I SA/Gd 621/23

I SA/Gd 621/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-10-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Małgorzata Gorzeń /sprawozdawca/
Sławomir Kozik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 § 2 pkt 1, art. 133 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi L. B. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 17 maja 2023 r. nr WOP.7722.50.2023.TA w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 maja 2023 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "WINB"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej "K.p.a."), art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 682, dalej "P.b.") oraz art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479, dalej "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia L. B. (dalej "Skarżący", "Zobowiązany") na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni (dalej "PINB") z dnia 17 lutego 2023 r. oddalające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 grudnia 2022 r., w którym organem egzekucyjnym jest Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej "Naczelnik US"), utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
2.1. PINB decyzją z dnia 8 listopada 2017 r. nałożył na Inwestora – Skarżącego obowiązek wykonania pod nadzorem osoby uprawnionej robót, wynikających z zaleceń ekspertyzy technicznej dotyczących zabezpieczenia wykopu pod budynkiem mieszkalno-usługowym z garażem podziemnym i murami oporowymi oraz infrastrukturą techniczną przy ul. [...] w G. w wyznaczonym terminie.
WINB decyzją z dnia 25 maja 2018 r. uchylił ww. decyzję PINB w części dotyczącej terminu wykonania obowiązków i wyznaczył nowy termin do dnia 30 czerwca 2018 r. a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W związku z niewykonaniem przez Skarżącego ww. obowiązków, organ I instancji decyzją z dnia 14 września 2018 r. nałożył na inwestora - w oparciu o art. 51 ust. 3 pkt 2 P.b. - obowiązek dokonania rozbiórki wykopu pod budynek mieszkalno-usługowy z garażem podziemnym i murami oporowymi oraz infrastrukturą techniczną poprzez jego zasypanie. Decyzji tej nadano na podstawie art. 108 § 1 K.p.a. rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja została skutecznie doręczona zobowiązanemu.
Wobec niewykonania ww. obowiązku, organ I instancji upomnieniem z dnia 18 października 2018 r. wezwał Skarżącego do jego wykonania - w terminie 7 dni od daty otrzymania upomnienia - nałożonego obowiązku. Upomnienie zostało odebrane przez stronę w dniu 18 października 2018 r.
Pismem z dnia 5 listopada 2018 r. poinformowano Skarżącego, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym zostanie zastosowany środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego oraz, że nie dokonanie rozbiórki w/w wykopu poprzez jego zasypanie, skutkować będzie jej wykonaniem zastępczo przez inny podmiot za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo, a zastosowanie wskazanego środka egzekucyjnego spowoduje obciążenie Skarżącego dodatkowymi kosztami związanymi z rozbiórką.
Ze względu na fakt, że wykonany niezabezpieczony wykop powoduje występowanie stanu mogącego grozić wypłukiwaniem mas ziemnych i osuwaniem się nieumocnionej skarpy - w celu usunięcia zagrożenia katastrofą budowlaną na terenie miasta w przypadku niepodjęcia prac przez zobowiązanego - Gmina Miasta G. (dalej "Gmina") w dnia 27 grudnia 2018 r. w oparciu o art. 89c P.b. wystąpiła do PINB z wnioskiem o wydanie postanowienia o wykonaniu zastępczym ze wskazaniem na Gminę. W ww. piśmie wskazano, że Gmina jest podmiotem m.in. realizującym obowiązki porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli miasta wynikające z przepisów prawa w tym ustawy o samorządzie gminnym i powiatowym.
Biorąc powyższy stan pod uwagę, organ nadzoru budowlanego pominął w zastosowanej procedurze wydanie grzywny w celu przymuszenia, wystawił tytuł wykonawczy o charakterze niepieniężnym z dnia 5 lutego 2019 r. i zastosował środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego – postanowieniem z dnia 5 lutego 2019 r. orzekając, że ww. zobowiązanie zostanie zrealizowane zastępczo przez Gminę, na koszt i niebezpieczeństwo Skarżącego. Tytuł wykonawczy i postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego strona odebrała w dniu 5 lutego 2019 r.
Dnia 15 marca 2019 r. Gmina poinformowała o zakończeniu prac wynikających z ww. tytułu wykonawczego i postanowienia o zastosowaniu wykonania zastępczego.
Pismem z dnia 10 grudnia 2021 r. Gmina skierowała do PINB wniosek o zwrot kosztów wykonania zastępczego na kwotę 150.789 zł.
PINB pismem z dnia 1 lipca 2022 r. zawiadomił Zobowiązanego o zakończeniu czynności egzekucyjnych w drodze wykonania zastępczego, równocześnie doręczył w załączeniu wykaz kosztów przedmiotowego wykonania zastępczego oraz wezwał Zobowiązanego do uiszczenia na pokrycie kosztów wykonania zastępczego kwoty 150.798 zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma, wskazując, że w razie nieuiszczenia tej kwoty w terminie, zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Zawiadomienie zostało odebrane przez stronę w dniu 5 lipca 2022 r.
W związku z faktem, że Zobowiązany nie wpłacił ww. kwoty, PINB upomnieniem z dnia 12 sierpnia 2022 r. wezwał go do uregulowania ww. należności wraz z kosztami upomnienia. Upomnienie zostało odebrane przez stronę w dniu 18 sierpnia 2022 r.
Następnie PINB wystawił w dniu 13 grudnia 2022 r. tytuł wykonawczy (stosowany w egzekucji należności pieniężnych) na kwotę 150.798 zł i przesłał go do Naczelnika US celem jej wyegzekwowania.
Zobowiązany pismem z dnia 3 stycznia 2023 r. (przekazanym do PINB pismem Naczelnika US z dnia 10 stycznia 2023 r.) wniósł zarzut nieistnienia dochodzonego obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej. Naczelnik US postanowieniem z dnia 9 stycznia 2023 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne z uwagi na złożony zarzut.
2.2. PINB postanowieniem z dnia 17 lutego 2023 r. rozstrzygnął w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 grudnia 2022 r., oddalając zarzut nieistnienia obowiązku wniesiony na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., uznając go za bezzasadny.
2.3. W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez Skarżącego zażalenia, WINB postanowieniem z dnia 17 maja 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ, przytaczając treść art. 33 § 1 oraz art. 127 u.p.e.a., stwierdził, że prawidłowe były kolejne działania PINB wobec faktu, że strona nie wykonała nałożonego obowiązku rozbiórki wykopu.
Zobowiązany zarzucił nieistnienie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), wskazując, że w sprawie brak jest jakiegokolwiek stosunku prawnego pomiędzy PINB a Gminą, który uzasadniałby powstanie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym z dnia 13 grudnia 2022 r.
W niniejszej sprawie PINB, w egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym. Jak wykazuje materiał dowodowy PINB, obowiązek rozbiórki (zasypania wykopu) istnieje od 2018 r. i nie został wykonany. Zasadne więc było wszczęcie a następnie prowadzenie przez PINB postępowania egzekucyjnego (w tym wystawienie tytułu wykonawczego), aby doprowadzić do wykonania ww. obowiązku. Wobec braku realizacji obowiązku przez osobę zobowiązaną - obowiązek został wykonany w trybie wykonania zastępczego przez Gminę.
Zatem zaistniała sytuacja, w której na terenie przedmiotowej nieruchomości istniał niezabezpieczony szerokoprzestrzenny wykop ziemny (powstały w związku z wykonywaniem robót budowlanych w związku z budową budynku mieszkalno-usługowego), powodowała występowanie stanu mogącego spowodować bezpośrednie zagrożenie ludzi i mienia (w tym m.in. ograniczenie użytkowania części nieruchomości).
Organ wskazał, że Zobowiązany od 2018 r. nie wykonał obowiązku rozbiórki (zasypania wykopu), co powoduje, że występował stan mogący spowodować bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi (na terenie przyległych użytkowanych nieruchomości). Stan taki bezsprzecznie stwarza zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania miasta. Gmina jako podmiot realizujący obowiązki porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli miasta wynikające z przepisów prawa - przedłożyła w trakcie postępowania opinię techniczną z której wynika realne zagrożenia zdrowia i życia osób trzecich ze strony inwestycji na przedmiotowej działce wraz z wnioskiem o wskazanie Gminy jako podmiotu realizującego zastępcze wykonanie obowiązku.
PINB nie ma w swym zakresie przyznanych środków pieniężnych w wysokości mogącej pokryć koszty wykonania zastępczego. Dlatego zdaniem organu zasadne było wyznaczenie Gminy jako podmiotu mogącego skutecznie wykonać zastępczo nałożony obowiązek, tym samym likwidując niebezpieczny stan istniejący od 2018 r.
Strona w zażaleniu zarzuca, że w sprawie nie przestrzegano odpowiednich procedur: "czynności powinny zostać zlecone przedsiębiorcy, który wykonuje prace budowlane, a nie jednostce samorządu i to na wyraźne żądanie tej jednostki". Jak jednak wskazuje materiał dowodowy organu I instancji, Gmina przeprowadziła proceduję wyłonienia wykonawcy obowiązku w trybie zamówienia publicznego, w szczegółowej procedurze, w oparciu o dokumentację pt. "Orzeczenie techniczne..." z października 2018 r. Tryb ten daje możliwość jednoznacznego wyłonienia najbardziej korzystnego wykonawcy w odniesieniu do ustawowych kryteriów w tym podstawowego - tj. ceny (co wykazane jest w aktach sprawy - m.in. kopia umowy pomiędzy Gminą a wykonawcą w ramach zamówienia publicznego do 30 tys. Euro).
WINB stwierdził, że zarzut nieistnienia obowiązku jest niezasadny, a w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek z art. 33 § 2 u.p.e.a.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie tytułu wykonawczego z dnia 13 grudnia 2022 r., zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego od PINB kwoty 150.798 zł stanowiącej należność główną stwierdzoną ww. tytułem wykonawczym wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 20 grudnia 2022 r. (dzień zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego).
Skarżący zarzucił, że nie wyjaśniono dlaczego przeprowadzone czynności w ramach wykonania zastępczego powierzono Gminie, dlaczego nie wezwano Skarżącego do uiszczenia zaliczki na poczet czynności wykonania zastępczego ani nie przedstawiono mu zestawienia przewidywanych kosztów. Zdaniem Skarżącego brak było merytorycznych podstaw do zasypania wykopu w ramach wykonania zastępczego, bowiem nie istniał stan zagrożenia katastrofą budowlaną. Koszty wykonania zastępczego poniosła Gmina, a nie PINB, w związku z czym PINB nie przysługiwała żadna wierzytelność w stosunku do Skarżącego. PINB nie zostało wierzycielem i osobą uprawnioną do wszczęcia egzekucji administracyjnej. Czynności wykonania zastępczego winny zostać zlecone przedsiębiorcy, a nie jednostce samorządu terytorialnego na jej żądanie. Zdaniem Skarżącego doszło do zawyżenia kosztów wykonania zastępczego.
4. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
5.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, których przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia WINB.
5.3. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy WINB zasadnie utrzymał w mocy postanowienie PINB uznające za nieuzasadniony zarzut Skarżącego dotyczący prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Istota niniejszej sprawy koncentruje się więc na kwestii istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu dotyczącego postępowania egzekucyjnego, a zatem dotyczy oceny, czy organ prawidłowo uznał zarzut podniesiony przez Skarżącego na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. za nieuzasadniony.
Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji administracyjnej.
Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest m.in.: nieistnienie obowiązku (pkt 1). Zawarte w art. 33 § 2 u.p.e.a. wyliczenie podstawy zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej ma charakter enumeratywny. Zobowiązany jest bowiem uprawniony do wniesienia zarzutów tylko w zakresie podstaw przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko i wyłącznie okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę w tym przepisie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 26 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 1421/21, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w CBOSA na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto zarzuty to sformalizowany środek zaskarżenia także z tego powodu, że korzystanie z tego środka ochrony związane jest z inicjatywą zobowiązanego. Oznacza to, że zobowiązany zgłaszając zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wskazuje, jakie okoliczności są podstawą wnoszonych zarzutów, czy zarzuty dotyczą całości egzekucji czy tylko części i przedstawia dowody uzasadniające zgłaszane zarzuty (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 845/22).
Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.
Nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 1595/22).
Zobowiązany, podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt III FSK 1222/22).
W ocenie Sądu, podniesiony przez Skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku został prawidłowo przez organ uznany za nieuzasadniony. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że wniesiony zarzut dotyczy postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 grudnia 2022 r. dot. egzekucji należności pieniężnej w kwocie 150.798 zł.
Obowiązek zapłaty wskazanej kwoty wynika ze - wskazanego w ww. tytule wykonawczym - wezwania PINB z dnia 1 lipca 2022 r. do uiszczenia przez Skarżącego wskazanej kwoty na pokrycie kosztów wykonania zastępczego. Obowiązku tego Skarżący nie wykonał w terminie, który upłynął bezskutecznie w dniu 19 lipca 2022 r. (14 dni od dnia doręczenia ww. wezwania, które nastąpiło w dniu 5 lipca 2022 r.). Upomnieniem z dnia 12 sierpnia 2022 r. PINB ponowiło wezwanie Skarżącego do zapłaty ww. kwoty. Obowiązku tego Skarżący nie wykonał w terminie, który upłynął bezskutecznie w dniu 25 sierpnia 2022 r. (7 dni od dnia doręczenia ww. upomnienia, które nastąpiło w dniu 18 sierpnia 2022 r.). Wobec powyższego niewątpliwie uznać należało, że objęty przedmiotowym tytułem wykonawczym obowiązek nałożony na Skarżącego istniał w wysokości wskazanej w ww. tytule wykonawczym, a Skarżący do dnia wystawienia tytułu wykonawczego go nie wykonał.
Podstawą prawną wystosowania wezwania z dnia 1 lipca 2022 r. był zaś przepis art. 133 § 1 u.p.e.a., zgodnie z treścią którego o zakończeniu czynności egzekucyjnych w drodze wykonania zastępczego i o wykonaniu egzekwowanego obowiązku organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego; równocześnie doręcza mu wykaz kosztów wykonania zastępczego, z wezwaniem do uiszczenia na pokrycie tych kosztów odpowiedniej kwoty w oznaczonym terminie, z uprzedzeniem, że w razie nieuiszczenia tej kwoty w terminie, zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.
Jeśli zobowiązany nie zapłaci w terminie określonej w wezwaniu kwoty na pokrycie kosztów wykonania zastępczego, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję tych należności. Ustawodawca dla egzekwowania kosztów związanych z wykonaniem zastępczym przewidział tryb egzekucji administracyjnej, bowiem kwoty te zalicza się do kosztów egzekucyjnych. Świadczy o tym treść art. 135 u.p.e.a. i zawarte w nim odesłanie do przepisów dotyczących kosztów egzekucyjnych oraz ich dochodzenia.
Źródłem powstania obowiązku zapłaty kwoty 150.798 zł na pokrycie kosztów wykonania zastępczego, była okoliczność braku wykonania przez Skarżącego nałożonego na niego obowiązku rozbiórki wykopu określonego w decyzji PINB z dnia 14 września 2018 r., a następnie w tytule wykonawczym z dnia 5 lutego 2019 r. i postanowieniu PINB z dnia 5 lutego 2019 r. o zastosowaniu wykonania zastępczego, które zostało dokonane przez Gminę (działającą w imieniu Prezydenta Miasta), która to następnie zwróciła się do PINB o zwrot kosztów przedmiotowego wykonania zastępczego. Zgodnie zaś z art. 128 § 1 pkt 2 i § 1a u.p.e.a. PINB, w celu zastosowania wykonania zastępczego, postanowieniem z dnia 5 lutego 2019 r. poinformował Skarżącego, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym z dnia 5 lutego 2019 r. wobec braku jego wykonania przez Skarżącego zostanie zrealizowany zastępczo przez Gminę, na koszt i niebezpieczeństwo Skarżącego, wskazując jednocześnie, że przybliżony koszt wykonania zastępczego został określony na kwotę 123.482,23 zł brutto. Gmina została wskazana jako podmiot dokonujący wykonania zastępczego, z uwagi na wystąpienie przez nią w imieniu Prezydenta Miasta pismem z dnia 27 grudnia 2018 r. do PINB w oparciu o art. 89c P.b. z wnioskiem o wydanie postanowienia o wykonaniu zastępczym. Przepis art. 89c P.b. w ust. 1 stanowi, że w przypadkach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi związanych z budową, utrzymaniem lub rozbiórką obiektów budowlanych starosta, wójt, burmistrz i prezydent miasta mogą wydać właściwemu powiatowemu inspektorowi nadzoru budowlanego polecenie podjęcia działań zmierzających do usunięcia tego zagrożenia. Wskazać przy tym należy, że w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego wprost wskazano, że istniejący stan spowodowany niewykonaniem w całości nałożonego na Inwestora (Skarżącego) obowiązku powoduje dalsze występowania niebezpieczeństwa wypłukiwania mas ziemnych i osuwania się aktualnie nieumocnionej skarpy, a tym samym stanowi bezpośrednie zagrożenie dla ludzi oraz mienia. W związku z powyższym stwierdzić należało, że w istocie istniał stan "bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi związanych z budową, utrzymaniem lub rozbiórką obiektów budowlanych", który upoważniał Gminę do wystąpienia z wnioskiem o wydanie postanowienia o wykonaniu zastępczym, a zatem – wbrew zarzutom skargi – organ miał podstawy by przyjąć, że zaistniał stan zagrożenia katastrofą budowlaną. Gmina przedłożyła w trakcie postępowania opinię techniczną, z której wynikało realne zagrożenie zdrowia i życia osób trzecich ze strony inwestycji prowadzonej przez Skarżącego.
Kolejno, odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów dotyczących braku wezwania Skarżącego do uiszczenia zaliczki na poczet czynności wykonania zastępczego, Sąd uznaje, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Jak bowiem wynika z treści art. 128 § 2 oraz art. 129 u.p.e.a organ egzekucyjny może – podkreślenie Sądu - w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego (art. 128 § 2 u.p.e.a.) bądź w toku postępowania egzekucyjnego (art. 129 u.p.e.a.) wezwać zobowiązanego do wpłacenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego. Określone w powyższych przepisach uprawnienie organu egzekucyjnego jest fakultatywne. Określenie zaliczki na wykonanie zastępcze, jak i określenie jej wysokości, pozostawione zostało uznaniu organu egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1130/18). Organ egzekucyjny nie miał zatem, wbrew wywodom Skarżącego, obowiązku wzywać go do uiszczenia zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego. Jednocześnie, jak wskazano powyżej, w postanowieniu z dnia 5 lutego 2019 r. o zastosowaniu wykonania zastępczego poinformowano Skarżącego o wysokości przewidywanych kosztów.
Sąd za niezasadny uznaje również, w kontekście przywołanych już powyżej okoliczności, zarzut, iż PINB nie przysługuje żadna wierzytelność w stosunku do Skarżącego. Zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego następuje na koszt zobowiązanego, a z uwagi na to, że obowiązek ciążący na zobowiązanym wykonuje inny podmiot, ale na koszt zobowiązanego, dochodzi tu do powstania układu stosunków między organem egzekucyjnym, zobowiązanym a wykonawcą (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 września 2020 r. sygn. akt II SA/Wr 7/20). W ocenie Sądu zasadnie organ egzekucyjny dochodzi wykonania obowiązku poprzez zapłatę wskazanej kwoty od Skarżącego. Konsekwencją wykonania zastępczego jest wygaśnięcie obowiązku wykonania określonej czynności i powstanie obowiązku o charakterze pieniężnym, tzn. obowiązku uiszczenia przez zobowiązanego kosztów wykonania zastępczego.
Wbrew zarzutom skargi, iż czynności w ramach wykonania zastępczego powinny zostać zlecone przedsiębiorcy, a nie jednostce samorządu terytorialnego na jej żądanie, wskazać należy, że prawidłowo wyłoniono podmiot, który dokonał wykonania zastępczego. Gmina przeprowadziła proceduję wyłonienia wykonawcy obowiązku w trybie zamówienia publicznego, w szczegółowej procedurze, w oparciu o dokumentację pt. "Orzeczenie techniczne..." z października 2018 r. Tryb ten daje możliwość jednoznacznego wyłonienia najbardziej korzystnego wykonawcy w odniesieniu do ustawowych kryteriów w tym podstawowego, tj. ceny. Zestawienie kosztów poniesionych na roboty zabezpieczające dokonanie w ramach wykonania zastępczego świadczy o powierzeniu każdorazowo wykonywanych operacji odpowiedniemu podmiotowi gospodarczemu, a zatem przedsiębiorcy. Tym samym bezpodstawne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów art. 127 u.p.e.a. (definiującego wykonanie zastępcze) i art. 130 u.p.e.a. (dotyczącego wskazania wykonawcy zastępczego).
W tym miejscu wskazać należy, iż toczące się wobec Skarżącego postępowanie karne w przedmiocie sprowadzenia bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy budowlanej, pozostaje irrelewantne w niniejszym postępowaniu w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Zważywszy na powyższe, w ocenie Sądu podniesione w skardze zarzuty nie mają uzasadnionych podstaw, jako że sprawa została rozpoznana prawidłowo i w sposób przypisany prawem poprzez uznanie, iż zarzut nieistnienia obowiązku jest niezasadny. Potwierdza to także uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia, które szczegółowo wyjaśnia zasadność przesłanek, którymi kierował się organ.
5.4. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.