naruszenia
art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej oraz działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 wskazanych przepisów wprowadzających do powyższej ustawy, Sąd orzekł jak w sentencji. Orzekając w przedmiocie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania Sąd miał na względzie treść przepisu art. 206 p.s.a.