I SA/Gd 632/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2015-09-30
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od czynności cywilnoprawnychPCCmiejsce wykonywania praw majątkowychinterpretacja indywidualnaodmowa wszczęcia postępowaniaOrdynacja podatkowaprawo cywilnemiejsce spełnienia świadczeniasąd administracyjny

WSA w Gdańsku uchylił postanowienie Ministra Finansów o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie interpretacji przepisów podatkowych dotyczących miejsca wykonywania praw majątkowych.

Sprawa dotyczyła odmowy wszczęcia postępowania o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych przez Ministra Finansów. Wnioskodawczyni chciała dowiedzieć się, jak rozumieć pojęcie "miejsca wykonywania praw majątkowych" w kontekście podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Minister Finansów odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że pytanie wykracza poza jego kompetencje i wymagałoby analizy przepisów cywilnych oraz stanu faktycznego. WSA w Gdańsku uznał odmowę za niezasadną, stwierdzając, że interpretacja przepisu PCC, nawet odwołującego się do pojęć z prawa cywilnego, mieści się w kompetencjach organu i odmowa narusza zasadę zaufania do organów podatkowych.

Przedmiotem skargi była odmowa wszczęcia postępowania o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego przez Ministra Finansów, który utrzymał w mocy wcześniejsze postanowienie o odmowie. Wnioskodawczyni P. S. zapytała o rozumienie pojęcia "miejsca wykonywania praw majątkowych" w kontekście podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), wskazując na planowaną cesję wierzytelności. Minister Finansów uznał, że pytanie wykracza poza zakres interpretacji, ponieważ wymagałoby analizy przepisów cywilnych i stanu faktycznego, co nie jest możliwe w postępowaniu o wydanie interpretacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd uznał, że interpretacja przepisu art. 1 ust. 4 ustawy o PCC, nawet jeśli wymaga odwołania się do pojęć z prawa cywilnego (jak "miejsce spełnienia świadczenia"), mieści się w kompetencjach organu interpretacyjnego. Odmowa wszczęcia postępowania została uznana za nieprawidłową, naruszającą funkcje informacyjną i gwarancyjną interpretacji indywidualnej oraz zasadę zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.). Sąd podkreślił, że pytanie o wykładnię pojęcia nieuregulowanego w prawie podatkowym, ale występującego w jego przepisie, jest dopuszczalne, a ocena stanowiska wnioskodawczyni powinna nastąpić w ramach merytorycznego rozpatrzenia wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa wszczęcia postępowania jest niezasadna.

Uzasadnienie

Wykładnia pojęcia "miejsca wykonywania praw majątkowych" zawartego w art. 1 ust. 4 u.p.c.c., nawet jeśli wymaga odwołania się do przepisów prawa cywilnego (np. "miejsca spełnienia świadczenia"), mieści się w kompetencjach organu interpretacyjnego. Odmowa wszczęcia postępowania w takiej sytuacji narusza funkcje interpretacji indywidualnej oraz zasadę zaufania do organów podatkowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

O.p. art. 14b § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 165a § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.c.c. art. 1 § ust. 4

Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych

Kluczowe pojęcie "miejsca wykonywania praw majątkowych" nie jest zdefiniowane w ustawie i wymaga odwołania się do innych przepisów, w tym prawa cywilnego (np. "miejsca spełnienia świadczenia").

Pomocnicze

O.p. art. 14c

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 14h

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.c.c. art. 1 § ust. 1

Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych

K.c. art. 454 § § 1

Kodeks cywilny

Przywołany jako podstawa do interpretacji pojęcia "miejsca wykonywania praw majątkowych" jako tożsamego z "miejscem spełnienia świadczenia".

