I SA/Gd 52/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2005-04-05
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyosoby prawnekoszty uzyskania przychodównieodpłatne świadczeniedywidendazyskiakcjonariuszekontrola skarbowadecyzja podatkowazaległość podatkowa

WSA w Gdańsku oddalił skargę spółki akcyjnej na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r., uznając za prawidłowe naliczenie przychodu z tytułu nieodpłatnego korzystania z zysku przeznaczonego do podziału na rzecz akcjonariuszy.

Spółka akcyjna złożyła korektę zeznania podatkowego za 1998 r., kwestionując naliczenie przychodu z tytułu nieodpłatnych świadczeń (nie wypłaconej dywidendy) oraz kwestionując sposób rozliczenia zaległości podatkowej. Organy podatkowe, po kontroli i postępowaniu, ostatecznie określiły podatek dochodowy i zaległość podatkową, uwzględniając część kosztów uzyskania przychodów, ale nadal naliczając przychód z tytułu nieodpłatnego korzystania z zysku. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów. Sąd oddalił skargę, uznając naliczenie przychodu z tytułu nie wypłaconej dywidendy za prawidłowe, a także rozstrzygnięcie organu odwoławczego dotyczące zaległości podatkowej.

Sprawa dotyczyła skargi spółki akcyjnej "A" na decyzję Izby Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r. Spółka złożyła pierwotne zeznanie, a następnie korektę, w której zmniejszyła koszty uzyskania przychodu. Kontrola podatkowa wykazała nieprawidłowości, w tym nieuznanie części wydatków za koszty uzyskania przychodów oraz naliczenie przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia (nie wypłaconej dywidendy). Po postępowaniu odwoławczym, Izba Skarbowa uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i wydała własną, określając podatek dochodowy i zaległość podatkową na niższym poziomie, ale nadal uwzględniając przychód z tytułu nieodpłatnego korzystania z zysku. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących nieodpłatnych świadczeń oraz Ordynacji podatkowej w zakresie rozliczenia nadpłaty. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że uchwała o podziale zysku i późniejsze nieprzekazanie dywidendy akcjonariuszom w terminie stanowi nieodpłatne świadczenie dla spółki, które powinno być zaliczone do przychodów. Sąd uznał również, że organ odwoławczy prawidłowo rozpatrzył sprawę w oparciu o stan faktyczny na dzień wydania decyzji organu pierwszej instancji, a kwestia nadpłaty została rozliczona przez urząd skarbowy po wydaniu decyzji Izby Skarbowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, nie wypłacenie dywidendy w terminie stanowi nieodpłatne świadczenie, ponieważ spółka dysponuje środkami pieniężnymi przeznaczonymi do wypłaty, co daje jej korzyść majątkową w postaci możliwości korzystania z kapitału.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uchwała o podziale zysku rodzi skutki podatkowe dla osoby prawnej w postaci możliwości zastosowania art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o PDOP, jeśli termin wypłaty jest odległy. Powstrzymanie się z wypłatą, bez względu na przyczynę, rodzi skutki podatkowe z powodu uzyskania korzyści majątkowych w postaci możliwości dysponowania środkami pieniężnymi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.d.o.p. art. 12 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Naliczono przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia (nie wypłacona dywidenda).

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy kosztów uzyskania przychodów, w tym wynagrodzeń członków Rady Nadzorczej.

Ordynacja podatkowa art. 73 § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Dotyczy określania wysokości nadpłaty.

Ordynacja podatkowa art. 207

Ustawa Ordynacja podatkowa

Dotyczy rozstrzygnięć w sprawach podatkowych.

Ordynacja podatkowa art. 233 § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Dotyczy rozstrzygania odwołań.

Ordynacja podatkowa art. 122

Ustawa Ordynacja podatkowa

Dotyczy obowiązku sprawdzania stanu faktycznego.

Ordynacja podatkowa art. 21 § 3

Ustawa Ordynacja podatkowa

Dotyczy wydawania decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej.

Ordynacja podatkowa art. 76 § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Dotyczy zwrotu nadpłaty.

k.h. art. 414

Kodeks handlowy

Dotyczy zaskarżania uchwał godzących w interes spółki.

k.h. art. 355 § 1

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks Handlowy

Dotyczy nabycia prawa do zysku przez akcjonariusza z chwilą podjęcia uchwały o podziale zysku.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o PDOP poprzez błędną wykładnię (nieuznanie nie wypłaconej dywidendy za przychód). Naruszenie Ordynacji podatkowej poprzez brak rozstrzygnięcia o nadpłacie i nie uwzględnienie zapłaty zaległości podatkowej przez skarżącą.

Godne uwagi sformułowania

nieodpłatne świadczenie obejmuje wszelkie świadczenia, w tym także mające za przedmiot korzystanie z cudzych praw. Wartością nieodpłatnego świadczenia jest więc wartość odsetek, jakie spółka musiałaby zapłacić, gdyby chciała pozyskać na rynku kapitał w tej samej kwocie. nie wypłacenie przez spółkę należnego akcjonariuszom tej spółki zysku i pozostawienie go do jej dyspozycji w danym okresie roku podatkowego. uchwała taka rodzi skutki podatkowe dla osoby prawnej w postaci możliwości zastosowania art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jeżeli termin wypłaty jest odległy, choćby był określony w przedmiotowej uchwale.

Skład orzekający

Ewa Kwarcińska

przewodniczący

Tomasz Kolanowski

członek

Alicja Stępień

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia nieodpłatnego świadczenia w kontekście nie wypłaconej dywidendy oraz zasady rozpatrywania odwołań przez organy podatkowe."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki akcyjnej i momentu podjęcia uchwały o podziale zysku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego – opodatkowania nie wypłaconej dywidendy jako nieodpłatnego świadczenia, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.

Nie wypłacona dywidenda to przychód? Sąd wyjaśnia, kiedy spółka musi zapłacić podatek od zysku, którego nie wypłaciła.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 52/02 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-01-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień /sprawozdawca/
Ewa Kwarcińska /przewodniczący/
Tomasz Kolanowski
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Sygn. powiązane
II FSK 1158/05 - Wyrok NSA z 2006-09-19
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Kwarcińska Sędziowie WSA Tomasz Kolanowski NSA Alicja Stępień (spr.) Protokolant – Zuzanna Baca po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" spółka akcyjna z siedzibą w C. na decyzję Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia 18 grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Gd 52/02
U z a s a d n i e n i e
W dniu 29.04.1999 r. Zakład [...] "A" S. A. w C. złożył w Urzędzie Skarbowym zeznanie ostateczne o wysokości osiągniętego dochodu przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r.
Następnie w dniu 24.11.1999 r. Spółka złożyła w Urzędzie Skarbowym korektę ostatecznego zeznania.
Jednocześnie w piśmie z dnia 22.11.1999 r. wyjaśniła, że korekta zeznania jest spowodowana korektą kosztów uzyskania przychodu o kwotę 21.891,20 zł.
W zeznaniu tym Spółka wykazała przychód w kwocie 22.124.656,53 zł, koszty uzyskania przychodu w kwocie 21.251.916,01 zł, dochód w kwocie 872.740,52 zł, oraz darowiznę w kwocie 3.000,00 zł, co spowodowało ustalenie podstawy opodatkowania w kwocie 869.740,00 zł i w efekcie podatek należny w kwocie 313.106,00 zł.
W dniach od 24.07.2001 r. do dnia 13.08.2001 r. Inspektor Kontroli Skarbowej przeprowadziła kontrolę Zakładu [...] "A" S.A. w C. Zakresem kontroli objęto rozliczenie z budżetem za 1998 r., w tym podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r. Ustalenia zawarto w protokole kontroli z dnia 13.08.2001 r.
Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego decyzją z dnia 23.08.2001 r. Inspektor Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy określiła Spółce wysokość zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r. w kwocie 351.440,00 zł oraz zaległość w tym podatku w wysokości 38.334,00 zł. Jednocześnie w odrębnej decyzji z dnia 23.08.2001 r. określono wysokość odsetek za zwłokę od zaległości.
W decyzji z dnia 23.08.2001 r. nie uznano za koszty uzyskania przychodów szeregu wydatków w tym m. in. poniesionych na rzecz osób wchodzących w skład Rady Nadzorczej.
Ponadto w uzasadnieniu decyzji naliczono przychód w kwocie 81.280,00 zł z tytułu nieodpłatnego świadczenia, w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy – tj. z tytułu nieodpłatnego korzystania z zysku przeznaczonego do podziału na rzecz akcjonariuszy.
Od powyższych decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej [...] "A" S.A. wniosła odwołanie z dnia 02.09.2001 r., w którym zarzucono naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 38 w/w ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, oraz naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy – przez jego błędną wykładnię.
W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji wymiarowej w całości z uwagi na to, że Spółka nie posiadała zaległości podatkowej oraz o uchylenie decyzji odsetkowej w części i orzeczenie, że Spółka posiadała w podatku dochodowym za rok 1998 nadpłatę w kwocie 1.487,30 zł.
Izba Skarbowa Ośrodek Zamiejscowy po uzupełnieniu materiału dowodowego wydała decyzję z dnia 18.12.2001 r., w której uchyliła w całości decyzje Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia 23.08.2001 r. w tym określającą wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. w kwocie 351.440,00 zł, wysokość zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. w kwocie 38.334,00 zł oraz decyzję z dnia 23.08.2001 r. określającą wysokość odsetek za zwłokę od tej zaległości na dzień wydania tej decyzji w kwocie 35.679,10 zł i orzekając w tym zakresie określiła podatek dochodowy od osób prawnych za 1998 r. w kwocie 340.879,00 zł, zaległość podatkową w tym podatku za 1998 r. w kwocie 27.773,00 zł i odsetki za zwłokę od tej zaległości w kwocie 26.050,80 zł.
W decyzji Izba Skarbowa stwierdziła, że całokształt zgromadzonego materiału, w tym fakt, że Spółka prowadziła działalność gospodarczą w badanym 1998 r., funkcjonował jej Zarząd, podejmowane były uchwały przez Radę Nadzorczą i Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy wskazuje, że Rada Nadzorcza realizowała w Spółce czynności nadzoru w granicach określonych w przepisach kodeksu handlowego.
Stąd uznała, iż wydatki w łącznej kwocie 29.334,00 zł – stanowią wynagrodzenie członków Rady Nadzorczej wypłacone z tytułu pełnienia przez nich funkcji w Radzie. Mogą być zatem zaliczone do kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Jednocześnie, Izba Skarbowa w uzasadnieniu decyzji podzieliła stanowisko Inspektora Kontroli Skarbowej zawarte w decyzji z dnia 23.08.2001 r. w kwestii naliczenia Spółce przychodu w kwocie 81.280,00 zł z tytułu nieodpłatnego korzystania z zysku przeznaczonego do podziału na rzecz akcjonariuszy Spółki.
Ponadto w decyzji Izba Skarbowa utrzymała w mocy pozostałe ustalenia decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 23.08.2001 r., od których Spółka się nie odwoływała.
Zakład [...] "A" Spółka Akcyjna w C. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego złożył skargę z dnia 03.01.2002 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z wnioskiem o uchylenie w całości decyzji Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia 18.12.2001 r. nr [...] wraz z poprzedzającymi ją decyzjami Inspektora Kontroli Skarbowej.
Ustalenia organów podatkowych naruszają, zdaniem strony skarżącej art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, poprzez jego błędną wykładnię, art. 73 § 1 w zw. z art. 207 i art. 233 § 1 pkt 2 lit.a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), poprzez brak rozstrzygnięcia, że skarżąca posiadała nadpłatę w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r., oraz art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa – poprzez nie sprawdzenie w trakcie postępowania odwoławczego, że skarżąca wpłaciła określoną w decyzjach zaległość podatkową.
Strona skarżąca wnosi, że ustalenie Spółce przychodu w kwocie 81.280,00 zł z tytułu nieodpłatnych świadczeń nie znajduje żadnego uzasadnienia w świetle obowiązującego prawa i zebranego w trakcie kontroli materiału dowodowego. Stwierdza, że bezsprzeczne w sprawie jest to, że uchwałą nr 3 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy z dnia 7.05.1998r. dokonano podziału zysku za 1997 r. oraz to, że kwota należna akcjonariuszom została wypłacona zgodnie z § 2 uchwały (przekazana na konto biura maklerskiego w dniu 25.05.1998r.
i wypłacona akcjonariuszom za pośrednictwem tego biura 30.09.1998 r.).
W związku z powyższym zdaniem strony nie można mówić o zwłoce w wypłaceniu dywidendy.
Zauważa także, że analizując protokół Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy wyraźnie widać, że uchwała o podziale zysku nie została przyjęta jednomyślnie oraz, że wnioskowano o przyjęcie uchwały o przeznaczeniu zysku na inwestycje. W związku z powyższym istniało uzasadnione podejrzenie, że wspomniana uchwała może zostać zaskarżona (np. jako działanie godzące w interes Spółki – art. 414 k.h.).
W związku z tym stwierdza, że powyższe wskazuje, że karanie Spółki (w postaci dodatkowego przychodu) za zachowanie się zgodnie z prawem, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Ponadto, że postępowanie w żadnym wypadku nie wykazało, że Spółka posiadała wolę zatrzymania i korzystania z nie wypłaconej dywidendy. Zauważa także, że w postępowaniu
w ogóle nie badano, czy skarżąca wykorzystywała środki przeznaczone na wypłatę dywidendy, tzn. czy kapitał ten był jej potrzebny. Wnosi, że wypłacenie dywidendy było niezależne od skarżącej i można je porównać do sytuacji nie wypłacenia dywidendy na skutek wydania przez Sąd postanowienia o zabezpieczeniu powództwa wytoczonego przez akcjonariuszy kwestionujących uchwałę przyznającą dywidendę lub jej wysokość. Zdaniem strony również w orzecznictwie SN i NSA dotyczącym w/w problemu zauważa się tendencję, że dopiero zatrzymanie zysku wbrew woli wspólników (i to zatrzymanie w okresie kilkuletnim) czyli nieuzasadniona zwłoka w wywiązaniu się ze zobowiązania powoduje powstanie nieodpłatnego przychodu w postaci korzystania z kapitału. Taki przypadek jednak zdaniem Spółki w omawianej sprawie nie zachodzi. Podkreśla więc, że Spółka nie była w zwłoce z zapłatą dywidendy a jej działania były zgodne z obowiązującym prawem.
Ponadto strona w skardze wnosi, że bezsprzeczne w sprawie jest to, że w dniu 23.08.2001 r. skarżąca wykonała decyzje Inspektora Kontroli Skarbowej przez wpłacenie na rachunek urzędu skarbowego wykazanej w nich zaległości podatkowej. W związku z powyższym zdaniem strony fakt ten należało uwzględnić przy wydawaniu skarżonej decyzji, ze względu na wykładnie art. 73 § 1 w związku z art. 207 i art. 233 § 1 pkt 2 lit.a ustawy Ordynacja podatkowa. Strona powołując się na przepis art. 73 § 1 z którego wynika m. in., że wysokość nadpłaty określona jest przez organ podatkowy stwierdza, że nie jest to czynność materialno-techniczna. Ponieważ przepisy Ordynacji podatkowej nie wskazują dla tego typu rozstrzygnięć wydawania szczególnych aktów, podnosi, że zgodnie z art. 207 ustawy Ordynacja podatkowa rozstrzygnięcie w sprawie określenia nadpłaty powinno być wydane w formie decyzji. Decyzję w takim zakresie według uznania strony powinien wydać organ orzekający co do istoty sprawy przy uwzględnieniu wszystkich faktów istniejących w dniu orzekania. Stwierdza więc, że w przedmiotowej sprawie Izba Skarbowa wydając decyzję na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit.a powinna w niej uwzględnić fakt zapłacenia przez skarżącą zaległości podatkowej i nawet jeżeli uznała za zasadne policzyć Spółce przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia to i tak powinna stwierdzić nadpłatę w kwocie 20.189,30 zł stanowiąca różnicę pomiędzy kwotą zapłaconą przez Spółkę a kwotą wynikającą z decyzji Izby Skarbowej. Ponadto zauważa, że w zaskarżonej decyzji powinno znaleźć się sformułowanie, że nadpłata podlega oprocentowaniu od dnia zapłaty, tj. od dnia zwrotu.
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest fakt zaliczenia przez Inspektora Kontroli Skarbowej do przychodu Spółki w 1998 r. - wartości nieodpłatnych świadczeń w kwocie 81.280,00 zł z tytułu nie wypłaconej akcjonariuszom należnej dywidendy za 1997 r., a ponadto nie rozstrzygnięcie w zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej kwestii nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. i jej oprocentowania w związku z dokonaną przez Spółkę w dniu 23.08.2001 r. wpłatą zaległości w tym podatku, określoną przez Inspektora Kontroli Skarbowej.
W myśl przepisu art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 1993 r. Nr 106, poz.486 z późn. zm.), przedmiotem opodatkowania
podatkiem dochodowym jest dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z jakich dochód ten został osiągnięty, zaś dochodem jest nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym.
Z akt sprawy wynika, że uchwałą nr 3 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy "A" Spółki Akcyjnej z siedzibą w C. z dnia 07.05.1998 r. dokonano podziału zysku za 1997 r. w kwocie 938.666,33 zł, w sposób następujący: kwotę 934.400,00 zł przeznaczono na wypłatę dywidendy, natomiast kwotę w wysokości 4.266,33 zł przeznaczono na fundusz zapasowy Spółki. Jednocześnie w § 2 uchwały dokonano zapisu, iż wypłata dywidendy nastąpi w dniu 30 września 1998 r.
Ponadto z akt sprawy wynika, że Spółka poleceniem przelewu z dnia 25.09.1998 r. dokonała wypłaty dywidendy z zysku za rok 1997 w kwocie 934.400,00 zł na rzecz [...] Domu Maklerskiego w W., który był upoważniony do dokonania wypłat akcjonariuszom.
W świetle przepisu art. 12 ust. 1 ustawy, przychodami z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 tego artykułu i art. 13 i 14 są w szczególności między innymi wartości otrzymanych nieodpłatnych świadczeń (ust. 2).
Ustawodawca stanowiąc o wysokości otrzymanych nieodpłatnych świadczeń, jako o przychodzie kształtującym podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym, nie sprecyzował bliżej – co należy rozumieć przez "nieodpłatne świadczenie". Ograniczył się w tym względzie jedynie do wskazania w art. 12 ust. 6 sposobu i kryteriów ustalenia ich wartości. W tej sytuacji koniecznym jest więc odwołanie się do rozumienia tego przepisu w prawie cywilnym oraz orzecznictwie i doktrynie. I tak w ocenie Sądu przez nieodpłatne świadczenie należy rozumieć te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności osób prawnych, których skutkiem jest nieodpłatne (tj. nie związane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu) przysporzenie majątku tej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Nieodpłatne świadczenie zatem obejmuje wszelkie świadczenia, w tym także mające za przedmiot korzystanie z cudzych praw. Wartością nieodpłatnego świadczenia jest więc wartość odsetek, jakie spółka musiałaby zapłacić, gdyby chciała pozyskać na rynku kapitał w tej samej kwocie.
W ocenie Sądu do tak rozumianego nieodpłatnego świadczenia należy również zaliczyć nie wypłacenie przez spółkę należnego akcjonariuszom tej spółki zysku i pozostawienie go do jej dyspozycji w danym okresie roku podatkowego.
Zaznaczyć przy tym należy, że jako przychody – świadczenia nieodpłatne polegające na bezpłatnym korzystaniu z cudzego kapitału – nie zostały wyłączone w art. 12 ust. 4 w/w ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
W myśl przepisu art. 355 § 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks Handlowy (Dz. U. z dnia 30 czerwca 1934 r. Nr 578, poz. 502 z późn. zm.), z chwilą kiedy zostanie podjęta uchwała o podziale zysku, każdy z akcjonariuszy nabywa prawo do tego zysku i nie może być tego prawa pozbawionym.
W oparciu o powyższe należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie Spółka otrzymała nieodpłatne świadczenie, gdyż w okresie od 07.05.1998 r. do 25.09.1998 r. dysponowała wartościami pieniężnymi stanowiącymi jej czysty zysk, przeznaczony uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy do wypłaty między akcjonariuszy jako ich dywidenda. Przy czym przedmiotem tego świadczenia nie były pieniądze, lecz prawo bezpłatnego dysponowania nimi.
W oparciu o powyższe za bezzasadne należy uznać stwierdzenia strony zawarte w skardze, że w przedmiotowej sprawie nie można mówić o zwłoce w wypłaceniu dywidendy, dopiero bowiem zatrzymanie zysku wbrew woli wspólników i to w okresie kilkuletnim – czyli nieuzasadniona zwłoka w wywiązaniu się ze zobowiązania, powoduje powstanie nieodpłatnego świadczenia.
Za nieuzasadnione uznać należy także zarzuty podatnika, że postępowanie nie wykazało, że Spółka posiadała wolę zatrzymania i korzystania z nie wypłaconej dywidendy, czy też, że w postępowaniu w ogóle nie badano czy skarżąca wykorzystywała środki przeznaczone na wypłatę dywidendy, tzn. czy ten kapitał był jej potrzebny.
Z punktu widzenia przepisów prawa podatkowego, uchwała Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy o przeznaczeniu części zysku na wypłatę dla akcjonariuszy i nie wypłacenie dywidendy, powoduje taki stan, że po podjęciu tej uchwały, Spółka mogła tymi pieniędzmi swobodnie dysponować dla zapewnienia własnych potrzeb, czy w celu realizacji własnych zamierzeń. Zaznaczyć przy tym należy, że w przedmiotowej sprawie organy podatkowe ustaliły Spółce przychód w kwocie 81.280,00 zł przyjmując okres do jego wyliczenia po 14 dniach od podjęcia uchwały o podziale zysku do dnia 25.09.1998 r., tj. do dnia dokonania przelewu kwoty zysku na rzecz [...] Domu Maklerskiego w W., który był upoważniony do dokonania wypłat poszczególnym akcjonariuszom.
Nie można też mieć zastrzeżeń do przyjętej w zaskarżonej decyzji wysokości stopy oprocentowania kredytu do wyliczenia kwoty dodatkowego przychodu z tytułu nieodpłatnego korzystania z zysku przeznaczonego do podziału na rzecz akcjonariuszy Spółki.
W konsekwencji, Sąd uznał za prawidłowe wyliczenie kwoty przychodu z tego tytułu w wysokości 81.280,00 zł.
Sąd nie podzielił poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.09.2004 r. (sygn. akt FSK 780/04). Stwierdzić należy, iż w spółce akcyjnej akcjonariusz ma prawo do wypłaty dywidendy tylko wtedy, gdy Walne Zgromadzenie podejmie stosowną uchwałę o przeznaczeniu zysku do podziału. W ocenie Sądu, rozstrzygającego niniejszą sprawę uchwała taka rodzi skutki podatkowe dla osoby prawnej w postaci możliwości zastosowania art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jeżeli termin wypłaty jest odległy, choćby był określony w przedmiotowej uchwale. Zwrócić bowiem należy uwagę, że Kodeks handlowy w ogóle nie reguluje kwestii dotyczących terminu wypłaty dywidendy, co oznacza dowolność działania Walnego Zgromadzenia spółki akcyjnej wobec swoich akcjonariuszy.
Podjęcie uchwały przez zgromadzenie wspólników spółki akcyjnej o wypłacenie dywidendy choćby z odległym terminem wypłaty jest w ocenie Sądu wyrazem pozytywnej woli świadczenia, to oznacza decyzję, że chce świadczenie przekazać na rzecz świadczeniobiorcy.
Zdaniem Sądu w takiej sytuacji powstrzymanie się z wypłatą świadczenia (czy to w zgodzie z terminem określonym w podjętej uchwale, czy też z woli Spółki – a więc bez względu na przyczynę) rodzi skutki podatkowe z powodu uzyskania korzyści majątkowych w postaci możliwości dysponowania określonymi środkami pieniężnymi.
W niniejszej sprawie taka właśnie sytuacja wystąpiła.
Za bezzasadny uznać więc należy podniesiony przez Spółkę w skardze do Sądu zarzut dotyczący naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Ponadto nieuzasadnione są podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 73 § 1 w zw. z art. 207 i art. 233 § 1 pkt 2 lit.a ustawy Ordynacja podatkowa – poprzez brak rozstrzygnięcia, że skarżąca posiada nadpłatę w podatku dochodowym za rok 1998 oraz naruszenia art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa – przez nie sprawdzenie w trakcie postępowania odwoławczego, że skarżąca wpłaciła określoną w decyzjach zaległość podatkową.
Zgodnie z art. 21 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, jeżeli wskutek wszczętego postępowania podatkowego organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku albo, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zaległości podatkowej, albo stwierdza nadpłatę.
Z akt sprawy wynika, że Inspektor Kontroli Skarbowej po przeprowadzonym w przedmiotowej sprawie postępowaniu podatkowym stwierdził, że "A" Spółka Akcyjna w C. zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę 41.700,76 zł i zaniżyła przychód o kwotę 81.280,00 zł. Stąd też w decyzji z dnia 23.08.2001 r. określił wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. w kwocie innej niż podatnik zadeklarował w zeznaniu rocznym i zgodnie z art. 21 § 3 w/w ustawy Ordynacja podatkowa określił wysokość zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r.
Spółka od decyzji wniosła odwołanie z dnia 02.09.2001 r., w którym kwestionowała poszczególne jej ustalenia.
Izba Skarbowa po przeprowadzonym postępowaniu uzupełniającym uznała za koszty uzyskania przychodów kwotę w wysokości 29.334,05 zł poniesioną tytułem wynagrodzeń wypłaconych z tytułu pełnionych funkcji poszczególnym członkom rady nadzorczej Spółki. Stąd, uchyliła w całości decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej i orzekając w tym zakresie określiła wysokość podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r. i zaległość w tym podatku za 1998 r. na dzień wydania decyzji przez Inspektora Kontroli Skarbowej.
Zauważyć więc należy, że organ odwoławczy rozpatruje zarzuty w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji określającej wysokość zaległości podatkowej w oparciu o stan faktyczny sprawy na dzień wydania decyzji. Tym samym nie ustala stanu faktycznego sprawy na dzień wydania decyzji rozstrzygającej odwołanie.
Skoro zatem Izba Skarbowa wydała decyzję z dnia 18.12.2001 r. w sprawie odwołania Spółki z dnia 02.09.2001 r. według stanu faktycznego ustalonego na dzień wydania decyzji przez Inspektora Kontroli Skarbowej – nie uwzględniono w jej rozstrzygnięciu innych okoliczności zaistniałych po dniu jej wydania, w tym dokonanej przez podatnika wpłaty na poczet podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r.
Przy czym zaznaczyć należy, że w świetle przepisów ustawy Ordynacja podatkowa na dzień wydania decyzji Izby Skarbowej nadpłata podatku nie wystąpiła.
Za bezzasadne, należy zatem uznać stwierdzenie strony zawarte w skardze, że organ odwoławczy orzekając co do istoty sprawy powinien uwzględnić wszystkie fakty istniejące w dniu orzekania, tj. w przedmiotowej sprawie fakt zapłaty zaległości podatkowej przez Spółkę (wynikającej z decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej) i określić wysokość tej nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r.
Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca po otrzymaniu decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej określającej wysokość zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. w kwocie 38.334,00 zł wraz z odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji – dokonała wpłaty na poczet tego podatku.
Izba Skarbowa po przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym w decyzji z dnia 18.12.2001 r. uchyliła jednak w całości decyzje Inspektora Kontroli Skarbowej i określiła wysokość zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. w kwocie 27.773,00 zł i odsetek za zwłokę od tej zaległości w kwocie 26.050,80 zł – w wyniku czego wystąpiła w przedmiotowej sprawie nadpłata w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. w kwocie 20.189,30 zł.
Jak wynika ze sprawy Urząd Skarbowy dokonał zgodnie z terminem określonym w art. 76 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Ordynacja podatkowa – w dniu 16.01.2002 r. zwrotu stronie skarżącej nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. wraz z odsetkami w łącznej kwocie 22.598,30 zł.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu prowadzącym do uwzględnienia skargi. Wobec powyższego orzeczono o jej oddaleniu z mocy art. 151 ustawy p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI