I SA/Gd 531/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2023-10-10
NSApodatkoweŚredniawsa
VATmały podatnikzaliczkiwartość sprzedażyinterpretacja indywidualnadeweloperobowiązek podatkowy

WSA w Gdańsku oddalił skargę spółki deweloperskiej, uznając, że zaliczki otrzymane na poczet przyszłych dostaw lokali wliczają się do wartości sprzedaży przy ustalaniu statusu małego podatnika VAT.

Spółka deweloperska kwestionowała interpretację indywidualną Dyrektora KIS, która stwierdziła, że otrzymane w 2021 r. zaliczki na poczet dostaw lokali realizowanych w kolejnych latach powinny zostać wliczone do wartości sprzedaży przy ustalaniu statusu małego podatnika VAT na 2022 r. Spółka argumentowała, że zaliczki nie powinny być uwzględniane, ponieważ dostawa towarów nastąpiła dopiero w 2022 r. WSA w Gdańsku oddalił skargę, podzielając stanowisko organu interpretacyjnego. Sąd uznał, że zgodnie z wykładnią językową, systemową i celowościową przepisów, otrzymane zaliczki stanowią część sprzedaży podlegającą opodatkowaniu i powinny być uwzględnione przy limicie sprzedaży dla małego podatnika.

Sprawa dotyczyła skargi spółki deweloperskiej "P" Sp. z o.o. Sp. k. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy wartość otrzymanych w 2021 r. zaliczek na poczet dostaw lokali realizowanych w kolejnych latach powinna być wliczona do wartości sprzedaży przy określaniu statusu małego podatnika VAT na rok 2022. Spółka, która otrzymała zaliczki w 2021 r. na lokale wybudowane w czerwcu 2022 r., argumentowała, że do ustalenia limitu sprzedaży (1 200 000 euro) dla małego podatnika nie należy doliczać tych zaliczek, ponieważ faktyczna sprzedaż (dostawa) nastąpiła dopiero w 2022 r. Wartość sprzedaży bez zaliczek wyniosła 332 120 zł, a z zaliczkami 8 952 407 zł. Dyrektor KIS uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, wskazując, że zgodnie z art. 19a ust. 8 ustawy o VAT, obowiązek podatkowy z tytułu otrzymanej zaliczki powstaje z chwilą jej otrzymania, co oznacza, że taka kwota powinna być traktowana jako sprzedaż w momencie jej otrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę spółki. Sąd podkreślił, że wykładnia językowa, systemowa (w tym art. 19a ust. 1 i 8 ustawy o VAT) oraz celowościowa przepisów prowadzi do wniosku, że otrzymane zaliczki powinny być uwzględnione przy ustalaniu wartości sprzedaży dla celów określenia statusu małego podatnika. Sąd uznał, że przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby prowadzić do przyznawania statusu małego podatnika podmiotom, które faktycznie uzyskują wyższe przychody, co byłoby sprzeczne z celem przepisu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, otrzymane zaliczki powinny być wliczone do wartości sprzedaży przy ustalaniu statusu małego podatnika VAT.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zgodnie z wykładnią językową, systemową (art. 19a ust. 1 i 8 ustawy o VAT) i celowościową, otrzymane zaliczki stanowią część sprzedaży podlegającą opodatkowaniu w momencie ich otrzymania i powinny być uwzględnione przy limicie sprzedaży dla małego podatnika. Pozwala to na właściwe określenie faktycznych przychodów podatnika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.t.u. art. 2 § pkt 25 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja małego podatnika jako podatnika, u którego wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym równowartości 1 200 000 euro.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 2 § pkt 22

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja sprzedaży jako odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju, eksportu towarów oraz wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.

u.p.t.u. art. 19a § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Zasada ogólna powstania obowiązku podatkowego z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi.

u.p.t.u. art. 19a § ust. 8

Ustawa o podatku od towarów i usług

Powstanie obowiązku podatkowego z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty (przedpłaty, zaliczki, zadatku, raty) w odniesieniu do otrzymanej kwoty, z pewnymi wyjątkami.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola sądów administracyjnych nad pisemnymi interpretacjami przepisów prawa podatkowego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie.

p.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skutki uwzględnienia skargi na akt lub czynność.

p.p.s.a. art. 57a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres podstaw skargi na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Otrzymane zaliczki stanowią część sprzedaży podlegającą opodatkowaniu w momencie ich otrzymania. Wartość sprzedaży dla celów ustalenia statusu małego podatnika powinna uwzględniać otrzymane zaliczki. Wykładnia językowa, systemowa i celowościowa przepisów potwierdza prawidłowość stanowiska organu interpretacyjnego.

Odrzucone argumenty

Zaliczki otrzymane na poczet dostaw realizowanych w następnym roku kalendarzowym nie powinny być wliczane do wartości sprzedaży przy ustalaniu statusu małego podatnika VAT. Dostawa towarów nastąpiła dopiero w 2022 r., a zatem zaliczki z 2021 r. nie powinny być uwzględniane w sprzedaży za 2021 r.

Godne uwagi sformułowania

Wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1 200 000 euro. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty. Przyjęcie stanowiska strony skarżącej o braku podstaw do uwzględniania przy określeniu wartości sprzedaży uzależniającej przyznanie przedsiębiorcy statusu małego podatnika, wpłacanych zaliczek tytułem dokonywanej sprzedaży, mogłoby prowadzić do sprzecznego z celem powołanego przepisu przyznawania tego statusu również tym podmiotom, uzyskujących faktycznie wyższe przychody, niż określona ich wysokość w art. 2 pkt 25 lit.a u.p.t.u.

Skład orzekający

Alicja Stępień

przewodniczący

Joanna Zdzienicka-Wiśniewska

członek

Marek Kraus

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie wartości sprzedaży dla celów statusu małego podatnika VAT, w szczególności w kontekście otrzymanych zaliczek na poczet przyszłych dostaw, zwłaszcza w branży deweloperskiej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania statusu małego podatnika VAT na podstawie sprzedaży z poprzedniego roku, z uwzględnieniem otrzymanych zaliczek.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu rozliczania VAT przez małych podatników, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców. Interpretacja przepisów dotyczących zaliczek i ich wpływu na limit sprzedaży jest praktyczna.

Czy zaliczki od klientów mogą pozbawić Cię statusu małego podatnika VAT?

Dane finansowe

WPS: 8 952 407 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 531/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-10-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień /przewodniczący/
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska
Marek Kraus /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1570
art. 2 pkt 22 oraz art. 2 pkt 25 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Protokolant Specjalista Agnieszka Rupińska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 października 2023 r. sprawy ze skargi "P" Sp. z o.o. Sp. k. w S. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 14 kwietnia 2023 r. nr 0111-KDIB3-3.4012.59.2023.1.MW w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
Uzasadnienie
1. W zaskarżonej interpretacji indywidualnej z dnia 14 kwietnia 2023 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej jako: "organ interpretacyjny" lub "Dyrektor KIS") stwierdził, że stanowisko P Sp. z o.o. sp. k. (dalej jako: "Wnioskodawca", "Skarżąca", "Spółka"), przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług, jest nieprawidłowe.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
2.1. Wnioskiem z dnia 10 lutego 2023 r. Skarżąca zwróciła się o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie zaliczania wartości otrzymanych zaliczek na poczet dostaw realizowanych w następnym roku kalendarzowym do wartości sprzedaży uprawniającej do rozliczania podatku VAT na zasadach małego podatnika.
Jak wynika z opisu stanu faktycznego zawartego w interpretacji indywidulanej, Wnioskodawca jest przedsiębiorstwem deweloperskim. Realizuje projekt budowlany, polegający na budowie budynku usługowego z licznymi lokalami usługowymi przeznaczonymi na sprzedaż. W trakcie budowy klienci zainteresowani zakupem poszczególnych lokali wpłacali zaliczki na rzecz zakupu lokali. Zaliczki przez klientów były wpłacane przez rok 2021 oraz 2022. Budynek został wybudowany w czerwcu 2022 r. i od tego czasu Spółka systematycznie dokonywała faktycznej sprzedaży lokali, w tym także tych wcześniej zaliczkowanych.
Strona do końca trzeciego kwartału 2022 r. rozliczała się z VAT w okresach miesięcznych. We właściwym terminie złożyła formularz rejestracyjny VAT-R, wskazując, iż od czwartego kwartału 2022 r. zamierza podatek VAT rozliczać kwartalnie, albowiem Spółka uważa się za małego podatnika VAT.
Skarżąc wyznaczając swoją sprzedaż za 2021 r,, która jest warunkiem decydującym o statusie małego podatnika, w 2022 r. zaliczyła wartości spełniające warunki określone w art. 2 pkt 22 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023, poz. 1570, dalej jako: "u.p.t.u.") tj. przez sprzedaż – rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Wskazano, że kwota sprzedaży w Spółce w 2021 r. wyniosła 332 120 zł, kwota sprzedaży oraz zaliczek w Spółce w 2021 r. wyniosła 8 952 407 zł. Spółka nie doliczyła zatem do sprzedaży zaliczek, jakie wpłacali klienci w 2021 r., bowiem dostawy (czyli sprzedaż) wybudowanych lokali miały miejsce dopiero w 2022 r.
W tym stanie rzeczy Wnioskodawca zadał następujące pytanie: czy ustalając status małego podatnika VAT w 2022 r. w rozumieniu art. 2 pkt 25 u.p.t.u. należy do sprzedaży 2021 doliczyć kwoty zaliczek wpłaconych przez klientów w 2021 r. na dostawy realizowane w 2022 r. i w latach następnych?
Skarżąca przedstawiła i uzasadniła swoje stanowisko w powyższej kwestii, zgodnie z którym do ustalenia statusu małego podatnika VAT w roku 2022 należy spełnić przesłankę dotyczącą sprzedaży mniejszej niż 1 200 000 EURO w roku 2021 i nie doliczać do tej sprzedaży zaliczek wpłaconych przez klientów na dostawy zrealizowane po 2021 r.
W ocenie Spółki nie ma możliwości rozszerzającej interpretacji pojęcia "sprzedaż" i upewniając się o swoim statusie małego podatnika do wielkości sprzedaży nie dodawała otrzymanych zaliczek. Skarżąca wskazała, że biorąc pod uwagę iż wielkość sprzedaży w 2021 r. w Spółce bez zaliczek wyniosła 332 120 zł, oznacza to, że Spółka w 2022 r. korzysta ze statusu małego podatnika VAT.
2.2. W interpretacji indywidualnej z dnia 14 kwietnia 2023 r. Dyrektor KIS uznał, że przedstawione przez Spółkę stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego jest nieprawidłowe.
W uzasadnieniu ww. interpretacji organ powołał wybrane przepisy ustawy o podatku od towarów i usług i stwierdził, że możliwość uzyskania statusu małego podatnika, w rozumieniu art. 2 pkt 25 u.p.t.u uwarunkowana jest nieprzekroczeniem wartości sprzedaży (wraz z kwotą podatku) w poprzednim roku podatkowym kwoty wyrażonej w złotych, odpowiadającej wartości 1 200 000 euro.
Dyrektor KIS wskazał, że definicja sprzedaży została zawarta w art. 2 pkt 21 u.p.t.u. Natomiast to, kiedy daną sprzedaż należy rozpoznać dla celów podatku VAT, zostało określone w art. 19a u.p.t.u., przez określenie powstania momentu obowiązku podatkowego. Co do zasady obowiązek ten powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. Przy czym, ustawodawca zastrzegł wiele wyjątków od tej normy. Jednym z nich jest sytuacja, gdy sprzedawca otrzyma zaliczki na poczet przyszłej dostawy albo świadczenia usługi. W tym wypadku, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty. Wskutek tego, dochodzi do przesunięcia rozpoznania obowiązku podatkowego z tytułu dostawy czy świadczenia usługi na termin poprzedzający samą dostawę albo świadczenie. Tym samym również rozpoznanie sprzedaży dla celów podatku VAT następuje wraz z otrzymaniem zaliczki przez sprzedającego.
Następnie organ interpretacyjny zauważył, że z wniosku strony wynika, że Skarżąca otrzymała zaliczki na poczet dostawy lokali, które znajdują się w budynku wybudowanym w czerwcu 2022 r. Wartość sprzedaży (bez uwzględnienia wartości otrzymanych zaliczek) w 2021 r. wyniosła 332 120 zł, natomiast przy uwzględnieniu wartości zaliczek wyniosła 8 952 407 zł.
W ocenie Dyrektora KIS, pomimo tego, że do finalnej dostawy towarów dojdzie w następnych latach po otrzymaniu zaliczek – uznać należy, że otrzymana należność w 2021 r. dotyczy sprzedaży towarów, a wartość otrzymanej należności w postaci zaliczki na poczet dostawy powinna być wliczona w limit wartości sprzedaży określony w art. 2 pkt 25 lit. a u.p.t.u.
W konsekwencji powyższego, organ interpretacyjny uznał, że Spółka błędnie obliczyła wartość sprzedaży określoną w art. 2 pkt 25 ustawy, nie wliczając wartości otrzymanej zaliczki na poczet dostawy zrealizowanej w następnych latach i w związku z tym Spółka nie spełniała warunków pozwalających na wybór kasowej metody rozliczania podatku VAT.
3. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – doradcę podatkowego, wniosła skargę na ww. interpretację indywidualną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej interpretacji indywidualnej zarzucono naruszenie przepisów art. 2 ust. 22, art. 2 ust. 25 lit. a u.p.t.u., poprzez ich niewłaściwą wykładnię i interpretację, co doprowadziło do ich nieprawidłowego zastosowania w niniejszej sprawie, poprzez uznanie, że Spółka nie ma statusu małego podatnika w 2022 r. i nie może w 2022 r. rozliczać podatku VAT za okresy kwartalne.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że Dyrektor KIS nie uzasadnił w przedmiotowej interpretacji indywidualnej, dlaczego odstąpił od interpretowania przepisów art. 2 pkt 22 oraz pkt 25 u.p.t.u. w zgodzie z ich literalnym brzmieniem. Organ nie uzasadnia też, dlaczego ignoruje przywołany § 147 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2022 r. w sprawie "zasad techniki prawodawczej". W ocenie strony to wszystko popiera zarzut dopuszczenia się błędu wykładni co do zastosowania przepisów prawa materialnego przez Dyrektora KIS w przedmiotowej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.
4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
5.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających.
Na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i pkt 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność tej czynności, a art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W świetle powołanego przepisu, granice rozpoznania przez Sąd sprawy dotyczącej skargi na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydanej w indywidualnej sprawie wyznaczają zatem zarzuty skargi.
Będąc związany granicami skargi, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona interpretacja indywidualna nie narusza przepisów prawa materialnego.
5.3. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy pojęcie wartości sprzedaży, o której mowa w art. 2 pkt 25 lit. a u.p.t.u., stanowiącej warunek ustalenia statusu małego podatnika, obejmuje zaliczki wpłacone na rzecz podatnika w danym roku podatkowym, tytułem dostaw realizowanych w roku następnym.
Zdaniem Skarżącej do wartości sprzedaży nie dolicza się wartości zaliczek wpłaconych przez klientów Spółki w 2021 r, z tytułu dostaw lokali realizowanych w roku następnym.
Natomiast w ocenie Dyrektora KIS pomimo tego, że do finalnej dostawy towarów ( lokali ) dojdzie w następnych latach, to otrzymana przez Spółkę należność w 2021 r. tytułem wpłaconych zaliczek, dotyczy sprzedaży towarów, a wartość otrzymanej należności powinna być wliczona w limit wartości sprzedaży określony w art. 2 pkt 25 lit.a u.p.t.u.
W ocenie Sądu w tak zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi.
5.4. Przed dokonaniem oceny prawidłowości dokonanej przez organ interpretacji powołanego przepisu należy zaznaczyć, że zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie wskazuje się, że wykładnia językowa jest punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa i zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym (por. uchwała NSA z dnia 20 marca 2000 r., sygn. akt FPS 14/99, dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA").
Wskazując, że punktem wyjścia w procesie wykładni jest zawsze warstwa językowa interpretowanego przepisu prawa, podkreśla się, że wykorzystanie reguł budowy zdań oraz znaczenie poszczególnych wyrazów czy zwrotów, a w konsekwencji zastosowanie reguł semantyki i syntaktyki, pozwala na ustalenie w pewnym stopniu znaczenia tekstu prawnego ( por. B. Brzeziński: Podstawy wykładni prawa podatkowego, Gdańsk 2008, s. 10-14).
Podstawową dyrektywą wykładni językowej jest nakaz nadawania analizowanym pojęciom takiego znaczenia, jakie przyjęte jest dla nich w języku powszechnym-potocznym. Dyrektywa ta jednak nie jest wartością bezwzględną, są bowiem sytuacje usprawiedliwiające skorzystanie z pozajęzykowych reguł wykładni (wykładni systemowej, funkcjonalnej czy też celowościowej). Wątpliwości interpretacyjne uzasadniające przyjęcie zakresu i znaczenia przepisu prawa, ustalonych przy zastosowaniu innych niż językowa rodzajów wykładni nie mogą wiązać się jedynie z prostą odmiennością pewnych aspektów wyników wykładni celowościowej czy funkcjonalnej w stosunku do wykładni językowo-systemowej. Taka bowiem odmienność występuje w praktyce często, ale zwykle nie prowadzi do zanegowania wzoru zachowania, zbudowanego na gruncie reguł językowych oraz systemowych. Zwłaszcza jeśli nie można zastosowaniu reguł językowych i jego wynikom zarzucić braku racjonalnego uzasadnienia. O istotnych wątpliwościach interpretacyjnych można mówić wówczas, gdy - po pierwsze - na gruncie reguł językowych i systemowych, znajdujących się na tym samym poziomie procesu wykładni, możliwe są do przyjęcia i jednakowo dają się uzasadnić różne i w istotnej części przeciwstawne wyniki wykładni; po drugie - gdy weryfikacja celowościowo-funkcjonalna i aksjologiczna odwołuje się do tak istotnych celów, skutków czy wartości społecznych przeważających wyniki wykładni językowo-systemowej, że ich nieuwzględnienie naruszałoby stan praworządności (państwa prawnego). Zależności te musiałyby zostać ponadto nałożone na określone elementy stanu faktycznego, które usprawiedliwiałyby uwzględnienie takiej korekty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II FPS 3/12, CBOSA).
Przyjmuje się, że tylko w wyjątkowych sytuacjach wolno odstąpić od literalnego znaczenia przepisu. Może to mieć miejsce, gdy językowe dyrektywy interpretacyjne nie pozwalają z danego tekstu prawnego wyinterpretować jednoznacznej normy postępowania w jakieś sprawie albo gdy wykładnia językowa pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią innych norm, prowadzi do absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego konsekwencji, rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2000 r. sygn. akt K 25/99, OTK Zb.Urz. 2000, nr 5, poz. 141; orzeczenia Sądu Najwyższego: z 8 stycznia 1993 r., sygn. akt III ARN 84/92, OSNC 1993, nr 10, poz. 183; z dnia 8 maja 1998 r., sygn. akt I CKN 664/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 7; z dnia 25 kwietnia 2003 r., sygn. akt III CZP 8/03, OSNC 2004, nr 1, poz. 1). Odstępstwo od reguły prymatu językowego sensu przepisu dopuszczalne jest również wtedy, gdy wykładnia gramatyczna prowadzi do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi lub do rażącej niesprawiedliwości, sankcjonuje nieracjonalność ustawodawcy, niweczy cel instytucji prawnej, prowadzi do wniosków niedorzecznych lub wynika z błędu legislacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt II FSK 976/08; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I FSK 637/10, CBOSA; L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 75 i n.). Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 5 listopada 2001 r., sygn. akt T 33/01 (OTK-B 2002, Nr 1, poz. 47), wyraził pogląd, iż w sytuacji, w której wykładnia ustawy nie daje jednoznacznego rezultatu, należy wybrać taką wykładnię, która w najpełniejszy sposób umożliwia realizację norm i wartości konstytucyjnych.
Zatem w procesie wykładni prawa należy przejść kolejno etapy wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej, w celu wzmocnienia zyskanego wyniku interpretacyjnego lub skorygowania rozumienia, jakie wynika z literalnego brzmienia przepisu (zob. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 74-83; M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2010, s. 291). O poprawności interpretacji najlepiej świadczy okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i celowościowa dają zgodny wynik.
5.5. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zgodnie z powołanym art. 2 pkt 25 lit.a u.p.t.u. ( w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania interpretacji indywidualnej ) przez małego podatnika - rozumie się podatnika podatku od towarów i usług: u którego wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1 200 000 euro.
W u.p.t.u. brak jest definicji pojęcia ,,wartości sprzedaży’’ natomiast zdefiniowano samo pojęcie ,,sprzedaży’, które zgodnie z art. 2 pkt 22 u.p.t.u. rozumie się jako odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Natomiast słownikowe znaczenie pojęcia ,,wartość’’ oznacza, ile jest coś warte pod względem materialnym, cecha przedmiotu, produktu, materiału itp. dająca się wyrazić równoważnikiem pieniężnym lub innym środkiem płatniczym ( Słownik Języka Polskiego pod red. W. Doroszewskiego ). Zatem uwzględniając ustawową definicję sprzedaży, pojęcie ,,wartość sprzedaży’’, oznacza wartość ( wyrażoną w pieniądzu ) odpłatnej dostawy towarów, lub odpłatnego świadczenie usług na terytorium kraju, eksportu towarów oraz wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.
Z tym, że podkreślenia wymaga, że wartość sprzedaży zgodnie z powołanym przepisem art. 2 pkt 25 lit. a u.p.t.u. określa się wraz z kwotą podatku.
Zatem organ prawidłowo przyjął na tle przedstawionego we wniosku stanu faktycznego, że określając zgodnie z art. 2 pkt 25 lit. a u.p.t.u. wartość sprzedaży w poprzednim roku podatkowym, należy uwzględnić wysokość otrzymanych zaliczek (jako kwot opodatkowanych w 2021 r.), stanowiących część należności ( wartości sprzedaży ) z tytułu dostaw realizowanych przez Spółkę w latach następnych.
Powyższe potwierdza wykładnia systemowa wewnętrzna, bowiem zgodnie z art. 19a ust. 1 u.p.t.u. obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi z zastrzeżeniem m.in. ust. 7-11.
Natomiast w myśl art. 19a ust. 8 u.p.t.u. jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, w szczególności przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, wkład budowlany lub mieszkaniowy przed ustanowieniem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty, z wyjątkiem:
1) dostaw towarów, w stosunku do których obowiązek podatkowy powstaje w sposób, o którym mowa w ust. 1b;
2) dostaw towarów i świadczenia usług, w stosunku do których obowiązek podatkowy powstaje w sposób, o którym mowa w ust. 5 pkt 4.
Zgodnie z cytowanym przepisem w przypadku wypłaty zaliczki obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do kwoty otrzymanej zaliczki. W myśl powołanej regulacji dochodzi zatem do powstania obowiązku podatkowego z tytułu dostawy czy świadczenia usług w odniesieniu do otrzymanej kwoty zaliczki w dacie poprzedzającej samą dostawę lub świadczenie usług.
Zatem powyższe uzasadnia uwzględnienie przy określaniu wartości sprzedaży otrzymanych kwot zaliczek, stanowiących część całkowitej wartości sprzedaży, a podlegających opodatkowaniu z chwilą ich otrzymania.
Również wykładnia celowościowa art. 2 pkt 25 u.p.t.u. potwierdza prawidłowość dokonanej interpretacji.
Ustawodawca definiując w tym przepisie pojęcie ,,małego podatnika’’, określił kwotowo granicę wartości sprzedaży w poprzednim roku podatkowym, której nieprzekroczenie przez podatnika uzależnia przyznanie statusu małego podatnika, albo prowadzących określony rodzaj działalności i nieprzekraczających wysokości określonego kwotowo wynagrodzenia za wykonane usługi. A więc status ten dotyczy jedynie części podatników podatku VAT, u których wartość sprzedaży w roku podatkowym nie przekracza określonych ustawowo kwot tj. uzyskujących przychody w mniejszych wysokościach.
Przyjęcie stanowiska strony skarżącej o braku podstaw do uwzględniania przy określeniu wartości sprzedaży uzależniającej przyznanie przedsiębiorcy statusu małego podatnika, wpłacanych zaliczek tytułem dokonywanej sprzedaży, mogłoby prowadzić do sprzecznego z celem powołanego przepisu przyznawania tego statusu również tym podmiotom, uzyskujących faktycznie wyższe przychody, niż określona ich wysokość w art. 2 pkt 25 lit.a u.p.t.u., gdzie znaczna część uzyskiwanych przychodów wypłaca jest w postaci zaliczek na poczet ustalonej ceny.
W ocenie Sądu, zatem rezultat dokonanej wykładni językowej, systemowej i celowościowej daje zgodny wynik, a w konsekwencji powyższego należy uznać za prawidłowe stanowisko organu interpretacyjnego, że wartość sprzedaży, od której zależy przyznanie statusu małego podatnika, określonej w art. 2 pkt 25 lit. a u.p.t.u. obejmuje wartość otrzymanych w poprzednim roku podatkowym zaliczek, tytułem dostaw dokonywanych w latach następnych.
Tym samym organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 2 pkt 22 oraz art. 2 pkt 25 lit. a u.p.t.u.
Na marginesie Sąd wskazuje, że strona skarżąca formułując zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego zarzuciła naruszenie art. 2 ust. 22 oraz art. 2 ust. 25 lit. a u.p.t.u., a więc wskazując jednostki redakcyjne nie znajdujące się w przepisie art. 2 powołanej ustawy. Jednakże Sąd mając na względzie prawidłowo wymienione jednostki redakcyjne w uzasadnieniu skargi, uznał że zarzut dotyczy naruszenia art. 2 pkt 22 oraz art. 2 pkt 25 lit. a u.p.t.u.
5.6. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona interpretacja indywidualna nie narusza zarzucanych przepisów prawa, a przedstawione przez organ stanowisko należy uznać za prawidłowe.
5.7. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI