I SA/Gd 632/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę E. S. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej określenia nadwyżki podatku naliczonego do zwrotu za okres od marca do czerwca 2022 r. Spór koncentrował się na interpretacji art. 89b ust. 1 ustawy o VAT, który nakłada obowiązek korekty podatku naliczonego w przypadku nieuregulowania należności wynikającej z faktury w terminie 90 dni od upływu terminu płatności. Spółka nabyła węgiel od B. Sp. z o.o., jednak z powodu problemów z dostawami i braku zapłaty ze strony spółki, umowa została rozwiązana. Spółka obciążyła kontrahenta karami umownymi i złożyła oświadczenia o potrąceniu tych kar z należnościami za dostarczony węgiel. Kontrahent nie zgodził się na potrącenie i skierował sprawę na drogę sądową. Organy podatkowe uznały, że skoro potrącenie wymagało zgody obu stron zgodnie z umową, a zgoda ta nie została wyrażona, należność nie została uregulowana, co skutkowało obowiązkiem korekty podatku naliczonego. WSA w Gdańsku podzielił stanowisko organów, podkreślając, że choć potrącenie jest ustawowo dopuszczalne bez zgody drugiej strony (art. 498 k.c.), to strony umowy mogły odmiennie uregulować tę kwestię, co uczyniły w § 12 ust. 2 umowy, uzależniając potrącenie od zgody drugiej strony. Brak tej zgody, w połączeniu z kwestionowaniem przez kontrahenta zasadności potrącenia i skierowaniem sprawy do sądu, uniemożliwił uznanie należności za uregulowaną w rozumieniu art. 89b ust. 1 u.p.t.u. Sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 89b ust. 1 ustawy o VAT w kontekście potrącenia wierzytelności, gdy umowa wymaga zgody obu stron na potrącenie, a wierzytelność jest sporna.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której umowa między stronami zawierała klauzulę uzależniającą potrącenie od zgody drugiej strony. Interpretacja art. 199a § 3 O.p. jest zgodna z utrwalonym orzecznictwem NSA.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w sytuacji, gdy umowa między stronami uzależnia możliwość potrącenia wzajemnych wierzytelności od zgody drugiej strony, a taka zgoda nie została wyrażona, a wierzytelność jest sporna, można uznać należność za uregulowaną w rozumieniu art. 89b ust. 1 ustawy o VAT, co skutkowałoby brakiem obowiązku korekty podatku naliczonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w takiej sytuacji należność nie może być uznana za uregulowaną w rozumieniu art. 89b ust. 1 ustawy o VAT, co skutkuje obowiązkiem dokonania korekty podatku naliczonego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienia umowy uzależniające potrącenie od zgody drugiej strony mają pierwszeństwo przed ogólnymi przepisami kodeksu cywilnego. Brak zgody kontrahenta na potrącenie wierzytelności z tytułu kar umownych z należnością za dostarczony węgiel, w połączeniu z faktem skierowania sprawy na drogę sądową, uniemożliwił uznanie należności za uregulowaną. W konsekwencji, spółka była zobowiązana do korekty podatku naliczonego zgodnie z art. 89b ust. 1 ustawy o VAT.
Czy organ podatkowy, w przypadku wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, ma obowiązek wystąpić do sądu powszechnego o ustalenie tych okoliczności na podstawie art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Obowiązek wystąpienia do sądu powszechnego na podstawie art. 199a § 3 O.p. powstaje jedynie wówczas, gdy zgromadzony materiał dowodowy pozostawia obiektywne wątpliwości co do istnienia stosunku prawnego bądź prawa, które wymagają wyjaśnienia przez sąd powszechny. Organy podatkowe mają prawo do samodzielnej oceny skutków czynności cywilnoprawnych na gruncie prawa podatkowego.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko NSA, że art. 199a § 3 O.p. jest przepisem uzupełniającym, a organ podatkowy nadal ma obowiązek kwalifikowania zdarzeń na gruncie prawa podatkowego. W niniejszej sprawie nie istniały obiektywne wątpliwości co do istnienia stosunku prawnego lub prawa, które wymagałyby skierowania sprawy do sądu powszechnego, ponieważ organy podatkowe mogły samodzielnie ocenić skutki potrącenia na gruncie prawa podatkowego.
Przepisy (7)
Główne
u.p.t.u. art. 89b § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
W przypadku nieuregulowania należności wynikającej z faktury dokumentującej dostawę towarów lub świadczenie usług na terytorium kraju w terminie 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze, dłużnik jest obowiązany do korekty odliczonej kwoty podatku wynikającej z tej faktury, w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 99 § ust. 12
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis dotyczący rozliczenia podatku przez organ w przypadku braku złożenia deklaracji lub złożenia deklaracji korygującej.
O.p. art. 233 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
O.p. art. 220 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
O.p. art. 199a § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa w przypadku wątpliwości.
k.c. art. 498 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Warunki potrącenia wzajemnych wierzytelności.
k.c. art. 499
Kodeks cywilny
Sposób dokonania potrącenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 89b ust. 1 u.p.t.u. w związku z art. 498 § 1 i 2 k.c. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że skuteczna kompensata wzajemnych należności nie stanowi uregulowania należności. • Naruszenie przepisów postępowania: art. 121, 122, 187 § 1 i 191 O.p. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i pominięcie faktu, że na 90 dzień od dnia upływu terminu płatności sporna wierzytelność nie istniała. • Naruszenie art. 199a § 1 O.p. poprzez błędne ustalenie w zakresie skuteczności dokonanego potrącenia pomijającego zgodny zamiar stron umowy i jej cel. • Naruszenie art. 199a § 3 O.p. poprzez zaniechanie przez organ wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie skuteczności dokonanego potrącenia.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów podatkowych i sądu, że potrącenie wymagało zgody obu stron zgodnie z umową, a jej brak uniemożliwił uznanie należności za uregulowaną w rozumieniu art. 89b ust. 1 u.p.t.u. • Argumentacja sądu, że nie istniały obiektywne wątpliwości co do istnienia stosunku prawnego lub prawa, które wymagałyby skierowania sprawy do sądu powszechnego na podstawie art. 199a § 3 O.p.
Godne uwagi sformułowania
Istotą "uregulowania należności" jest zaspokojenie wierzyciela, powodujące wygaśnięcie jego roszczeń wobec dłużnika. • Skorzystanie z ulgi na złe długi przez podatnika-sprzedawcę i skorygowanie przezeń podatku należnego wiąże się z obowiązkami w zakresie korekty podatku naliczonego przez podatnika- nabywcę. • Każda ze Stron zastrzega sobie wszelkie prawa do dokonania potrąceń jakie dana Strona posiada, lub do których będzie miała prawo po rozwiązaniu niniejszej umowy, a wynikających lub pochodzących z niniejszej umowy, z zastrzeżeniem, że druga Strona wyrazi na to zgodę. • Instytucja potrącenia uregulowana w art. 498-505 k.c. jest równoważnym sposobem spełnienia świadczenia (zapłaty). • Opisana powyżej ustawowa instytucja potrącenia nie ma jednakże zastosowania w rozpatrywanej sprawie, albowiem została ona – zgodnie z zasadą swobody umów – odrębnie uregulowana przez Skarżącą oraz jej kontrahenta w umowie z dnia 15 lipca 2021 r.
Skład orzekający
Irena Wesołowska
przewodniczący
Małgorzata Gorzeń
sprawozdawca
Elżbieta Rischka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 89b ust. 1 ustawy o VAT w kontekście potrącenia wierzytelności, gdy umowa wymaga zgody obu stron na potrącenie, a wierzytelność jest sporna."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której umowa między stronami zawierała klauzulę uzależniającą potrącenie od zgody drugiej strony. Interpretacja art. 199a § 3 O.p. jest zgodna z utrwalonym orzecznictwem NSA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatkowego związanego z korektą VAT i potrąceniami, a jej rozstrzygnięcie opiera się na analizie klauzuli umownej, co czyni ją interesującą dla praktyków prawa podatkowego.
“Potrącenie wierzytelności wymaga zgody obu stron? WSA w Gdańsku wyjaśnia obowiązek korekty VAT.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.