I SA/Gd 615/12

I SA/Gd 615/12 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2012-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /sprawozdawca/
Irena Wesołowska /przewodniczący/
Małgorzata Tomaszewska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II GSK 308/13 - Wyrok NSA z 2014-04-29
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 września 2012 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w z dnia 28 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Dnia 15.05.2006 r. (data stempla pocztowego) producent rolny B.M. (dalej skarżący) wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006, w którym zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 169,82 ha, położone na działkach ewidencyjnych w województwie p., powiecie s., gminie G. i P., obrębach G., C., N.
Postanowieniem z dnia 24.08.2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przekazał ww. wniosek do rozpatrzenia zgodnie z właściwością miejscową Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w W.
Pismem z dnia 24.08.2006 r. organ wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] i położonej na niej działki rolnej I.
Dnia 07.09.2006 r. w odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący stawił się w Biurze Powiatowym ARiMR w W. i złożył korektę wniosku, w której nie wprowadził zmian. Do korekty załączył dwa oświadczenia. W jednym oświadczył, iż w roku 2006 prowadził działalność rolniczą na powierzchni 107,5 ha oraz że przekazał innym producentom działki ewidencyjne o numerach: [...].[...] i [...] oraz [...]. Natomiast w drugim oświadczeniu wskazał, iż działka ewidencyjna nr [...] została przekazana dnia 15.06.2006 r. w ramach umowy użyczenia E.M. i że działka ta przez pomyłkę nie została wykreślona z wniosku. Skarżący stwierdził też, iż znane mu są skutki fałszywych oświadczeń wynikających z art. 297 § 1 kodeksu karnego.
Pismem z dnia 05.10.2006 r. ponownie wezwano skarżącego do złożenia wyjaśnień dotyczących działek rolnych A, E i I.
Dnia 16.10.2006 r. skarżący złożył do Biura Powiatowego ARiMR w W. korektę wniosku, zmieniając powierzchnię działki rolnej 1 z 67,55 ha na 5.24 ha.
Decyzją z dnia 19.01.2007 r. skierowaną do "A" Sp. z o.o. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. odmówił skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych) oraz nałożył sankcję w łącznej wysokości 36.746,08 zł, potrącaną z płatności pomocy, do których producent rolny jest uprawniony w ramach wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego odwołania decyzją z dnia 30.03.2007 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Wyrokiem z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 525/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 30.03.2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia 19.01.2007, wskazując w uzasadnieniu, iż decyzja organu I instancji została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, zatem dotknięta była wadą powodująca nieważność postępowania, stąd organ II instancji winien był uchylić ww. decyzję, gdyż zachodziła przesłanka z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.
Decyzją z dnia 10.06.2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. ponownie odmówił skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej. Ponadto wymierzył sankcję w łącznej wysokości 36.746,08 zł potrącaną z płatności pomocy, do których producent rolny jest uprawniony w ramach wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego odwołania decyzją z dnia 17.11.2009 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, iż organ I instancji naruszył art. 7 i 77 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy, a także szczegółowego uzasadnienia przyjętego przez organ stanowiska. Ponadto wskazał, iż organ I instancji powinien dokonać oceny dyspozycji art. 19 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz odnieść się do wniosku o przesłuchanie strony, a także zeznań świadków.
Pismem z dnia 31.03.2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wezwał skarżącego do złożenia, osobiście lub przez pełnomocnika na piśmie, zeznań na okoliczność zaistnienia nieprawidłowości w treści wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2006.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył oświadczenie z dnia 02.04.2010 r., w którym poinformował, iż przy wypełnianiu wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich korzystał z pomocy pracownika ODR w S. R.G., a czynności związane z przekazywaniem działki E.M. były wykonywane pod nadzorem pracowników ARiMR. Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodu z akt sprawy E.M., przesłuchanie R.G. oraz pracownika ARiMR przyjmującego wniosek w 2006 roku w obecności skarżącego.
Postanowieniem z dnia 14.02.2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. odmówił dopuszczenia dowodu z zeznań skarżącego i świadków: R.G. pracownika ODR w S., pracowników Biura Powiatowego ARiMR w W. przyjmujących wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności ONW oraz E.M., odmówił też dopuszczenia oświadczenia E.M. z dnia 03.07.2006 r.
Decyzją z dnia 22.06.2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. kolejny raz odmówił skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej. Ponadto wymierzył sankcję w łącznej wysokości 36.746,08 zł potrącaną z płatności pomocy, do których producent rolny jest uprawniony w ramach wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.
Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 20.09.2011 r. ponownie uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, iż doszło do naruszenia art. 7 i 77 K.p.a. przez brak wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy, a także szczegółowego uzasadnienia przyjętego przez organ stanowiska, co w konsekwencji uniemożliwiło stronie zapoznanie się z analizą wszystkich okoliczności mających wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy podkreślił, iż naruszony został także art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Dnia 03.11.2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W., rozpatrując sprawę ponownie, wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień dotyczących wskazania okoliczności, na które mają zostać przesłuchani strona i świadkowie, tj. pracownik ARiMR i R.G. oraz sprecyzowania wniesionych przez skarżącego wniosków dowodowych dotyczących oświadczenia E.M. i przesłuchania pracowników Wojewódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego Oddział w S. Wezwanie doręczono w dniu 09.1 1.2011 r. na adres ustanowionego pełnomocnika. Ponadto zawiadomieniami z dnia 03.11.2011 oraz 28.12.2011 r. organ I instancji zagwarantował skarżącemu czynny udział w postępowaniu w myśl art. 10 K.p.a. Powyższe pisma zostały doręczone odpowiednio w dniu 09.11.2011 r. oraz 29.12.2011 r. Skarżący do dnia podjęcia przez organ 1 instancji rozstrzygnięcia w sprawie nie złożył wyjaśnień na wezwanie z dnia 03.11.2011 r. oraz nie skorzystał z prawa do czynnego udziału w postępowaniu.
Dnia 04.01.2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. po raz kolejny wydał decyzję o odmowie przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej i wymierzył sankcję w łącznej wysokości 36.746,08 zł potrącaną z płatności pomocy, do których producent rolny jest uprawniony w ramach wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono nieprawidłowości w zakresie działek deklarowanych we wniosku.
Odnośnie jednolitej płatności obszarowej strona zadeklarowała we wniosku powierzchnię 169,82 ha w trakcie kontroli administracyjnej stwierdzono powierzchnię 107,51 ha co stanowi 57,96 % różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną, zgodnie z art. 138 Rozporządzenia Komisji (WE) 1973/2004, jeśli różnica przekracza 50% to rolnik jest wykluczony ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.
W stosunku do uzupełniającej płatności obszarowej, powierzchnia zgłoszona we wniosku wyniosła 169,82 ha, zaś powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony wyniosła 107,51 ha. Różnica procentowa między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną wyniosła 57,96%. Zgodnie z art. 51 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jeśli różnica przekracza 50%, rolnik będzie wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach jakiegokolwiek systemu wsparcia, o którym mowa w tytułach III, IV i IVa rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, lub w ramach dodatkowej kwoty pomocy ustanowionej w art. 12 tego rozporządzenia, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków, jakie złożył w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy. Jeśli dopłaty nie pozwalają na pełną kompensatę tej kwoty, pozostałe saldo zostaje anulowane.
W dniu 24.01.2012 r. skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, w którym zarzucił jej naruszenie przepisów prawa, w szczególności naruszenie:
- art. 68 i 19 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. L 141 z 30.4.2004, str. 18) w związku z art. 136 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1798/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców, poprzez nie wyjaśnienie okoliczności dotyczących charakteru błędu popełnionego przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności obszarowych, w szczególności czy błąd ten nie ma charakteru oczywistej omyłki oraz czy skarżący nie ponosi winy za wystąpienie błędu mimo wskazywania takich okoliczności w toku postępowania przez skarżącego,
- art. 7, 8 i 9 K.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, podejmowanie czynności podważających zasadę działania organów administracji publicznej w sposób budzący zaufanie stron poprzez informowanie strony o wysokim stopniu skomplikowania sprawy i niemożności jej załatwienia w terminie przy jednoczesnym niepodejmowaniu absolutnie żadnych czynności wyjaśniających i informowaniu strony w treści decyzji o oczywistym charakterze okoliczności sprawy, nie wymagających przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę,
- art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieuprawnione uznanie, iż strona zobowiązana jest na każde wezwanie organu do szczegółowego precyzowania tezy dowodowej, na jaką ma być dopuszczony dany dowód pod rygorem odmowy dopuszczenia dowodu wnioskowanego przez stronę i uznania, iż wnioski te wobec ich niesprecyzowania zgodnie z życzeniem organu nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ nie przyczynia się do wyjaśnienia sprawy,
art. 138 § 2 K.p.a. poprzez niewykonanie w najmniejszym nawet stopniu wytycznych organu II instancji zawartych w decyzji z dnia 20.09.2011 r. uchylającej decyzję organu i instancji z dnia 22.06.2011 r.
W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. ponownie zaniechał wyjaśnienia kluczowego w sprawie zagadnienia, tj. dokonania oceny istnienia błędu strony w wypełnieniu i korekcie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Skarżący stwierdził, iż błąd, jakiego się dopuścił, był przez niego niezawiniony i miał charakter oczywistej omyłki i że jest w stanie przedstawić na tę okoliczność stosownych świadków. W dalszej części odwołania wskazał, iż organ I instancji nie wykonał w żadnym stopniu wytycznych organu II instancji z decyzji z dnia 20.09.2011 r., naruszając tym samym przepisy postępowania i przepisy prawa materialnego wskazane w petitum odwołania. Skarżący podkreślił również, iż wezwanie dotyczące doprecyzowania wniosków dowodowych było zbędne i stanowiło kontynuowanie polityki maksymalnego przedłużania postępowania. Podniósł, iż okoliczności, na jakie domagał się dopuszczenia wnioskowanych dowodów, zostały szczegółowo omówione w znajdujących się w aktach sprawy piśmie z dnia 02.04.2010 r. i dlatego uznał, iż są one znane organowi i nie musi reagować na wezwanie z dnia 03.11.2011 r. Był przekonany, że otrzyma zawiadomienie o dopuszczeniu dowodów oraz miejscu i dacie ich przeprowadzenia. Ponadto wskazał, iż uzasadnienie odmowy dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków (pracowników ARiMR przyjmujących wniosek) jest absurdalne. Wyjaśnił, iż oczywistym jest, iż nie domaga się dopuszczenia dowodu z przesłuchania tychże świadków na okoliczność wręczenia im wniosku o dopłaty. Wniosek o ich przesłuchanie, jak wielokrotnie wskazywał, był związany z pełnionym przez pracowników ARiMR nadzorem na przekazaniem działek, wypełnieniem wniosków i doradztwem przy tej czynności, jak również z późniejszą korektą wniosków. Po przeprowadzeniu tego dowodu możliwe byłoby dokonanie oceny istnienia bądź braku winy skarżącego w popełnieniu błędów, które znalazły się we wniosku. Dowód ten mimo wskazań organu II instancji w tym zakresie nadal pozostaje zatem nieprzeprowadzony. Zaznaczył, iż stanowisko organu I instancji w zakresie przesłuchania R.G. jest powielaniem dotychczas prezentowanej argumentacji, pomimo, iż organ II instancji nakazał przeprowadzenie tego dowodu. Na zakończenie wskazał, iż dopiero przeprowadzenie wskazanych dowodów umożliwia dokonanie oceny istnienia bądź braku winy strony w popełnianiu błędów, które znalazły się we wniosku i które spowodowały odmowę przyznania dopłat.
Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania decyzją z dnia 28 marca 2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, iż z akt sprawy wynika, iż w złożonym w dniu 15.05.2006 r. (data stempla pocztowego) wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 skarżący zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 169,82 ha. W oświadczeniu z dnia 07.09.2006 r., stanowiącym załącznik do korekty wniosku z dnia 07.09.2006 r., rolnik wskazał, iż dnia 15.05.2006 r. działkę ewidencyjną nr [...] przekazał innemu producentowi rolnemu, jednakże nie wykreślił jej z wniosku. Ponadto oświadczył, iż w roku 2006 prowadził działalność rolniczą na powierzchni 107,50 ha. Następnie w odpowiedzi na pismo z dnia 05.10.2006 r. skarżący złożył korektę do wniosku, w wyniku której zmniejszył powierzchnię działki rolnej I z 67,55 ha do 5,24 ha. Organ odwoławczy podkreślił, iż działka rolna I w pierwotnym wniosku o łącznej powierzchni 62,55 ha obejmuje powierzchnię 5,24 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...], oraz powierzchnię 62,31 ha na działce ewidencyjnej nr [...]. W rezultacie powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony, wyniosła 107,51 ha. Różnica procentowa między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną wyniosła 57,96%.
Z tych względów organ 1 instancji odmówił przyznania płatności oraz nałożył sankcje w stosunku do jednolitej płatności obszarowej na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r. ze zm.), zgodnie z którym jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50%, płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną, która będzie potrącana w kolejnych trzech latach kalendarzowych, następujących po roku wykrycia nieprawidłowości. W odniesieniu do uzupełniającej płatności obszarowej w przypadku przedeklarowania powierzchni stosuje się art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. WE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.), który stanowi: jeśli dla całkowitego zatwierdzonego obszaru objętego pojedynczym wnioskiem, za wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka i ich nasion zgodnie z odpowiednio art. 93 i 99 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, obszar zadeklarowany przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5 niniejszego rozporządzenia o więcej niż 30%, pomoc, do której rolnik byłby uprawniony zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5 niniejszego rozporządzenia nie zostanie przyznana na dany rok kalendarzowy w ramach tych programów pomocowych. Jeśli różnica ta przekracza 50%, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega kompensacji dopłatami w ramach jakichkolwiek programów pomocowych, o których mowa w tytułach III i IV rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków złożonych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy. Jeśli dopłaty nie pozwalają na pełną kompensatę tej kwoty, pozostałe saldo zostaje anulowane.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż organ I instancji w odróżnieniu do wcześniej wydawanych decyzji w sposób wyczerpujący, z uwzględnieniem przepisów prawa, w tym art. 68 i 19 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. oraz art. 7, art. 8, art. 9 i art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. rozpatrzył złożony przez stronę wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2006. Organ wyjaśnił, że z uwagi na to, że wniosek oraz załączony materiał graficzny m.in. nr [...] z chwilą jego złożenia nie odzwierciedlał stanu faktycznego sprawy, a strona zaktualizowała swoje żądanie po poinformowaniu jej przez organ o nieprawidłowościach stwierdzonych we wniosku, tj. w odniesieniu do działki rolnej I, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 68 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.
Organ odwoławczy zauważył też, że w decyzji kasacyjnej z dnia 20.09.2011 r. nie nakazał organowi I instancji zastosowania w przedmiotowej sprawie ww. przepisu unijnego, lecz wskazania stanowiska w uzasadnieniu kolejno wydanej decyzji w zakresie ww. przepisu unijnego. Podobnie nie nakazał również wprost konieczności dopuszczenia jakiegokolwiek wniosku dowodowego wnoszonego przez stronę, lecz nakazał organowi I instancji uwzględnienie w niniejszej sprawie przepisu art. 78 K.p.a. Organ I instancji szeroko odniósł się do wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę, przede wszystkim wyjaśnił, jaki materiał dowodowy stanowił podstawę podjętego rozstrzygnięcia, a którym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Ponadto nie zgodził się ze skarżącym, iż organ I instancji zaniedbał zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie pozwalającego na obiektywną ocenę zdolności przyznania wnioskowanych przez stronę płatności do powierzchni stwierdzonej. Wskazał, że brak odpowiedzi strony na wezwanie z dnia 03.11.2011 r. nie stanowił dla Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. podstawy, by nie zająć stanowiska w kwestii żądanych przez stronę wniosków dowodowych. Wbrew twierdzeniu skarżącego oświadczenie E.M., pomimo braku udzielenia odpowiedzi, zostało przez organ I instancji uwzględnione jako materiał dowodowy w sprawie. Zestawienie tegoż oświadczenia z innymi dowodami w sprawie wskazuje, iż strona ponosi winę za wystąpienie błędu przedeklarowania wykrytego pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący ponowił zarzuty odwołania i ich uzasadnienie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie rozważań należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a. – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b), c) p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek, dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż przepis art. 53 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) stanowi, że do postępowania w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.).
Wobec powyższego do postępowania w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r, Nr 6, poz. 40 ze zm.) - zwanej dalej ustawą - wraz z przepisami wykonawczymi.
Zgodnie z artykułem 96 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1121/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do systemów wsparcia dla rolników, ustanowionych w jego tytułach IV i V (Dz. Urz. Nr L 316 z 02.12.2009 r.), rozporządzenie (WE) nr 1973/2 004 traci moc z dniem 01 stycznia 2010 r. Jednak rozporządzenie to stosuje się nadal do wniosków o pomoc dotyczących 2009 r. i poprzedzających okresów premiowych.
Ponadto należy wskazać, iż na podstawie art. 86 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U L 316 z 2.12.2009 ze zm.), Rozporządzenie 796/2004 utraciło moc z dniem 01 stycznia 2010 r. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadał w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r.
Wobec powyższego w niniejszej sprawie zastosowanie będą miały przepisy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004.
Zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r. ze zm.), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50%, płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną, która będzie potrącana w kolejnych trzech latach kalendarzowych, następujących po roku wykrycia nieprawidłowości.
Stosownie zaś do art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. WE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.), jeśli dla całkowitego zatwierdzonego obszaru objętego pojedynczym wnioskiem, za wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka i ich nasion zgodnie z odpowiednio art. 93 i 99 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, obszar zadeklarowany przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5 niniejszego rozporządzenia o więcej niż 30%, pomoc, do której rolnik byłby uprawniony zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5 niniejszego rozporządzenia nie zostanie przyznana na dany rok kalendarzowy w ramach tych programów pomocowych. Jeśli różnica ta przekracza 50%, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega kompensacji dopłatami w ramach jakichkolwiek programów pomocowych, o których mowa w tytułach III i IV rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków złożonych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy. Jeśli dopłaty nie pozwalają na pełną kompensatę tej kwoty, pozostałe saldo zostaje anulowane.
Bezsporne jest pomiędzy stronami, że skarżący uwzględnił we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 r. działki rolne o łącznej powierzchni 169,82 ha i do dnia doręczenia mu wezwania do złożenia wyjaśnień co do stwierdzonych przez organ nieprawidłowości, wniosku tego nie zaktualizował.
Wykryte przez organ nieprawidłowości, dotyczące działki ewidencyjnej nr [...], polegały na tym, że suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych przez wszystkich producentów ubiegających się o płatności była większa od całkowitej powierzchni działki ewidencyjnej wynikającej z ewidencji gruntów. Powyższego strona skarżąca nie kwestionuje.
W konsekwencji spór sprowadza się do tego, czy w świetle art. 19 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 można uznać, iż zawarty we wniosku skarżącego błąd nosi znamiona oczywistego i czy na podstawie art. 68 tego Rozporządzenia można odstąpić od zastosowania obniżek i sankcji.
Należy wskazać, iż stosownie do przepisu art. 19 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 wniosek pomocowy może być skorygowany w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku gdy właściwe władze wykryją oczywiste błędy.
Strona może modyfikować wniosek, zmieniać żądanie oraz wycofać je całkowicie tylko z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa.
Zgodnie z art. 22 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, każdy wniosek o przyznanie pomocy może być w każdej chwili wycofany w całości lub w części po pisemnym zawiadomieniu. Jednakże jeśli właściwe władze poinformowały rolnika o nieprawidłowościach we wniosku pomocowym lub jeśli powiadomiły go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, wycofanie nie będzie zatwierdzone w odniesieniu do części wniosku, w której wykryto nieprawidłowości.
Wobec powyższego w ocenie Sądu trafne jest stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, że organ nie mógł skorzystać w niniejszej sprawie z wyjątku przewidzianego w art. 68 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zgodnie z którym obniżki i wyłączenia przewidziane w rozdziale 1 nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku pomocowego, odnośnie do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem, że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku.
Z powyższego jednoznacznie wynika, iż rolnik, którego wniosek o przyznanie płatności zawierał nieprawidłowości, może go zaktualizować, tylko do momentu powiadomienia go o stwierdzeniu przez organ tych nieprawidłowości lub powiadomieniu go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. Późniejsze zaktualizowanie go w tej części, która zawierała nieprawidłowości, nie jest już możliwe, a tym samym nie ma też możliwości uniknięcia konsekwencji prawnych, przewidzianych dla takich sytuacji przez przepisy unijne.
Konsekwencjami tymi są sankcje przewidziane wyżej cytowanymi przepisami.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że każda osoba podpisująca jakikolwiek dokument powinna we własnym interesie zapoznać się z jego treścią. Z pewnością natomiast ma obowiązek to uczynić, gdy składa oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, gdyż w wyniku fałszywych oświadczeń mogłaby uzyskać nienależną jej korzyść finansową. Nie może zatem dowodzić braku winy w zaistnieniu błędu przedeklarowania okoliczność, że to nie skarżący wypełniał wniosek (zlecając to profesjonaliście), a jedynie ten wniosek podpisał. Takie tłumaczenie w ocenie Sądu wprost wskazuje co najmniej na niedochowanie należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, o ile nie na ich lekceważenie. Z tych względów nie może zasługiwać na aprobatę. Z pewnością pomoc specjalisty w wypełnianiu stosownego formularza może być dużym ułatwieniem, ale w żadnym razie nie zwalnia osoby ubiegającej się o dopłaty od odpowiedzialności za zgodność treści wniosku ze stanem rzeczywistym. Warto w tym miejscu podkreślić, że skarżący sygnował swoim podpisem nie tylko oświadczenie, iż znane mu są skutki wynikające z Kodeksu Karnego za składanie fałszywych oświadczeń, ale również zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
Z powyższych powodów nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, jak tego chce skarżący, przepis art. 68 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
Nie doszło również do zarzucanych w skardze naruszeń postępowania, gdyż niedopuszczone przez organ wnioski dowodowe w świetle powyższych rozważań nie dotyczyły okoliczności, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.