I SA/Gd 614/22

I SA/Gd 614/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Krzysztof Przasnyski /sprawozdawca/
Marek Kraus /przewodniczący/
Sławomir Kozik
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 423
art. 83 ust.1 pkt  3 w zw. z art. 28 ust.2, 3, 3a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia NSA Sławomir Kozik, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Fabińska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 września 2022 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 marca 2022 r. nr 566/2022 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 22 marca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.), zwanej dalej: "u.s.u.s.", § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365) zwanego dalej: "rozporządzenie" odmówił K. W. (dalej: "skarżący") umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek za okres od maja 2019 r. do stycznia 2021 r. w łącznej kwocie 29.978,74 zł.
W zaskarżonej decyzji przedstawiono następujący stan faktyczny sprawy:
Od dnia 13 maja 2019 r. do dnia 14 stycznia 2021 r. skarżący podlegał ubezpieczeniom jako wspólnik jednoosobowej spółki komandytowej. W związku z nieopłacaniem przez skarżącego składek na jego koncie powstały zaległości.
Pismem z dnia 1 grudnia 2017 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o umorzenie zobowiązania z tytułu zaległych składek na FUS, FUZ, FP i PGŚP oraz naliczonych odsetek. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 30 września 2013 r. skarżący miał poważny wypadek, który spowodował u niego trwały uszczerbek na zdrowiu i przyznanie stopnia niepełnosprawności. Nadto skarżący leczy się psychiatrycznie i nie jest w stanie podjąć pracy, by móc na bieżąco regulować swoje zobowiązania. Powyższy stan potwierdzać ma również okoliczność, że wnioskodawca nie ma żadnego majątku, a osiągany przez niego miesięczny dochód z tytułu zatrudnienia na 1/10 etatu w Fundacji B. wynosi jedynie 280,00 zł brutto.
W piśmie z dnia 5 lutego 2022 r. skarżący rozszerzył argumentację poprzez wskazanie, że w dniu 6 kwietnia 2021 r. zmarł jego ojciec, który pobierał rentę, co w znaczny sposób pogorszyło stan materialny gospodarstwa domowego, które prowadzi razem z matką oraz babcią, a którymi również musi się opiekować. Podniósł również, że rokowania co do jego zdrowia są niepewne i nie ma żadnych perspektyw na spłatę zobowiązań z tytułu ww. należności.
Skarżący upatrywał podstawy umorzenia należności w art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s.. Podniósł, że ww. zaległości powstały, gdy był wspólnikiem spółki komandytowej – A. Sp. z o.o. Sp. k., która nigdy nie podjęła faktycznej działalności gospodarczej i przeznaczona jest do likwidacji.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ZUS ustalił, że skarżący jest zatrudniony na 1/10 etatu w fundacji B. na stanowisku dyrektora zarządzającego i w ostatnich dwóch miesiącach 2021 r. otrzymał wynagrodzenie odpowiednio za listopad 2021 r. 280 zł brutto (241,61 zł netto), za grudzień 2021r. 198,99 zł brutto (196,43 zł netto). Od stycznia 2022 r. skarżący osiąga z tytułu wykonywania tożsamej pracy dochód w wysokości 301,00 zł brutto (259,73 zł netto).
Na podstawie informacji z Krajowego Rejestru Sądowego ustalono, że skarżący figuruje w rejestrze jako prezes zarządu Fundacji B., komandytariusz A. Sp. z o.o. Sp. k., której działalność zawieszono od dnia 15 stycznia 2021 r. oraz Prezes Zarządu K. p. z o.o., której działalność zawieszono od dnia 15 maja 2021 r.
Skarżący pozostaje osobą stanu wolnego i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką oraz babcią. Matka pobiera emeryturę z ZER MSWiA, a jej podstawa składki zdrowotnej świadczenia w okresie od grudnia 2021 r. do lutego 2022 r. wyniosła 4.454,76 zł brutto. Nadto ww. jest wspólnikiem K. Sp. z o.o., komandytariuszem A. Sp. z o.o. Sp. k oraz członkiem Rady Fundacji B. Babcia pobiera emeryturę w kwocie 2.106,47 zł brutto (2.156,55 zł netto), w tym dodatek pielęgnacyjny w kwocie 239,66 zł.
Skarżący nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Jego wydatki ustalone na podstawie złożonych oświadczeń wynoszą w stosunku miesięcznym od 350,00 zł do 600,00 zł. Są przeznaczane na koszty leczenia i inne wydatki. Nadto skarżący posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w latach 2019-2022 w łącznej kwocie 8.090,00 zł oraz inne powstałe w latach 2010-2022 w łącznej kwocie 241.589 zł, które nie są przez niego spłacane.
Skarżący nie posiada nieruchomości oraz majątku ruchomego, a na posiadanym przez niego rachunku bankowym znajdują się środki w kwocie 24,00 zł. K. W. legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności.
Należności będące przedmiotem wniosku są objęte przymusowym dochodzeniem prowadzonym przez ZUS.
W wyniku analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w oparciu o przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. ZUS, odnosząc się do istnienia całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek wskazał, że przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, bowiem w stosunku do działalności gospodarczej skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. Również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie może znaleźć zastosowania. Art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie miał zastosowania, bowiem wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek przewyższyła kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.
Organ wskazał, że przy rozważaniu przesłanki całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. konieczne jest oprócz zaprzestania działalności, także ustalenie, że równocześnie: brak jest majątku, z którego można egzekwować należności; brak jest małżonka; brak jest następców prawnych; brak jest możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Ordynacji podatkowej,
przy czym wszystkie z tych okoliczności muszą wystąpić łącznie.
ZUS stwierdził, że skoro skarżący jest zatrudniony, a należności z tytułu składek są objęte przymusowym dochodzeniem prowadzonym przez Dyrektora Oddziału ZUS w Gdańsku, to w sprawie nie nastąpiło stwierdzenie przez ww. organ ani przez komornika sądowego całkowitego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Okoliczności sprawy przeczą twierdzeniu, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki, dlatego też nie są spełnione przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3, 6 i 6 u.s.u.s.
W dalszej kolejności ZUS przeprowadził wykładnię art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365) stwierdzając, iż przesłanką warunkującą pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności jest zaistnienie sytuacji, w której stan majątkowy i sytuacja rodzinna zobowiązanego powodują, że nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
- gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,
- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,
- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiając zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Mając na uwadze powyższe, ZUS stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy nie została spełniona żadna z powyższych przesłanek.
Przesłanka wynikająca z § 3 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia nie znajduje zastosowania względem skarżącego, albowiem nie prowadzi on już działalności gospodarczej.
W zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ZUS wskazał, że skarżący legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z tytułu upośledzenia narządu ruchu, jednakże w zaświadczeniu z dnia 11 grudnia 2019 r. nie stwierdzono znacznie ograniczonych możliwości poruszania się. Skarżący nie wymaga także stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W konsekwencji nie uznano skarżącego za osobę całkowicie i trwale niezdolną do pracy.
ZUS ocenił także sytuację wnioskodawcy przez pryzmat przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, stwierdzając, że z uwagi na wysokość dochodu wspólnego gospodarstwa domowego skarżącego, tj. wszystkich osób pozostających w tym gospodarstwie, w sprawie nie zachodzi stan ubóstwa. Również w tym kontekście organ wskazał, że istnieje szansa na podjęcie przez niego pracy na pełnym etacie lub pracy lepiej płatnej. Obecna sytuacja może ulec zmianie, co doprowadzi do poprawy sytuacji finansowej strony.
Końcowo ZUS stwierdził, że decyzja o umorzeniu należności składkowej przysługuje organowi, który w przypadku stwierdzenia przesłanek umorzeniowych może, ale nie musi umorzyć zaległości. Zatem nawet w obiektywnie trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy, ZUS nie jest zobligowany do umorzenia zaległości. W przypadku natomiast braku przesłanek całkowitej nieściągalności lub ważnego interesu osoby zobowiązanej, ZUS ma ustawowy obowiązek odmówić umorzenia należności z tytułu składek.
Mając na uwadze całokształt okoliczności, w szczególności brak stwierdzenia całkowitej nieściągalności oraz przesłanek zawartych w rozporządzeniu, ZUS odmówił umorzenia należności przypadających od nieopłaconych składek wskazanych na wstępie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, pełnomocnik skarżącego wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej płatnikiem tych składek, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, a także o rozpoznanie sprawy pod nieobecność skarżącego oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. obrazę przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") polegające na zaniechaniu ustawowego obowiązku wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym i tym samym nie ustalenie stanu rzeczywistego sprawy oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji,
2. obrazę przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zgodnym ze słusznym interesem strony,
3. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. przepisu art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. w zw. z art. 28 ust. 2, 3 i 3a u.s.u.s. poprzez przeprowadzenie w sposób nierzetelny oceny dowodów i nieprawidłowe uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia należności,
4. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3 u.s.u.s. poprzez nieprawidłowe uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności należności, o której mowa w powołanym przepisie.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie stawianych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Z uwagi na fakt, że przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, rozważania prawne w zakresie relewantnym dla oceny ww. decyzji należy rozpocząć od wskazania, że przesłanki umorzenia należności z tytułu składek uregulowane są w art. 28 u.s.u.s., jak i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.
Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:
1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498, z późn. zm.);
3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
5. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
6. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
7. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Powyższe wyliczenie ma charakter enumeratywny, co skutkuje twierdzeniem, że jedynie w wymieniowych okolicznościach można mówić o całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z nich daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.
Ponadto w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki te precyzuje rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
W myśl postanowień § 3 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Wykładnia powyższych przepisów nie pozostawia wątpliwości, że należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.), oraz w uzasadnionych przypadkach także pomimo braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia). W wypadku zaistnienia którejkolwiek z ww. przesłanek ZUS ma możliwość umorzenia należności, co wynika z uznaniowego charakteru tego rodzaju decyzji. Jeśli natomiast w danej sprawie nie zmaterializuje się żadna z przesłanek umorzenia należności, ZUS ma obowiązek odmówić umorzenia tych należności. W tym przypadku decyzja nie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego.
Należy w pełni podzielić pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2016 r, sygn. akt V SA/Wa 833/16 (LEX nr 2295005), zgodnie z którym kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dlatego też Sąd nie może podjąć pozytywnej decyzji o umorzeniu jego należności wobec ZUS. Taką decyzję może podjąć wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Uznaniowy charakter decyzji nie świadczy o dowolności tego rodzaju rozstrzygnięć. Jest wręcz przeciwnie, bowiem rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek mogą być wydane jedynie po wyjaśnieniu stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.) oraz po wszechstronnym zebraniu materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) i poddaniu go ocenie (art. 80 k.p.a.). Powyższe wynika również z nałożenia na organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że podniesiony przez skarżącego zarzut obrazy przepisu prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3 u.s.u.s. nie zasługuje na aprobatę.
W orzecznictwie konsekwentnie wskazuje się, że samo zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, nie przesądza automatycznie o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. W tych przypadkach zasadniczo konieczne jest stwierdzenie przez organ rozpoznający wniosek o umorzenie należności, że brak jest jakiegokolwiek majątku, z którego można egzekwować należności. Tym samym niestwierdzenie przez organ braku majątku, pozwalającego choćby w części pokryć składki skarżącego stanowi przeszkodę dla decyzji w przedmiocie umorzenia składek, stosownie do treści przepisu art. 28 u.s.u.s. (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1468/19, LEX nr 3021694).
Ustalone okoliczności, a w szczególności fakt zatrudnienia skarżącego w wymiarze 1/10 etatu w fundacji B. na stanowisku dyrektora zarządzającego i osiągania przez niego wynagrodzenia, jak również fakt objęcia należności z tytułu składek dochodzeniem prowadzonym przez Dyrektora Oddziału ZUS w Gdańsku, a co za tym idzie brak stwierdzenia przez ten organ oraz przez komornika sądowego całkowitego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, nie usprawiedliwiają tezy skarżącego o braku jakiegokolwiek majątku, z którego można egzekwować należności. Tym samym nie narusza prawa ocena wyrażona w zaskarżonej decyzji co do niezaistnieniu przesłanek całkowitej nieściągalności.
Za prawidłową należy również uznać przeprowadzoną przez ZUS analizę stanu faktycznego dokonaną pod kątem spełnienie przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. W zgromadzonym przez organ materiale dowodowym brak jest dowodów potwierdzających okoliczności wskazujące na wystąpienie przesłanki związanej z poniesieniem przez skarżącego strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Zatem ZUS prawidłowo stwierdził, że wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia przesłanka nie wystąpiła.
W ocenie Sądu, organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył także przepisów postępowania wskazanych przez skarżącego, w szczególności w aspekcie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Organ zasadnie doszedł do wniosku, że skarżący nie wykazał - w kontekście swojego stanu rodzinnego i majątkowego - że opłacenie składek pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub że jego przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Dochód osiągany przez skarżącego oraz jego matkę i babcię przeczy tezie o zmaterializowaniu się przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że od dnia 20 września 2013 r. skarżący został uznany za osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z tytułu upośledzenia narządu ruchu. Nie stwierdzono jednak znacznie ograniczonych możliwości samodzielnego poruszania się, a także konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Za przewlekłą chorobę w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia można uznać jedynie chorobę o długotrwałym charakterze i tylko taką, która uniemożliwia uzyskiwanie przychodu na spłatę zobowiązań wobec ZUS. Wobec okoliczności, że skarżący nie został uznany za osobę trwale niezdolną do pracy, nie można mówić o spełnieniu przesłanki z ww. przepisu.
Skarżący wskazywał, że jego matka oraz babcia potrzebują pomocy i należy się nimi opiekować. W toku postępowania przed organem nie przedstawił jednak dokumentów, w jakim stopniu została stwierdzona niepełnosprawność ww. osób, ani takich, które potwierdzałyby konieczność stałej opieki lub pomocy innej osoby z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Przy czym powyższe przesłanki znajdą zastosowanie jedynie wówczas, gdy pozbawiałyby możliwości dochodu. Oczywistym wnioskiem jest, że gdy dany podmiot ów dochód osiąga o spełnieniu tych przesłanek nie może być mowy, a taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie.
Nie ulega wątpliwości, że w celu ustalenia istnienia przesłanek umorzenia należności składkowych niezbędne jest zbadanie sytuacji finansowej, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Ustalając istnienie przesłanek organ bierze przy tym pod uwagę aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości (zob. wyr. WSA w Kielcach z dnia 30 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 494/21, LEX nr 3287602).
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ sprostał powyższym wymaganiom, co determinuje wniosek o niezasadności zarzutów wskazanych w pkt. 1-3 skargi.
Organ przeprowadził kompleksowe postępowanie wyjaśniające, w którego toku zapewnił stronie możliwość aktywnego udziału. W jego wyniku ustalono sytuację majątkową skarżącego, w tym osiągany przez niego dochód, miejsce zatrudnienia i pełnione funkcje oraz jego wydatki związane z zaciągniętymi kredytami w latach 2019-2022 w łącznej kwocie 8.090,00 zł oraz innymi wydatkami powstałymi w latach 2010-2022 w łącznej kwocie 241.589,00 zł. Nadto organ szczegółowo ocenił sytuację majątkową rodziny skarżącego i doszedł do słusznego przekonania, że nie może być mowy o zakwalifikowaniu jego gospodarstwa domowego jako pozostającego w stanie ubóstwa. W toku postępowania zebrano dostępną dokumentację medyczną i oceniono ją przez pryzmat przesłanek wskazanych ww. przepisach rozporządzenia. Powyższe ustalenia zostały prawidłowo przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. ZUS oparł się w tym zakresie między innymi na oświadczeniu skarżącego o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej.
Reasumując, w przedmiotowej sprawie organ zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał jego subsumpcji, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia w zgodzie z treścią art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a., 77 k.p.a., 80 k.p.a., art. 107 k.p.a.
W tym stanie rzeczy ZUS wyprowadził prawidłowy wniosek, że brak jest podstaw do umorzenia zobowiązań skarżącego, tak na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia. W ocenie Sądu dokonana przez ZUS ocena zebranego materiału dowodowego nie jest dowolna i nie wychodzi poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a. oraz nie naruszyła zasady swobodnej oceny dowodów.
Zatem w sytuacji, gdy nadal istnieją możliwości wyegzekwowania zaległych składek - co zostało wykazane w toku postępowania prowadzonego przez ZUS - to umorzenie należności naruszałoby interes publiczny. Ograniczone możliwości płatnicze nie mogą zostać uznane za wystarczające do umorzenia należności składkowych (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 16 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Op 471/21, LEX nr 3331327). Okoliczność, że skarżący pracuje na 1/10 etatu i osiąga zarobki niewspółmierne do zaciągniętych w przeszłości zobowiązań i powstałych zaległości publicznoprawnych nie uzasadnia sam w sobie umorzenia należności składkowych, bowiem powyższe nie jest jednoznaczne ze stanem całkowitej nieściągalności należności.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.