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pkt 2 - kontrola postanowień w postępowaniu administracyjnym; pkt 4a - kontrola interpretacji przepisów prawa podatkowego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

lit. c) - uchylenie postanowienia.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o interpretację dotyczy przepisu prawa podatkowego, mimo odwołania do pojęć z prawa cywilnego. Odmowa wszczęcia postępowania narusza funkcje interpretacji indywidualnej (informacyjną i gwarancyjną). Odmowa wszczęcia postępowania narusza zasadę zaufania do organów podatkowych, zwłaszcza w kontekście odmiennych rozstrzygnięć w podobnych sprawach. Pytanie o wykładnię pojęcia niezdefiniowanego w prawie podatkowym jest dopuszczalne.

Odrzucone argumenty

Pytanie o "miejsce wykonywania praw majątkowych" wykracza poza kompetencje organu interpretacyjnego, gdyż wymaga analizy przepisów cywilnych i stanu faktycznego. Wniosek prowadzi do blankietowego wyjaśniania przepisów prawa podatkowego w oderwaniu od stanu faktycznego. Organ nie może dokonywać oceny stanu faktycznego ani analizować treści umów w postępowaniu o wydanie interpretacji.

Godne uwagi sformułowania

"miejsce wykonywania praw majątkowych" - pojęcie nieunormowane w prawie podatkowym "miejsce spełnienia świadczenia" - pojęcie z Kodeksu cywilnego, pomocnicze dla interpretacji "niezasadne odstąpienie od wydania interpretacji indywidualnej" "naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych" "nie można było uznać, że żądane przez skarżącą rozstrzygnięcie wykraczałoby poza zakres interpretacji przepisów prawa podatkowego, a jednocześnie godziło w jej funkcję gwarancyjną."

Skład orzekający

Małgorzata Tomaszewska

przewodniczący

Krzysztof Przasnyski

członek

Elżbieta Rischka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności wniosków o interpretację przepisów podatkowych, które odwołują się do pojęć z innych gałęzi prawa, oraz podkreślenie znaczenia zasady zaufania do organów podatkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wszczęcia postępowania o interpretację indywidualną w sprawach podatkowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe mogą próbować unikać wydawania interpretacji, powołując się na brak kompetencji do analizy przepisów innych niż podatkowe. Sąd administracyjny koryguje takie podejście, podkreślając obowiązek organu i zasadę zaufania.

Czy organ podatkowy może odmówić interpretacji, bo musi sięgnąć do Kodeksu cywilnego? Sąd mówi: nie!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 632/15 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2015-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-04-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /sprawozdawca/
Krzysztof Przasnyski
Małgorzata Tomaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
6560
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 749
art. 14 b § 1 art. 165 a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Dorota Kotlarek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 września 2015 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 5 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Finansów z dnia 25 listopada 2014 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Finansów z dnia 5 lutego 2015 r. który po rozpatrzeniu zażalenia p. P. S. utrzymał w mocy postanowienie z dnia 25 listopada 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej, dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w części dotyczącej rozumienia pojęcia "miejsce wykonywania praw majątkowych".
Stan sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 25 sierpnia 2014 r. p. P. S. złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, dotyczący m.in. rozumienia pojęcia "miejsce wykonywania praw majątkowych".
We wniosku przedstawiono następujący opis zdarzenia przyszłego:
Wnioskodawczyni jest osobą fizyczną, posiadającą miejsce zamieszkania na terytorium Polski. Wnioskodawczyni nabędzie od spółki kapitałowej prawa słowackiego z siedzibą w Słowacji ("cedent") wierzytelność pieniężną (dalej jako "wierzytelność"). Dłużnikiem z tytułu wierzytelności będzie fundusz inwestycyjny zamknięty aktywów niepublicznych z siedzibą w Polsce ("dłużnik"). Na mocy postanowień umowy zawartej między cedentem a dłużnikiem, dłużnik będzie zobowiązany do spłaty wierzytelności na wskazany w umowie rachunek bankowy cedenta, prowadzony w banku mającym siedzibę i zarząd za granicą. Cesja wierzytelności nastąpi w drodze umowy sprzedaży i zostanie zawarta poza granicami Polski ("umowa cesji"). W konsekwencji dokonania cesji wierzytelności, wnioskodawczyni będzie przysługiwać wierzytelność wobec dłużnika. Miejscem wykonania praw majątkowych będzie Słowacja. Żadna ze stron z tytułu dokonania cesji nie będzie opodatkowana podatkiem od towarów i usług ani też nie będzie z niego zwolniona.
Wobec powyższego zadano następujące pytanie, oznaczone we wniosku nr 1: jak należy rozumieć pojęcie "miejsca wykonywania praw majątkowych" (wynikających z wierzytelności pieniężnych) w rozumieniu art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst jedn. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 ze zm.), zwanej dalej "u.p.c.c."?
Przedstawiając własne stanowisko, wnioskodawczyni wskazała, że na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.c.c., podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają m.in. umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych. Stosownie do art. 1 ust. 4 u.p.c.c., umowa ta może podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, jeżeli jej przedmiotem są:
1. rzeczy znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa majątkowe wykonywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2. rzeczy znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za granicą, w przypadku gdy nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i czynność cywilnoprawna została dokonana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W związku z powyższym, w opinii wnioskodawczyni, wobec braku definicji w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych pojęcia "miejsca wykonywania praw majątkowych", należy przyjąć, że jest to pojęcie tożsame z pojęciem "miejsca spełnienia świadczenia" w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego.
W konsekwencji, zdaniem wnioskodawczyni, dla potrzeby zastosowania art. 1 ust. 4 u.p.c.c., ustalając miejsce wykonania prawa majątkowego, jakim jest wierzytelność, odnosić się należy do wynikających z Kodeksu cywilnego zasad ustalenia miejsca spełnienia świadczenia.
W dniu 25 listopada 2014 r. Minister Finansów wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w części dotyczącej rozumienia pojęcia "miejsce wykonywania praw majątkowych". Minister Finansów stwierdził, że z uwagi na sposób przedstawienia organowi zagadnienia mającego stanowić przedmiot żądanej interpretacji indywidualnej, nie spełniałaby ona funkcji, jakie zostały przewidziane przez ustawodawcę dla tego typu instytucji.
Wnioskodawczyni złożyła zażalenie na to postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego w sprawie objętej wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2014 r. oraz zarzuciła organowi naruszenie:
- art. 14b § 1 w związku z art. 14c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), zwanej dalej "O.p.":, poprzez niezasadne odstąpienie od wydania interpretacji indywidualnej zawierającej ocenę prawną stanowiska wnioskodawczyni, pomimo złożenia ważnego i właściwie opłaconego wniosku o jej wydanie;
- art. 165a w zw. z art. 14h O.p. poprzez uznanie, że pytanie nr 1 z wniosku dotyczy okoliczności, które nie mogą być rozstrzygnięte w ramach postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego;
- art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p., poprzez odmowę wydania interpretacji indywidualnej, a przez to naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych.
Postanowieniem z dnia 5 lutego 2015 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Odnosząc się do treści złożonego wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, a w szczególności pytania pierwszego oraz sposobu, w jaki zostało przedstawione przez P. S. stanowisko w sprawie oceny prawnej, organ zauważył, że wnioskodawczyni oczekiwała od organu interpretacyjnego przedstawienia ogólnej interpretacji użytego w art. 1 ust. 4 u.p.c.c. pojęcia "miejsce wykonywania praw majątkowych" bez odniesienia tych wątpliwości do przedstawionego przez nią opisu zdarzenia przyszłego, co uczyniła w pytaniu drugim.
Organ podkreślił, że wydając interpretację indywidualną w tak wyznaczonym treścią wniosku zakresie, nie tylko wydałby ogólne i wariantowe rozstrzygnięcie, stanowiące jedynie prezentację poglądów organu upoważnionego na temat analizowanego zagadnienia, nie pozwalające na wyjaśnienie wątpliwości wnioskodawczyni ściśle związanych z jej sytuacją prawną, ale przede wszystkim zmuszony zostałby do dokonania oceny prawidłowości bądź nieprawidłowości jej wywodów, dotyczących określenia miejsca wykonania praw majątkowych.
Minister Finansów podniósł, że rozstrzygnięcie kwestii, gdzie podlegać będą wykonaniu prawa majątkowe, mające być przedmiotem cesji, nie stanowi zagadnienia, które mogłoby podlegać merytorycznemu rozpatrzeniu w ramach postępowania uregulowanego w rozdziale 1a O.p., tj. w interpretacji indywidualnej wydawanej w trybie art. 14b O.p., Podkreślił, że to przepis prawa materialnego podatkowego, a nie stan faktyczny jest przedmiotem interpretacji.
Minister Finansów zaakcentował, że wydanie interpretacji indywidualnej w oczekiwanym przez wnioskodawczynię zakresie musiałoby się sprowadzić do przeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego, w tym w szczególności do dokonania analizy treści umów, z których wynikają wierzytelności, które wnioskodawczyni planuje nabyć, a zwłaszcza ich postanowień dotyczących prawa właściwego dla stosunku zobowiązaniowego, z którego wynikają wierzytelności, mające być przedmiotem nabycia, jak również dokonania interpretacji przepisów niebędących przepisami prawa podatkowego. Tym samym, istota żądanej interpretacji sprowadzałaby się do dokonania przez organ oceny kwestii pozostających w kompetencji innych organów, w tym organu podatkowego, właściwego do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, a wręcz do przesądzenia, gdzie wykonanie konkretnych praw majątkowych, mających być przedmiotem sprzedaży będzie miało miejsce. Ocena taka wykracza natomiast poza zakres uprawnień organu upoważnionego do wydawania interpretacji indywidualnych przepisów prawa podatkowego.
Organ powołał się na wynikającą z art. 120 O.p. zasadę praworządności stwierdzając, że wszczęcie postępowania w sprawie wydania interpretacji przepisów prawa podatkowego jest możliwe wyłącznie na podstawie takiego wniosku zainteresowanego, którego sposób sformułowania pozwala na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia realizującego funkcje przypisane tej instytucji prawnej przez ustawodawcę. Żądane przez wnioskodawczynię rozstrzygnięcie wykraczałoby natomiast poza zakres interpretacji przepisów prawa podatkowego, a jednocześnie godziło w istotę tej instytucji - jej funkcję gwarancyjną. Zdaniem organu, należy bowiem mieć na uwadze, że w opisanej sytuacji nie byłoby możliwe przyporządkowanie tak wydanej interpretacji do konkretnego zdarzenia przyszłego, a przez to niemożliwa byłaby realizacja funkcji ochronnej wynikającej z zastosowania się przez wnioskodawczynię do wydanej na jej wniosek interpretacji.
Organ nie podzielił zarzutu naruszenia art. 14b § 1 w związku z art. 14c O.p. oraz art. 165a w związku z art. 14h O.p. wskazując, że powodem, dla którego wydał zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nie była wielokrotnie wskazywana przez wnioskodawczynię okoliczność, że Kodeks cywilny nie stanowi przepisów prawa podatkowego, lecz fakt, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia wątpliwości wnioskodawczyni - w sytuacji gdyby zadane pytanie wiązało się z opisem zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku - konieczna byłaby nie tylko analiza norm szeroko pojętego prawa cywilnego, ale również okoliczności faktycznych towarzyszących danej czynności prawnej oraz sama treść umowy - zarówno tej, którą planuje zawrzeć wnioskodawczyni, jak również tej, z której wynika nabywana przez nią wierzytelność. To z kolei wymagałoby od organu przeprowadzenia postępowania dowodowego, do czego nie posiada on upoważnienia w obowiązujących przepisach prawa.
Mając powyższe na uwadze Minister Finansów stwierdził, że w prawidłowy sposób zastosowano w niniejszej sprawie art. 165a § 1 w związku z art. 14h O.p., zgodnie z którym w przypadku, gdy wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej został wniesiony przez osobę niebędącą zainteresowanym lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisane postanowienie, skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie:
- art. 14b § 1 w zw. z art. 14c O.p., poprzez niezasadne odstąpienie od wydania interpretacji indywidualnej zawierającej ocenę prawną stanowiska wnioskodawczyni, pomimo złożenia ważnego i właściwie opłaconego wniosku o jej wydanie;
- art. 165a w zw. z art. 14h O.p. poprzez uznanie, że pytanie nr 1 z wniosku dotyczy okoliczności, które nie mogą być rozstrzygnięte w ramach postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego;
- art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p., poprzez odmowę wydania interpretacji indywidualnej, a przez to naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie obu postanowień wydanych w sprawie oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła argumentację prezentowaną w postępowaniu przed organem. Jej zdaniem organ w sposób całkowicie nieuzasadniony i dowolny uznał, że przedmiotem zapytania były wnioski o dwie odrębne od siebie interpretacje. Skarżąca wyjaśniła, że w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym, zagadnienie zaadresowane pytaniem oznaczonym nr 1 stanowiło niejako zagadnienie wstępne, warunek konieczny rozstrzygnięcia zagadnienia zaadresowanego pytaniem oznaczonym nr 2. W tej sytuacji całkowicie nietrafny jest pogląd jakoby wniosek ten miał prowadzić do niejako blankietowego wyjaśniania treści przepisów prawa podatkowego, w oderwaniu od stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, którego dotyczy złożony wniosek.
Według skarżącej, przedmiotowym zapytaniem o zakres pojęciowy terminu "miejsce wykonania prawa majątkowego" zwróciła się do organu o udzielenie informacji o możliwości zastosowania normy prawa podatkowego, co obok wykładni prawa, stanowi przedmiot interpretacji przepisów prawa podatkowego w rozumieniu O.p.. Wykładnia pojęcia "miejsce wykonywania prawa majątkowego" była niezbędna dla odpowiedzi na drugie pytanie przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji prawa podatkowego, dla oceny zaprezentowanego w nim stanowiska, a wreszcie też dla wskazania prawidłowego postępowania, o którym mowa jest jednoznacznie w art. 14b w zw. z art. 14c O.p..
W ocenie skarżącej, całkowicie nieuzasadnione i sprzeczne z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych jest twierdzenie organu, że w związku z tym, że Kodeks cywilny nie stanowi przepisów prawa podatkowego, to organ podatkowy był w sposób bezwzględny niekompetentny i nieuprawniony do interpretowania jego przepisów. Na poparcie stanowiska wskazała poglądy wyrażone w wyrokach: NSA z dnia 27 listopada 2013 r. sygn. akt II FSK 27/12 i WSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2490/12.
Skarżąca stwierdziła, że w niniejszej sprawie dochodziła interpretacji unormowania wynikającego z art. 1 ust. 4 u.p.c.c. Jej zdaniem, wymieniona regulacja stanowi niewątpliwie przepis materialnego prawa podatkowego. Prawodawca odwołuje się w nim jednak do miejsca wykonywania prawa majątkowego (posługując się określeniem "prawa majątkowe wykonywane na terytorium Rzeczypospolitej", względnie "prawa majątkowe wykonywane za granicą"), pojęcia nieunormowanego w prawie podatkowym. Jednocześnie zaniechanie wyjaśnienia tego pojęcia na podstawie obowiązującego prawa nawet jeżeli nie byłoby nim prawo podatkowe, uniemożliwia prawidłowe wskazanie i określenie przedmiotu opodatkowania. Ponieważ zaś ustawa ta reguluje zasady opodatkowania czynności cywilnoprawnych, to naturalnym źródłem poszukiwania znaczenia prawnego pojęcia użytego w normie prawa podatkowego, ale niezdefiniowanym w żadnym przepisie tego prawa, jest odwołanie do norm prawa cywilnego określonych w Kodeksie cywilnym.
Wbrew twierdzeniom Ministra Finansów, skarżąca nie wnioskowała o dokonanie przez organ interpretacji przepisów Kodeksu cywilnego i o określenie "miejsca spełnienia świadczenia". Przedmiotem zapytania było jedynie potwierdzenie, że dokonując subsumpcji przedstawionego we wniosku stanu faktycznego do przepisów prawa podatkowego, może posługiwać się pomocniczo zdefiniowanym pojęciem "miejsca spełnienia świadczenia", dokonując własnej oceny prawidłowości zastosowania przedmiotowego przepisu.
Zdaniem skarżącej, obowiązek dokonywania przez organ rozpatrujący wniosek o interpretację przepisów prawa podatkowego również wykładni przepisów innych, niż stricte podatkowe potwierdza wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 272/11.
Dalej skarżąca podniosła, że pomimo wyczerpującego przedstawienia zdarzenia przyszłego oraz swojego stanowiska w sprawie, organ wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, co jest przejawem naruszenia art. 121 § 1 O.p..
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ stwierdził, że wydanie żądanego przez nią rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym we wniosku naruszałoby kompetencje właściwych organów podatkowych i kontrolnych. Powyższa argumentacja, zdaniem wnioskodawczyni, podważa wynikającą z art. 121 § 1 O.p. zasadę, iż postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Skarżąca podkreśliła, że na pytania identycznie sformułowane do tych zadanych przez nią we wniosku inni wnioskujący uzyskali odpowiedzi od Dyrektora właściwej ze względu na ich miejsce zamieszkania Izby Skarbowej np. Dyrektor Izby Skarbowej w dniu 4 marca 2014 r. wydał indywidualne interpretacje indywidualne o nr [...] oraz nr [...].
Wnioskodawczyni zaznaczyła, że zdaje sobie sprawę z faktu, że interpretacje wydawane są w indywidualnych stanach faktycznych oraz, że wydanie interpretacji dla jednego podmiotu nie tworzy dla innego gwarancji otrzymania analogicznej interpretacji, niemniej jednak niezwykle trudno jest mówić o zaufaniu do organów podatkowych, kiedy w podobnych sprawach wnioskujący otrzymują diametralnie rozbieżne stanowiska organów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej jako "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.).
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zgodna z prawem jest odmowa wszczęcia postępowania z wniosku skarżącej o udzielenie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.
Stanowisko Ministra Finansów zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu należało ocenić jako nieprawidłowe.
W niniejszej sprawie zarzuty skargi należało zbadać w kontekście funkcji i celów instytucji indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.
Celem interpretacji indywidualnej, o której mowa w art. 14b O.p., jest wyeliminowanie wątpliwości co do prawidłowego zastosowania przez podatnika prawa podatkowego w jego indywidualnej sprawie. Składający wniosek o wydanie powyższej interpretacji obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Jak podkreśla się w orzecznictwie, instytucja interpretacji indywidualnej pełni funkcje informacyjne oraz gwarancyjne w stosunku do wnioskodawcy. Podatnik bowiem uprawniony jest wystąpić o wyjaśnienie treści i znaczenia określonej normy prawnej, zaliczanej do prawa podatkowego. W ten sposób uzyskuje on informacje jak należy rozumieć określony przepis prawny. Podatnik ma zaś gwarancje przewidywalności postępowania ze strony organu podatkowego. W sytuacji ciągłej zmienności prawa podatkowego, bardzo dużej ilości tych przepisów, braku precyzji w ich tworzeniu podatnik inicjuje niejako prewencyjną aktywność organu podatkowego, poznając jego stanowisko jeszcze przed ewentualnym wszczęciem postępowania wymiarowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt I FSK 1456/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powołany przez organ art. 165a § 1 O.p., który to przepis ma zastosowanie w myśl art. 14h O.p. do interpretacji przepisów prawa podatkowego (Rozdział 1a O.p.), stanowi, że organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy:
1) wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej został wniesiony przez osobę niebędącą zainteresowanym lub 2) z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
Tymi "innymi przyczynami" uniemożliwiającymi wydanie prawidłowej indywidualnej interpretacji jest:
1) wskazanie we wniosku jako przedmiotu interpretacji przepisów innych niż przepisy prawa podatkowego,
2) wskazanie we wniosku przepisów prawa podatkowego w sprawach pozostających poza zakresem przedmiotowym upoważnienia organu wydającego interpretację indywidualną z upoważnienia Ministra Finansów,
3) wskazanie we wniosku zagadnienia, unormowanego przepisami prawa podatkowego, którego rozwiązania nie może dostarczyć interpretacja podatkowa, bowiem wydanie interpretacji indywidualnej wymagałoby w istocie poddanie ocenie stanu faktycznego, a nie przepisu prawa podatkowego,
4) wskazanie przepisów wymagających zinterpretowania, które nie regulują wprost sfery odpowiedzialności podatkowej wnioskodawcy.
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom organu, w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z powyższych przesłanek.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że sformułowane we wniosku pytanie co do tego, jak rozumieć pojęcie "miejsca wykonywania praw majątkowych" (wynikających z wierzytelności pieniężnych) w rozumieniu art. 1 ust. 4 u.p.c.c. dotyczy przepisu prawa podatkowego, a zatem organ interpretacyjny miał obowiązek wydać interpretację indywidualną, co nakazuje mu w takich warunkach przepis art. 14b § 1 O.p.
Nie zmienia tej oceny fakt, że przedstawiając swoje stanowisko i jego uzasadnienie wnioskodawczyni odwołała się do pojęć z zakresu prawa cywilnego, to bowiem jest kwestią wyboru metod wykładni poddanego analizie zwrotu, o wyjaśnienie którego wnoszono. Sąd podkreśla, że wnioskodawczyni miała prawo dla celów analizy pojęcia "miejsca wykonywania praw majątkowych" odwołać się do wykładni systemowej zewnętrznej i przyjąć, że skoro w u.p.c.c. nie zdefiniowano tego sformułowania, to można i należy sięgnąć do pojęcia "miejsca spełnienia świadczenia" w rozumieniu art. 454 § 1 K.c. Ocena prawidłowości stanowiska wnioskodawczyni w tym względzie należała do organu interpretacyjnego - mogła ona być pozytywna, bądź negatywna, ale z całą pewnością nie można było uznać - jak uczynił to organ - że żądane przez skarżącą rozstrzygnięcie wykraczałoby poza zakres interpretacji przepisów prawa podatkowego, a jednocześnie godziło w jej funkcję gwarancyjną.
W toku postępowania skarżąca konsekwentnie wyjaśniała, że w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym, zagadnienie przedstawione w pytaniu oznaczonym nr 1 stanowiło niejako zagadnienie wstępne, warunek konieczny rozstrzygnięcia zagadnienia przedstawionego w pytaniu oznaczonym nr 2. Rację ma zatem skarżąca wskazując na nietrafność poglądu, jakoby wniosek ten miał prowadzić do niejako blankietowego wyjaśniania treści przepisów prawa podatkowego, w oderwaniu od stanu faktycznego czy zdarzenia przyszłego, którego dotyczy złożony wniosek.
W ocenie Sądu, nieuzasadnione pominięcie wątpliwości prawnych wyrażonych we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej, w sytuacji gdy w tożsamych stanach faktycznych oraz przy identycznie brzmiących pytaniach wydawane były inne interpretacje indywidualne o numerach [...] oraz [...], narusza wyrażoną w art. 121 § 1 O.p. w związku z art. 14h O.p. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Reasumując, w ocenie Sądu, pytanie nr 1 zawarte we wniosku skarżącej nie wykraczało poza zakres interpretacji indywidualnej, przewidziany w art. 14b § 1 O.p., wniosek pochodził od podmiotu zainteresowanego w rozumieniu art. 14c § 1 O.p. a stan faktyczny i przedstawione pytanie nie dotyczyło okoliczności, które nie mogły być rozstrzygnięte w ramach postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.
Mając na względzie to, co wyżej powiedziano, organ winien dokonać merytorycznej oceny wniosku skarżącej z uwzględnieniem uwag zawartych w niniejszym wyroku.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji.
Orzeczenie o kosztach postępowania podjęto na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. Na ich wysokość składa się kwota 100 zł, tytułem uiszczonego wpisu od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240 zł ustalone zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz.153).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI