I SA/GD 665/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-11-13
NSApodatkoweŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneczynność egzekucyjnazajęcie wynagrodzeniaskarga na czynność egzekucyjnąustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjisąd administracyjnynależności podatkoweorgan egzekucyjnyDyrektor Izby Administracji SkarbowejWojewódzki Sąd Administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę, uznając ją za prawidłową i nieuciążliwą.

Skarżący K. K. złożył skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę, zarzucając jej naruszenie przepisów i nadmierną uciążliwość. Organ egzekucyjny oraz Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznali czynność za prawidłową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podkreślając, że postępowanie skargowe dotyczy jedynie formalnoprawnych aspektów czynności egzekucyjnej, a zarzuty dotyczące przedawnienia czy zasadności egzekucji należą do innych postępowań.

Sprawa dotyczyła skargi K. K. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Słupsku. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US o oddaleniu skargi. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa i nadmierną uciążliwość zajęcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, stwierdzając, że postępowanie skargowe na czynność egzekucyjną ma charakter subsydiarny i obejmuje jedynie ocenę zgodności z prawem konkretnej czynności egzekucyjnej, a nie zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy przedawnienia należności. Sąd uznał, że zajęcie wynagrodzenia za pracę zostało dokonane zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zarzut uciążliwości nie został wykazany, zwłaszcza że skarżący nie wskazał alternatywnych, mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Sąd podkreślił, że kwestie przedawnienia czy zasadności należności podatkowych rozstrzygane są w odrębnych postępowaniach.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga na czynność egzekucyjną ma charakter subsydiarny i obejmuje jedynie ocenę zgodności z prawem konkretnej czynności egzekucyjnej oraz jej formalnoprawnych aspektów. Zarzuty dotyczące zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, przedawnienia czy prawidłowości kontroli podatkowej należą do innych postępowań i środków prawnych.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że postępowanie skargowe na czynności egzekucyjne jest ograniczone do oceny prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny czynności faktycznych i formalnoprawnych. Inne zarzuty, takie jak przedawnienie czy zasadność należności, są rozstrzygane w odrębnych postępowaniach, a ich podnoszenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną stanowiłoby obejście prawa i naruszenie zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.e.a. art. 54 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa środek ochrony prawnej zobowiązanego w postaci skargi na czynności egzekucyjne, która ma charakter subsydiarny i dotyczy jedynie tych czynności, które nie są objęte zakresem innych środków prawnych.

u.p.e.a. art. 72 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Reguluje sposób dokonania zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie zawiadomienia do pracodawcy i wezwanie do nieprzekazywania zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu.

u.p.e.a. art. 72 § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa obowiązki organu egzekucyjnego wobec zobowiązanego i pracodawcy przy zajęciu wynagrodzenia za pracę, w tym doręczenie odpisu tytułu wykonawczego i wezwania, oraz wezwanie pracodawcy do złożenia zestawienia wynagrodzenia i oświadczeń.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi przez sąd administracyjny, gdy zarzuty są bezzasadne.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 1a § 12

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definiuje środek egzekucyjny jako egzekucję z wynagrodzenia za pracę.

u.p.e.a. art. 7 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Nakłada na organ egzekucyjny obowiązek stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród nich środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego.

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy rozstrzygnięć organu odwoławczego, w tym utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 124 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego

Określa wymagania dotyczące uzasadnienia postanowień organów administracji.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga na czynność egzekucyjną jest subsydiarna i dotyczy jedynie formalnoprawnych aspektów czynności egzekucyjnej. Zajęcie wynagrodzenia za pracę nie było nadmiernie uciążliwe, ponieważ skarżący nie wskazał alternatywnych, mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Organ egzekucyjny prawidłowo dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zgodnie z przepisami.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące przedawnienia należności podatkowych. Zarzuty dotyczące zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zarzut nadmiernej uciążliwości zajęcia wynagrodzenia za pracę.

Godne uwagi sformułowania

W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego. Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Zajęcie wynagrodzenia za pracę stanowi jeden z najmniej uciążliwych środków egzekucyjnych.

Skład orzekający

Sławomir Kozik

przewodniczący sprawozdawca

Marek Kraus

sędzia

Alicja Stępień

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu skargi na czynność egzekucyjną w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym oraz ocena uciążliwości zajęcia wynagrodzenia za pracę."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania egzekucyjnego w administracji i nie wyłącza możliwości podnoszenia zarzutów w innych trybach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w postępowaniu egzekucyjnym, które jest kluczowe dla zrozumienia zakresu ochrony prawnej zobowiązanych.

Kiedy skarga na zajęcie wynagrodzenia nie wystarczy? Sąd wyjaśnia granice postępowania egzekucyjnego.

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 665/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Marek Kraus
Sławomir Kozik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 54 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 17 czerwca 2024 r., nr 2201-IEE.7192.2.142.2024.DW w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 czerwca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS) po rozpatrzeniu zażalenia K. K. (dalej: Strona lub Skarżący) wniesionego do postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Słupsku (dalej: Naczelnik US) z dnia 29 kwietnia 2024 roku, którym oddalono skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu zawiadomieniem nr 2216-SEE.7110.97823284.2024.1.FEI z dnia 1 marca 2024 r. wynagrodzenia za pracę w H. S.A. w upadłości likwidacyjnej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:
Organ egzekucyjny - Naczelnik US prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Strony na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w dniu:
1) 25 października 2016 r. o numerach: 2222-SW-511.1079.2016 (obejmujący-należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. w łącznej kwocie należności głównej w wysokości 83.015,00 zł) i 2202-SW.511.1080.2016 (obejmujący należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. w łącznej kwocie należności głównej w wysokości 10.977,00 zł);
2) 16 marca 2017 r. o numerach: 2202-SW.723.418.2017 (obejmujący należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. w łącznej kwocie należności głównej w wysokości 6.986,00 zł) i 2202-SW.723.417.2017 (obejmujący należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. w łącznej kwocie należności głównej w wysokości 10.450,00 zł);
3) 21 kwietnia 2017 r. o numerze 2202-SW.723.533.2017 (obejmujący należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. w łącznej kwocie należności głównej w wysokości 56.768,00 zł).
Odpisy tytułów wykonawczych z 25 października 2016 r. wraz z odpisami zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P. S. A. oraz w B. S. A., doręczono Stronie 2 grudnia 2016 r.. Odpisy tytułów wykonawczych z 16 marca 2017 r. wraz z odpisami zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A., doręczono Stronie 28 kwietnia 2017 r. Odpis tytułu wykonawczego z 21 kwietnia 2024 r. wraz z odpisami zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B1 oraz B2, doręczono Stronie 30 czerwca 2017 r..
Organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego dokonał m.in. zajęcia wynagrodzenia za pracę w H. S.A. w upadłości likwidacyjnej (zawiadomieniem z 1 marca 2024 r.). Odpis zawiadomienia doręczono Stronie 18 marca 2024 r.. Z odpowiedzi syndyka masy upadłości z dnia 28 maja 2024 r. wynika, że należności za czas przed ogłoszeniem upadłości są zaspokajane w trybie przewidzianym - prawem, tj. dopiero po sporządzeniu i zatwierdzeniu planu podziału sum uzyskanych z likwidacji składników majątkowych. Obecnie przygotowywany jest plan podziału funduszy masy upadłościowej kategorii II. Wierzytelność Strony z tytułu wynagrodzenia za pracę za czas przed ogłoszeniem upadłości - została umieszczona w kategorii II pod pozycją 448 na prawomocnej liście wierzytelności z dnia 30 marca 2018 r. w kwocie brutto 19.135,89 zł (należność główna -18.997,24 zł oraz odsetki -138,65 zł).
Pismem z 22 marca 2024 r. (nadanej 25 marca 2024 r.) Strona wniosła m.in. skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, zarzucając jej zbytnią uciążliwość oraz zastosowanie jej z naruszeniem przepisów prawa.
Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2024 r. Naczelnik US oddalił skargę na ww. czynność egzekucyjną.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 29 kwietnia 2024 r. Strona wniosła - w ustawowym terminie - zażalenie.
Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 17 czerwca 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US. W uzasadnieniu wskazał, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Dlatego też, okoliczności dotyczące przedawnienia obowiązku objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie mogą być przedmiotem badania w toku tego postępowania.
Dyrektor IAS nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa przez Naczelnika US. Z akt sprawy wynika, iż w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a.". Organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a) tej ustawy, tj. egzekucja z wynagrodzenia za pracę. Regulują go przepisy wskazane w art. 72 § 1 u.p.e.a. W ramach podjętej czynności organ egzekucyjny 5 marca 2024 r. doręczył dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie z dnia 1 marca 2024 roku, zaś zobowiązanemu jego odpis - prawidłowo i skutecznie - doręczył 18 marca 2024 r.
Odpisy tytułów wykonawczych z 25 października 2016 r. wraz z odpisami zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P.S. A. oraz w B. S. A., doręczono Stronie 2 grudnia 2016 r. Odpisy tytułów wykonawczych z 16 marca 2017 r. wraz z odpisami zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A., doręczono Stronie 28 kwietnia 2017 r. Odpis tytułu wykonawczego z 21 kwietnia 2024 r. wraz z odpisami zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B1 oraz B2, doręczono Stronie 30 czerwca 2017 r..
Dyrektor IAS zauważył, że z odpowiedzi dłużnika zajętej wierzytelności wynika, że należności za czas przed ogłoszeniem upadłości są zaspokajane w trybie przewidzianym prawem, tj. dopiero po sporządzeniu i zatwierdzeniu planu podziału sum uzyskanych z likwidacji składników majątkowych. Obecnie przygotowywany jest plan podziału funduszy masy upadłościowej.
W ocenie Dyrektora IAS w przedmiotowej sprawie zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ww. ustawie, w tym organ egzekucyjny dopełnił wymogów wynikających z treści art. 72 § 1 -§ 4 u.p.e.a.
Organ odwoławczy nie dopatrzył się także uchybień formalnych. Zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę z dnia 1 marca 2024 r. zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 i art. 67 § 2a u.p.e.a..
W ocenie Dyrektora IAS również podniesiony zarzut uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego nie znajduje uzasadnienia. Zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Jednakże w toku postępowania egzekucyjnego Strona nie wskazała żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, i z którego - zdaniem Strony - egzekucja byłaby mniej uciążliwa.
Dyrektor IAS wskazał, że zastosowany w niniejszej sprawie środek egzekucyjny nie jest najłagodniejszym środkiem z katalogu wymienionego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jednakże w postępowaniu tym nie udało się wyegzekwować w całości dochodzonej należności. Zastosowane przez organ egzekucyjny inne środki egzekucyjne okazały się mało efektywne, przez co organ egzekucyjny nie jest w stanie zapewnić odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela.
Końcowo zauważył, że organ egzekucyjny po otrzymaniu tytułów wykonawczych dokonał badania dopuszczalności wszczęcia na ich podstawie egzekucji administracyjnej. W wyniku tej analizy organ egzekucyjny nie stwierdził, aby w sprawie istniały przeszkody do wszczęcia i przeprowadzenia egzekucji.
Mając na uwadze powyższe Dyrektor IAS stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Pismem z dnia 15 lipca 2024 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisane postanowienie Dyrektora IAS zaskarżając je w całości, w której zarzucono: art. 54 § 1 pkt 1, 2 § 4 pkt 1 w związku z art. 72 § 1 - § 4 u.p.e.a., art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 572 ze zm.) – dalej: "k.p.a." w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie.
Zarzucając powyższe Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora IAS i postanowienia Naczelnika US, zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych i dokonywanie doręczeń korespondencji w niniejszej sprawie w formie elektronicznej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika US, oddalające skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2).
W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1324/18; wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (wyroki NSA: z dnia 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1370/17; z 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13; CBOSA).
Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. NSA w przywołanym wyżej wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; por. też wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 2966/17, wyrok NSA z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1098/18; CBOSA).
Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA: z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2972/17; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13; CBOSA).
W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; CBOSA). Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyroki NSA: z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2843/16; z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3867/14; z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 802/13; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11; CBOSA).
W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyroki NSA: z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 48/18; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13, CBOSA).
Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.
Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną, w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, dokonanej zawiadomieniem z dnia 1 marca 2024 r., mogła być jedynie prawidłowość postępowania organu egzekucyjnego w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania przedmiotowej czynności egzekucyjnej.
W kontekście powyższego nie można w ramach niniejszej sprawy administracyjnej merytorycznie odnosić się do zarzutów dotyczących prawidłowości prowadzenia kontroli podatkowej, istnienia zaległości podatkowych, czy też przedawnienia zaległości podatkowych, gdyż kwestie te rozstrzygane są w ramach innych postępowań. Należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. W związku z powyższym ani Sąd, ani organy egzekucyjne w ramach niniejszej sprawy, której przedmiotem jest skarga na czynność egzekucyjną nie są uprawnione do badania: prawidłowości ww. kwestii. Powtórzyć należy, że w postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego (np. zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym). W konsekwencji przedmiotem badania w ramach wniesionej skargi na czynność egzekucyjną nie mogą być ww. kwestie. Stąd Sąd nie uwzględnił wniosku Skarżącego o dołączenie do akt niniejszej sprawy dokumentacji postępowań egzekucyjnych prowadzonych we wszystkich sprawach małżonków, gdyż dotyczyło to kwestii rozstrzyganych w ramach innych postępowań.
Odnosząc się do przedmiotu niniejszej sprawy, tj. skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę należy stwierdzić, że Dyrektor IAS prawidłowo dokonał oceny zajęcia ww. wierzytelności przez pryzmat przepisów określających wymagania formalnoprawne danej czynności egzekucyjnej.
Nie budzi wątpliwości, że na taką czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego przysługuje skarga przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony został w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., a jego zastosowanie regulują przepisy wskazane w art. 72 i art. 75 ww. ustawy.
I tak, zgodnie z art. 72 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przestanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie wynagrodzenia za pracę jest dokonane z chwilą doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu.
Zgodnie z art. 72 § 4 jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:
1. zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do pracodawcy, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób;
2. wzywa pracodawcę, aby:
a. w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie otrzymanego w tym czasie wynagrodzenia zobowiązanego z wyszczególnieniem wszystkich jego składników,
b. składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętego wynagrodzenia, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o to wynagrodzenie oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli;
3. poucza pracodawcę o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2.
Z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w u.p.e.a.. Organ egzekucyjny, wystawiając w dniu 1 marca 2024 r. zawiadomienie oraz przesyłając je do pracodawcy, a jego wydruk do zobowiązanego, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 72 u.p.e.a.
Sąd nie dopatrzył się również uchybień formalnych. Zawiadomienie z dnia 1 marca 2024 r. zawierało wszystkie niezbędne elementy, określone wart. 67 § 2 i art. 67 § 2a u.p.e.a., m.in. numery tytułów wykonawczych, kwotę należności głównej oraz okresy, za który należność została określona, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwoty naliczonych odsetek, a także kwoty kosztów egzekucyjnych.
W ocenie Sądu, za prawidłowe należało również uznać stanowisko organu, który stwierdził, że zajęcie wynagrodzenia za pracę dokonane zawiadomieniem z dnia 1 marca 2024 r. nie miało charakteru zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, co jednak możliwe jest w przypadku możliwości wyboru w tym zakresie.
Z przepisu tego wynikają dwie zasady, tj. zasada celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania zobowiązania) oraz zasada stosowania najłagodniejszego środka. Nie ma przy tym przeszkód prawnych do stosowania równocześnie kilku środków egzekucyjnych, lecz ich wybór powinien zostać dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku bez potrzeby stosowania środków kolejnych. Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia przy tym, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jawić się będzie dla zobowiązanego jako dokuczliwe. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. W toku danego postępowania egzekucyjnego organ prowadzący postępowanie winien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym.
Zauważyć należy, że zajęcie wynagrodzenia za pracę stanowi jeden z najmniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Skarżący podnosząc zarzut uciążliwości tego środka nie wskazał innych, jego zdaniem mniej uciążliwych środków egzekucyjnych, które prowadziłyby bezpośrednio do wykonania dochodzonego obowiązku. Czynności egzekucyjne zaś zawsze będą w jakimś stopniu dolegliwe dla zobowiązanego. Przy czym zdefiniowana w orzecznictwie sądów administracyjnych "uciążliwość" oznacza dokuczliwość zastosowanego środka dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodującą niemożność czy utrudnienia codziennego funkcjonowania dłużnika (por. wyrok WSA w Gdańsku z 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 26/08, wyrok WSA we Wrocławiu z 21 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Wr 52/18), a tego strona w tym przypadku nie wykazała. Trzeba też pamiętać, że o uciążliwości środka egzekucyjnego nie może świadczyć subiektywne przekonanie Skarżącego. Ponadto to do strony (jako zobowiązanego) należy wykazanie na czym ta uciążliwość polega i zidentyfikowanie innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu. To bowiem strona ma największą wiedzę w tym zakresie.
W niniejszej sprawie Skarżący nie wskazał żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, a zaskarżony środek egzekucyjny byłby dla niego mniej uciążliwy. W konsekwencji należy uznać, że organ zastosował dostępny środek egzekucyjny, który jest jednym ze środków ocenianych jako mniej uciążliwy dla zobowiązanego. Przy czym podkreślenia wymaga, że zasada wyboru środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego znajduje zastosowanie, ale wyłącznie w sytuacji możliwości wyboru spośród kilku środków. Natomiast Skarżący nie wskazał alternatywnego, mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W sprawie brak było zatem podstaw do rozpatrywania zajęcia wynagrodzenia za pracę jako zbyt uciążliwego środka egzekucji w sytuacji, gdy Skarżący nie wskazał innego środka spełniającego cele egzekucji.
Wobec powyższego trudno uznać, że organy obu instancji prowadziły postępowanie w sposób naruszający przepisy postępowania administracyjnego, bądź ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wniesioną przez Stronę skargę na czynność egzekucyjną rozstrzygnięto z poszanowaniem zasad wszechstronnego rozpoznania okoliczności sprawy i przy dokonaniu prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jednocześnie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśniono Skarżącemu podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia, wraz z przytoczeniem konkretnych przepisów prawa, mających zastosowanie w sprawie, jak również opisano ustalony w sprawie stan faktyczny, który jest zgodny z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Zaskarżone postanowienia organów egzekucyjnych zawierają wszystkie elementy wymienione w art. 124 § 1 i 2 k.p.a. Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że zarzuty skargi są bezzasadne.
Wydając zaskarżone postanowienie, organ odwoławczy nie ograniczył się tylko do kontroli postanowienia organu I instancji, ale i odwołał się do wszystkich wskazanych przez Skarżącego kwestii. Merytorycznie rozstrzygnął sprawę, ustalając niesporny stan faktyczny, dokonał oceny mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Oczekiwanie Strony, że sprawa powinna zostać rozpatrzona odmiennie nie oznacza, że w toku toczącego się postępowania organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa. W konsekwencji również zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jest bezzasadny.
Podsumowując, Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedzone zostało dokładnym wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy, z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego co znalazło odzwierciedlenie w sporządzonym uzasadnieniu. Przy czym w niniejszej sprawie organy nie były zobligowane do prowadzenia postępowania dowodowego, albowiem wszystkie istotne z punktu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności wynikają z akt sprawy.
Zarzuty zawarte w skardze okazały się bezzasadne. Sąd rozpoznając przedmiotową skargę nie stwierdził innych naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935), skargę oddalił nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI