I SA/Gd 54/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-05-07
NSApodatkoweWysokawsa
odpowiedzialność płatnikapodatek dochodowy od osób fizycznychwznowienie postępowaniaOrdynacja podatkowazakład pracy za granicąumowa o unikaniu podwójnego opodatkowaniadecyzja ostatecznanowe dowodynowe okoliczności

WSA w Gdańsku oddalił skargę podatnika na decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie odpowiedzialności płatnika podatku dochodowego, uznając, że nie ujawniły się nowe okoliczności nieznane organowi w pierwotnym postępowaniu.

Skarżący domagał się wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją w sprawie jego odpowiedzialności jako płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych za sierpień 2013 roku. Wniosek opierał na art. 240 § 1 pkt 5 i 9 Ordynacji podatkowej, wskazując na nowe okoliczności dotyczące posiadania zakładu pracy w Belgii. Organ odmówił uchylenia decyzji, a następnie WSA w Gdańsku oddalił skargę, stwierdzając, że podnoszone okoliczności nie były nowe ani nieznane organowi w pierwotnym postępowaniu, a także nie spełniono przesłanek z art. 240 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej.

Sprawa dotyczyła skargi S. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji z 2019 roku. Decyzja ta dotyczyła odpowiedzialności podatnika jako płatnika zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za sierpień 2013 roku. Skarżący wniósł o wznowienie postępowania, powołując się na nowe okoliczności faktyczne i dowody, które miały być nieznane organowi w dniu wydania pierwotnej decyzji (art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej) oraz na wpływ umowy międzynarodowej (art. 240 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną i wymaga spełnienia ściśle określonych przesłanek. W analizowanej sprawie sąd stwierdził, że podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące posiadania zakładu pracy w Belgii, stałego przedstawiciela, czy czasu pobytu pracowników, były już znane organowi w toku pierwotnego postępowania lub mogły być znane. Sąd przywołał orzecznictwo wskazujące, że przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wymaga, aby nowe okoliczności lub dowody były nieznane zarówno organowi, jak i stronie postępowania. Ponadto, sąd wskazał, że decyzja z 2019 roku była już przedmiotem kontroli WSA w Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 2085/19), a wyrok ten jest prawomocny i wiąże sąd. Odnosząc się do przesłanki z art. 240 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej, sąd stwierdził, że umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania z Belgią weszła w życie przed wydaniem decyzji, a ponadto prawomocny wyrok WSA w Gdańsku przesądził już o braku wpływu tej umowy na sprawę. W konsekwencji, sąd uznał, że organ prawidłowo odmówił uchylenia decyzji ostatecznej, a skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli okoliczności te były znane stronie postępowania w toku zwykłego postępowania, nawet jeśli nie zostały przez nią zgłoszone lub zostały błędnie ocenione przez organ.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wymaga, aby nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody były nieznane zarówno organowi, jak i stronie postępowania. Nieprzeprowadzenie dowodów, które mogły być powołane przez stronę, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania. Błędna ocena znanej okoliczności nie jest tym samym, co brak wiedzy o tej okoliczności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

O.p. art. 240 § 1

Ordynacja podatkowa

Wskazano na cztery przesłanki wznowienia postępowania, w tym wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi (pkt 5) oraz wpływ ratyfikowanej umowy międzynarodowej na treść decyzji (pkt 9).

Pomocnicze

O.p. art. 245 § 1

Ordynacja podatkowa

Określa możliwe rozstrzygnięcia w postępowaniu wznowieniowym, w tym odmowę uchylenia decyzji.

p.p.s.a. art. 170

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi.

t.j.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.

Podstawa prawna dla Ordynacji podatkowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Okoliczności podnoszone przez skarżącego nie stanowiły nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, ponieważ były znane organowi w toku pierwotnego postępowania. Prawomocny wyrok WSA w Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 2085/19) wiąże sąd w postępowaniu wznowieniowym i przesądził o braku wpływu umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania na sprawę. Przesłanka z art. 240 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej nie została spełniona, ponieważ umowa międzynarodowa weszła w życie przed wydaniem decyzji ostatecznej.

Odrzucone argumenty

Twierdzenie skarżącego, że nowe dowody mają doprowadzić do usunięcia stanu niewiedzy organu, a nie podatnika, co uzasadnia wznowienie postępowania nawet jeśli dowody były znane podatnikowi. Zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 i 9 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

Wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Nieprzeprowadzenie określonych dowodów w toku zwykłego postępowania instancyjnego, jeżeli dowody te mogły być powołane przez stronę, nie może być podstawą wznowienia postępowania. Nowość dowodów lub okoliczności faktycznych musi być więc wynikiem niewiedzy strony i niewiedzy organu, a nie tylko wynikiem niewiedzy organu. Prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.

Skład orzekający

Krzysztof Przasnyski

przewodniczący-sprawozdawca

Małgorzata Gorzeń

członek

Alicja Stępień

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania podatkowego, w szczególności art. 240 § 1 pkt 5 i 9 Ordynacji podatkowej, oraz zasada trwałości decyzji ostatecznych i związanie prawomocnymi orzeczeniami sądów administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania w kontekście odpowiedzialności płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych i kwestii zakładu pracy za granicą. Kluczowe jest ustalenie, czy okoliczności były faktycznie nieznane organowi i stronie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej instytucji procesowej, jaką jest wznowienie postępowania podatkowego, i precyzyjnie wyjaśnia, kiedy można podważyć ostateczną decyzję podatkową. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Kiedy można wzruszyć ostateczną decyzję podatkową? Kluczowe zasady wznowienia postępowania.

Sektor

podatkowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 54/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-05-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Krzysztof Przasnyski /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Gorzeń
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 240 § 1 pkt 5, pkt 9
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 maja 2024 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 listopada 2023 r. nr 2201-IOD-2.601.7.2023 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych za sierpień 2013 roku oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 22 lutego 2023 r. S. T. wniósł o wznowienie postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej w skrócie zwany Dyrektorem) z dnia 9 września 2019 r., którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pucku (dalej w skrócie zwany Naczelnikiem) z 19 listopada 2018 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności jako płatnika zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu wynagrodzeń za lipiec 2013 r. wypłaconych pracownikom ze stosunku pracy w sierpniu 2013 r. oraz z tytułu należności wynikających z zawartych umów zlecenia/ o dzieło wypłaconych w sierpniu 2013 r. i określenia wysokości niepobranych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za sierpień 2013 r. w wysokości 78 162 zł i wysokości zaliczek niewpłaconych za ten okres w kwocie 78 230 zł.
Decyzją z dnia 6 lipca 2023 r., Dyrektor (działając jako organ I instancji) odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora z dnia 9 września 2019 r. z uwagi na brak zaistnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 i 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2022r., poz. 2651 ze zm.).
Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 7 listopada 2023 r. Dyrektor utrzymał w mocy decyzję Dyrektora z 6 lipca 2023 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku podatnika o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z dnia 9 września 2019 r. na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 i 9 Ordynacji podatkowej.
W ocenie organu odwoławczego, analiza zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy materiału dowodowego w żaden sposób nie wykazała, że powołane przez podatnika okoliczności były nieznane organowi w dniu wydania decyzji z 9 września 2019 r. Z treści uzasadnienia tej decyzji wynika bowiem, że podatnik nie posiadał siedziby, filii ani biura na terytorium Belgii, zaś wykonywane roboty budowlane wskazane w umowach z kontrahentami trwały od kilku do kilkudziesięciu dni. W związku z tym, że zatrudnieni pracownicy budowlani (z wyłączeniem trzech osób) nie przebywali w Belgii powyżej 183 dni (licząc od początku roku 2013) - co przedstawia w zaskarżonej decyzji tabela nr 9 – ww. płatnik miał obowiązek od wynagrodzeń i innych świadczeń wypłaconych bądź pozostawionych do dyspozycji tych pracowników obliczyć, pobrać i przekazać w ciągu roku do właściwego urzędu skarbowego w Polsce zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. W toku kontroli podatkowej ustalono, że pracownicy budowlani wykonywali prace wyłącznie poza granicami Polski, tj. w Belgii, do której wyjeżdżali cyklicznie raz lub dwa razy w miesiącu na kilka - kilkanaście dni, celem realizacji prac budowlanych dla kontrahentów pracodawcy.
Zatem, zdaniem organu odwoławczego, twierdzenie podniesione w złożonym odwołaniu, że podatnik posiadał na terenie innego państwa swój zakład pracy nie jest nową okolicznością nieznaną organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej.
W ocenie Dyrektora, strona może powoływać się w postępowaniu wznowieniowym tylko na takie okoliczności faktyczne, bądź na takie dowody, co do których istnienia nie posiadała wiedzy w trakcie toczącego się postępowania podatkowego prowadzonego w trybie zwykłym, nie mogła zatem żądać ich uwzględnienia w toku tego postępowania. Natomiast nieprzeprowadzenie określonych dowodów w toku zwykłego postępowania instancyjnego, jeżeli dowody te mogły być powołane przez stronę, nie może być podstawą wzruszenia decyzji w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż naruszałoby to zasadę trwałości decyzji. Przyjmowanie odmiennego stanowiska byłoby sprzeczne z istotą zwrotu "wyjdą na jaw", który należy rozumieć jako jawne, znane stronie, a więc nie mogące mieć waloru nowych okoliczności. Brak cechy nowości, czy brak istnienia w dniu wydania decyzji objętej postępowaniem o wznowienie, bądź brak istotności dla sprawy powoduje, że taki dowód lub okoliczność nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, określonej w cytowanym przepisie.
W ocenie organu, nawet jeżeli pojawi się nowa okoliczność, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, to ta przesłanka wznowienia jest spełniona wtedy, gdy okoliczności faktyczne lub dowody są nowe w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego. Innymi słowy zwrot "wyjdą na jaw", którym posłużył się ustawodawca, charakteryzuje sytuację, w której okoliczności te nie były znane nikomu - zarówno organowi podatkowemu, jak i stronie postępowania podatkowego. Zdaniem Dyrektora nie jest sporne, że okoliczności te były znane Skarżącemu w trakcie postępowania zwykłego i nie wyszły na jaw w późniejszym okresie.
Reasumując, w ocenie organu odwoławczego, za niezasadne należało uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 i 9 Ordynacji podatkowej, albowiem żądając uchylenia decyzji ostatecznej Strona może się powoływać w postępowaniu wznowieniowym tylko na takie nowe okoliczności faktyczne bądź dowody, co do których istnienia nie posiadała wiedzy w trakcie toczącego się postępowania zwykłego, a więc nie mogła żądać ich uwzględnienia w jego toku. Natomiast nie mogą być okolicznością uzasadniającą wznowienie postępowania fakty znane stronie, nieujawnione w toku postępowania zwykłego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 i 9 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Uzasadniając wniesioną skargę strona wskazała, że nowe dowody mają doprowadzić do usunięcia stanu niewiedzy organu, a nie podatnika, o czym świadczy zwrot "nieznane organowi". Zatem dowody te nie muszą być nowe dla podatnika, aby organ wznowił i ewentualnie uchylił decyzję pierwotną, jeśli dowody te są istotne. Zdaniem podatnika, ustawodawca otworzył zatem podatnikom możliwość wznawiania postępowania, jeśli tylko wyjdą na jaw nowe dokumenty istotne dla sprawy, istniejące w chwili wydawania decyzji, a nieznane organowi, który ją wydał. W przekonaniu skarżącego nowe dowody mogą być powołane nawet wówczas, gdy nie zostały powołane przez stronę z przyczyn przez nią zawinionych, a także wówczas, gdy podatnicy mieli o tych dokumentach jakąkolwiek wiedzę.
Skarżący stwierdził, że prawidłowa wykładnia przesłanki wznowieniowej opisanej w art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej oznacza, że odnosi się ona tylko do niewiedzy organu, a nie strony. Nowe dowody mają bowiem doprowadzić do usunięcia stanu niewiedzy organu, a nie podatnika, o czym świadczy zwrot "nieznane organowi". Zatem dowody te nie muszą być nowe dla podatnika, aby organ wznowił i ewentualnie uchylił decyzję pierwotną, jeśli dowody te są istotne.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, wbrew podniesionym zarzutom odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 i 9 Ordynacji podatkowej, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej); ratyfikowana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji (art. 240 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej).
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Dlatego też postępowanie wznowieniowe toczy się w ściśle określonych ramach prawnych, a jego przedmiotem nie może być ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, lecz jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej Wznowienie postępowania, w ramach którego dopuszczalna jest weryfikacja decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym, nie może więc zastępować kontroli sprawowanej w postępowaniu zwykłym w ramach postępowania odwoławczego. Wyłącznym celem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zakończone ostateczną decyzją dotknięte było jedną z kwalifikowanych wad enumeratywnie wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, a następnie, w zależności od poczynionych ustaleń, wydanie jednego z możliwych rozstrzygnięć, przewidzianych w art. 245 § 1 Ordynacji podatkowej.
Należy również wskazać, że jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest uregulowana w art. 128 Ordynacji podatkowej zasada trwałości decyzji ostatecznych. Zgodnie z powołanym przepisem, decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz w ustawach podatkowych. Powołany przepis, ustanawiając ochronę decyzji ostatecznych, przyznaje im cechę trwałości, przy równoczesnym wyznaczeniu granic tej trwałości. Owe granice wynikają z możliwości wzruszania decyzji ostatecznych w trybach nadzwyczajnych. Jednym z takich trybów jest instytucja wznowienia postępowania.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji podatkowych z powodu wad postępowania, natomiast nie może ono służyć, jako środek do kolejnego merytorycznego rozpoznania sprawy, zakończonej decyzją ostateczną. Celem wznowionego postępowania jest bowiem ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie tychże ewentualnych wadliwości. Decyzja wydana po wznowieniu postępowania dotyczy zatem w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym. Wznowienie postępowania zmierza do usunięcia ciężkich wad postępowania podatkowego, które ujawniły się już po wydaniu decyzji ostatecznej. Podkreślić należy, że celem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2448/12 i dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 300/12; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd w pierwszej kolejności wziął pod uwagę, że postępowanie wznowieniowe toczyło się przed organem na podstawie przesłanki wskazanej we wniosku o wznowienie, tj. wynikającej z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Z przywołanego przepisu wynika, że aby można było mówić o zaistnieniu tej przesłanki, muszą łącznie wystąpić następujące okoliczności:
1) muszą wyjść na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody;
2) musimy mieć do czynienia z nowymi okolicznościami lub nowymi dowodami;
3) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody powinny istnieć w dniu wydania decyzji;
4) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję.
Przesłanka istotnych okoliczności lub dowodów jest spełniona, wtedy gdy: 1) ujawnią się w sprawie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody; 2) okoliczności te lub dowody będą miały charakter nowych w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego; 3) powyższe okoliczności lub dowody są istotne dla sprawy, czyli mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, więc wywołują konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części (zob. S. Presnarowicz (w:) Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2023, art. 240, pkt 3.6 i powołane tam orzecznictwo).
Dalej wskazać należy na pogląd NSA zaprezentowany w wyroku z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1840/15, w którym zwrócono uwagę, że każde rozstrzygnięcie w sprawie, które uwzględnia odmienną ocenę okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, które były znane, lub powinny być znane organowi podatkowemu wydającemu tę decyzję, lecz zostały nieprawidłowo ocenione, wykracza poza skutki, jakie wiązać trzeba z wyjściem na jaw nowych istotnych dla sprawy okoliczności i dowodów w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W orzecznictwie wskazuje się również, że postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Nie jest to bowiem kontynuacja postępowania zwykłego. Odmienne są przede wszystkim zasady rozpoznawania spraw w trybach nadzwyczajnych. W szczególności organ prowadzący postępowanie wznowione nie może też wyjść poza zakres podstawy wznowienia. Podkreślić należy, że instytucja wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym środkiem umożliwiającym wzruszenie decyzji pomimo jej ostateczności i nie może służyć ponownemu załatwieniu sprawy w pełnym zakresie, jak w postępowaniu zwykłym. Jest to wyjątek od generalnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 128 Ordynacji podatkowej. Z tego względu przepisy regulujące wznowienie należy interpretować ściśle, a zastosowanie do nich wykładni rozszerzającej nie jest dopuszczalne. Występując z wnioskiem o wznowienie postępowania z powodów wskazanych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, strona zakreśla granice postępowania wznowieniowego (zob. J. Rudowski (w:) S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Warszawa 2019, art. 240).
Należy ponadto mieć na względzie, że użyty w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej zwrot "nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody" oznacza zarówno okoliczności faktyczne lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę (zob. wyroki NSA: z 21 lutego 2012 r., I FSK 558/11; z 30 października 2012 r., I FSK 1985/11; z 27 kwietnia 2017 r., I FSK 1044/15). Powyższy zwrot powinien być ponadto interpretowany przez pryzmat określenia "wyjdą na jaw", co oznacza, że decydujący jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności. Natomiast nowe okoliczności lub dowody to takie dowody lub okoliczności, które wprawdzie istniały w dniu wydania rozstrzygnięcia w zwykłym postępowaniu, ale które zostały wykryte po wydaniu decyzji. Istotne jest więc, aby te dowody lub okoliczności nie były znane w toku postępowania podatkowego. W efekcie należy uznać, że strona postępowania może powoływać się w postępowaniu wznowieniowym tylko na takie okoliczności faktyczne, bądź takie dowody, co do których istnienia nie posiadała wiedzy w trakcie toczącego się postępowania podatkowego, prowadzonego w trybie zwykłym, nie mogła zatem żądać ich uwzględnienia w toku tego postępowania (zob. wyroki NSA: z 13 listopada 2013 r., II FSK 2675/12 oraz z 21 listopada 2013 r., II FSK 734/13). Przyjmowanie stanowiska odmiennego byłoby sprzeczne z istotą zwrotu "wyjdą na jaw", który należy rozumieć jako jawne, znane stronie, a więc w konsekwencji niemogące mieć waloru nowych okoliczności lub dowodów. Zajęcie odmiennego stanowiska oznaczałoby więc, że wznowienie postępowania, stanowiące nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji dotkniętych kwalifikowanymi wadami prawnymi, mogłoby w każdym przypadku zgłoszenia wniosku dowodowego, zastąpić zwykły tryb odwoławczy, z ominięciem cechujących ten tryb terminów do wniesienia odwołania, których przekroczenie uniemożliwia co do zasady wzruszenie rozstrzygnięcia.
Nawiązać w tym miejscu należy do poglądu orzecznictwa, że nieprzeprowadzenie określonych dowodów w toku zwykłego postępowania instancyjnego, jeżeli dowody te mogły być powołane przez stronę, nie może być podstawą wznowienia postępowania w myśl art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż naruszałoby zasadę trwałości decyzji (zob. wyrok NSA z 9 grudnia 2015 r., II FSK 2701/13). Należy zgodzić się nadto z poglądem, że w kontekście art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej okoliczności lub dowody, na które powołuje się strona, muszą być "nowe" w ogólności, a więc muszą być nowe też dla strony, muszą przecież dopiero później "wyjść na jaw", a nadto nie mogły być znane organowi w dniu wydania decyzji. Skoro dowody lub okoliczności muszą być nowe, to nie mogą być jednocześnie stare, dawne, znane stronie, ale np. przez nią zapomniane, zbagatelizowane, pominięte. Nowość dowodów lub okoliczności faktycznych musi być więc wynikiem niewiedzy strony i niewiedzy organu, a nie tylko wynikiem niewiedzy organu. Przy innym rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej zasada trwałości decyzji ostatecznej byłaby fikcją (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 29 czerwca 2023 r., I SA/Wr 703/22). Dodatkowo należy podkreślić, że także odmienna, a nawet błędna ocena dowodu (okoliczności), który istniał i był znany organowi wydającemu decyzję, nie uzasadnia żądania wznowienia postępowania. Błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest bowiem tym samym, co brak wiedzy o tej okoliczności. Są to dwie różne sytuacje i tylko jedna z nich, ta druga, stanowi przesłankę wznowienia postępowania podatkowego, zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej (zob. wyroki NSA z 24 lipca 2018 r.: I FSK 1749/16 oraz I FSK 1746/16).
Przyjmując powyższe poglądy prawne jako własne i przenosząc je na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że prawidłowa była ocena organów podatkowych obu instancji co do tego, że podnoszone przez stronę okoliczności nie mogły być uznane za istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. W szczególności podnoszone przez Skarżącego okoliczności dotyczące posiadania na terenie Belgii "stałego zakładu" - stałej placówki, poprzez którą podatnik prowadził w tym państwie działalność gospodarczą, posiadania stałego przedstawiciela odpowiedzialnego za organizację działalności zakładu na terenie Belgii, w tym w szczególności koordynowania robót budowlanych, ich bieżący nadzór i odbiór po zakończeniu wykonywania (na taką okoliczność podatnik zawarł z przedstawicielem kontrakt na prawie belgijskim) oraz fakt, że część pracowników przebywała w Belgii dłużej niż 183 dni świadcząc pracę na rzecz zakładu, miejsca, w których były wykonywane prace znajdowały się pod kontrolą i odpowiedzialnością belgijskiego zleceniodawcy, który zapewniał dojazd na miejsce budowy oraz nocleg dla pracowników, nie mogły być przesłanką do uchylenia decyzji we wznowionym postępowaniu.
Podkreślenia wymaga, że z treści ostatecznej decyzji z dnia 9 września 2019 r. wynika, że Dyrektor uwzględniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy odniósł się do kwestii ewentualnego posiadania przez Skarżącego zakładu w Belgii, wskazując, że zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy prowadził do stanowiska, iż podatnik nie posiadał siedziby, filii ani biura na terytorium Belgii, zaś wykonywane roboty budowlane wskazane w umowach z kontrahentami trwały od kilku do kilkudziesięciu dni. W związku z tym, że zatrudnieni pracownicy budowlani (z wyłączeniem trzech osób) nie przebywali w Belgii powyżej 183 dni (licząc od początku roku 2013), płatnik miał obowiązek od wynagrodzeń i innych świadczeń wypłaconych bądź pozostawionych do dyspozycji tych pracowników obliczyć, pobrać i przekazać w ciągu roku do właściwego urzędu skarbowego w Polsce zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. W toku kontroli podatkowej ustalono, że pracownicy budowlani wykonywali prace wyłącznie poza granicami Polski, tj. w Belgii, do której wyjeżdżali cyklicznie raz lub dwa razy w miesiącu na kilka - kilkanaście dni, celem realizacji prac budowlanych dla kontrahentów pracodawcy. Część pracowników odbywała podróż z Polski do Belgii własnymi samochodami, a pozostali byli pasażerami. Zatem, zdaniem Sądu, organ odwoławczy zasadnie skonstatował, że twierdzenia Skarżącego, że posiadał na terenie innego państwa swój zakład pracy nie są nową okolicznością, nieznaną organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej.
Podkreślenia również wymaga, że decyzja Dyrektora z dnia 9 września 2019 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności płatnika zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za sierpień 2013 r. była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 10 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 2085/19, nie znajdując podstaw do jej uchylenia, oddalił skargę podatnika. Wyrok jest prawomocny od dnia 11 lipca 2020 r. Zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), dalej: "p.p.s.a.", orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe (...).
Podsumowując, zdaniem Sądu, skoro we wznowionym postępowaniu organ ustalił, że ocena podniesionych przez stronę twierdzeń prowadzi do wniosku, że nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję, to zgodnie z art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ powinien odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej w całości. Takie rozstrzygnięcie zapadło w sprawie i taki wynik sprawy jest zgodny z omówionymi już przepisami prawa. Zdaniem Sądu, organ orzekający w sprawie nie naruszył zarzucanych mu przepisów prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy, w tym nie doszło w szczególności do naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej - z omówionych już względów.
Jedynie dodatkowo Sąd wyjaśnia, że wskazana we wniosku o wznowienie przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej (ratyfikowana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji) również nie mogła przynieść oczekiwanego przez Skarżącego rezultatu, bowiem w powołanym wyroku WSA w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2020r., którym Sąd w składzie orzekającym jest związany na mocy art. 170 p.p.s.a., prawomocnie przesądzono o tym, że pracownicy zatrudnieni przez Skarżącego nie podlegali regulacjom o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Ponadto z treści art. 240 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej wynika, że przesłanką do wznowienia postępowania na podstawie tego przepisu może być jedynie ratyfikowana umowa międzynarodowa, która weszła w życie już po wydaniu decyzji ostatecznej. Umowa międzynarodowa (Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Belgii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania oraz zapobiegania oszustwom podatkowym i uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku (Dz. U. z 2004 r. Nr 211, poz. 2139) podpisana została w Warszawie dnia 20 sierpnia 2001 r., zatem weszła do porządku prawnego przed wydaniem kwestionowanej decyzji, zatem nie została spełniona przesłanka uprzedniości decyzji.
W opinii Sądu sformułowane w uzasadnieniu skargi zarzuty stanowią pewną konsekwencję stanowiska, które legło u podstaw pierwszego z nich, a zatem ocena Sądu w tym zakresie nie może być inna, aniżeli uznanie ich jako chybione. Stan faktyczny został należycie wyjaśniony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, zaś postępowanie wznowieniowe nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy przez organ. Sąd nie stwierdził także innych naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI