I SA/GD 589/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-11-20
NSApodatkoweŚredniawsa
VATfakturyzabezpieczenieegzekucjaOrdynacja podatkowanierzetelne prowadzenie ksiągfikcyjne transakcjeobawa niewykonania zobowiązania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych, uznając istnienie uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania.

Spółka zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych z tytułu wystawienia faktur VAT, kwestionując brak podstaw prawnych i faktycznych. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe wykazały uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania, co potwierdzają nierzetelne prowadzenie ksiąg, wystawianie fikcyjnych faktur, posiadanie zaległości podatkowych, prowadzone postępowania egzekucyjne oraz zbycie majątku przez spółkę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę P. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni o określeniu przybliżonych kwot podatku do zapłaty z tytułu wystawienia faktur w trybie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT oraz o zabezpieczeniu na majątku spółki. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 33 § 1, poprzez błędne zastosowanie decyzji o zabezpieczeniu, wadliwą ocenę materiału dowodowego i brak wyjaśnienia okoliczności sprawy. Sąd, analizując sprawę, stwierdził, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej. Uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego została uprawdopodobniona przez nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych, ujmowanie w nich faktur nieodzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, posiadanie zaległości podatkowych, prowadzone postępowania egzekucyjne oraz zbycie majątku przez spółkę. Sąd podkreślił, że postępowanie zabezpieczające nie rozstrzyga ostatecznie o wysokości zobowiązania podatkowego, a jedynie ocenia przesłanki uzasadniające obawę jego niewykonania. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych i ujmowanie w nich faktur nieodzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, w połączeniu z innymi okolicznościami takimi jak posiadanie zaległości podatkowych czy zbycie majątku, stanowi uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania podatkowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dokumentowanie zdarzeń gospodarczych, które w rzeczywistości nie zostały przeprowadzone, rodzi uzasadnioną obawę uchylania się od uregulowania zobowiązania podatkowego. Podkreślono, że w postępowaniu zabezpieczającym ocenia się jedynie przesłanki mogące świadczyć o obawie niewykonania zobowiązania, a nie ostateczne ustalenia faktyczne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

O.p. art. 33 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zabezpieczenie zobowiązania podatkowego przed terminem płatności na majątku podatnika jest dopuszczalne, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję.

ustawa o VAT art. 108 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podatnicy są obowiązani do wystawienia faktury stwierdzającej sprzedaż, nawet gdy podatnik nie jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Podatek należny z takiej faktury stanowi kwotę do zapłaty.

Pomocnicze

O.p. art. 33 § § 2

Ordynacja podatkowa

Zabezpieczenia można dokonać w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, przed wydaniem decyzji ustalającej, określającej wysokość zobowiązania podatkowego lub zwrotu podatku.

O.p. art. 33 § § 4

Ordynacja podatkowa

W decyzji o zabezpieczeniu określa się przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego oraz kwotę odsetek za zwłokę na dzień wydania decyzji, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.

ustawa o VAT art. 88 § ust. 3a pkt 4

Ustawa o podatku od towarów i usług

Nie podlegają odliczeniu m.in. faktury, które nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a), b) i c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Decyzja administracyjna może zostać uchylona w razie naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy, lub wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją jako bezzasadną.

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów podatkowych do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego.

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów podatkowych do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów przez organ podatkowy.

O.p. art. 210 § § 1 pkt 6 i § 4

Ordynacja podatkowa

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej, w tym uzasadnienia prawnego i faktycznego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe wykazały uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania podatkowego poprzez wskazanie na nierzetelne prowadzenie ksiąg, ujmowanie fikcyjnych faktur, posiadanie zaległości podatkowych, prowadzone postępowania egzekucyjne oraz zbycie majątku przez spółkę.

Odrzucone argumenty

Zarzuty spółki dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 33 § 1, poprzez błędne zastosowanie decyzji o zabezpieczeniu, wadliwą ocenę materiału dowodowego i brak wyjaśnienia okoliczności sprawy.

