I SA/Gd 504/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2023-02-14
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
postępowanie egzekucyjneskarga na czynność egzekucyjnązajęcie wynagrodzeniaubezpieczenia zdrowotnetytuł wykonawczyzawieszenie postępowaniazarzuty w sprawie egzekucjiprzedwczesne rozpatrzenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczące skargi na czynność egzekucyjną, uznając je za przedwczesne z powodu prowadzenia postępowania w trakcie zawieszenia.

Sprawa dotyczyła skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, wszczętą na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego składek na ubezpieczenie zdrowotne. Skarżący zarzucił m.in. wadliwość tytułu wykonawczego i zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając je za przedwczesne, ponieważ organ egzekucyjny rozpatrzył skargę w okresie, gdy postępowanie egzekucyjne było zawieszone z powodu wniesienia zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, które utrzymało w mocy postanowienie o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną (zajęcie wynagrodzenia za pracę). Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące wadliwości tytułu wykonawczego oraz nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. Kluczowym problemem okazało się rozpatrzenie skargi na czynność egzekucyjną przez organ egzekucyjny w okresie, gdy postępowanie egzekucyjne było zawieszone z powodu wniesienia przez skarżącego zarzutów w sprawie egzekucji. Sąd uznał, że wydanie postanowienia oddalającego skargę było przedwczesne, naruszając tym samym przepisy proceduralne. W związku z tym, zaskarżone postanowienie zostało uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ, który ma uwzględnić ocenę prawną sądu. Sąd podkreślił, że skarga na czynności egzekucyjne jest instytucją samoistną, ale musi być oparta na określonych podstawach prawnych i nie może być stosowana, gdy istnieją inne środki zaskarżenia. Sąd nie mógł zakończyć postępowania egzekucyjnego, gdyż jego rolą jest kontrola legalności działań administracji, a nie zastępowanie organów w merytorycznym rozstrzyganiu spraw.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, rozpatrzenie skargi na czynność egzekucyjną w trakcie zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest przedwczesne i stanowi naruszenie prawa.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że wniesienie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego z mocy prawa. Rozpatrywanie skargi na czynność egzekucyjną w okresie zawieszenia jest niedopuszczalne, ponieważ organ powinien poczekać na ostateczne rozstrzygnięcie w przedmiocie zarzutów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

u.p.e.a. art. 35 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wniesienie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu.

u.p.e.a. art. 54

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, polegającej na zarzucie naruszenia ustawy lub zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia aktu administracyjnego w przypadku naruszenia przepisów procesowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 33

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 72

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 75

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1a § pkt 12 lit. a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja środka egzekucyjnego (zajęcie wynagrodzenia za pracę).

u.p.e.a. art. 67 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Elementy zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę.

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Stosowanie przepisów k.p.a. do postępowania egzekucyjnego.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 26 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 26 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do należytego i wyczerpującego informowania stron.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozpatrzenie skargi na czynność egzekucyjną w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące wadliwości tytułu wykonawczego. Zarzuty dotyczące zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zarzuty dotyczące sposobu doręczania korespondencji.

Godne uwagi sformułowania

skarga na czynności egzekucyjne jest samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego Ma charakter środka subsydiarnego Jej istota sprowadza się wyłącznie do zarzutów formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej... zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu wydanie postanowienia... oddalającego skargę na wspomnianą czynność egzekucyjną w okolicznościach niniejszej sprawy okazało się przedwczesne sądy administracyjne... sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej.

Skład orzekający

Krzysztof Przasnyski

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Gorzeń

członek

Elżbieta Rischka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia postępowania egzekucyjnego w administracji w związku z wniesieniem zarzutów oraz dopuszczalności skargi na czynności egzekucyjne w takim okresie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje istotny błąd proceduralny organu egzekucyjnego, który rozpatrzył skargę w trakcie zawieszenia postępowania, co jest kluczowe dla zrozumienia praw dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym.

Błąd organu egzekucyjnego: skarga rozpatrzona w trakcie zawieszenia postępowania!

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 504/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-02-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka
Krzysztof Przasnyski /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Gorzeń
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 610/23 - Wyrok NSA z 2024-03-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 54
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2023 r. sprawy ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 24 lutego 2022 r. nr 2201-IEE.711.91.2.2021.AR w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku W. N. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 6 października 2021 r., obejmującego nieuregulowane składki na ubezpieczenia zdrowotne za miesiące od marca do czerwca 2021 r. w łącznej wysokości należności głównej 1. 527,24 zł.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku w oparciu o ww. tytuł wykonawczy sporządził w dniu 6 października 2021 r. zawiadomienie nr [...] o zajęciu wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w B. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Zawiadomienie doręczono pracodawcy zobowiązanego w dniu 12 października 2021 r. Natomiast W. N. odpis zawiadomienia wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego doręczono w dniu 25 października 2021 r.
Pismem z dnia 31 października 2021 r. W. N. wniósł w oparciu o art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm. - dalej jako "u.p.e.a."), zarzuty w sprawie prowadzenia na podstawie ww. tytułu wykonawczego egzekucji administracyjnej. Jednocześnie złożył skargę na dokonane przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku zajęcie wynagrodzenia za pracę, wnosząc o uchylenie podjętej czynności egzekucyjnej i zakończenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W skardze W. N.podniósł argument tożsamy z podniesionym w złożonych zarzutach, tj. fakt sporządzenia tytułu wykonawczego nr [...] z 6 października 2021 r. niezgodnie ze wzorem określonym w Rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej. Ponadto zobowiązany podniósł, że zastosowany środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy.
Postanowieniem z dnia 10 listopada 2021 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku odmówił uwzględnienia zarzutów wniesionych w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 6 października 2021 r.
Natomiast w dniu 16 listopada 2021 r. organ egzekucyjny wydał postanowienie, którym oddalił wniesioną skargę na zajęcie wynagrodzenia za pracę, dokonane zawiadomieniem nr [...] z dnia 6 października 2021 r.
Na to postanowienie zobowiązany wniósł w dniu 13 grudnia 2021 r. zażalenie, w którym zarzucił Dyrektorowi Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku:
- prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów formalnych,
- odmowę uznania podniesionego przez stronę zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, bez wskazania, co w praktyce oznacza ten termin,
- całkowite niezrozumienie obecnych zasad prowadzenia działalności gospodarczej, przekazywanie korespondencji w niewłaściwy sposób- przez operatora pocztowego, a nie za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Wobec powyższego strona wniosła o uchylenie wydanego postanowienia w całości i ponowne rozpatrzenie sprawy lub o jego uchylenie i umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia 24 lutego 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy orzeczenie z dnia 16 listopada 2021 r. oddalające skargę wniesioną na zajęcia wynagrodzenia za pracę, dokonane zawiadomieniem nr [...].
W uzasadnieniu stwierdził, że postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie oddalenia skargi na zajęcie wynagrodzenia za pracę, dokonane zawiadomieniem o numerze [...], nie narusza prawa, a zatem brak było podstaw, aby wyeliminować je z obrotu prawnego. Zdaniem organu, organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony został w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., a jego zastosowanie regulują przepisy wskazane w art. 72 i art. 75 ww. ustawy.
W przedmiotowej sprawie organ nie dopatrzył się również uchybień formalnych. Zawiadomienia z dnia 6 października 2021 r. zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 ustawy u.p.e.a., m.in. numer tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę zajęcia, kwoty należności głównej oraz okresy, za który należności została określone, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwoty naliczonych odsetek, a także kwoty kosztów egzekucyjnych - opłaty manipulacyjnej, opłaty za czynności egzekucyjne, wydatków egzekucyjnych oraz opłaty egzekucyjnej. W zawiadomieniu o zajęciu wynagrodzenia za pracę wskazano kwoty egzekwowanych odsetek oraz ich stawkę 8%, obowiązującą w dniu sporządzenia tego dokumentu. Odnośnie wymogów formalnych organ wskazał, że zawiadomienie z dnia 6 października 2021 r. zostało sporządzone na obowiązującym na dzień jego sporządzenia druku, tj. według wzoru zawartego w załączniku nr 1 do Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 26).
Ponadto organ zauważył, że argument podnoszony w zażaleniu z dnia 12 grudnia 2021 r., jak i w skardze z dnia 9 kwietnia 2022 r., a mianowicie prowadzenia przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów formalnych, był przedmiotem oceny w postanowieniu z 10 listopada 2021 r., wydanym w wyniku rozpatrzenia wniesionych zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 6 października 2021 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku nie dopatrzył się w tym zakresie żadnych uchybień.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu uznał również za prawidłowe stanowisko Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń w Gdańsku, że zajęcie wynagrodzenia za pracę dokonane zawiadomieniem z dnia 6 października 2021 r. nie miało charakteru zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Pismem z dnia 9 kwietnia 2022 r. W. N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 24 lutego 2022 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił:
1.naruszenie zasady legalizmu wyrażonej w art. 6 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 poz. 735 ze zm., dalej "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i poprzez swoje działanie wydanie przyzwolenia na łamanie przepisów prawa przez organ egzekucyjny i wierzyciela w jednej osobie i wadliwe tym samym określenie statusu prawnego prowadzonego postępowania egzekucyjnego, będącego przedmiotem wydanego postanowienia,
2.niezastosowanie się, poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia, do zasady określonej w art. 7a i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i naruszenie tym samym praw skarżącego jako podatnika, w tym prawa do ochrony oraz zasad państwa praworządnego, wynikających z treści ww. przepisów,
3.nieuznawanie, poprzez wydane postanowienie, przepisu art. 26 § 1 i § 2 u.p.e.a., poprzez uznanie, że prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę z 6 października 2021 r. nr [...], wszczęte na skutek wydania przez wierzyciela tytułu egzekucyjnego nr [...], jest prowadzone zgodnie z przepisami ustawy, czym naruszono prawo skarżącego do ochrony, jako osoby zobowiązanej,
4.celowe naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez lakoniczność i celowo niewielką wartość pod względem merytorycznym wyjaśnień przedstawionych w wydanym postanowieniu, co stanowi naruszenie -w ocenie skarżącego - jego praw jako strony postępowania, wyrażonych w art. 9 k.p.a.
W związku z powyższym skarżący wniósł o:
- uchylenie wydanego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w Gdańsku,
- natychmiastowe zakończenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego z wynagrodzenia strony w związku z zaległościami składkowymi, wskazanymi w wydanym postanowieniu,
- zwrot przekazanych w trakcie prowadzonego postępowania przez pracodawcę strony środków pieniężnych, przekazanych w związku z wystawionym zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia, wraz z należnymi z tego powodu odsetkami,
- uznanie, że prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę z dnia 6 października 2021 r., wskutek niezgodności tytułu wykonawczego będącego podstawą jego wszczęcia z aktualnym wzorem dołączonym do Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej, nie spełnia wymogów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
- udowodnienie przez stronę skarżoną, że wystawiony w niniejszej sprawie tytuł wykonawczy jest zgodny ze wzorem przedstawionym w Rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. - w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 838), lub zastosowanie zasad określonych w art. 7a i art.81a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.,
- udowodnienie przez stronę skarżoną, wraz z podaniem stosowanych podstaw i przepisów prawa, na poparcie przedstawionej przez siebie tezy, iż wniosek w sprawie doręczenia korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej składa się do każdej sprawy oddzielnie, a nie do urzędu, a co za tym idzie, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów i wynikających z nich praw skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W wyniku przeprowadzonej kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) sąd administracyjny może ten akt wyeliminować z obrotu prawnego w przypadku stwierdzenia, iż narusza on prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania (treść rozstrzygnięcia) lub/i prawo procesowe w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na ten wynik (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako "p.p.s.a."). Przypadek kwalifikujący zaskarżony akt administracyjny do uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zachodzi zaś wówczas, gdy zostanie wykazane, że może zachodzić związek przyczynowy między stwierdzonym naruszeniem przepisów proceduralnych a treścią rozstrzygnięcia, co ma miejsce w przypadku wykazania, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wynik rozstrzygnięcia mógłby być inny, bowiem stwierdzone uchybienia były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, wydane w przedmiocie odmowy uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku w dniu 6 października 2021 r. obejmujący należności z tytułu składek z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Kontrolując zaskarżone postanowienie zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż to podniesiono w skardze.
W pierwszym rzędzie skład orzekający zwraca uwagę, co trafnie podniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego jest samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 8 czerwca 2000 r., sygn. akt III SA 1995/99, LEX nr 47985). Ma charakter środka subsydiarnego i nie jest dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu (por. wyrok NSA z 12 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4503/97, ONSA 2000/1, poz. 20; wyrok NSA z 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99, LEX nr 43032; wyrok WSA w Warszawie z 18 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3474/06, LEX nr 304097).
Jej istota sprowadza się wyłącznie do zarzutów formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego. Przysługuje ona wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji). Nie jest natomiast środkiem, przy pomocy którego można zwalczać czynności procesowe organu rozstrzygające o uprawnieniach i obowiązkach uczestników postępowania.
Zobowiązany, wnosząc skargę na czynności egzekucyjne, musi ją oprzeć na podstawach wskazanych w art. 54 § 1 u.p.e.a., to jest zarzucić dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zarzucić zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Zauważyć w tym miejscu należy, że przez pojęcie postępowania egzekucyjnego należy rozumieć uregulowany prawem procesowym egzekucyjnym ciąg czynności podejmowanych przez organy egzekucyjne i inne podmioty postępowania egzekucyjnego w celu wykonania przez zastosowanie środków przymusu obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej.
Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Przepisy art. 56 § 3, art. 57 § 1 i art. 58 stosuje się odpowiednio. Z mocy powołanego przepisu zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje z mocy samego prawa, jednak mimo to organ egzekucyjny w obecnym stanie prawnym zobligowany jest do wydania postanowienia na podstawie odpowiednio zastosowanego art. 56 § 3 u.p.e.a. (tak: P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, komentarz do art. 35, uwaga nr 4).
Podkreślić zatem należy, że w zakresie podstawowego skutku wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, prawodawca określając jego wpływ na bieg czynności postępowania egzekucyjnego, ustalił, że zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej zawiesza postępowanie egzekucyjne. Celem regulacji art. 35 § 1 u.p.e.a. jest tymczasowe zaniechanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Regulacja powyższa ma na celu tymczasową ochronę dłużnika, który wniósł w trybie ustawy egzekucyjnej zarzuty, które mogą okazać się zasadne.
Wyjaśnić przy tym należy, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. W trakcie zawieszonego postępowania sprawa nie ma biegu. Zawieszenie postępowania jest to taki jego stan, w którym trwa nadal stan zawisłości sprawy, w którym nadal istnieją powstałe w nim stosunki prawnoprocesowe, ale tok postępowania ulega wstrzymaniu, sprawa "spoczywa" bez biegu i w zasadzie żadne czynności nie są podejmowane. W okresie zawieszenia postępowania żadne terminy w zasadzie nie biegną, zaś po ustaniu przyczyn zawieszone postępowanie zostaje podjęte na nowo (por. NSA w wyroku z dnia 12 lipca 2011r., sygn. akt II FSK 211/10; publ. CBOSA). Okoliczności, które stanowią podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego mają charakter przejściowy, a co za tym idzie, po ich ustąpieniu konieczne jest podjęcie postępowania egzekucyjnego (patrz: D. Jankowiak: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2008, Unimex, s. 838).
Odnosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy odnotować, że pismem z dnia 31 października 2021 r., przesłanym przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS w dniu 2 listopada 2021 r., skarżący wniósł w oparciu o art. 33 u.p.e.a. zarzuty w sprawie prowadzenia na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] egzekucji administracyjnej. Jednocześnie na podstawie art. 54 u.p.e.a. skarżący złożył skargę na dokonane przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku zajęcie wynagrodzenia za pracę, wnosząc o uchylenie podjętej czynności egzekucyjnej i zakończenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
W rezultacie wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 9 listopada 2021 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne.
Postanowieniem z dnia 10 listopada 2021 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku odmówił uwzględnienia zarzutów wniesionych w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]z dnia 6 października 2021 r.
Postanowieniem z dnia 31 grudnia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, którym odmówiono uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w sprawie egzekucji administracyjnej. Jednocześnie Sądowi z urzędu wiadomo, że wyrokiem z dnia 19 lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 343/22 Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę strony na ww. postanowienie.
Natomiast w dniu 16 listopada 2021 r. organ egzekucyjny wydał postanowienie, którym oddalił wniesioną skargę na zajęcie wynagrodzenia za pracę, dokonane zawiadomieniem nr [...] z dnia 6 października 2021 r. Na to postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wydał w dniu 24 lutego 2022 r. postanowienie, którym utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z dnia 16 listopada 2021 r. oddalające skargę wniesioną na zajęcia wynagrodzenia za pracę, dokonane zawiadomieniem nr [...].
W świetle powyższego stwierdzić należy, że wydanie postanowienia z dnia 16 listopada 2021 r. oddalającego skargę na wspomnianą czynność egzekucyjną w okolicznościach niniejszej sprawy okazało się przedwczesne. Nie było bowiem podstaw do orzekania przez organ w czasie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w związku z wniesionymi przez skarżącego zarzutami.
Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej naruszył zatem art. 77 § 1 w zw. z art. 7, art. 8 i art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., albowiem nie podjął kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Nie wyjaśnił bowiem kwestii, czy ustały przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego z art. 35 § 1 u.p.e.a. i bezzasadnie zaakceptował sytuację, w której organ rozpatrzył skargę na czynność egzekucyjną w czasie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w dacie orzekania w tym przedmiocie tj. 16 listopada 2021 r., nie było w obrocie ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów, które to uzasadniałoby podjęcie postępowania egzekucyjnego.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym orzeczeniu.
Charakter stwierdzonych uchybień czyni przedwczesnym odnoszenie się na tym etapie postępowania do pozostałych zarzutów skargi.
Końcowo, ustosunkowując się do wniosku strony skarżącej o zakończenie postępowania egzekucyjnego przez Sąd, wyjaśnić jedynie należy, iż sądy administracyjne - w myśl art. 184 Konstytucji RP - sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sąd administracyjny na skutek zaskarżenia działania lub zaniechania organu nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego jej załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować pod względem legalności działanie tego organu. Z tego względu sąd administracyjny, co do zasady, nie może zastępować organu administracji i wydawać końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli administracji publicznej.
W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI