I SA/Gd 595/23

I SA/Gd 595/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Małgorzata Gorzeń
Marek Kraus /sprawozdawca/
Sławomir Kozik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 2 pkt 1, art. 34 par. 1 i par. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Kozik Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Sędzia WSA Marek Kraus (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi "W" Sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt SKO.412.4.2023 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta Łeby z dnia 1 lutego 2023 r., nr Fn.3150.5.2023.AO, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (dalej jako "SKO w S." lub "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 2000 - dalej: k.p.a.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 – dalej: u.p.e.a. ), po rozpoznaniu zażalenia W. Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: "Skarżąca", "Spółka", "Strona") na postanowienie Burmistrza Miasta Ł. (dalej: "organ pierwszej instancji", ,,Wierzyciel’’) z dnia 1 lutego 2023 r. nr Fn.3150.5.2023.AO w sprawie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów wniesionych przez zobowiązaną w zakresie prowadzenia egzekucji administracyjnej, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
2.1. W dniu 2 czerwca 2022 r. do Urzędu Miejskiego w Ł. wpłynął wniosek W. Sp. z o.o. z siedzibą w B. o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego drogi gminnej: [...] ul. [...] w Ł. działki nr [...] ([...]), [...] ul. [...] w Ł. działki nr [...] ([...]) oraz [...] [...] w Ł. działki nr [...] ([...]), w celu lokalizacji urządzeń reklamowych dwustronnych, niepodświetlanych tablic reklamowych (...) – po 1 sztuce. We wniosku wskazano na wymiary powierzchnię oraz ilość urządzeń i okres zajęcia pasa drogowego: od (...) 2022 r. do (...) 2022 r. Do wniosku dołączono wymagane dokumenty.
Burmistrz Miasta Ł. decyzją z dnia 6 czerwca 2022 r. nr (...), (...) (GK.7230.284.2022.BK) zezwolił Spółce na zajęcie pasa drogowego drogi gminnej
– ul. [...] dz. [...], ul. [...] dz. nr [...], [...] dz. nr [...] w Ł z przeznaczeniem pod lokalizację urządzenia reklamowego (3 tablic reklamowych dwustronnych). W treści decyzji zawarł, że zajęcie pasa drogowego o pow. (...) m2 nastąpi według lokalizacji szczegółowo określonej na załączonym do decyzji planie sytuacyjnym kolorem czerwonym w okresie od [...] 2022 r. do [...] 2022 r. tj. 69 dni. W pkt 9 wskazanej decyzji organ pierwszej instancji nałożył na Spółkę obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego w wysokości [...] zł. Powyższa decyzja została odebrana przez skarżącą w dniu 24 czerwca 2022 r. a wobec nie wniesienia odwołania, stała się ostateczna w dniu 9 lipca 2022 r.
Upomnieniem z dnia 10 sierpnia 2022 r. Nr [...] Gmina Miejska Ł. wezwała Stronę do zapłaty należności tytułem opłaty za zajęcie pasa drogowego wraz
z odsetkami. Upomnienie zostało odebrane dnia 30 sierpnia 2022 r.
Spółka w piśmie z dnia 20 września 2022 r. odmówiła spłaty zaległości wskazując m. in., że nie montowała żadnych reklam w Ł., nie zajmowała pasa drogowego. Uznała, że w tych okolicznościach wszelkie roszczenia w sprawie są bezzasadne. Spółka przyznała, że złożyła wniosek o zajęcie pasa drogowego w Ł. jednak ze względu na zakwestionowanie przez Starostwo Powiatowe w L. formy zgłoszenia prac budowlanych i żądania powtórnego jego złożenia własnoręcznie montaż reklam był niemożliwy, gdyż stanowiłby samowole budowlaną.
Dnia 20 września 2022 r. Burmistrz Miasta Ł. wystawił na Spółkę tytuł wykonawczy nr [...] na kwotę [...] zł z tytułu opłaty za zajęcie pasa drogowego.
W dniu 6 października 2022 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo z 30 września 2022 r. zatytułowane wezwanie do zapłaty, w którym Strona wezwała organ do zwrotu wyegzekwowanej kwoty, za rzekome zajmowanie pasa drogowego w Ł., którego nie zajmowała, wskazując przy tym, że działanie organu w tym zakresie miało charakter bezprawny.
Pismem z dnia 7 października 2022 r. organ pierwszej instancji przekazał podanie Strony według właściwości do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., który z kolei dnia 17 października 2022 r. przesłał pismo do organu pierwszej instancji jako zawierające zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego celem wydania postanowienia w trybie art. 34 § 2 u.p.e.a.
2.2. W dniu 24 października 2022 r. Burmistrz Miasta Ł., będący wierzycielem, wydał postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego przez Spółkę zarzutu.
Od powyższego zażalenie złożyła Spółka, po rozpatrzeniu którego postanowieniem z dnia 21 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w S. uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji – sygn. akt SKO.412.14.2022
2.3. W wyniku powyższego, w dniu 1 lutego 2023 r. Burmistrz Miasta Ł. ponownie wydał postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego przez Spółkę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, objętej tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 20 września 2022 r. wskazując, że dotyczy nieistnienia obowiązku, a zobowiązanie będące jej przedmiotem narusza art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.
W treści uzasadnienia przedstawiony został chronologicznie przebieg zdarzeń, w którym zawarto m. in., iż decyzja zezwalająca na zajęcie pasa drogowego stała się prawomocna z dniem 9 lipca 2022 r. Po wysłaniu upomnienia Spółka pisemnie odmówiła spłaty zaległości z powodu nieumieszczania reklam w pasie drogowym. Przed wydaniem decyzji nie wniosła o wycofanie wniosku z dnia 2 czerwca 2022 r. w związku z rezygnacją z zajmowania pasa drogowego, jak również nie złożyła od wydanej decyzji odwołania w związku z czym posiadała prawo do dysponowania terenem w okresie od [...] 2022 r. do [...] 2022 r.
W następstwie braku zapłaty za zajęcie pasa drogowego wystawiony został na Spółkę tytuł wykonawczy [...] na kwotę [...] zł. Organ pierwszej instancji podając, że adresatem decyzji jest podmiot, który zainteresowany jest faktycznym zajęciem pasa drogowego wyraził, że w przedmiotowej sprawie, jeśli strona nie korzystała ze wskazanego terenu powinna na podstawie art. 155 k.p.a złożyć wniosek o zmianę decyzji, czego nie uczyniła. Decyzja po upływie zastrzeżonego w niej terminu nie określa sytuacji prawnej jej adresata w znaczeniu przyznania uprawnień lub nałożenia obowiązku. W związku z czym niemożliwa staje się jej zmiana przy zastosowaniu wspomnianego przepisu prawa. Nie można zatem uchylić lub zmienić decyzji w sytuacji, gdy z uwagi na upływ terminu nastąpiło jej wygaśnięcie. Decyzja taka nie kształtuje już sytuacji prawnej strony (I SA/Ke 210/19). W dalszej treści wskazując na zmianę lokalizacji jednej z tablic z uwagi na wcześniejsze wydanie innemu podmiotowi decyzji w tym przedmiocie, organ stwierdził, że decyzja zezwalająca uprawniała stronę do dokonania zgłoszenia w Starostwie Powiatowym w L. przystąpienia do realizacji zamontowania trzech tablic reklamowych, dwustronnych. W przełożonym do Starosty zgłoszeniu wskazane zostały lokalizacje z decyzji.
Organ pierwszej instancji w podsumowaniu stwierdził, że zasadnym jest stwierdzenie niedopuszczalności zgłoszonych przez Stronę zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Zobowiązanie naliczone zostało za okres, w którym Spółka miała prawo dysponować terenem. Gmina w tym czasie nie mogła wydać decyzji na zajęcie pasa drogowego innemu podmiotowi na ten sam teren. Kwota nie została uiszczona po uprzednim upomnieniu, tytuł wykonawczy zaś wydany zgodnie z ustawą
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
2.4. Na wydane postanowienie Spółka złożyła zażalenie wraz z załącznikami.
2.5. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał art. 33 § 1 u.p.e.a. W dalszej treści, przytaczając art. 33 § 4 u.p.e.a. organ drugiej instancji wyjaśnił, że złożenie przez zobowiązanego zarzutu w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym na jednej
z podstaw wymienionych w art. 33 § 2 legitymuje organ administracyjny do rozpatrzenia zarzutu, aczkolwiek czyni to wyłącznie w odniesieniu do tej podstawy, która dookreślona została w złożonym przez zobowiązanego środku zaskarżenia. Nie rozpatruje on natomiast sprawy pod względem merytorycznym, ani nie może dokonywać oceny decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Jak podała organ odwoławczy, w rozpoznawanej sprawie dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym należności wynikają z prawomocnej decyzji Burmistrza Miasta Ł.
z 6 czerwca 2022 r. zezwalającej Stronie skarżącej na zajęcie pasa drogowego
w terminie od [...] 2022 r. do [...] 2022 r.
Skarżąca wniosła zarzut nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego powołując się na brak możliwości zamontowania reklamy. Organ odwoławczy ocenił, że argumentacja strony skarżącej nie przemawia za uznaniem, że nie jest ona zobowiązana do uiszczenia należności za zajęcie pasa drogowego. Wskazując na art. 16 k.p.a i wynikające z niego decyzje ostateczne, które mogą być uchylone lub zmienione tylko w drodze trybów szczególnych w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postepowania administracyjnego, podkreślił, że nie może się to stać za sprawą środków odwoławczych wnoszonych w toku postępowania egzekucyjnego.
Rozpoznając zarzut zgłoszony przez Spółkę z art. 33 § 2 pkt 1 – zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku, organ odwoławczy podał, że z obrocie prawnym pozostaje prawomocna decyzja Burmistrza Miasta Ł. nr [...] zezwalająca Spółce na zajęcie pasa drogowego od [...] 2022 r. do [...] 2022 r, która stanowi podstawę dochodzenia należności z niej wynikającej - opłaty za zajęcie pasa drogowego, której uiszczenia z kolei, Strona dobrowolnie nie wykonała. Podnosząc natomiast w postępowaniu egzekucyjnym zarzut nieistnienia obowiązku skarżąca nie powołała żadnych okoliczności, które wskazywałyby, że decyzja została z obrotu prawnego usunięta, bądź, że obowiązek z niej wynikający został przykładowo wykonany lub nastąpiło jego przedawnienie. Skarżąca nie powołała się na żadne zdarzenia stanu faktycznego lub prawnego, które dawałyby podstawę do stwierdzenia, że egzekwowana należność nie istnieje. Zarzuty oraz argumentacja koncentrują się wokół zasadności i prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym w które w ramach tego postepowania nie podlegają badaniu. Tym samym, w postępowaniu egzekucyjnym nie ma możliwości negowania prawomocnej decyzji. Ewentualna wadliwość wydanego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia może być podnoszona w innym, odrębnym postępowaniu.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Skarżąca zaskarżyła w całości wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowienie i wniosła o jego uchylenie.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ drugiej instancji nie uwzględnił kluczowego dokumentu dla rozstrzygnięcia sprawy wiedząc, że taki istnieje. Jest to postanowienie Starosty L. nr B.6743.390.2022.KO z dnia 21 czerwca 2022 r., który podważa wszystkie wywody Burmistrza Ł. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., które podtrzymało jego decyzję. O istnieniu dokumentu organ pierwszej instancji jak i SKO były informowane pismem z dnia
5 grudnia 2022 r. adresowanym do Starosty L. Wyjaśniając Spółka podała, że postanowienie Starosty L. pozostaje w sprzeczności z decyzją organu pierwszej instancji wydaną dnia 6 czerwca 2022 r., zezwalającą na zajęcie pasa drogowego poprzez zamontowanie trzech tablic reklamowych [...]. Jest to decyzja organu nadrzędnego, która wydana została w dniu 21 czerwca 2022 r. czyli przed terminem montażu reklam określonym w akcie Burmistrza Ł. na dzień [...] 2022 r. Spółka, nie miała zatem prawa ani jednego dnia zająć pasa drogowego, o czym została oficjalnie poinformowana i konsekwencjach, które jej za to grożą. Neguje zatem twierdzenia Burmistrza Ł., że mogła zamontować tablice reklamowe.
Spółka podkreśliła, że postanowienie Starosty L. z dnia 21 czerwca 2022 r. jednoznacznie określa uzupełnienie braków formalnych w terminie 30 dni czyli do [...] 2022 r. a więc już po terminie uprawomocnienia się decyzji. Ponadto, jak Spółka podała, powyższe jednoznacznie określa, ze wniosek dotyczący zajęcia pasa drogowego na tablice reklamowe nie spełniał wymogów określonych przepisami prawa budowlanego oraz, że w przypadku nieusunięcia nieprawidłowości we wskazanym terminie, Starosta L. wniesie sprzeciw na wykonanie zamierzonych robót. Potwierdza to pismo z dnia 22 marca 2023 r., w którym Starosta poinformował, że zgodnie z prawem budowlanym "Inwestor może przystąpić do wykonania robót budowlanych, jeżeli organ administracji architektoniczno – budowlanej nie wniósł sprzeciwu w terminie 21 dni od daty poprawnego zgłoszenia.
Odnosząc się natomiast do argumentacji organu odwoławczego co do braku powołania okoliczności, które wskazywałyby, że decyzja pierwszoinstancyjna została usunięta z obrotu prawnego, że nie powołała żadnych zdarzeń stanu faktycznego, prawnego, które dawały by podstawę do stwierdzenia, że egzekwowana należność nie istnieje, jak i to, że zobowiązanie zostało naliczone za okres, w którym strona mogła dysponować terenem Skarżąca wskazała, że informowała Kolegium o postanowieniu Starosty L., które decyzję podważało i uniemożliwiało jej wykonanie.
Dodatkowo Skarżąca zakwestionowała uprawomocnienie się decyzji organu pierwszej instancji w dniu 9 lipca 2022 r. z powodu zakwestionowania przez Starostę L. zgłoszenia. Starosta L. miał także obowiązek wnieść sprzeciw do zgłoszenia "sprzecznego z prawem budowlanym". Mimo to takiego sprzeciwu nie wniósł, chociaż jak podała Skarżąca nie spełniała obowiązku, który na nią nałożył. Decyzję podjął po uprawomocnieniu się decyzji Burmistrza Ł., czyli po [...] 2022r., co z kolei uniemożliwiło Spółce jej unieważnienie. Zdaniem Spółki w tych okolicznościach nie może ona ponosić kar finansowych za to, że ustawodawca dopuścił do takich luk prawnych.
Do skargi dołączono postanowienie Starosty L. z 21 czerwca 2022 r.
4. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
5.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż podniesionych w skardze.
5.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., w związku z tym, że przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.
5.3. Spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu odwoławczego, utrzymującego w mocy postanowienie wierzyciela Burmistrza Miasta Ł. z 1 lutego 2023 r., wydane na podstawie art. 34 § 2 u.p.e.a., w którym to organ pierwszej instancji uznał zgłoszony przez Skarżącą zarzut nieistnienia obowiązku jako niedopuszczalny.
Mając na uwadze zaistniałą kwestię sporną na wstępie należy wyjaśnić, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji administracyjnej. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie siedmiu dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego.
Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów, enumeratywnie wymienia art. 33 § 2 u.p.e.a. Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują natomiast przepisy art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 art. 34, organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej i do wierzyciela należy rozstrzygnięcie o oddaleniu bądź uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, czy też stwierdzeniu niedopuszczalności zarzutu. Zgodnie natomiast z § 2 art. 34 u.p.e.a., wierzyciel wydaje postanowienie,
w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut
w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut. Stwierdza natomiast niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Należy zauważyć, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej jest środkiem obrony przed egzekucją, niekonkurencyjnym w stosunku do środków prawnych przysługujących zobowiązanemu w ramach odrębnych postępowań: podatkowego, administracyjnego lub sądowego. Nie ma bowiem powodów, dla których ta sama kwestia miałaby być przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu jurysdykcyjnym,
a następnie ponownie – w ramach zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (por. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 34; wyrok NSA z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 674/21; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
Organ egzekucyjny nie może wkraczać w kompetencję organu administracji publicznej, który w postępowaniu rozpoznawczym (jurysdykcyjnym) w sposób władczy rozstrzygnął o prawach i obowiązkach strony, wynikających z przepisów prawa materialnego. Innymi słowy, na etapie postępowania egzekucyjnego nie jest możliwe wprowadzanie zmian w tej materii, która jednoznacznie została rozstrzygnięta w decyzji podatkowej, kończącej postępowanie rozpoznawcze. Weryfikacja decyzji ostatecznych
w postępowaniu egzekucyjnym jest bezwzględnie niedopuszczalna, gdyż na jej przeszkodzie stoi zasada trwałości takich decyzji. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji mogą mieć na celu wykazanie nieistnienia obowiązku, ale nie podważenie aktu administracyjnego, nakładającego ten obowiązek (por. J. Dembczyńska, P. Pietrasz, K. Sobieralski, R. Suwaj, Praktyka administracyjnego postępowania egzekucyjnego, Wrocław 2009, s. 249; wyrok NSA z dnia 3 listopada 2020 r., II FSK 1750/18; CBOSA).
Należy przy tym podkreślić, że kontrola postępowania zainicjowanego wniesionymi przez stronę zarzutami nie jest kolejną instancją, z wykorzystaniem, której strona mogłaby podważać podstawy wszczęcia postępowania egzekucyjnego, poprzez dążenie do wyeliminowania jego źródła. Celem (ratio legis) art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. jest usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Przepis ten pozbawia organ możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli dana kwestia była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce, obliguje organ do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zarzutów. Uregulowanie to wprowadza wyżej wspomnianą zasadę niekonkurencyjności środków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II FSK 1535/12; CBOSA). Jednocześnie, nie ma uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących danej kwestii, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był lub będzie przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2018 r., II FSK 3478/15; CBOSA). Drugą z przesłanek wydania przez wierzyciela postanowienia o niedopuszczalności zarzutu w sprawie egzekucyjnej jest, że zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, organ odwoławczy rozstrzygając o niedopuszczalności zgłoszonego przez Skarżącą zarzutu nieistnienia obowiązku w ślad za organem pierwszej instancji przyjął za podstawę wyrażonego stanowiska istnienie ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta Ł. z 6 czerwca 2022 r., z której wynika zobowiązanie do uiszczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego, jak również brak jej uchylenia, zmiany w trybie przewidzianym przepisami k.p.a.
Rację w tym względzie mają organy obu instancji, że co do zasady o obowiązku zapłaty należności tytułem opłaty z tytułu zajęcia pasa drogowego decyduje ostateczna decyzja, która została wydana w tym przedmiocie na rzecz strony zainteresowanej jej wydaniem, która pozostaje w obrocie prawnym i wywołuje w związku z tym skutki prawne dla strony, także te polegające na zapłacie opłaty. Natomiast postępowanie wywołane zarzutami w postępowaniu egzekucyjnym nie może prowadzić do podważenia ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, co do których przysługują odrębne środki zaskarżenia.
Sąd natomiast nie przychyla się co do sposobu rozumienia i tym samym rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie o niedopuszczalności zarzutu nieistnienia obowiązku. Organy orzekające w sprawie utożsamiają bowiem ocenę podniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku, z brakiem możliwości merytorycznego badania w postępowaniu egzekucyjnym zasadności, czy wysokości nałożonego obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej, co skutkowało wydaniem w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia o niedopuszczalności zarzutu.
Natomiast nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, albo też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie.
Strona skarżąca podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku nie kwestionuje faktu wydania decyzji przez Burmistrza Miasta Ł. z dnia 6 czerwca 2022 r. zezwalającej na zajęcie pasa drogowego, jednakże wskazuje na postępowanie jakie prowadzone było przez Starostę L. w związku z wnioskiem Skarżącej o przystąpienie do realizacji robót budowlanych. W trakcie tego postępowania Starosta L. postanowieniem z dnia 21 czerwca 2022 r. nałożył na Spółkę obowiązek uzupełnienia w terminie 30 dni dokumentów i braków zgłoszenia o zamiarze przystąpienia do realizacji robót niewymagających pozwolenia na budowę – polegających na zamontowaniu trzech tablic reklamowych, informując że w przypadku nie usunięcia wskazanych nieprawidłowości, organ wniesie sprzeciw w drodze decyzji na wykonanie zamierzonych robót.
Spółka dodatkowo podnosi, że postanowienie Starosty L. pozostaje w sprzeczności z decyzją Burmistrza Miasta Ł. z dnia 6 czerwca 2022 r., a w związku z nieuzupełnieniem braków wskazanych w postanowieniu Starosty L., strona nie miała niemożliwości realizacji zajęcia pasa drogowego w okresie od [...] 2022 r. do [...] 2022 r. W konsekwencji postępowanie prowadzone przez Starostę L., zdaniem strony skarżącej winno skutkować brakiem obowiązku wynikającego z decyzji Burmistrza Miasta Ł. z dnia 6 czerwca 2022 r. zezwalającej na zajęcie pasa drogowego.
Sąd nie dokonując oceny prawidłowości argumentacji strony skarżącej podniesionej w ramach zarzutu nieistnienia obowiązku – bowiem takiej oceny nie dokonały organy orzekające w sprawie - wskazuje, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a., uprawniające wierzyciela do stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Natomiast istniał obowiązek dokonania przez wierzyciela merytorycznej oceny zarzutu podniesionego w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. tj. nieistnienia obowiązku, w szczególności dokonując podnoszonej przez stronę oceny argumentacji co do wpływu prowadzonego postępowania przez Starostę L. na istnienie obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta Ł. z dnia 6 czerwca 2022 r. zezwalającej na zajęcie pasa drogowego.
W analizowanej sprawie organy zatem nie miały podstaw by stwierdzić na podanych wyżej podstawach o niedopuszczalności zarzutu. Natomiast zobowiązane były rozpoznać merytorycznie zarzut nieistnienia obowiązku, nie pomijając w tym względzie okoliczności podnoszonych przez Skarżącą.
W konsekwencji zdaniem Sądu organy orzekając o niedopuszczalności wniesionego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej naruszyły art. 34 § 2 pkt 3 w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Dodatkowo, Sąd wskazuje, że organ odwoławczy opierając się na podstawie prawnej z art. 33 § 1 u.p.e.a. przywołał treść przepisu w nieobowiązującym brzmieniu, które zostało zmienione w tym zakresie art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 11 września 2019 r. (Dz.U.2019.2070) zmieniającej ustawę z dniem 30 lipca 2020 r.
5.4. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ winien uwzględnić ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku, dokonując merytorycznej oceny wniesionego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, w szczególności dokonując podnoszonej przez stronę oceny argumentacji co do wpływu prowadzonego postępowania przez Starostę L. na istnienie egzekwowanego obowiązku.
5.5. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny Gdańsku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wpis od skargi.