Godne uwagi sformułowania

Zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych na majątku podatnika służy zagwarantowaniu interesów budżetu państwa poprzez zabezpieczenie środków finansowych na pokrycie należności podatkowych. Nie ma jednak charakteru bezwarunkowego i może zostać wszczęte dopiero po spełnieniu ustawowych przesłanek. Obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem jest ustalenie istnienia przesłanek zabezpieczenia wskazanych w art. 33 § 1 O.p., jednoznacznie wynika z treści przepisów art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., tj. przepisów kształtujących zasadę prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym. Z uzasadnioną obawą niewykonania zobowiązania mamy więc do czynienia przede wszystkim w razie trudnej sytuacji finansowej podmiotu zobowiązanego, ewentualnie w przypadku działań skierowanych na wyzbywanie się majątku. Organy podatkowe nie są zobowiązane do udowodnienia faktu, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, lecz jego uprawdopodobnienia. Dokumentowanie zdarzeń gospodarczych, które w rzeczywistości nie zostały przeprowadzone, rodzi uzasadnioną obawę uchylania się od uregulowania określonego w przybliżeniu zobowiązania podatkowego. Okoliczności podnoszone w skardze będą przedmiotem rozstrzygnięcia w toku postępowania wymiarowego i jako takie nie mogły zostać rozpatrzone w toku postępowania zabezpieczającego.

Skład orzekający

Elżbieta Rischka

przewodniczący

Irena Wesołowska

sprawozdawca

Małgorzata Gorzeń

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania instytucji zabezpieczenia zobowiązań podatkowych w przypadkach nierzetelnego prowadzenia ksiąg, ujmowania fikcyjnych faktur, posiadania zaległości podatkowych i zbywania majątku."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki i jej relacji z kontrahentami; ocena faktycznej fikcyjności transakcji będzie przedmiotem postępowania wymiarowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania podatkowego – zabezpieczenia zobowiązań, co jest kluczowe dla przedsiębiorców. Pokazuje, jakie działania mogą wzbudzić obawy organów podatkowych.

Fikcyjne faktury i zbycie majątku – dlaczego sąd utrzymał zabezpieczenie zobowiązań podatkowych?

Dane finansowe

WPS: 215 522 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 589/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /przewodniczący/
Irena Wesołowska /sprawozdawca/
Małgorzata Gorzeń
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 33
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska /spr./, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 maja 2024 r., nr 2201-IEW.4253.41.2024.ARS w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty podatku do zapłaty z tytułu wystawienia faktur w trybie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2022 r. oraz orzeczenie o zabezpieczeniu na majątku oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 22 maja 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor), po rozpatrzeniu odwołania P. Spółki z o.o. (dalej: Skarżąca, Spółka), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 22 lutego 2024 r. w przedmiocie określenia przybliżonych kwot podatku do zapłaty z tytułu wystawienia faktur w trybie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług za okres od lipca 2022 r. do listopada 2022 r. w podanych kwotach wraz z odsetkami za zwłokę oraz orzekającej o zabezpieczeniu na majątku Spółki wykonania tych zobowiązań.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 33 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: O.p.) i przeprowadził wywód poświęcony instytucji zabezpieczenia zobowiązania podatkowego.
Dalej Dyrektor podał, że z ustaleń prowadzonej kontroli celno-skarbowej wynika, że w okresie od lipca do listopada 2022 r. Spółka wystawiła faktury VAT na łączną kwotę podatku należnego 215.522,00 zł na rzecz:
- H. (NIP: [...]) w wysokości 71.290,23 zł,
- F. (NIP: [...]) w wysokości 59.798,88 zł,
- R. Sp. z o.o. (NIP: [...]) w wysokości 27.106,81 zł,
- H.1 (NIP: [...]) w wysokości 20.700,00 zł,
- R.Z. (NIP: [...]) w wysokości 18.400,00 zł,
- J. Sp. z o.o. (NIP: [...]) w wysokości 12.190,00zł,
- H.2 Sp. z o.o. (NIP: [...]) w wysokości 3.265,63 zł,
- A. Sp. z o.o. (NIP: [...]) w wysokości 2.300,00 zł,
- M.S. (NIP: [...]) w wysokości 470,20 zł.
Zdaniem Dyrektora faktury te nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, zatem podatek należny z nich wynikający stanowi kwotę do zapłaty w myśl art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2021 r., poz. 106 ze zm. - dalej ustawa o VAT).
Z poczynionych ustaleń wynika nadto, że w badanym okresie wystawiono na rzecz Spółki faktury VAT na łączną kwotę podatku 190.330,71 zł przez poniższych kontrahentów:
- W. Sp. z o.o. (NIP: [...]) na łączną kwotę 100.349,01 zł,
- S. Sp. z o.o. (NIP: [...]) na łączną kwotę 53.761,77 zł,
- J. Sp. z o.o. (NIP: [...]) na łączną kwotę 19.550,00 zł,
- A. Sp. z o.o. (NIP: [...]) na łączną kwotę 15.180,00 zł,
- R. Sp. z o.o. (NIP: [...]) na łączną kwotę 1.489,93 zł.
Zdaniem Dyrektora faktury te nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, zatem podatek naliczony z nich wynikający stanowi kwotę zawyżonego przez Spółkę tego podatku do odliczenia w myśl art. 88 ust. 3a pkt 4 ustawy o VAT.
Zdaniem Dyrektora fakt nierzetelnego prowadzenia dokumentów podatkowych może stanowić okoliczność uprawdopodobniającą obawę braku dobrowolnego wykonania w przyszłości przez podatnika ciążącego na nim zobowiązania podatkowego. A zatem, okoliczność ta również stanowi przesłankę do wydania decyzji o zabezpieczeniu.
O uzasadnionej obawie niewykonania zobowiązania podatkowego - prócz nierzetelnego prowadzenia ksiąg podatkowych – świadczą, zdaniem organu odwoławczego, również inne okoliczności. A mianowicie: konieczność przymusowego dochodzenia należności publicznoprawnych (Dyrektor wskazał na prowadzone postępowania egzekucyjne oraz wystawione upomnienia), posiadanie zaległości podatkowych, zawiadomienie o zamiarze wpisu do Rejestru Należności Publicznoprawnych, niezłożenie oświadczenia o nieruchomościach i prawach majątkowych (ORD-HZ), zbycie majątku w postaci dwóch samochodów w toku prowadzonej kontroli, uzyskanie niższych dochodów, brak majątku nieruchomego.
W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego P. Sp. z o.o. wnosząc o jej uchylenie, zarzuciła jej naruszenie:
• art. 33 § 1 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie w przedmiotowej sprawie wobec braku podstaw prawnych i faktycznych uzasadniających wydanie decyzji o zabezpieczeniu na majątku;
• art. 33 § 1 w zw. z art. 191 O.p. poprzez wadliwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego polegającą w szczególności na bezpodstawnym zarzucie uczestnictwa P. Sp. z o.o. w procederze wyłudzenia podatku VAT przy braku jakiegokolwiek uprawdopodobnienia istnienia takiego procederu i świadomości Spółki w tym zakresie;
• art. 122, art. 187 § 1 O.p. poprzez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego uzasadniającego rozstrzygnięcie zawarte w decyzji i w efekcie wydanie decyzji na podstawie niezweryfikowanego i niepotwierdzonego materiałem dowodowym przekonania Organu, że zachodzi obawa, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane;
• art. 122 O.p w związku z art. 191 O.p. poprzez nieprawidłowe, pobieżne, wyrywkowe ustalenie stanu faktycznego, niewyjaśnienie i nieuwzględnienie kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych, szczególnie w zakresie dochowywania należytej staranności przez Spółkę i braku zaangażowania Spółki w procederze o charakterze przestępczym oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy oceny dowolnej, a co za tym idzie bezpodstawne dokonanie zabezpieczenia przewidywanego zobowiązania podatkowego bez uzasadnionych przesłanek;
• art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. w zw. z art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 O.p. poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego wydanej decyzji, w zakresie wykazania, że w sprawie mogło dojść do uszczuplenia należności podatkowych, w szczególności uprawdopodobnienia, że Spółka nie dochowała należytej staranności oraz brak jakiegokolwiek uzasadnienia w zakresie uzasadniającym kwestionowanie zawieranych transakcji z kontrahentami;
• art. 122 w związku art. 187 § 1 O.p. poprzez naruszenie obowiązku zebrania całego materiału dowodowego, w wyniku czego w sposób wadliwy ustalono stan faktyczny sprawy, a w efekcie:
- błędnie określono przybliżoną kwotę zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług oraz odsetek za zwłokę,
- bezpodstawnie dokonano zabezpieczenia na majątku Podatnika.
• art. 121 O.p. przez prowadzenie postępowania w sposób oczywiście podważający zaufanie do organów podatkowych, tj. przez brak wyjaśnienia wszelkich istotnych kwestii w sprawie.
Dyrektor w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że została ona wydana bez naruszenia prawa.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organ podatkowy wykazał istnienie przesłanki uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania, określonej w art. 33 § 1 O.p.
Rozstrzygając tę kwestię w pierwszej kolejności należy podkreślić, że postępowanie związane z zabezpieczeniem wykonania zobowiązań podatkowych na majątku podatnika służy zagwarantowaniu interesów budżetu państwa poprzez zabezpieczenie środków finansowych na pokrycie należności podatkowych. Stosuje się je w momencie, gdy brak jest jeszcze podstaw do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, najczęściej przed wydaniem decyzji wymiarowej. Nie ma ono jednak charakteru bezwarunkowego i może zostać wszczęte dopiero po spełnieniu ustawowych przesłanek.
Zgodnie z art. 33 O.p. zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika (...), jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję (§ 1). Zabezpieczenia w okolicznościach wskazanych w § 1 można dokonać również w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, przed wydaniem decyzji: ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, określającej wysokość zobowiązania podatkowego bądź określającej wysokość zwrotu podatku (§ 2). W takim przypadku organ podatkowy na podstawie posiadanych danych co do wysokości podstawy opodatkowania określa w decyzji o zabezpieczeniu: przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego; albo przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego oraz kwotę odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego bądź określającej wysokość zwrotu podatku (§ 4).
W orzecznictwie podkreśla się, że obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem jest ustalenie istnienia przesłanek zabezpieczenia wskazanych w art. 33 § 1 O.p., jednoznacznie wynika z treści przepisów art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., tj. przepisów kształtujących zasadę prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt II FSK 373/05, LEX nr 211473).
Zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych dokonywane jest na podstawie przesłanki definiowanej jako "uzasadniona obawa, że zobowiązanie nie zostanie wykonane". Pojęcia tego, ze względu na jego rozległy zakres, ustawodawca nie zdefiniował. Przybliżył jednak to nieostre pojęcie dwoma przykładami. Są to "trwałe zaprzestanie regulowania zobowiązań o charakterze publicznoprawnym" lub "dokonywanie czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję". Wystąpienie już jednej z tych okoliczności uzasadnia obawę, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Te dwie okoliczności "w szczególności" wskazują na to, że ustawowa przesłanka zabezpieczenia (uzasadniona obawa) ma miejsce. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby organ podatkowy wnioskujący o zastosowania zabezpieczenia wskazał na inne okoliczności, które tę obawę też uzasadniają. Chodzi o takie działania podatnika lub sytuacje z nim związane, które wpływają na jego stan majątkowy w kontekście przewidywanych zobowiązań i możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji.
Z uzasadnioną obawą niewykonania zobowiązania mamy więc do czynienia przede wszystkim w razie trudnej sytuacji finansowej podmiotu zobowiązanego, ewentualnie w przypadku działań skierowanych na wyzbywanie się majątku (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 1011/11, LEX nr 1110749).
W literaturze wskazuje się, że dla uzasadnienia obawy niewykonania zobowiązania podatkowego wystarczy samo stwierdzenie, iż podatnik z uwagi na stan majątkowy, nawet przy dołożeniu maksimum dobrej woli, nie będzie w stanie uiścić należnego podatku (tak: W Stachurski [w:] J. Brolik, R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, P. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX/el. 2013).
W orzecznictwie sądów administracyjnych zaprezentowano wiele sytuacji, które mogłyby uzasadniać wszczęcie postępowania zabezpieczającego wobec dłużnika. Tytułem przykładu wymienić można obciążanie majątku hipotekami, zaciąganie umów pożyczek bez określenia terminu spłaty, zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, "rozrzutność" podatnika, nierzetelne prowadzenie ksiąg rachunkowych czy zaniżanie dochodów (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Gl 1000/09, LEX nr 648137).
Treść art. 33 § 1 O.p. wyraźnie stanowi o "uzasadnionej obawie", a więc takiej, która ma swoje źródło w obiektywnie stwierdzonym stanie faktycznym sprawy, jak również o "wykonaniu" zobowiązania, a więc nie tylko dobrowolnie, ale i w drodze egzekucji. Nie ma przy tym wątpliwości, że to, czy istnieje obawa niewykonania zobowiązania w konkretnym wypadku, pozostawiono do uznania właściwego w sprawie organu. Uznanie to nie może jednak oznaczać dowolności działania, lecz powinno być oparte na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych, w sposób czytelny uprawdopodobnione dla podatnika w uzasadnieniu decyzji (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt I FSK 594/11, LEX nr 1144932).
Należy również wskazać, że na gruncie art. 33 O.p. mowa jest o sytuacjach, w których wprawdzie przepisy podatkowe wprost nie wskazują na możliwość uprawdopodobnienia pewnych okoliczności, natomiast posługują się sformułowaniami o skutkach porównywalnych. Zauważyć należy, że w powołanym przepisie mowa jest o przesłankach zabezpieczenia zobowiązania podatkowego na majątku podatnika, które mogą uzasadniać przypuszczenie, iż zobowiązanie nie zostanie wykonane. Oznacza to, że mogą uprawdopodobnić brak zapłaty podatku w przyszłości (por. D. Strzelec, Udowodnienie a uprawdopodobnienie w sprawach podatkowych, Monitor Podatkowy 2012/6/16-23). Stąd też organy podatkowe nie są zobowiązane do udowodnienia faktu, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, lecz jego uprawdopodobnienia. Należy podkreślić, że uprawdopodobnienie nie prowadzi do pewności, lecz jedynie daje lub wskazuje na prawdopodobieństwo istnienia lub nieistnienia faktu. Niemniej jednak obowiązek uprawdopodobnienia występuje z reguły wówczas, gdy dokładne przeprowadzenie postępowania dowodowego, a więc dającego pewność co do istnienia faktów prawotwórczych, nie jest praktycznie możliwe lub celowe (por. A. Hanusz, Uprawdopodobnienie jako środek zastępczy dowodu, Przegląd Podatkowy 2004/3/47-49), co ma miejsce w przypadku instytucji zabezpieczenia przewidzianej w art. 33 Ordynacji podatkowej.
Odnosząc powyższe uwagi teoretyczne do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organy podatkowe uprawdopodobniły wystąpienie okoliczności uzasadniających wydanie decyzji w sprawie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych na majątku Skarżącego. Podstawą podjętego rozstrzygnięcia była obawa niewykonania zobowiązania związana z ujęciem w rozliczeniu podatku od towarów i usług (po stronie sprzedaży i zakupów) faktur nieodzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a tym samym nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych wskutek ujmowania w nich tego rodzaju faktur.
Zdaniem Sądu, dokumentowanie zdarzeń gospodarczych, które w rzeczywistości nie zostały przeprowadzone, rodzi uzasadnioną obawę uchylania się od uregulowania określonego w przybliżeniu zobowiązania podatkowego. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.
W wyroku z dnia 18 stycznia 2006 r. sygn. akt I SA/Bk 367/05 (LEX nr 515004) WSA w Białymstoku wskazał, że takie zachowania podatnika jak nierzetelne prowadzenie ksiąg handlowych, czy też zaniżanie dochodów będących przedmiotem opodatkowania, jeżeli wywołują uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania podatkowego, mogą stanowić podstawę do zabezpieczenia zobowiązania podatkowego.
Podobnie WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 11 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 1723/15 (LEX nr 1985123) stwierdził, że okolicznością świadczącą o możliwości utrudnienia lub udaremnienia egzekucji, stanowiącą przesłankę zabezpieczenia, jest unikanie wykonania przez zobowiązanego obowiązku przez nieujawnianie zobowiązań powstających z mocy prawa lub nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych.
WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 24 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 144/12 (LEX nr 1163535) stwierdził, że wystawianie i przyjmowanie tzw. pustych faktur oraz wykorzystywanie ich w rozliczeniu podatku od towarów i usług przez dłuższy czas (np. przez okres kilkunastu miesięcy) uprawnia organy podatkowe do uznania, że powstała przesłanka trwałego nieuiszczania zobowiązań publicznoprawnych (art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz podstawa faktyczna do wydania decyzji zabezpieczającej, o której mowa w art. 33 § 4 tej ustawy (podobnie WSA w Łodzi w wyroku z dnia 28 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Łd 1197/15, LEX nr 2014284). Wyrok ten zapadł wprawdzie na tle podatku od towarów i usług, ale skutek posługiwania się nierzetelnymi fakturami w podatku dochodowym w celu obniżenia obciążeń podatkowych musi być oceniany tak samo.
Należy podzielić Stanowisko Dyrektora, że ustalenia poczynione w toku postępowania kontrolnego prowadzą do wniosku, że faktury wystawione przez Spółkę na rzecz H., F., R. Sp. z o.o., H.1, R.Z., J. Sp. z o.o., H.2 Sp. z o.o., A. Sp. z o.o., M.S. nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, zatem podatek należny z nich wynikający stanowi kwotę do zapłaty w myśl art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.
Podobnie należy ocenić faktury wystawione na rzecz Skarżącej przez spółki: W., S., J., A. i R. a zatem podatek naliczony z nich wynikający nie podlega odliczeniu w myśl art. 88 ust. 3a pkt 4 ustawy o VAT.
Podkreślić należy, że okoliczność, czy faktycznie doszło do uchybień w zakresie rozliczania się przez Skarżącą w zakresie podatku VAT oraz czy miały miejsce fikcyjne transakcje pomiędzy nią a kontrahentami będzie przedmiotem rozstrzygania w postępowaniu wymiarowym. Ocena dowodów stanowiących podstawę przyszłych merytorycznych rozstrzygnięć dotyczących m.in. fikcyjności transakcji wykracza poza przedmiot decyzji zabezpieczającej i zakres tego postępowania. Okoliczności podnoszone w skardze będą przedmiotem rozstrzygnięcia w toku postępowania wymiarowego i jako takie nie mogły zostać rozpatrzone w toku postępowania zabezpieczającego. Ustalenia w tym zakresie nie zostały bowiem przesądzone w zaskarżonej decyzji, a podejrzenie ich zaistnienia stanowiło jedynie podstawę do powzięcia przez organ obawy niewykonania przyszłych zobowiązań podatkowych, skutkującej wydaniem decyzji zabezpieczających. W postępowaniu dotyczącym zabezpieczeń ocenianie są jedynie przesłanki mogące świadczyć o obawie niewykonania zobowiązania podatkowego, nie zaś ustalenia faktyczne dokonane w toku kontroli podatkowej czy postępowania podatkowego, mogące mieć wpływ na ostateczną wysokość zobowiązania podatkowego określonego w odrębnym postępowaniu.
Zdaniem Sądu, przedstawione przez organy podatkowe okoliczności stanowiły wystarczającą podstawę do przyjęcia, że została uprawdopodobniona uzasadniona obawa niewykonania zobowiązań w podatku od towarów i usług, za okres od lipca 2022 r. do listopada 2022 r.
Podnieść należy, że za dokonaniem zabezpieczenia przemawiają także inne okoliczności podnoszone przez organy, mające potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, tj.:
• wystawione wobec Spółki upomnienia z tytułu nieregulowania w terminie wymaganych zobowiązań podatkowych o nr:
- [...] z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych na kwotę 4.905,00 zł,
- [...] z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych na kwotę 19.987,00 zł,
- [...] z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych na kwotę 3.154,00 zł,
- [...] z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych na kwotę 27.423,00 zł,
- [...] z tytułu podatku od towarów i usług na kwotę 6.295,00 zł,
- [...] z tytułu podatku od towarów i usług na kwotę 33.844,00 zł,
- [...] z tytułu podatku od towarów i usług na kwotę 15.209,00 zł,
- [...] z tytułu podatku od towarów i usług na kwotę 11.271,00 zł,
- [...] z tytułu podatku od towarów i usług na kwotę 1.734,44 zł,
- [...] z tytułu podatku od towarów i usług na kwotę 4.492,44 zł,
- [...] z tytułu podatku od towarów i usług na kwotę 2.334,92 zł,
- [...] z tytułu podatku od towarów i usług na kwotę 10.362,00 zł,
- [...] z tytułu podatku od towarów i usług na kwotę 138,00 zł,
• zawiadomienia nr [...] o zamiarze wpisu do Rejestru Należności Publicznoprawnych należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych i podatku od towarów i usług na łączną kwotę 43.615,66 zł wraz z odsetkami w kwocie 1 997,00 zł,
• posiadanie zaległości podatkowych z tytułu:
- podatku dochodowego od osób prawnych za 2022 rok w kwocie 27.373,00zł,
- podatku dochodowego od osób prawnych za 2023 rok w kwocie 19.971,00zł,
- podatku dochodowego od osób fizycznych (płatnik) od maja do grudnia 2023 roku w łącznej kwocie 3.007,00 zł,
- podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2023 roku w łącznej kwocie 16.133,01 zł.
• prowadzone w przeszłości wobec Spółki postępowania egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr:
- [...] z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie 11.256,00 zł,
- [...] z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty w SPP w kwocie 200,00 zł,
- [...] z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie 15.188,00 zł,
- [...] z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie 33.752,00 zł,
- [...] z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie 6.289,00 zł,
- [...] z tytułu zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych w kwocie 27.373,00 zł,
- [...] z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie 9.844,00 zł,
- [...] z tytułu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 36.052,42 zł,
- [...] z tytułu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 35.098,49 zł,
- [...] z tytułu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 8.814,52 zł,
- [...] z tytułu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 8.507,66 zł,
- [...] z tytułu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 2.826,68 zł,
- [...] z tytułu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 2.828,78 zł,
- [...] z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (płatnik) w kwocie 3.007,00 zł,
- [...] z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych w kwocie 19.971,00 zł.
Na uzasadnioną obawę, że zobowiązania podatkowe nie zostaną dobrowolnie przez Skarżącą wykonane wskazuje także sytuacja majątkowa i finansowa Skarżącej.
Z akt sprawy wynika, że podczas prowadzonej kontroli celno-skarbowej Skarżąca dokonała zbycia jedynych środków trwałych, tj. dwóch samochodów osobowych. Skarżąca nie posiada nieruchomości.
Z zeznań rocznych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za lata 2021-2023 wynika, że:
- w roku 2021 Skarżąca poniosła stratę podatkową w wysokości 1.270,46 zł,
- w roku 2022 Skarżąca uzyskała dochód w wysokości 404.771,40 zł,
- w roku 2023 Skarżąca uzyskala dochód w wysokości 221.894,55 zł.
Z powyższych danych wynika, że dochód w roku 2023 uległ zmniejszeniu w stosunku do roku ubiegłego o 182.876,85 zł. Nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność poniesienia straty podatkowej w roku 2021.
W bilansie za 2022 rok Skarżąca wykazała zobowiązania krótkoterminowe w wysokości 1.291.281,13 zł, w tym z tytułu:
- dostaw i usług w wysokości 500.091,72 zł,
- podatków, ceł i ubezpieczeń 96.387,45 zł,
- innych tytułów w wysokości 694.801,96 zł.
W deklaracjach miesięcznych VAT-7 od stycznia 2023 roku do lutego 2024 roku Skarżącą wykazała nadwyżki podatku naliczonego nad należnym.
O uzasadnionej obawie niewykonania zobowiązań świadczy także bierna postawa Skarżącej, polegająca na niezłożeniu oświadczenia o nieruchomościach i prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej i rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego (ORD- HZ).
Należy jednocześnie stwierdzić, że w zakresie ustalenia stanu faktycznego organy podatkowe nie dopuściły się uchybienia wskazywanym przez stronę przepisom postępowania. Organy podatkowe działały kierując się zasadami określonymi w art. 120 w zw. z art. 121, art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej, a ustalenia w sprawie zostały dokonane na podstawie całokształtu materiału dowodowego, zebranego w sposób wyczerpujący, po starannie przeprowadzonym postępowaniu. Organ podatkowy podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego, zaś dokonana ocena materiału dowodowego i przedstawiona argumentacja jest logiczna, zgodna z zasadami doświadczenia życiowego. Nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie wskazywanym w skardze na tym etapie postępowania nie może być ocenione jako naruszenie przepisów postępowania. Jak już bowiem wyżej wskazano, w postępowaniu dotyczącym zabezpieczeń ocenianie są jedynie przesłanki mogące świadczyć o obawie niewykonania zobowiązania podatkowego, nie zaś ustalenia faktyczne dokonane w toku kontroli podatkowej czy postępowania podatkowego, mogące mieć wpływ na ostateczną wysokość zobowiązania podatkowego określonego w odrębnym postępowaniu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia także wszelkie wymogi określone w treści art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p.
Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI